Shree Guru Charitra – Chapter 13 (English script & Translation )

 Shri Guru Charitra – Chapter 13 

(Marathi Ovi and meaning with EnglishTransliteration )

Karanja Nagara Bhigaman Tatha Udar Vyatha Nirasan

Image From -Google 

Introduction

In this chapter, the narrative transitions from the early miracles of Shri Guru to his extensive travels for the welfare of the world. It emphasizes the spiritual significance of the Godavari river and demonstrates Shri Guru's absolute power over physical ailments and past karmas. The chapter beautifully illustrates how even 'food', which had become a cause of death for a suffering Brahmin, turns into life-saving medicine through the Master's mere word and grace.

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti

With Marathi Ovi & EnglishTransliteration & Ovi 

⭐⭐⭐

Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:

Ovi 1: नामधारक शिष्यराणा । लागे सिद्धाचिया चरणां । करसंपुट जोडूनि जाणा । विनवीतसे परियेसा ॥१॥ 

Transliteration: Namadharaka shishyarana | Lage siddhachiya charanan | Karasamputa joduni jana | Vinavitase pariyesa || 1 ||

 Meaning: Namadharaka, the best of disciples, prostrated at the feet of Sage Siddha and, with folded hands, began to request him.

अर्थ: शिष्यश्रेष्ठ नामधारक सिद्धांच्या चरणांना लागला आणि हात जोडून विनंती करू लागला, हे ऐका.

Ovi 2: जय जया सिद्ध मुनी । तूं तारक या भवार्णी । सांगितलें ज्ञान प्रकाशोनि । स्थिर जाहलें मन माझें ॥२॥ 

Transliteration: Jaya jaya Siddha muni | Tun taraka ya bhavarni | Sangitale jnana prakashoni | Sthira jahale mana majhe || 2 || 

Meaning: "Victory to you, O Sage Siddha! You are the savior in this ocean of worldly existence. Your enlightened teachings have brought peace and stability to my mind."

अर्थ: जयजयकार असो, हे सिद्ध मुनी! तुम्ही या संसारसागरातून तारणारे आहात. तुम्ही ज्ञान प्रकाशित करून सांगितले, त्यामुळे माझे मन स्थिर झाले आहे."”

Ovi 3: गुरुचरित्रकथामृत । सेवितां तृष्णा अधिक होत । शमन करणार समर्थ । तूंचि एक कृपानिधि ॥३॥ 

Transliteration: Gurucharitrakathamruta | Sevita trushna adhika hota | Shamana karanara samartha | Tunchi eka krupanidhi || 3 ||

 Meaning: "As I consume the nectar of Shri Guru's life story, my thirst for it increases. O Ocean of Mercy, you alone are capable of quenching this spiritual thirst."

अर्थ: ‌ गुरुचरित्ररूपी कथा-अमृत सेवन केल्याने तहान (ऐकण्याची इच्छा) अधिक वाढत आहे. हे कृपानिधे, ती शमवणारे (शांत करणारे) तुम्हीच एक समर्थ आहात."”

Ovi 4: गुरुचरित्र कामधेनु । सांगितलें तुम्हीं विस्तारोनु । तृप्त नव्हे माझें मनु । आणखी अपेक्षा होतसे ॥४॥

 Transliteration: Gurucharitra kamadhenu | Sangitale tumhin vistaronu | Trupta navhe majhe manu | Anikhi apeksha hotase || 4 ||

 Meaning: "Even though you have explained the wish-fulfilling Guru Charitra in detail, my mind is not yet satisfied; I yearn to hear more."

अर्थ: तुम्ही गुरुचरित्ररूपी कामधेनू सविस्तर सांगितली, तरी माझे मन तृप्त होत नाहीये. मला आणखी ऐकण्याची इच्छा होत आहे."”

Ovi 5: क्षुधेंकरुनि पीडिलें ढोर । जैसें पावे तृणबिढार । त्यातें होय मनोहर । नवचे तेथोनि परतोनि ॥५॥ 

Transliteration: Kshudhenkaruni pidile dhora | Jaishe pave trunabidhara | Tyaten hoya manohara | Navache tethoni paratoni || 5 ||

 Meaning: "Just as a hungry animal finds a large pile of grass and finds it so delightful that it refuses to leave, my mind is fixed on these stories."

अर्थ: भुकेने पीडलेले जनावर जसे गवताच्या मोठ्या ढिगाऱ्याजवळ (तृणबिढार) पोहोचते, त्याला तो (ढिगारा) प्रिय वाटतो आणि तेथून ते परत जात नाही.

Ovi 6: एखादा न देखे तक्र स्वप्नीं । त्यासी मिळे क्षीरबरणी । नोहे मन त्याचे धणी । केवीं सोडी तो ठाव ॥६॥ 

Transliteration: Ekhada na dekhe takra svapnin | Tyasi mile kshirabarani | Nohe mana tyache dhani | Kevin sodi to thava || 6 || 

Meaning: "If one who never even dreamt of buttermilk suddenly finds a jar full of milk, his mind remains unsatisfied and he wouldn't leave that place. My state is similar."

अर्थ: एखाद्याला स्वप्नातही ताक न मिळावे आणि त्याला दुधाची भांडी (क्षीरबरणी) मिळावी, तर त्याचे मन तृप्त होत नाही. तो ते ठिकाण कसे सोडेल?

Ovi 7: तैसा आपण स्वल्पज्ञानी । नेणत होतों गुरु-निर्वाणी । अविद्यामाया वेष्‍टोनि । कष्‍टत होतों स्वामिया ॥७॥ 

Transliteration: Taisa apana svalpajnani | Nenata hoton guru-nirvani | Avidyamaya veshtoni | Kashtata hoton svamiya || 7 || 

Meaning: "Similarly, I was ignorant and did not know the true nature of the Guru. Wrapped in the illusion of ignorance, I was suffering, O Master."

अर्थ: त्याप्रमाणे मी अल्पज्ञानी होतो आणि गुरूंचे खरे स्वरूप जाणत नव्हतो. अविद्या आणि मायेने वेढलेला असल्यामुळे मी कष्टी (दुःखी) होत होतो, हे स्वामी.

Ovi 8: अज्ञानतिमिररजनीसी । ज्योतिस्वरुप तूंचि होसी । प्रकाश केलें गा आम्हांसी । निजस्वरुप श्रीगुरुचें ॥८॥ 

Transliteration: Ajnanatimirarajanisi | Jyotisvarupa tunchi hosi | Prakasha kele ga amhansi | Nijasvarupa Shriguruche || 8 || 

Meaning: "In the dark night of ignorance, you are the light. You have illuminated the true divine form of Shri Guru for us."

अर्थ: अज्ञानरूपी अंधाऱ्या रात्रीत तुम्हीच ज्योतिस्वरूप आहात. तुम्हीच आम्हाला श्रीगुरूंचे खरे स्वरूप प्रकाशित करून दाखवले.

Ovi 9: तुवां केले उपकारासी । उत्तीर्ण काय होऊं सरसी । कल्पवृक्ष दिल्हेयासी । प्रत्युपकार काय द्यावा ॥९॥

 Transliteration: Tuvan kele upakarasi | Uttirna kaya houn sarasi | Kalpavruksha dilheyasi | Pratyupakara kaya dyava || 9 ||

 Meaning: "How can I ever repay your kindness? What return can one give to someone who gives a wish-fulfilling tree (Kalpavruksha)?"

अर्थ: तुम्ही केलेल्या उपकारांतून मी कसा उतराई होऊ? कल्पवृक्ष भेट दिल्यावर त्याला परत काय द्यावा?

Ovi 10: एखादा देतां चिंतामणी । त्यासी उपकार काय धरणीं । नाहीं दिधलें न ऐकों कानीं । कृपामूर्ति सिद्धराया ॥१०॥ 

Transliteration: Ekhada detan chintamani | Tyasi upakara kaya dharanin | Nahin didhale na aikon kanin | Krupamurti Siddharaya || 10 || 

Meaning: "If someone gives a Chintamani (wish-yielding gem), what favor on earth can match it? O Merciful Sage Siddha, I can never say you haven't given me enough."

