गुरुचरित्र अध्याय अठरावा ।१८ वा । मराठी अर्थासह

गुरुचरित्र – अध्याय अठरावा

॥ अमरापुरमहिमानं-द्विजदैन्यहरणं ॥

॥ श्री गणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीपादश्रीवल्लभाय नमः । श्रीनृसिंहसरस्वत्यै नमः । श्री गुरुभ्यो नमः॥

मूळ ओवी	ओवीचा अर्थ
जय जया सिद्धमुनि । तू तारक भवार्णी । सुधारस आमुचे श्रवणी । पूर्ण केला दातारा ॥१॥	सिद्धमुनींचा जयजयकार असो. तुम्ही संसाररूपी सागरातून तारून नेणारे आहात. हे दातारा, तुम्ही आमच्या कानांना कथारूपी अमृताचा रस पूर्णपणे दिला आहे.
गुरुचरित्र कामधेनु । ऐकता न-धाये माझे मन । कांक्षीत होते अंतःकरण । कथामृत ऐकावया ॥२॥	गुरुचरित्र कामधेनूसारखे आहे. ते ऐकून माझे मन तृप्त होत नाही. कथारूपी अमृत ऐकण्याची माझ्या अंतःकरणाला अजूनही तीव्र इच्छा आहे.
ध्यान लागले श्रीगुरुचरणी । तृप्ति नव्हे अंतःकरणी । कथामृत संजीवनी । आणिक निरोपावे दातारा ॥३॥	श्रीगुरूंच्या चरणांचे ध्यान लागल्यामुळे माझ्या मनाला तृप्ती होत नाही. हे संजीवनीसारखे कथामृत हे दातारा, तुम्ही आणखी सांगावे.
येणेपरी सिद्धासी । विनवी शिष्य भक्तीसी । माथा लावूनि चरणांसी । कृपा भाकी तये वेळी ॥४॥	अशाप्रकारे शिष्याने भक्तीने सिद्धांना विनंती केली. त्याने चरणांवर मस्तक ठेवून त्या वेळी कृपेची याचना केली.
शिष्यवचन ऐकोनि । संतोषला सिद्धमुनि । सांगतसे विस्तारोनि । ऐका श्रोते एकचित्ते ॥५॥	शिष्याचे बोलणे ऐकून सिद्धमुनी खूप संतुष्ट झाले आणि ते विस्ताराने सांगू लागले. हे श्रोत्यांनो, तुम्ही एकाग्र चित्ताने ऐका.
ऐक शिष्या शिकामणी । धन्य धन्य तुझी वाणी । तुझी भक्ति श्रीगुरुचरणी । तल्लीन झाली परियेसा ॥६॥	हे शिष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, ऐक. तुझी वाणी धन्य आहे. श्रीगुरूंच्या चरणी तुझी भक्ती पूर्णपणे तल्लीन (एकरूप) झाली आहे, हे जाणून घे.
तुजकरिता आम्हांसी । चेतन जाहले परियेसीं । गुरुचरित्र आद्यंतेसी । स्मरण जाहले अवधारी ॥७॥	ऐक, तुझ्यामुळे आम्हाला चैतन्य (जागरूकता/स्मृती) आले. गुरुचरित्र सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत आम्हाला आठवले आहे, हे तू लक्षात घे.
भिल्लवडी स्थानमहिमा । निरोपिला अनुपमा । पुढील चरित्र उत्तमा । सांगेन ऐका एकचित्तें ॥८॥	भिल्लवडीचे अनुपम माहात्म्य (महिमा) मी सांगितले. आता पुढील उत्तम चरित्र मी सांगतो, ते एकाग्र चित्ताने ऐका.
क्वचित्काळ तये स्थानी । श्रीगुरु होते गौप्येनि । प्रकट जहाले म्हणोनि । पुढे निघाले परियेसा ॥९॥	श्रीगुरु काही काळ त्या ठिकाणी गुप्तपणे राहिले होते. पण ते प्रकट झाले आहेत हे लोकांना कळल्यावर, तेथून पुढे निघाले, हे ऐका.
वरुणासंगम असे ख्यात । दक्षिणवाराणसी म्हणत । श्रीगुरु आले अवलोकित । भक्तानुग्रह करावया ॥१०॥	वरुणासंगम (ज्याला दक्षिण वाराणसी म्हणतात) हे ठिकाण प्रसिद्ध आहे. भक्तांवर कृपा करण्यासाठी श्रीगुरु तेथे आले.
