स्मार्त व भागवत (वैष्णव) एकादशी २०२६ | तारीख, उपवास, पारण वेळ, पूजाविधी व संपूर्ण माहिती

 

🌼 स्मार्त व भागवत (वैष्णव) एकादशी २०२६ 🌼

स्मार्त आणि भागवत (वैष्णव) या दोन्ही हिंदू पंचांगातील एकादशी तिथी आहेत. स्मार्त एकादशी ही गृहस्थ, वेदांचे पालन करणारे व स्मार्त परंपरेतील लोकांसाठी असते, तर भागवत (वैष्णव) एकादशी ही वारकरी व वैष्णव संप्रदायासाठी विशेष मानली जाते.

महत्त्वाचा नियम :
सूर्योदयाच्या वेळी कोणती तिथी आहे यावर स्मार्त आणि भागवत एकादशीचा भेद ठरतो. वैष्णव परंपरेनुसार सूर्योदयाच्या वेळी दशमी नसून एकादशी असणे आवश्यक असते.

🌺 भागवत एकादशीची मुख्य माहिती

• सूर्योदय नियम : सूर्योदयाच्या वेळी दशमी नसून एकादशी असल्यास ती भागवत (वैष्णव) एकादशी मानली जाते.
• वारकरी संप्रदाय : महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायात ही एकादशी अत्यंत पवित्र मानली जाते. विठ्ठल व भगवान विष्णूंच्या भक्तांकडून श्रद्धेने उपवास केला जातो.
• पूजा : सकाळी स्नान करून भगवान विष्णू किंवा श्री विठ्ठलाची पूजा, फुले, तुळस, नैवेद्य अर्पण करावा.
• उपवास : दशमीला एकवेळ भोजन, एकादशीला उपवास किंवा फलाहार आणि द्वादशीला पारण.
• महत्त्व : या व्रतामुळे मोक्ष प्राप्त होतो व अश्वमेध यज्ञ, तीर्थस्नान व दानापेक्षाही अधिक पुण्य मिळते अशी पौराणिक मान्यता आहे.

🙏 पूजाविधी

वारकरी संप्रदायात भगवान विष्णू व श्री विठ्ठलाची पूजा करून दिवसभर हरिनामस्मरण, भजन, कीर्तन, विष्णुसहस्रनाम, गीता पठण आणि उपवास केला जातो. हे व्रत श्रद्धा, नियम व भक्तिभावाने केल्यास मोक्षप्राप्ती होते अशी श्रद्धा आहे.

📅 स्मार्त व भागवत एकादशी (जुलै २०२६)

स्मार्त एकादशी (गृहस्थ)	भागवत / वैष्णव एकादशी
उपवास : १० जुलै २०२६ (शुक्रवार)	उपवास : ११ जुलै २०२६ (शनिवार)
एकादशी प्रारंभ : १० जुलै सकाळी ०८:१६	एकादशी समाप्त : ११ जुलै सकाळी ०५:२२
पारण : ११ जुलै दुपारी ०१:५० ते संध्याकाळी ०४:३६	पारण : १२ जुलै (रविवार) सूर्योदयानंतर द्वादशी संपण्यापूर्वी

⚠️ पारण करताना घ्यावयाची काळजी

• एकादशीचा उपवास नेहमी द्वादशी तिथीमध्येच सोडावा.
• द्वादशीच्या पहिल्या चतुर्थांश भागाला हरिवासर म्हणतात. या काळात पारण करू नये.
• म्हणूनच स्मार्त एकादशीचे पारण ११ जुलै रोजी दुपारनंतर करणे शास्त्रोक्त मानले जाते.
• पारणाच्या दिवशी भगवान विष्णूंची पूजा, तुळशीपूजन, दान करून सात्विक भोजनाने (विशेषतः भात ग्रहण करून) उपवास सोडावा.