अर्थ: कोणी चिंतामणी दिला, तर त्याला जमिनीवर काय उपकार द्यायचे? (तुम्ही आम्हाला भरभरून दिले, त्यामुळे) 'दिले नाही' असे मी ऐकणार नाही, हे कृपामूर्ती सिद्धराजा.

Ovi 11: ऐशा तुझिया उपकारासी । उत्तीर्ण नोहे जन्मोजन्मेसीं । म्हणोनि लागतसे चरणांसी । एकोभावेंकरोनियां ॥११॥ 

Transliteration: Aisha tujhiya upakarasi | Uttirna nohe janmojanmesin | Mhanoni lagatase charanansi | Ekobhavenkaroniyan || 11 || 

Meaning: "I cannot repay your favors for many births to come. Therefore, I surrender to your feet with total devotion."

अर्थ: अशा तुमच्या उपकारांतून मी जन्मोजन्मी उतराई होऊ शकणार नाही. म्हणून मी एकाग्र भावाने तुमच्या चरणांना लागतो आहे.

Ovi 12: स्वामींनीं निरोपिला धर्म-अर्थ । अधिक झाला मज स्वार्थ । उपजला मनीं परमार्थ । गुरुसी भजावें निरंतर ॥१२॥ 

Transliteration: Svaminin niropila dharma-artha | Adhika jhala maja svartha | Upajala manin paramartha | Gurusi bhajaven nirantara || 12 || 

Meaning: "Through your teachings on Dharma and wealth, my true purpose has become clear. A desire for supreme truth has arisen in my heart—to worship the Guru forever."

अर्थ: स्वामींनी सांगितलेल्या धर्म आणि अर्थापेक्षा मला अधिक (मोठा) स्वार्थ (उद्देश) प्राप्त झाला. माझ्या मनात परमार्थ उत्पन्न झाला की, गुरूंचे निरंतर भजन करावे.

Ovi 13: प्रयागीं असतां गुरुमूर्ति । माधवसरस्वतीस दीक्षा देती । पुढें काय वर्तली स्थिति । आम्हांप्रती विस्तारावें ॥१३॥ 

Transliteration: Prayagin asata gurumurti | Madhavasarasvatis diksha deti | Pudhe kaya vartali sthiti | Amhanprati vistaraven || 13 || 

Meaning: "While at Prayag, Shri Guru initiated Madhava Saraswati. Please explain to us in detail what happened after that."

अर्थ: प्रयाग येथे असताना गुरुमूर्तींनी माधवसरस्वतींना दीक्षा दिली. त्यानंतर पुढे काय घडले, ते आम्हाला सविस्तर सांगावे.

Ovi 14: ऐकोनि शिष्याचें वचन । सिद्धमुनि संतोषोन । मस्तकीं हस्त ठेवून । आश्वासिती तया वेळीं ॥१४॥ 

Transliteration: Aikoni shishyache vachana | Siddhamuni santoshona | Mastakin hasta thevuna | Ashvasiti taya veli || 14 ||

 Meaning: Hearing the disciple's words, Sage Siddha was pleased. He placed his hand on the disciple's head and comforted him.

अर्थ: शिष्याचे वचन ऐकून सिद्ध मुनी संतुष्ट झाले आणि त्यांनी शिष्याच्या मस्तकावर हात ठेवून त्याला धीर दिला.

Ovi 15: धन्य धन्य शिष्या सगुण । तुज लाधले श्रीगुरुचरण । संसार तारक भवार्ण । तूंचि एक परियेसा ॥१५॥ 

Transliteration: Dhanya dhanya shishya saguna | Tuja ladhale Shrigurucharana | Sansara taraka bhavarna | Tunchi eka pariyesa || 15 || 

Meaning: "Blessed are you, O virtuous disciple! You have attained the feet of Shri Guru. You are the one who will cross this ocean of existence."

अर्थ: "हे सगुण शिष्या, तू धन्य धन्य आहेस. तुला श्रीगुरूंचे चरण प्राप्त झाले. या संसारसागरातून तारणारा तूच एक आहेस, हे ऐक."”

Ovi 16: तुवां ओळखिली श्रीगुरुची सोय । म्हणोनि पुससी भक्तिभावें । संतोष होतो आनंदमय । तुझ्या प्रश्नेंकरुनियां ॥१६॥ 

Transliteration: Tuvan olakhili Shriguruchi soya | Mhanoni pusasi bhaktibhaven | Santosha hoto anandamaya | Tujhya prashnenkaruniyan || 16 || 

Meaning: "Because you have recognized the true path of Shri Guru, you ask with such devotion. Your questions bring me great joy."

अर्थ: "तू श्रीगुरूंचे रहस्य (सोय) ओळखलेस, म्हणून भक्तीभावाने विचारत आहेस. तुझ्या प्रश्नांमुळे मला आनंदमय संतोष होत आहे."”

Ovi 17: सांगेन ऐक एकचित्तें । चरित्र गुरुचें विख्यातें । उपदेश देऊनि माधवातें । होते क्वचित्काळ तेथेंचि ॥१७॥ 

Transliteration: Sangen aika ekachitten | Charitra guruche vikhyate | Upadesha deuni Madhavate | Hote kvachitkala tethenchi || 17 || 

Meaning: "I shall tell you, listen with focus. After instructing Madhava, Shri Guru stayed in Prayag for some time."

अर्थ: "मी सांगतो, एकाग्र चित्ताने ऐक. गुरूंचे प्रसिद्ध चरित्र (सांगतो). माधवाला उपदेश देऊन ते काही काळ तेथेच राहिले होते."”

Ovi 18: असतां तेथें वर्तमानीं । प्रख्यात झाली महिमा सगुणी । शिष्य झाले अपार मुनि । मुख्य माधवसरस्वती ॥१८॥ 

Transliteration: Asatan tethen vartamanin | Prakhyata jhali mahima saguni | Shishya jhale apara muni | Mukhya Madhavasarasvati || 18 ||

 Meaning: "During his stay, his divine glory became famous. Countless sages became his disciples, with Madhava Saraswati being the primary one."

अर्थ: तेथे असताना, त्यांची सगुण (उत्तम) महिमा प्रसिद्ध झाली. माधवसरस्वती मुख्य असलेले अपार मुनी त्यांचे शिष्य झाले.

Ovi 19: तया शिष्यांचीं नामें सांगतां । विस्तार होईल बहु कथा । प्रख्यात असती नामें सात । सांगेन ऐक एकचित्तें ॥१९॥ 

Transliteration: Taya shishyanchin namen sangata | Vistara hoila bahu katha | Prakhyata asati namen sata | Sangen aika ekachitten || 19 ||

 Meaning: "If I list all his disciples, the story will be too long. I will tell you the names of the seven most famous ones."

अर्थ: त्या शिष्यांची नावे सांगू लागलो, तर कथा खूप वाढेल. त्यातील सात प्रसिद्ध नावे मी एकाग्र चित्ताने ऐकणाऱ्या तुला सांगतो.

Ovi 20: बाळसरस्वती कृष्णसरस्वती । उपेंद्र-माधवसरस्वती । पांचवा असे आणीक यति । सदानंदसरस्वती देखा ॥२०॥ 

Transliteration: Balasarasvati Krishnasarasvati | Upendra-Madhavasarasvati | Panchava ase anika yati | Sadanandasarasvati dekha || 20 || 

Meaning: "They were Balasaraswati, Krishnasaraswati, Upendrasaraswati, Madhavasaraswati (the fourth), and the fifth was Sadanandasaraswati."

अर्थ: बाळसरस्वती, कृष्णसरस्वती, उपेंद्रसरस्वती, माधवसरस्वती (हा चौथा), आणि पाचवे यती सदानंदसरस्वती होत.

Ovi 21: ज्ञानज्योतिसरस्वती एक । सातवा सिद्ध आपण ऐक । अपार होते शिष्य आणिक । एकाहूनि एक श्रेष्‍ठ पैं ॥२१॥ 

Transliteration: Jnanyajyotisarasvati eka | Satava Siddha apana aika | Apara hote shishya anika | Ekahuni eka shreshta pain || 21 || 

Meaning: "The sixth was Jnanajyotisaraswati, and the seventh was myself, Siddha. There were many other disciples, each greater than the other."