पुढें कृष्णातटाकांत । श्रीगुरू तीर्थे पावन करीत । पंचगंगगासंगम ख्यात । तेथें राहिले द्वादशाब्दे ॥११॥	पुढे कृष्णा नदीच्या काठावरील तीर्थे श्रीगुरु पावन करत होते. पंचगंगा संगम नावाचे प्रसिद्ध ठिकाण आहे, तिथे ते बारा वर्षे राहिले.
अनुपम्य तीर्थ मनोहर । जैसें अविमुक्त काशीपुर । प्रयागसमान तीर्थ थोर । म्हणोनि राहिले परियेसा ॥१२॥	ते अनुपम आणि सुंदर तीर्थ काशीतील अविमुक्त क्षेत्रासारखे आहे. ते प्रयागसारखे महान तीर्थ आहे, म्हणून गुरु तेथे राहिले, हे ऐका.
कुरवपुर ग्राम गहन । कुरूक्षेत्र तोंचि जाण । पंचगंगासंगम कृष्णा । अत्योत्त्म परियेसा ॥१३॥	कुरवपूर हे गहन (पवित्र) गाव आहे. ते कुरुक्षेत्रच आहे असे समजावे. कृष्णा आणि पंचगंगा यांचा संगम अत्यंत उत्तम आहे, हे ऐका.
कुरुक्षेत्रीं जितके पुण्य । तयाहूनि अधिक असे जाण । तीर्थे अस्ती अगण्य़ । म्हणोनि राहिले श्रीगुरू ॥१४॥	कुरुक्षेत्रात जेवढे पुण्य मिळते, त्याहून शंभरपट अधिक पुण्य येथे आहे. इथे असंख्य तीर्थे आहेत, म्हणूनच श्रीगुरु तिथे राहिले.
पंचगंगानदीतीर । प्रख्यात असे पुराणांतर । पांच नामे आहेति थोर । सांगेन ऐका एकचित्तें ॥१५॥	पंचगंगा नदीचा किनारा पुराणांत प्रसिद्ध आहे. त्या पाच नद्यांची महान नावे आहेत, ती मी तुम्हाला एकाग्र चित्ताने ऐकण्यास सांगतो.
शिवा भद्रा भोगावती । कुंभीनदी सरस्वती । ‘ पंचगंगा’ ऐसी ख्याति । महापातक संहारी ॥१६॥	शिवा, भद्रा, भोगावती, कुंभीनदी आणि सरस्वती - या ‘पंचगंगा’ म्हणून प्रसिद्ध आहेत, आणि त्या महापातकांचा नाश करतात.
ऐसी प्रख्यात पंचगंगा । आली कृष्णेचिया संगा । प्रयागाहूनि असे चांगा । संगमस्थान मनोहर ॥१७॥	अशाप्रकारे प्रसिद्ध असलेली पंचगंगा कृष्णा नदीला येऊन मिळते. हे सुंदर संगमस्थान प्रयागपेक्षाही अधिक चांगले आहे.
अमरापुर म्हणिजे ग्राम । स्थान असे अनुपम्य । जैसा प्रयागसंगम । तैसे स्थान मनोहर ॥१८॥	अमरापूर नावाचे जे गाव आहे, ते अनुपम स्थान आहे. जसे प्रयागचा संगम आहे, तसेच ते सुंदर ठिकाण आहे.
वृक्ष असे औदुंबर । प्रत्यक्ष जाणा कल्पतरु । देव असे अमरेश्वर । तया संगमा षटकूळी ॥१९॥	तिथे औदुंबराचा वृक्ष आहे, तो साक्षात कल्पतरूच आहे असे समजा. त्या संगमाच्या षटकुळात अमरेश्वर नावाचे दैवत आहे.
जैसी वाराणसी पुरी । गंगाभागीरथी-तीरी । पंचनदींसंगम थोरी । तत्समान परियेसा ॥२०॥	जशी वाराणसी नगरी गंगा-भागीरथीच्या काठावर आहे, त्याचप्रमाणे पाच नद्यांचा हा महान संगम काशीसारखाच आहे, हे ऐका.
अमरेश्वरसंनिधानी । आहेति चौसष्ट योगिनी । शक्तितीर्थ निर्गुणी । प्रख्यात असे परियेसा ॥२१॥	अमरेश्वराच्या सान्निध्यात चौसष्ट योगिनी आहेत आणि तेथे 'शक्तितीर्थ' नावाचे निर्गुण तीर्थ प्रसिद्ध आहे, हे ऐका.
अमरेश्वरलिंग बरवे । त्यासी वंदुनि स्वभावे । पुजितां नर अमर होय । विश्वनाथ तोचि जाणा ॥२२॥	तेथे अमरेश्वराचे सुंदर लिंग आहे. त्याला स्वाभाविकपणे वंदन करून त्याची पूजा केल्यास मनुष्य अमर होतो. तोच विश्वनाथ आहे असे समजा.
प्रयागी करितां माघस्नान । जें पुण्य होय साधन । शतगुण होय तयाहून । एक स्नाने परियेसा ॥२३॥	प्रयाग येथे माघ महिन्यात स्नान केल्याने जे पुण्य मिळते, त्याहून शंभरपट अधिक पुण्य या ठिकाणी एकदा स्नान केल्याने मिळते, हे ऐका.
सहज नदीसंगमांत । प्रयागसमान असे ख्यात । अमरेश्वर परब्रह्म वस्तु । तया स्थानी वास असे ॥२४॥	हा नदी संगम स्वाभाविकपणे प्रयागसारखा प्रसिद्ध आहे. कारण परब्रह्मस्वरूप अमरेश्वर त्या ठिकाणी वास करतात.
याकारणें तिये स्थानी । कोटितीर्थे असती निर्गुणी । वाहे गंगो दक्षिणी । वेणीसहित निरंतर ॥२५॥	याच कारणामुळे त्या ठिकाणी कोट्यवधी निर्गुण तीर्थे आहेत. गंगा दक्षिणेकडून वेणीसह (कृष्णा नदी) निरंतर वाहत असते.
अमित तीर्थे तया स्थानी । सांगता विस्तार पुराणीं । अष्टतीर्थ ख्याति जीण । तया कृष्णातटाकांत ॥२६॥	त्या ठिकाणी अनेक तीर्थे आहेत, ज्यांचे वर्णन पुराणांमध्ये विस्ताराने केले आहे. कृष्णा नदीच्या काठावर आठ तीर्थे विशेष प्रसिद्ध आहेत.
उत्तर दिशी असे देखा वहे कृष्णा पश्चिममुखा । ‘शुक्लतीर्थ’ नाम ऐका । ब्रहम्हत्यापाप दूर ॥२७॥	उत्तरेकडे कृष्णा नदी पश्चिमेकडे वाहत असते. तिथे ‘शुक्लतीर्थ’ नावाचे तीर्थ आहे, जे ब्रह्महत्येसारखे पापही दूर करते.
औदुंबर सन्मुखेसी । तीनी तीर्थे परियेसी । एकानंतर एक धनुषी । तीर्थे असती मनोहर ॥२८॥	औदुंबराच्या समोर, एका धनुष्याच्या अंतरावर (थोडे दूर) तीन सुंदर तीर्थे आहेत, हे ऐका.
‘पापविनाशी’ ‘काम्यतीर्थ’ । तिसरें सिध्द ‘ वरदतीर्थ । अमरेश्वरसंनिधार्थ । अनुपम्य असे भूमंडळी ॥२९॥	‘पापविनाशी’, ‘काम्यतीर्थ’ आणि तिसरे सिद्ध ‘वरदतीर्थ’ ही अमरेश्वराजवळ आहेत. ती भूमंडळावर अनुपम (अद्वितीय) आहेत.
पुढें संगम-षट्‍कुळांत । प्रयागतीर्थ असे ख्यात । ‘ शाक्तितीर्थ’ अमरतीर्थ’ । कोटितीर्थ’ परियेसा ॥३०॥	पुढे संगमाच्या षटकुळात प्रयागतीर्थ प्रसिद्ध आहे. तसेच ‘शक्तितीर्थ’, ‘अमरतीर्थ’ आणि ‘कोटितीर्थ’ ही आहेत, हे ऐका.
तीर्थे असती अपरांपर । सांगता असे विस्तार । याकारणें श्रीपादगुरु । राहिले तेथें द्वादशाब्दें ॥३१॥	तिथे अपरिमित तीर्थे आहेत, ज्यांचे वर्णन करणे खूप मोठे आहे. याच कारणामुळे श्रीपादगुरु तिथे बारा वर्षे राहिले.