अर्थ: सहावे) ज्ञानज्योतिसरस्वती आणि सातवा सिद्ध (म्हणजे मी स्वतः) होय. इतरही अपार शिष्य होते, जे एकाहून एक श्रेष्ठ होते.

Ovi 22: त्या शिष्यांसमवेत । श्रीगुरु निघाले दक्षिणपंथ । समस्त क्षेत्रें पावन करित । आले पुन्हा कारंजनगरासी ॥२२॥ 

Transliteration: Tya shishyansamaveta | Shriguru nighale dakshinapantha | Samasta kshetre pavana karita | Ale punha Karanjanagarasi || 22 ||

 Meaning: "Accompanied by these disciples, Shri Guru traveled south. Purifying all holy places on the way, he returned to Karanja."

अर्थ: त्या शिष्यांसमवेत श्रीगुरू दक्षिणेकडे निघाले. सर्व क्षेत्रे पावन करत ते पुन्हा कारंजनगर (मातृस्थानी) येथे आले.

Ovi 23: भेटी झाली जनकजननी । येवोनि लागताति चरणीं । चतुर्वर्ग भ्राते भगिनी । समस्त भेटती स्वामिया ॥२३॥ 

Transliteration: Bheti jhali janakajanani | Yevoni lagatati charanin | Chaturvarga bhrate bhagini | Samasta bhetati svamiya || 23 ||

 Meaning: "He met his parents, who bowed at his feet. His four brothers and sister also came to meet the Master."

अर्थ: चार भाऊ आणि बहीण (चतुर्वर्ग भ्राते भगिनी) सर्वजण स्वामींना भेटले.

Ovi 24: देखानियां श्रीगुरुमूर्तीसी नगरलोक अत्यंत हर्षी । आले समस्त भेटीसी । पूजा करिती परोपरी ॥२४॥ 

Transliteration: Dekhaniyan Shrigurumurtisi nagaraloka atyanta harshi | Ale samasta bhetisi | Puja kariti paropari || 24 ||

 Meaning: "Seeing Shri Guru, the townspeople were overjoyed. They all came to meet him and performed worship in various ways."

अर्थ: श्रीगुरुमूर्तींना पाहून नगरवासी लोक अत्यंत आनंदित झाले. सर्वजण भेटीस आले आणि अनेक प्रकारे पूजा करू लागले.

Ovi 25: घरोघरीं श्रीगुरुसी । पाचारिती भिक्षेसी । जाहले रुपें बहुवसी । घरोघरीं पूजा घेती ॥२५॥

 Transliteration: Gharogharin Shrigurusi | Pachariti bhikshyesi | Jahale rupen bahuvasi | Gharogharin puja gheti || 25 || 

Meaning: "In every house, people invited Shri Guru for alms. He took many forms and accepted worship in every home simultaneously."

अर्थ: घरोघरी लोक श्रीगुरूंचे भिक्षेसाठी आमंत्रण करत होते. श्रीगुरू अनेक रूपे घेऊन (बहुवसी) घरोघरी पूजा घेत होते.

Ovi 26: समस्त लोक विस्मय करिती । अवतार हा श्रीविष्णु निश्चितीं । वेषधारी दिसतो यति । परमपुरुष होय जाणा ॥२६॥ 

Transliteration: Samasta loka vismaya kariti | Avatara ha Shrivishnu nishchiti | Veshadhari disato yati | Paramapurusha hoya jana || 26 ||

 Meaning: "Everyone was amazed and said, 'This is surely an incarnation of Lord Vishnu. He appears as an ascetic but is truly the Supreme Being.'"

अर्थ: सर्व लोक आश्चर्य करत होते (आणि म्हणाले): ""हा निश्चितपणे श्रीविष्णूचा अवतार आहे. हा यतीचा वेष धारण केलेला परमपुरुष आहे, हे जाणून घ्या."”

Ovi 27: यातें नर जे म्हणती । ते नर जाती नरकाप्रती । कार्याकारण अवतार होती । ब्रह्माविष्णुमहेश्वर ॥२७॥ 

Transliteration: Yaten nara je mhananti | Te nara jati narakaprati | Karyakarana avatara hoti | Brahmavishnumaheshvara || 27 || 

Meaning: "'Those who call him a mere human will go to hell. Brahma, Vishnu, and Mahesh take incarnations for specific divine purposes.'"

अर्थ: यांना जे मनुष्य म्हणतात, ते नरकात जातात. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश (महेश्वर) हे कार्यासाठीच अवतार घेतात.

Ovi 28: जननीजनक येणें रीतीं । पूजा करिती भावभक्तीं । श्रीगुरू झाले श्रीपादयति । जातिस्मृति जननीसी ॥२८॥

 Transliteration: Jananijanaka yenen ritin | Puja kariti bhavabhaktin | Shriguru jhale Shripadayati | Jatismruti jananisi || 28 || 

Meaning: "The parents worshipped him with deep devotion. As Shri Guru appeared as the ascetic Shripad, the mother gained knowledge of her past lives (Jatismruti)."

अर्थ: माता-पिता अशा रीतीने भावभक्तीने पूजा करत होते. श्रीगुरू श्रीपाद यती झाले (संन्यास घेतला). मातेला पूर्वजन्माचे ज्ञान (जातिस्मृती) झाले.

Ovi 29: देखोनि जननी तये वेळीं । माथा ठेवी चरणकमळीं । सत्यसंकल्प चंद्रमौळी । प्रदोषपूजा आली फळा ॥२९॥ 

Transliteration: Dekhoni janani taye veli | Matha thevi charanakamali | Satyasankalpa chandramauli | Pradoshapuja ali phala || 29 || 

Meaning: "Seeing him, the mother placed her head on his lotus feet and said, 'The Pradosha worship of the truthful Lord Shiva has finally borne fruit.'"

अर्थ: त्या वेळी मातेने (गुरूंचे स्वरूप पाहून) चरणकमलांवर मस्तक ठेवले (आणि म्हणाली): ""सत्यसंकल्प असलेल्या शंकराची (चंद्रमौळी) केलेली प्रदोषपूजा फळास आली."”

Ovi 30: पतीस सांगे तया वेळीं । पूर्वजन्माचें चरित्र सकळीं । विश्ववंद्य पुत्र प्रबळी । व्हावा म्हणोनि आराधिलें म्यां ॥३०॥ 

Transliteration: Patis sange taye veli | Purvajanmache charitra sakali | Vishvavandya putra prabali | Vhava mhanoni aradhile myan || 30 || 

Meaning: "She told her husband about her previous life: 'I prayed for a son who would be worshiped by the whole world.'"

अर्थ: त्या वेळी तिने पतीला पूर्वजन्माचे सर्व चरित्र सांगितले: ""मी विश्ववंद्य आणि बलवान पुत्र व्हावा म्हणून आराधना केली होती."”

Ovi 31: याचि श्रीपाद-ईश्वराचें । पूजन केलें मनोवाचें । प्रसिद्ध झालें जन्म आमुचें । साफल्य केलें परियेसा ॥३१॥ 

Transliteration: Yachi Shripada-ishvarache | Pujana kele manovache | Prasiddha jhale janma amuche | Saphalya kele pariyesa || 31 || 

Meaning: "'I worshipped this very Shripad-Lord with my heart and soul. Our life is now fulfilled and famous.'"

अर्थ: मी याच श्रीपाद-ईश्वराचे मनोभावे पूजन केले. आमचा जन्म प्रसिद्ध झाला आणि साफल्य झाले, हे ऐका."”

Ovi 32: म्हणोनि नमिती दोघेजणीं । विनविताति कर जोडूनि । उद्धरावें या भवार्णी । जगन्नाथा यतिराया ॥३२॥

 Transliteration: Mhanoni namiti doghejanin | Vinavitati kara joduni | Uddharave ya bhavarni | Jagannatha yatiraya || 32 || 

Meaning: "They both bowed and prayed with joined hands, 'O Lord of the Universe, O King of Ascetics, uplift us from this ocean of existence.'"

अर्थ: असे म्हणून ते दोघे नमन करतात आणि हात जोडून विनंती करतात: ""हे जगन्नाथा यतिराजा, या संसारसागरातून आमचा उद्धार करा."”

Ovi 33: श्रीगुरू म्हणती तयांसी । एकादे काळीं परियेसीं । पुत्र होय संन्यासी । उद्धरील कुळें बेचाळीस ॥३३॥ 

Transliteration: Shriguru mhanti tayansi | Ekade kalin pariyesin | Putra hoya sanyasi | Uddharila kulen bechalis || 33 || 

Meaning: "Shri Guru said to them, 'Listen, if a son in a lineage becomes a Sanyasi, he redeems forty-two generations of his family.'"

अर्थ: श्रीगुरू त्यांना म्हणाले: ""हे ऐका, जर एखाद्या कुळात पुत्र संन्यासी झाला, तर तो बेचाळीस कुळांचा उद्धार करतो."”

Ovi 34: त्यासी शाश्वत ब्रह्मलोक । अचळ पद असे देख । त्याचे कुळीं उपजतां आणिक । त्यासीही ब्रह्मपद परियेसा ॥३४॥ 

Transliteration: Tyasi shashvata brahmaloka | Achala pada ase dekha | Tyache kulin upajatan anika | Tyasihi brahmapada pariyesa || 34 || 

Meaning: "'He attains the eternal abode of Brahma. Even those born later in his lineage will attain high spiritual states.'"

अर्थ: त्याला शाश्वत ब्रह्मलोक आणि स्थिर पद मिळते, हे पाहा. त्याच्या कुळात जन्मलेल्या इतरांनाही ब्रह्मपद मिळते, हे ऐका.

Ovi 35: यमाचे दुःखें भयाभीत । नोहे त्याचे पितृसंततींत । पूर्वज जरी नरकीं असत । त्यांसी शाश्वत ब्रह्मपद ॥३५॥ 

Transliteration: Yamache dukhen bhayabhita | Nohe tyache pitrusantatint | Purvaja jari narkin asata | Tyansi shashvata brahmapada || 35 || 

Meaning: "'His ancestors need not fear the god of death (Yama). Even if they were in hell, they would be granted the eternal state of Brahma.'"

अर्थ: त्याचे पूर्वज नरकात असले तरी, त्याच्या पितृवंशाला यमाचे दुःख आणि भय नसते. त्यांना शाश्वत ब्रह्मपद मिळते.

Ovi 36: याकारणें आम्हीं देखा । घेतला आश्रम विशेखा । तुम्हां नाहीं यमाची शंका । ब्रह्मपद असे सत्य ॥३६॥

 Transliteration: Yakaranen amhin dekha | Ghetala ashrama vishekha | Tumhan nahin yamachi shanka | Brahmapada ase satya || 36 || 

Meaning: "'For this reason, I have accepted this special order of Sanyasa. You need not fear death; you will surely reach the divine state.'"

अर्थ: ""या कारणामुळे आम्ही विशेष असा संन्यास आश्रम घेतला. तुम्हाला यमाची शंका नाही. ब्रह्मपद निश्चित मिळेल."”

Ovi 37: ऐसें सांगोनि तयांसी । आश्वासीतसे बहुवसी । तुमचे पुत्र शतायुषी । अष्‍टैश्चर्ये नांदती ॥३७॥ 

Transliteration: Aise sangoni tayansi | Ashvasitase bahuvasi | Tumche putra shatayushi | Ashtaisahvarye nandati || 37 || 

Meaning: "Speaking thus, he comforted them greatly, saying, 'Your other sons will live a hundred years and enjoy all prosperity.'"

अर्थ: असे सांगून त्यांनी त्यांना खूप धीर दिला: ""तुमचे पुत्र शतायुषी (दीर्घायुषी) होतील आणि अष्टैश्वर्याने (आठ सिद्धींनी) नांदतील."”

Ovi 38: त्यांचे पुत्रपौत्र तुम्ही । पहाल सुखें तुमचे नयनीं । पावाल क्षेम काशीभुवनीं । अंतकाळीं परियेसा ॥३८॥

 Transliteration: Tyanche putrapautra tumhi | Pahala sukhen tumche nayani | Pavala kshema Kashibhuvani | Antakalin pariyesa || 38 ||

 Meaning: "'You will see their children and grandchildren with your own eyes, and in the end, you will find peace and salvation in the holy city of Kashi.'"

अर्थ: "तुम्ही त्यांचे पुत्र-पौत्र तुमच्या डोळ्यांनीसुखाने पाहाल. अंतकाळी तुम्ही काशी येथे कल्याण (क्षेम) पावाल, हे ऐका.

Ovi 39: मुक्तिस्थान काशीपुर । प्रख्यात असे वेदशास्‍त्र । न करा मनीं चिंता मात्र । म्हणोनि सांगती तये वेळीं ॥३९॥ 

Transliteration: Muktisthana Kashipura | Prakhyata ase vedashastra | Na kara manin chinta matra | Mhanoni sangati taye veli || 39 || 

Meaning: "'Vedic scriptures declare Kashi as the place of liberation. Do not have any worry in your heart,' he told them."

अर्थ: "काशी हे मोक्षाचे स्थान आहे, हे वेद-शास्त्रानुसार प्रसिद्ध आहे. मनात चिंता करू नका,"" असे त्यांनी त्या वेळी सांगितले.

Ovi 40: त्यांची कन्या असे एक । नाम तिचें ‘रत्‍नाई’ विशेष । श्रीगुरुसी नमूनि ऐक । विनवीतसे परियेसा ॥४०॥

 Transliteration: Tyanchi kanya ase eka | Nama tiche ‘Ratnai’ vishesha | Shrigurusi namuni aika | Vinavitase pariyesa || 40 || 

Meaning: "They had a daughter named Ratnai. She bowed to Shri Guru and made a plea."

अर्थ: त्यांची एक कन्या होती, तिचे नाव विशेषतः 'रत्नाई' होते. तिने श्रीगुरूंस नमस्कार करून विनंती केली, हे ऐका.

Ovi 41: विनवीतसे परोपरी । स्वामी मातें तारीं तारीं । बुडोनि जात्यें भवसागरीं । संसारमाया वेष्‍टोनियां ॥४१॥

 Transliteration: Vinavitase paropari | Svami maten tarin tarin | Budoni jatyen bhavasagari | Sansaramaya veshtoniyan || 41 || 

Meaning: "She pleaded in various ways, 'Master, save me! I am drowning in the ocean of existence, surrounded by worldly illusions.'"

अर्थ: तिने अनेक प्रकारे विनंती केली: ""स्वामी, मला तारा! तारा! मी संसार-मायेने वेढून या भवसागरात बुडून जात आहे.

Ovi 42: संसार-तापत्रयासी । आपण भीतसें परियेसीं । निर्लिप्‍त करीं गा आम्हांसी । आपण तपासी जाईन ॥४२॥

 Transliteration: Sansara-tapatrayasi | Apana bhitase pariyesin | Nirlipta karin ga amhansi | Apana tapasi jaina || 42 || 

Meaning: "'I am terrified of the three types of worldly suffering. Release me from these bonds, and I will go to perform penance.'"

अर्थ: मी संसाररूपी तीन प्रकारच्या दुःखांना (तापत्रयासी) घाबरत आहे, हे ऐका. मला (या बंधनातून) अलिप्त करा. मी स्वतः तपाला जाईन.”

Ovi 43: ऐकोनि तियेचें वचन । श्रीगुरु निरोपिताति आपण । स्त्रियांसी पतिसेवाचरण । तेंचि तप परियेसा ॥४३॥ 

Transliteration: Aikoni tiyeche vachana | Shriguru niropitati apana | Striyansi patisevacharana | Tenchi tapa pariyesa || 43 || 

Meaning: "Hearing her words, Shri Guru said, 'For a woman, serving her husband is the true penance.'"

अर्थ: तिचे वचन ऐकून श्रीगुरू तिला म्हणाले: ""स्त्रियांसाठी पतीची सेवा करणे, तेच तप आहे, हे ऐक.

Ovi 44: येणें या भावार्णवासी । कडे पडती परियेसीं । जैसा भाव असे ज्यासी । तैसें होईल परियेसा ॥४४॥ 

Transliteration: Yenen ya bhavarnavasi | Kade padati pariyesin | Jaisa bhava ase jyasi | Taise hoila pariyesa || 44 || 

Meaning: "'By this path, one crosses the ocean of life. As is one's faith, so shall be the outcome.'"