कृष्णा वेणी नदी दोनी । पंचगंगा मिळोनी । सप्तनदीसंगम सगुणी । काय सांगू महिमा त्याची ॥३२॥	कृष्णा आणि वेणी (वेणा) या दोन नद्या, आणि पंचगंगा मिळून सात नद्यांचा हा सगुण संगम आहे. त्याचे माहात्म्य मी काय वर्णन करू?
ब्रह्महत्यादि महापातकें । जळोनि जातीं स्नानें एकें । ऐसें सिध्द्स्थान निकें । सकळाभीष्ट होय तेथें ॥३३॥	ब्रह्महत्येसारखी महापापेही एका स्नाने जळून जातात. असे हे उत्तम सिद्धस्थान आहे, जिथे सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
काय सांगूं त्यांची महिमा । आणिक द्यावया नाहीं उपमा । दर्शनमातें होती काम्या । स्नानफळ काय वर्णू ॥३४॥	मी त्याचे माहात्म्य काय सांगू? त्याला दुसरी उपमा नाही. केवळ दर्शनानेच इच्छा पूर्ण होतात, मग स्नानाचे फळ काय वर्णन करावे?
साक्षात् कल्पतरु । असे वृक्ष औदुबरु । गौप्य होऊन अगोचरु । राहिले श्रीगुरु तया स्थानी ॥३५॥	औदुंबराचा वृक्ष साक्षात कल्पतरू आहे. त्या ठिकाणी श्रीगुरु गुप्त आणि अगोचर (न दिसणारे) होऊन राहिले.
भक्तजनतारणार्थ । होणार असे ख्यात । राहिले तेथें श्रीगुरुनाथ । म्हणोनि प्रकट जाहले जाणा ॥३६॥	भक्तजनांचे तारण करण्यासाठी तेथे श्रीगुरुनाथ प्रकट झाले, हे जाणून घ्या.
असता पुढें वर्तमानीं । भिक्षा करावया प्रतिदिनीं । अमरापुर ग्रामी । जाती श्रीगुरु परियेसा ॥३७॥	पुढील काळात (रोजच्या काळात) श्रीगुरु दररोज भिक्षा करण्यासाठी अमरापूर गावी जात होते, हे ऐका.
तया ग्रामी द्विज एक । असे वेदभ्यासक । त्याची भार्या पतिसेवक । पतिव्रतशिरोमणी ॥३८॥	त्या गावात एक वेद-अभ्यास करणारा ब्राह्मण होता. त्याची पत्नी पतीची सेवा करणारी आणि पतिव्रतांमध्ये श्रेष्ठ होती.
सुक्षीण असे तो ब्राह्मण । शुक्लभिक्षा करी आपण । कर्ममार्गी आचरण । असे सात्विक वृत्तीनें ॥३९॥	तो ब्राह्मण खूप दरिद्री (सुक्षीण) होता. तो स्वतः शुभ्र भिक्षा (शुक्ल - धान्य) मागत असे. त्याचे आचरण कर्ममार्गाला धरून आणि सात्विक वृत्तीचे होते.
तया विप्रमंदिरांत । असे वेल उन्नत । शेंगा निघती नित्य बहुत । त्याणे उदरपूर्ति करी ॥४०॥	त्या ब्राह्मणाच्या घरात उंच वाढलेला एक वेल होता. त्याला रोज खूप शेंगा लागत असत, ज्यांच्यामुळे तो आपल्या पोटाची भूक भागवत असे.
एखादे दिवशी त्या ब्राह्मणासी । वरो न मिळे परियेसीं । तया शेंगांते रांधोनि हर्षी । दिवस क्रमी येणेंपरी ॥४१॥	ऐका, एखाद्या दिवशी त्या ब्राह्मणाला भिक्षा (वर) मिळाली नाही, तर तो आनंदाने त्या शेंगा शिजवून त्यावर दिवस काढत असे.
ऐसा तो ब्राह्मण दरिद्री । याचकारणें उदर भरी । पंचमहायज्ञ कुसरी । अतिथि पूजी भक्तीनें ॥४२॥	असा तो ब्राह्मण दरिद्री असूनही अशाप्रकारे आपले पोट भरत असे. तो पंचमहायज्ञ करून आलेल्या अतिथींना भक्तीने पूजत असे.