अर्थ: यामुळे या संसारसागरातून मुक्तता मिळते, हे ऐक. ज्याचा जसा भाव असतो, तसेच त्याला फळ मिळते, हे ऐक.

Ovi 45: उतरावया पैल पार । स्‍त्रियांसी असे तो भ्रतार । मनें करोनि निर्धार । भजा पुरुष शिवसमानी ॥४५ ॥ 

Transliteration: Utravaya paila para | Striyansi ase to bhratara | Manen karoni nirdhara | Bhaja purusha Shivasamani || 45 || 

Meaning: "'To reach the other shore, a husband is the savior for a woman. With a firm mind, serve your husband as you would Lord Shiva.'"

अर्थ: "या भवसागराच्या पलीकडे जाण्यासाठी स्त्रियांना त्यांचा पतीच (तारक) असतो. मनात निश्चय करून पतीला शिवासमान मानून भजा."”

Ovi 46: त्यासी होय उद्धार गति । वेदपुराणें वाखाणिती । अंतःकरणीं न करीं खंती । तूतें गति होईल जाण ॥४६॥ 

Transliteration: Tyasi hoya uddhara gati | Vedapuranen vakhaniti | Antahkarnin na karin khanti | Tuten gati hoila jana || 46 || 

Meaning: "'Vedas and Puranas praise this as the path to salvation. Do not be sad in your heart; you will surely find your way.'"

अर्थ: त्यामुळे (स्त्रियांना) उद्धार गती मिळते, असे वेद-पुराणे सांगतात. तू मनात चिंता (खंती) करू नकोस. तुला गती मिळेल, हे जाणून घे."”

Ovi 47: ऐकोनि श्रीगुरुचें वचन । विनवीतसे कर जोडून । श्रीगुरुमूर्ति ब्रह्मज्ञान । विनवीतसें अवधारीं ॥४७॥ 

Transliteration: Aikoni Shriguruche vachana | Vinavitase kara joduna | Shrigurumurti brahmajnana | Vinavitasen avadhari || 47 || 

Meaning: "Hearing Shri Guru's words, she joined her hands. Shri Guru, who is the embodiment of divine knowledge, listened as she pleaded."

अर्थ: श्रीगुरूंचे वचन ऐकून तिने हात जोडून विनंती केली. श्रीगुरुमूर्ती (जे ब्रह्मज्ञानस्वरूप आहेत), त्यांना ती विनवत आहे, हे लक्षात घ्या.

Ovi 48: तूं जाणसी भविष्यभूत । कैसें मातें उपदेशीत । माझें प्रालब्ध कवणगत । विस्तारावें मजप्रति ॥४८॥ 

Transliteration: Tun janasi bhavishyabhuta | Kaise maten upadeshita | Majhe pralabdh kavnagata | Vistarave majaprati || 48 || 

Meaning: "'You know the past and the future. Why do you instruct me thus? Please explain what my destiny (Prarabdha) holds.'"

अर्थ: तुम्ही भूत-भविष्य जाणता. मला असा उपदेश का करत आहात? माझे प्रारब्ध (कर्मफळ) कसे आहे, ते मला सविस्तर सांगा.”

Ovi 49: श्रीगुरु म्हणती तियेसी । तुझी वासना असे तपासी । संचित पाप असे तुजसी । भोगणें असे परियेसा ॥४९॥ 

Transliteration: Shriguru mhanti tiyesi | Tujhi vasana ase tapasi | Sanchita papa ase tujasi | Bhogane ase pariyesa || 49 || 

Meaning: "Shri Guru said to her, 'You desire penance, but you have accumulated sins (Sanchit Papa) that you must endure.'"

अर्थ: श्रीगुरू तिला म्हणाले: ""तुझी तपाची इच्छा आहे. तुला संचित (जमा झालेले) पाप आहे, ते तुला भोगावे लागेल, हे ऐक.”

Ovi 50: पूर्वजन्मीं तूं परियेसीं । चरणीं लाथिलें धेनूसी । शेजारी स्‍त्रीपुरुषांसी । विरोधें लाविला कलह जाणा ५०॥ 

Transliteration: Purvajanmin tun pariyesin | Charanin lathile dhenusi | Shejari stri-purushansi | Virodhen lavila kalaha jana || 50 || 

Meaning: "'In your past life, you kicked a cow. Also, you caused quarrels and conflict between neighboring couples.'"

अर्थ: "हे ऐक, पूर्वजन्मात तू गाईला (धेनूस) पायाने लाथ मारली होतीस आणि शेजाऱ्यांमधील स्त्री-पुरुषांना भांडणे (कलह) लावली होतीस, हे जाणून घे."

Ovi 51: तया दोषास्तव देखा । तूतें बाधा असे अनेका । गायत्रीसी लाथिलें ऐका । तूं सर्वांगीं कुष्‍ठी होसील ॥५१॥

 Transliteration: Taya doshatava dekha | Tuten badha ase aneka | Gayatrisi lathile aika | Tun sarvangin kushti hosila || 51 || 

Meaning: "'Because of those sins, you face many obstacles. Because you kicked the cow (symbol of Gayatri), you will suffer from leprosy all over your body.'"

अर्थ: त्या दोषामुळे तुला अनेक बाधा आहेत, हे पाहा. (गाईला) लाथ मारल्यामुळे तू सर्व शरीराने कुष्ठरोगी होशील, हे ऐक.”

Ovi 52: विरोध केला स्त्रीपुरुषांसीं । तुझा पुरुष होईल तापसी । तूतें त्यजील भरंवसीं । अर्जित तुझें ऐसें असे ॥५२॥ 

Transliteration: Virodha kela stripurushansin | Tujha purusha hoila tapasi | Tuten tyajila bharanvasin | Arjita tujhe aise ase || 52 || 

Meaning: "'Because you divided couples, your husband will become an ascetic (Tapasi) and will surely leave you. This is the fruit of your past deeds.'"

अर्थ: स्त्री-पुरुषांना विरोध लावल्यामुळे तुझा पती तापसी (संन्यासी) होईल आणि तो तुला निश्चितपणे सोडून देईल. तुझे कर्मफळ (अर्जित) असे आहे.”

Ovi 53: ऐकोनि दुःख करी बहुत । श्रीगुरुचरणीं असे लोळत । मज उद्धारावें गुरुनाथा त्वरित । म्हणोनि चरणीं लागली ॥५३॥

 Transliteration: Aikoni duhkha kari bahuta | Shrigurucharnin ase lolata | Maja uddharave Gurunatha tvarita | Mhanoni charni lagali || 53 ||

 Meaning: "Hearing this, she was deeply pained and fell at Shri Guru's feet, crying, 'O Master, save me quickly!'"

अर्थ: हे ऐकून ती खूप दुःखी झाली आणि श्रीगुरूंच्या चरणांवर लोळू लागली. ""हे गुरुनाथा, माझा त्वरित उद्धार करा,"" म्हणून ती चरणांना लागली.

Ovi 54: श्रीगुरू म्हणती ऐक बाळे । क्वचित्काळ असाल भले । अपरवयसा होतांचि काळें । पति तुझा यति होये ॥५४॥

 Transliteration: Shriguru mhanti aika bale | Kvachitkala asala bhale | Aparavayasa hotanchi kalen | Pati tujha yati hoye || 54 || 

Meaning: "Shri Guru said, 'Listen, child. You will be well for some time, but as old age approaches, your husband will become a Sanyasi.'"

अर्थ: श्रीगुरू म्हणाले: ""बाळे, ऐक. तुम्ही काही काळ चांगले राहाल. नंतर वृद्धत्व (अपरवयसा) जवळ येताच तुझा पती संन्यासी होईल."”

Ovi 55: तदनंतर तुझा देह । कुष्‍ठी होईल अवेव । भोगूनि स्वदेहीं वय । मग होईल तुज गति ॥५५॥ 

Transliteration: Tadanantara tujha deha | Kushti hoila aveva | Bhoguni svadehin vaya | Maga hoila tuja gati || 55 || 

Meaning: "'Then your body will be affected by leprosy. After enduring this throughout your life, you will finally attain salvation.'"