वर्तता श्रीगुरु एके दिवसीं । तया विप्रमंदिरासी । गेले आपण भिक्षेसी । नेलें विप्रे भक्तिनें ॥४३॥	एकदा श्रीगुरु त्या ब्राह्मणाच्या घरी भिक्षेसाठी गेले. ब्राह्मणाने त्यांना भक्तीने घरात नेले.
भक्तिपूर्वक श्रीगुरूसी । पूजा करी तो षोडशी । घेवडे-शेंगा बहुवसी । केली होती पत्र-शाका ॥४४॥	त्याने श्रीगुरूंची षोडशोपचार पूजा केली. त्याने भरपूर घेवडे (शेंगा) आणि पालेभाजी तयार केली होती.
भिक्षा करून ब्राह्मणासी । आश्वासिती गुरु संतोषी । गेलें तुझे दरिद्र दोषी । म्हणोनी निघती तये वेळी ॥४५॥	भिक्षा स्वीकारल्यावर गुरु आनंदाने ब्राह्मणाला आश्वासन देतात: "तुझे दरिद्ररूपी दोष आता दूर झाले आहेत." असे म्हणून ते त्या वेळी निघाले.
तया विप्राचे गृहांत । जो का होता वेल उन्नत । घेवडा नाम विख्यात । आंगण सर्व वेष्टिलें असे ॥४६॥	त्या ब्राह्मणाच्या घरात जो उंच वेल होता, जो 'घेवडा' या नावाने प्रसिद्ध होता आणि ज्याने सर्व अंगण व्यापले होते.
तया वेलाचें झाडमूळ श्रीगुरुमूर्ति छेदिती तात्काळ । टाकोनि देती परिबळें । गेले आपण संगमासी ॥४७॥	श्रीगुरुमूर्तींनी त्या वेलाचे मूळ तत्काळ तोडले आणि जोरदारपणे ते फेकून दिले आणि ते संगमाकडे गेले.
विप्रवनिता तये वेळी । दु:ख करिती पुत्र सकळी । म्हणती पहा हो दैव बळी । कैसें अदृष्ट आपुलें ॥४८॥	त्या वेळी ती ब्राह्मणाची पत्नी आणि सर्व मुले दु:ख करू लागली. ते म्हणाले: पाहा, आपले दैव किती बलवान आहे! आपले नशीब कसे आहे!
आम्हीं तया यतीश्वरासी । काय उपद्रव केला त्यासी । आमुचा ग्रास छेदुनी कैसी । टाकोनि दिल्हा भूमीवरी ॥४९॥	आम्ही त्या यतीश्वरांना (गुरुंना) काय त्रास दिला होता? त्यांनी आमचे अन्न (ग्रास) तोडून कसे जमिनीवर फेकून दिले!
ऐसेपरी ते नारी । दु:ख करी नानापरी । पुरुष तिचा कोप करी । म्हणे प्रारब्ध प्रमाण ॥५०॥	अशाप्रकारे ती स्त्री अनेक प्रकारे दु:ख करत होती. तेव्हा तिचा पती (ब्राह्मण) तिला रागावून म्हणाला: प्रारब्ध (नशीब) हेच प्रमाण आहे.
म्हणे स्त्रियेसी तये वेळी । जें जें होणार जया काळी । निर्माण करी चंद्रमोळी । तया आधीन । विश्व जाण ॥५१॥	तो त्या वेळी पत्नीला म्हणाला: ज्या वेळी जे होणार असते, ते चंद्रमौळी (शंकर) निर्माण करतात. हे विश्व त्यांच्याच अधीन आहे, हे जाणून घे.
विश्वव्यापक नारायण । उत्पत्तिस्थितिलया कारण । पिपीलिकादि स्थूळ-जीवन । समस्तां आहार पुरवीतसे ॥५२॥	विश्वव्यापी नारायण (देव) हे उत्पत्ती, स्थिती आणि लय यांचे कारण आहेत. ते मुंगीपासून ते मोठ्या जीवांपर्यंत सर्वांना आहार पुरवतात.
‘आयुरन्नं प्रयच्छति’ । ऐसें बोले वेदश्रुति । पंचानन आहार हस्ती । केवी करी प्रत्यही ॥५३॥	‘देव आयुष्य आणि अन्न देतो,’ असे वेद सांगतात. वाघाला (पंचानन) रोज आहार कसा मिळतो?