अर्थ: त्यानंतर तुझे शरीर कुष्ठरोगी (सर्वांग कुष्ठी) होईल. आपल्या देहात (यातना) भोगून झाल्यावर तुला गती मिळेल.

Ovi 56: नासतां तुझा देह जाण । भेटी होईल आमुचे चरण । तुझें पाप होईल दहन । सांगेन क्षेत्र ऐक पां ॥५६॥

 Transliteration: Nasatan tujha deha jana | Bheti hoila amuche charana | Tujhe papa hoila dahana | Sangen kshetra aika pan || 56 ||

 Meaning: "'As your body begins to waste away, you will meet me again. Your sins will be burnt away. Listen as I tell you the place where this will happen.'"

अर्थ: तुझा देह (कुष्ठामुळे) नाश पावू लागला, तेव्हा तुला आमच्या चरणांची भेट होईल. तुझे पाप जळून जाईल. मी तुला क्षेत्र (ठिकाण) सांगतो, ते ऐक.”

Ovi 57: भीमातीर दक्षिण देशीं । असे तीर्थ पापविनाशी । तेथें जाय तूं भरंवसीं । अवस्था तुज घडलियावरी ॥५७॥

 Transliteration: Bhimatira dakshina deshin | Ase tirtha papavinashi | Tethen jaya tun bharanvasin | Avastha tuja dhadaliyavari || 57 || 

Meaning: "'On the banks of the Bhima river in the south, there is a pilgrimage site that destroys all sins. Go there when this fate befalls you.'"

अर्थ: दक्षिण दिशेला भीमा नदीच्या तीरावर एक पाप नष्ट करणारे तीर्थ आहे. तुला अशी अवस्था (कुष्ठरोग) प्राप्त झाल्यावर तू निश्चितपणे तेथे जा.

Ovi 58: या भूमंडळीं विख्यात । तीर्थ असे अति समर्थ । गंधर्वपुर असे ख्यात । अमरजासंगम प्रसिद्ध जाण ॥५८॥ 

Transliteration: Ya bhumandali vikhyata | Tirtha ase ati samartha | Gandharvapura ase khyata | Amarajasangama prasiddha jana || 58 || 

Meaning: "'There is a world-renowned and powerful holy site known as Gandhavapur (Ganagapur), where the confluence of the river Amarja is famous.'"

अर्थ: या पृथ्वीवर ते तीर्थ अत्यंत समर्थ (शक्तिशाली) म्हणून प्रसिद्ध आहे. गंधर्वपुर (गाणगापूर) म्हणून ते विख्यात आहे. अमरजा नदीचा संगम तिथे प्रसिद्ध आहे, हे जाणून घे.

Ovi 59: ऐसें सांगोनि तियेसी । श्रीगुरू निघाले दक्षिण देशीं । त्र्यंबक-क्षेत्रासी । आले, गौतमी-उद्धव जेथें ॥५९॥ 

Transliteration: Aise sangoni tiyesi | Shriguru nighale dakshina deshin | Tryambaka-kshetrasi | Ale, Gautami-uddhava jethe || 59 || 

Meaning: "After telling her this, Shri Guru traveled south and reached Tryambakeshwar, where the river Gautami (Godavari) originates."

अर्थ: असे तिला सांगून श्रीगुरू दक्षिणेकडे निघाले. ते त्र्यंबकेश्वर क्षेत्रात आले, जिथे गोदावरी (गौतमी) उत्पन्न झाली आहे.

Ovi 60: शिष्यांसहित गुरुमूर्ति । आले नाशिकक्षेत्राप्रती । तीर्थमहिमा असे ख्याति । पुरणांतरीं परियेसा ॥६०॥ 

Transliteration: Shishyansahita gurumurti | Ale Nashikakshetraprati | Tirthamahima ase khyati | Puranantarin pariyesa || 60 ||

 Meaning: "Along with his disciples, Shri Guru arrived at the Nashik region. The glory of this holy place is famous in the Puranas."

अर्थ: शिष्यांसहित गुरुमूर्ती नाशिक क्षेत्राजवळ आले. या तीर्थाचा महिमा पुराणांत प्रसिद्ध आहे, हे ऐका.

Ovi 61: तीर्थमहिमा सांगतां । विस्तार होईल बहु कथा । संक्षेपमार्गे तुज आता่ । सांगतसें परियेसीं ॥६१॥ 

Transliteration: Tirthamahima sangata | Vistara hoila bahu katha | Sankshepamarge tuja atan | Sangatasen pariyesin || 61 || 

Meaning: "Describing the full glory of this site would take too long. I will tell you briefly."

अर्थ: तीर्थाचा महिमा सांगू लागलो, तर कथा खूप वाढेल. आता मी तुला संक्षेपमार्गाने सांगतो, हे ऐक.

Ovi 62: त्या गौतमीची महिमा । सांगतां अपार असे आम्हां । बहिरार्णव-उदक उगमा । ब्रह्मांडाव्यतिरिक्त ॥६२॥

 Transliteration: Tya Gautamichi mahima | Sangata apara ase amha | Bahirarnava-udaka ugama | Brahmadavyatirikta || 62 ||

 Meaning: "The greatness of the river Gautami is infinite. Its source is from the ocean beyond this universe."

अर्थ: त्या गोदावरीची (गौतमीची) महिमा सांगणे आम्हाला अपार (अशक्य) आहे. तिच्या पाण्याची उत्पत्ती ब्रह्मांडाबाहेरील महासागरातून (बहिरार्णव) झाली आहे.

Ovi 63: जटामुकुटीं तीर्थेश्वर । धरिली होती प्रीतिकर । मिळोनि समस्त ऋषीश्वर । उपाय केला परियेसा ॥६३॥ 

Transliteration: Jatamukutin tirtheshvara | Dharili hoti pritikara | Miloni samasta rishishvara | Upaya kela pariyesa || 63 || 

Meaning: "Lord Shiva (Tirtheshvara) had lovingly held the river in his matted hair. All the great sages gathered to find a way to bring her to earth."

अर्थ: शंकराने (तीर्थेश्वर) आपल्या जटांमध्ये प्रेमाने (गंगा) धारण केली होती. सर्व श्रेष्ठ ऋषींनी एकत्र येऊन काय उपाय केला, ते ऐका.

Ovi 64: ब्रह्मऋषि गौतम देखा । तपस्वी असे विशेषा । व्रीहि पेरिले वृत्तीं ऐका । अनुष्‍ठानस्थानाजवळी ॥६४॥

 Transliteration: Brahmarushi Gautama dekha | Tapasvi ase vishesha | Vrihi perile vruttin aika | Anushthanasthanajavali || 64 || 

Meaning: "The great sage Gautama was a powerful ascetic. He had planted grains (rice) near his place of meditation for his sustenance."

अर्थ: ब्रह्मऋषी गौतम हे विशेष तपस्वी होते, हे पाहा. त्यांनी आपल्या उदरनिर्वाहासाठी (वृत्ती) अनुष्ठान करत असलेल्या जागेजवळ भाताचे (व्रीहि) पीक लावले, हे ऐका. 

Ovi 65: पूर्वी मुनी सकळी । नित्य पेरुनि पिकविती साळी । ऐसे त्यांचे मंत्र बळी । महापुण्यपुरुष असती ॥६५॥ 

Transliteration: Purvi muni sakali | Nitya peruni pikaviti sali | Aise tyanche mantra bali | Mahapunyapurusha asati || 65 || 

Meaning: "In those times, all sages used to plant and grow rice daily. Their mantras were so powerful, and they were men of great merit."

अर्थ: पूर्वी सर्व मुनी नित्य भात (साळी) पेरायचे आणि पिकवायचे. त्यांचे मंत्र इतके प्रभावी होते. ते महापुण्यवान पुरुष होते.

Ovi 66: समस्त ऋषि मिळोनि । विचार करिती आपुले मनीं । ऋषिगौतम महामुनी । सर्वेश्वराचा मुख्य दास ॥६६॥ 

Transliteration: Samasta rishi miloni | Vichara kariti apule manin | Rishigautama mahamuni | Sarveshvaracha mukhya dasa || 66 || 

Meaning: "All the sages conferred among themselves and realized that Sage Gautama was a great saint and a primary devotee of the Lord of all (Shiva)."