चौर्‍यायशी लक्ष जीवराशी । स्थूल सूक्ष्म समस्तांसी । निर्माण केलें आहारासी । मग उत्पत्ति तदनंतरें ॥५४॥	चौऱ्याऐंशी लक्ष जीव-जंतूंसाठी, स्थूल आणि सूक्ष्म अशा सर्वांसाठी, देव आधी आहार निर्माण करतो आणि नंतर त्यांची उत्पत्ती करतो.
रंकरायासी एक दृष्टी । करुनि निक्षेपण ।सकृत अथवा दुष्कृत्य जाण । आपुलें आपणचि भोगणें । पुढील्यावरी काय बोल ॥५५॥	रंक आणि राजा या सर्वांना तो एकाच दृष्टीने पाहतो. केलेले चांगले किंवा वाईट कर्म हे आपले आपणच भोगायचे असते. त्यामुळे दुसऱ्या कोणावर बोल ठेवण्यात काय अर्थ?
आपुलें दैव असतां उणें । पुढिल्या बोलती मूर्खपणे । जे पेरिलें तोंचि भक्षणें । कवणावरी बोल सांगे ॥५७॥	जर आपले दैव (नशीब) कमकुवत असेल, तर लोक मूर्खपणाने दुसऱ्यांवर दोष ठेवतात. जे पेरले आहे, तेच खावे लागते. मग कोणावर दोष द्यावा?
बोल ठेविसी यतीश्वरासी । आपलें आर्जव न विचारिसी । ग्रास हरितला म्हणसी । अविद्यासागरी बुडोनि ॥५८॥	तू यतीश्वरांना (गुरुंना) बोल लावत आहेस आणि स्वतःचे साधेपण (आर्जव) विसरत आहेस. तू अज्ञानरूपी समुद्रात बुडून 'माझा ग्रास (अन्न) हिरावला' असे म्हणत आहेस.
तो तारक आम्हांसी ।म्हणोनि आला भिक्षेसी । नेलें आमुचे दरिद्रदोषी । तोचि तारील आमुतें ॥५९॥	ते आमचे तारण करणारे आहेत, म्हणूनच ते भिक्षेसाठी आले. त्यांनी आमचे दरिद्ररूपी दोष दूर केले आहेत, तेच आम्हाला तारतील.
येणेंपरी स्त्रियेसी । संभाषी विप्र परियेसी । काढोनि वेलशाखेसी । टाकीता झाला गंगेत ॥६०॥	अशाप्रकारे तो ब्राह्मण पत्नीशी बोलत होता. ऐका, त्याने वेलाच्या फांद्या उपटून गंगेत टाकल्या.
तया वेलाचें मूळ थोरी । जे कां होतें आपुले द्वारी । काढूं म्हणुनि द्विजवरी । खणिता झाला तया वेळीं ॥६१॥	त्या वेलाचे जे मोठे मूळ त्याच्या दारात होते, ते काढण्यासाठी त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने त्या वेळी जमीन खणायला सुरुवात केली.
काढितां वेलमूळासी । लाधला कुंभे निधानेसी । आनंद जाहला बहुवसी । घेऊनि गेला घरांत ॥६२॥	वेलाचे मूळ काढत असताना त्याला एका कलशात गुप्त धन (निधान) सापडले. त्याला खूप आनंद झाला आणि त्याने ते घरात नेले.
म्हणती नवल काय वर्तले । यतीश्वर आम्हां प्रसन्न्न झाले । म्हणोनि ह्या वेला छेदिलें । निधान लाधलें आम्हांसी ॥६३॥	ते म्हणाले: काय आश्चर्य झाले! यतीश्वर (गुरु) आमच्यावर प्रसन्न झाले. म्हणूनच त्यांनी हा वेल तोडला आणि आम्हाला हे गुप्त धन मिळाले.
नर नव्हे तो योगीश्वर होईल ईश्वरीअवतार । आम्हां भेटला दैन्यहर । म्हणती चला दर्शनासी ॥६४॥	तो माणूस नव्हे, तो योगीश्वर किंवा ईश्वराचा अवतारच असेल. ते आमचे दारिद्र्य दूर करणारे आम्हाला भेटले. चला, त्यांच्या दर्शनाला जाऊया.
जाऊनि संगमा श्रीगुरुसी । पूजा करिती बहुवसी । वृत्तांत सांगती तयासी । तये वेळी परियेसा ॥६५॥	संगमावर जाऊन त्यांनी श्रीगुरूंची खूप पूजा केली आणि त्या वेळी त्यांना घडलेला सर्व वृत्तांत सांगितला, हे ऐका.