अर्थ: सर्व ऋषींनी एकत्र येऊन आपापल्या मनात विचार केला: ""ऋषी गौतम हे महामुनी आणि शंकराचे (सर्वेश्वराचा) मुख्य भक्त आहेत.

Ovi 67: त्यासी घालितां सांकडें । गंगा आणील आपुलें चाडें । समस्तां आम्हां पुण्य घडे । गंगास्नानें भूमंडळीं ॥६७॥ 

Transliteration: Tyasi dhalitan sankade | Ganga anila apule chade | Samastan amha punya ghade | Gangasnanen bhumandali || 67 || 

Meaning: "They thought, 'If we place a challenge before him, he will bring the Ganga down by his will, and all of us will earn the merit of bathing in her waters on this earth.'"

अर्थ: त्यांना संकट (सांकडें) घातल्यास, ते आपल्या इच्छेने गंगा पृथ्वीवर आणतील आणि त्यामुळे आम्हा सर्वांना पृथ्वीवर गंगास्नान करण्याचे पुण्य मिळेल."”

Shloka 68: या गतिर्योगयुक्तानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम्‌ । सा गतिः सर्वजंतूनां गौतमीतीरवासिनाम्‌ ॥६८॥ 

Transliteration: Ya gatiryogayuktanam muninamurdhvaretasam | Sa gatih sarvajantunam Gautamitiravasinam || 68 || 

Meaning: The spiritual liberation (Gati) attained by celibate sages through yoga is attained by all living beings simply by residing on the banks of the river Gautami (Godavari).

अर्थ: (श्लोक) योगयुक्त असलेल्या ऊर्ध्वरेता (ब्रह्मचारी) मुनींना जी गती मिळते, तीच गती गोदावरीच्या (गौतमी) तीरावर राहणाऱ्या सर्व प्राण्यांना मिळते.

Ovi 69: ऊर्ध्वरेत मुनीश्वरांसी । कोटिवर्षे तपस्वियांसी । जे गति होय परियेसीं । ते स्नानमात्रें गौतमीच्या ॥६९॥ 

Transliteration: Urdhvareta munishvaransi | Kotivarshe tapasviyansi | Je gati hoya pariyesin | Te snanamatren Gautamichya || 69 || 

Meaning: The state of liberation achieved by celibate sages and ascetics through millions of years of penance is obtained just by bathing in the Gautami river.

अर्थ: (टीका) ब्रह्मचारी (ऊर्ध्वरेत) मुनींना आणि कोट्यवधी वर्षे तप करणाऱ्या तपस्वींना जी गती मिळते, ती केवळ गोदावरीच्या (गौतमीच्या) स्नानाने मिळते, हे ऐका.

Ovi 70: याकारणें गौतमीसी । आणावें यत्‍नें भूमंडळासी । सांकडें घालितां गौतमासी । आणितां गंगा आम्हां लाभ ॥७०॥ 

Transliteration: Yakaranen Gautamisi | Anaven yatnen bhumandalasi | Sankaden dhalitan Gautamasi | Anitan Ganga amhan labha || 70 || 

Meaning: For this reason, the sages decided to bring Gautami to earth. They thought that if they put Sage Gautama in a difficult situation, he would bring the Ganga down, which would benefit everyone.

अर्थ: म्हणून गोदावरीला प्रयत्नाने पृथ्वीवर आणावे. गौतमाला संकट (सांकडें) घातल्यास, त्याने गंगा आणल्यास आम्हांला लाभ होईल."”

Ovi 71: म्हणोनि रचिली माव एक । दुर्वेची गाय सवत्सक । करोनि पाठविली ऐक । गौतमाचे ब्रीहिभक्षणासी ॥७१॥ 

Transliteration: Mhanoni rachili mava eka | Durvechi gaya savatsaka | Karoni pathavili aika | Gautamache brihibhakshanasi || 71 || 

Meaning: They devised a trick by creating a magical cow and calf made of grass (Durva) and sending it to graze on the rice crops planted by Sage Gautama.

अर्थ: म्हणून त्यांनी एक युक्ती (माव) रचली. त्यांनी दुर्वांची (गवत) एक वासरासहित गाय तयार करून गौतमाने पेरलेले भात खाण्यासाठी पाठवली, हे ऐक.

Ovi 72: ऋषि होता अनुष्‍ठानीं । देखिलें धेनूसी नयनीं । निवारावया तत्क्षणीं । दर्भ पवित्र सोडिलें ॥७२॥

 Transliteration: Rushi hota anushthanin | Dekhile dhenusi nayanin | Nivaravaya tatkshani | Darbha pavitra sodile || 72 || 

Meaning: While the Sage was in meditation, he saw the cow eating his crop. To drive it away, he immediately threw a piece of sacred Darbha grass toward it.

अर्थ: ऋषी गौतम अनुष्ठान करत असताना, त्यांनी त्या गाईला पाहिले. तिला हाकलण्यासाठी त्यांनी तात्काळ पवित्र दर्भ (कुश) सोडले.

Ovi 73: तेचि कुश जाहलें शस्‍त्र । धेनूसी लागलें जैसें वज्रास्त्र । पंचत्व पावली त्वरित । घडली हत्या गौतमासी ॥७३॥ 

Transliteration: Techi kusha jahale shastra | Dhenusi lagale jaishe vajrastra | Panchatva pavali tvarita | Dhadali hatya Gautamasi || 73 ||

 Meaning: That grass turned into a weapon like a lightning bolt (Vajra) and hit the cow. The cow died instantly, and Gautama was thus burdened with the sin of killing a cow.

अर्थ: ते दर्भच शस्त्र झाले आणि त्या गाईला वज्रास्त्राप्रमाणे लागले. ती गाय त्वरित मृत्यु पावली (पंचत्व पावली) आणि त्यामुळे गौतमाला गोहत्येचे पाप घडले.

Ovi 74: मिळोनि समस्त ऋषिजन । प्रायश्चित्त देती जाण । गंगा भूमंडळीं आण । याविणें तुम्हां नाहीं शुद्धि ॥७४॥

 Transliteration: Miloni samasta rushijana | Prayashchitta deti jana | Ganga bhumandali ana | Yavinen tumhan nahin shuddhi || 74 || 

Meaning: All the sages gathered and told him the penance: "Bring the river Ganga to earth; otherwise, you shall not be purified from this sin."

अर्थ: सर्व ऋषींनी एकत्र येऊन त्याला प्रायश्चित्त सांगितले: ""पृथ्वीवर गंगा आणा. याशिवाय तुम्हाला शुद्धी नाही."”

Ovi 75: याकारणें गौतमऋषीं । तप केलें सहस्त्र वर्षी । प्रसन्न झाला व्योमकेशी । वर माग म्हणितलें ॥७५॥

 Transliteration: Yakaranen Gautamarushin | Tapa kele sahasra varshi | Prasanna jhala Vyomakeshi | Vara maga mhanitale || 75 || 

Meaning: Consequently, Sage Gautama performed penance for a thousand years. Lord Shiva (Vyomakeshi) was pleased and asked him to seek a boon.

अर्थ: या कारणामुळे गौतम ऋषींनी हजारो वर्षे तप केले. शंकर (व्योमकेशी) प्रसन्न झाले आणि 'वर माग' असे म्हणाले.

Ovi 76: गौतम म्हणे सर्वेश्वरा । तुवां देशील मज वरा । उद्धरावया सचराचरा । द्यावी गंगा भूमंडळासी ॥७६॥ 

Transliteration: Gautama mhane Sarveshvara | Tuvan deshil maja vara | Uddharavaya sacharachara | Dyavi Ganga bhumandalasi || 76 || 

Meaning: Gautama said, "O Lord, if you wish to grant me a boon, then bring the Ganga to earth to liberate all living beings."

अर्थ: गौतम म्हणाले: ""हे सर्वेश्वरा, तू मला वर देत असशील, तर चर-अचर (सर्व) जगाच्या उद्धारासाठी गंगा पृथ्वीवर द्यावी."”