श्रीगुरु म्हणती तयासी । तुम्ही न सांगणें कवणासी । प्रकट करितां आम्हांसी । नसेल लक्ष्मी तुमचे घरी ॥६६॥	श्रीगुरु त्याला म्हणाले: "तुम्ही हे कोणालाही सांगू नका. जर तुम्ही आम्हाला (आमचे माहात्म्य) प्रकट केले, तर लक्ष्मी तुमच्या घरात राहणार नाही."
ऐसेपरी तया द्विजासी । सांगे श्रीगुरु परियेसी । अखंड लक्ष्मी तुमचे वंशी । पुत्रपौत्री नांदाल ॥६७॥	अशाप्रकारे श्रीगुरु त्या ब्राह्मणाला म्हणाले: ऐका, अखंड लक्ष्मी तुमच्या वंशात राहील आणि तुम्ही पुत्र-पौत्रांसह आनंदाने राहाल.
ऐसा वर लधोन । गेली वनिता तो ब्राह्मण । श्रीगुरुकृपा ऐसी जाण । दर्शनमात्रे दैन्य हरे ॥६८॥	असा वर प्राप्त करून ती स्त्री आणि तो ब्राह्मण गेले. श्रीगुरूंची कृपा अशी आहे की, केवळ दर्शनानेही दारिद्र्य दूर होते.
ज्यासी होय श्रीगुरुकृपा । त्यासी कैचें दैन्य पाप । कल्पवृक्ष-आश्रय करितां बापा । दैन्य कैंचे तया घरी ॥६९॥	ज्यावर श्रीगुरूंची कृपा होते, त्याच्याजवळ दारिद्र्य आणि पाप कसे राहील? बाळा, कल्पवृक्षाचा आश्रय घेतल्यावर त्याच्या घरात दारिद्र्य कसे असेल?
दैव उणा असेल जो नरु । त्याणें आश्रयावा श्रीगुरु । तोचि उतरेल पैलपारु । पूज्य होय सकळिकांई ॥७०॥	ज्याचे दैव (नशीब) कमकुवत असेल, त्या माणसाने श्रीगुरूंचा आश्रय घ्यावा. तोच मनुष्य संसाराच्या पैलतीरावर जाईल आणि तो सर्वांमध्ये पूज्य होईल.
जो कोण भजेल श्रीगुरु । त्यासी लाधेल इह-परु । अखंड लक्ष्मी त्याचे घरी । अष्टैश्वर्ये नांदती ॥७१॥	जो कोणी श्रीगुरूंची भक्ती करेल, त्याला या लोकी आणि परलोकी दोन्ही ठिकाणी लाभ मिळेल. त्याच्या घरी अखंड लक्ष्मी राहील आणि तो अष्टैश्वर्यांसह सुखाने नांदेल.
सिध्द म्हणे नामधारकासी । श्रीगुरुमहिमा असे ऐसी । भजावे तुम्हीं मनोमानसीं । कामधेनु तुझ्या घरीं ॥७२॥	सिद्ध नामधारकाला म्हणाले: श्रीगुरूंचे माहात्म्य असे आहे. तुम्ही मनोमन त्यांची भक्ती करा. तुमच्या घरी कामधेनू (इच्छा पूर्ण करणारी) आहे.
गंगाधराचा कुमर । सांगे श्रीगुरुचरित्रविस्तार । पुढील कथामृतसार । ऐका श्रोते एकचित्तें ॥७३॥	गंगाधराचा पुत्र (सरस्वती गंगाधर) श्री गुरुचरित्राचा विस्तार सांगत आहे. पुढील कथारूपी अमृताचा सार तुम्ही एकाग्र चित्ताने ऐका.
इति श्रीगुरुचरित्रामृते परमकथाकल्पतरौ श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिध्द-नामधारकसंवादे अमरापुरमहिमानं-द्विजदैन्यहरणं नाम अष्टादशोऽध्याय: ॥ १८ ॥ ॥ श्रीपादश्रीवल्लभ-नृसिंहसरस्वती-दत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥ श्रीगुरुदेव दत्त ॥ शुभं भवतु ॥ ॥ ओवी संख्या ७३ ॥

गुरुचरित्र अध्याय ऐकोणीसावा 👈

👆श्री गुरुचरित्रातील ऐकोणीसावा अध्याय वाचण्यासाठी क्लिक करा.