Ovi 77: गौतमाचे विनंतीसी । निरोप दिधला गंगेसी । घेवोनि आला भूमंडळासी । पापक्षालनार्थ मनुष्यांचे ॥७७॥ 

Transliteration: Gautamache vinantisi | Niropa didhala Gangesi | Ghevoni ala bhumandalasi | Papakshalanartha manushyanche || 77 ||

 Meaning: Respecting Gautama's request, Lord Shiva ordered the Ganga to descend. Gautama brought her to earth to wash away the sins of mankind.

अर्थ: गौतमाच्या विनंतीला मान देऊन शंकराने गंगेला निरोप दिला. गौतम तिला पृथ्वीवर मनुष्यांच्या पापांचे क्षालन (धुऊन टाकणे) करण्यासाठी घेऊन आले.

Ovi 78: ऐसी गंगाभागीरथी । कवणा वर्णावया सामर्थ्य। याचि कारणें श्रीगुरुनाथ । आले ऐक नामधारका ॥७८॥ 

Transliteration: Aisi Gangabhagirathi | Kavana varnavaya samarthya | Yachi karnen Shrigurunatha | Ale aika Namadharaka || 78 ||

 Meaning: Who has the power to describe the glory of such a river? It is for this reason, O Namadharaka, that Shri Guru came to this region (Nashik-Tryambakeshwar).

अर्थ: अशा गंगाभागीरथीचे वर्णन करण्याची कोणाची ताकद आहे? याच कारणामुळे श्रीगुरुनाथ (नाशिक-त्र्यंबकेश्वर) येथे आले, हे नामधारका, ऐक.

Ovi 79: ऐशी गौतमीतटाकयात्रा । श्रीगुरू आपण आचरीत । पुढें मागुती लोकानुग्रहार्थ । आपण हिंडे परियेसा ॥७९॥ 

Transliteration: Aishi Gautamitakayatra | Shriguru apana acharita | Pudhe maguti lokanugrahartha | Apana hinde pariyesa || 79 || 

Meaning: Shri Guru himself performed the pilgrimage along the banks of the Gautami and continued his journey to bless people.

अर्थ: श्रीगुरू स्वतः अशी गोदावरीच्या तीराची यात्रा करत होते. पुढे पुन्हा लोकांवर कृपा करण्यासाठी ते स्वतः फिरत होते, हे ऐका.

Ovi 80: तटाकयात्रा करितां देख । आले श्रीगुरु मंजरिका । तेथें होता मुनि एक । विख्यात ‘माधवारण्य’ ॥८०॥ 

Transliteration: Tatakayatra karita dekha | Ale Shriguru Manjarika | Tethen hota muni eka | Vikhyata ‘Madhavaranya’ || 80 || 

Meaning: During his journey, Shri Guru reached Manjarika, where a famous sage named Madhavaranya lived.

अर्थ: तीराची यात्रा करत असताना श्रीगुरू मंजरिका येथे आले, हे पाहा. तेथे 'माधवारण्य' नावाचे एक प्रसिद्ध मुनी होते.

Ovi 81: सदा मानसपूजा त्यासी । नरसिंहमूर्ति परियेसीं । देखता झाला श्रीगुरुसी । मानसमूर्ति जैसी देखे ॥८१॥ 

Transliteration: Sada manasapuja tyasi | Narasimhamurti pariyesin | Dekhata jhala Shrigurusi | Manasamurti jaisi dekhe || 81 || 

Meaning: He used to perform mental worship (Manasapuja) of Lord Narasimha. When he saw Shri Guru, he felt as if the very deity he worshipped had appeared before him.

अर्थ: श्रीगुरूंचे दर्शन घेतले आणि (त्यांना) तीच मानसमूर्ती दिसल्यासारखे झाले.

Ovi 82: विस्मित होऊनि मानसीं । नमिता झाला श्रीगुरुमूर्तीसी । स्तोत्र करी बहुवसी । अतिभक्तीकरुनियां ॥८२॥

 Transliteration: Vismita houni manasin | Namita jhala Shrigurumurtisi | Stotra kari bahuvasi | Atibhaktikaruniyan || 82 || 

Meaning: Amazed, he bowed to Shri Guru and began reciting many hymns with great devotion.

अर्थ: ते मनात आश्चर्यचकित झाले आणि श्रीगुरुमूर्तींना नमस्कार करू लागले. त्यांनी अत्यंत भक्तीने अनेक स्तोत्रे केली.

Shloka 83: यद्दिव्यपादद्वयमेवसाक्षाद्‌, अधिष्‍ठितं देवनदीसमीपे । य उत्तरे तीरनिवासिरामो, लक्ष्मीपतिस्त्वं निवसन्स नित्यम्‌ ॥८३॥ 

Transliteration: Yaddivyapadadvayamevasakshad adhishtitam devanadisamipe | Ya uttare tiranivasiramo Lakshmipatistvan nivasans na nityam || 83 ||

 Meaning: "You, whose divine feet are established near the celestial river (Godavari), you are the same Lord Vishnu, the husband of Lakshmi and Rama, who resides on the northern bank."

अर्थ: (श्लोक) ज्याचे दिव्य पाय साक्षात देवनदी (गोदावरी) जवळ अधिष्ठित आहेत, जो उत्तर तीरावर राहणारा राम आणि लक्ष्मीचा पती (विष्णू) आहे, तो तुम्हीच नित्य निवास करत आहात.

Ovi 84: येणेंपरी श्रीगुरुसी । विनवी माधवारण्य हर्षी । श्रीगुरू म्हणती संतोषीं । तया माधवारण्यासी ॥८४॥ 

Transliteration: Yenenpari Shrigurusi | Vinavi Madhavaranya harshi | Shriguru mhanti santoshin | Taya Madhavaranyasi || 84 || 

Meaning: Thus, Madhavaranya joyfully prayed to Shri Guru. Shri Guru, pleased, spoke to him.

अर्थ: अशाप्रकारे माधवारण्याने आनंदाने श्रीगुरूंची विनंती केली. श्रीगुरू समाधानाने त्या माधवारण्याला म्हणाले:

Shloka 85: अत्यंतमार्गस्थितिमार्गरुपं, अत्यंतयोगादधिकारतत्त्वम्‌ । मार्गं च मार्गं च विचिन्वतो मे, मार्गोदयं माधव दर्शये ते ॥८५॥ 

Transliteration: Atyantamargasthitimargarupam atyantayogadadhikaratattvam | Margan cha margan cha vichinvato me margodayan Madhava darshaye te || 85 ||

 Meaning: "O Madhava, you are established in the supreme path. To you, who seeks the true way, I reveal the rising path of liberation."

अर्थ: (श्लोक) ""माधव, तू अत्यंत मार्गामध्ये स्थिर असणारे स्वरूप आहेस, तू अत्यंत योगाने अधिकार तत्त्व जाणतोस. मार्गाचा विचार करणाऱ्या तुला मी मार्गाचा उदय (रहस्य) दाखवतो."”

Ovi 86: ऐसें श्रीगुरू तयासी आश्वासीत म्हणती हर्षी । निजस्वरुप तयासी । दाविते झाले परियेसा ॥८६॥ 

Transliteration: Aise Shriguru tayasi ashvasita mhanti harshi | Nijasvarupa tayasi | Davite jhale pariyesa || 86 || 

Meaning: Speaking thus, Shri Guru comforted him and revealed his true divine form to him.

अर्थ: असे म्हणून श्रीगुरूंनी त्याला आनंदाने धीर दिला आणि त्याला आपले खरे स्वरूप दाखवले, हे ऐका.

Ovi 87: श्रीगुरुचें स्वरुप देखोनि । संतोषी झाला तो मुनि । विनवीतसे कर जोडूनि । नानापरी स्तुति करी ॥८७॥

 Transliteration: Shriguruche svarupa dekhoni | Santoshi jhala to muni | Vinavitase kara joduni | Nanapari stuti kari || 87 || 

Meaning: Upon seeing the true form of Shri Guru, the sage was delighted. He prayed with joined hands and praised him in many ways.

अर्थ: श्रीगुरूंचे स्वरूप पाहून तो मुनी संतुष्ट झाला. त्याने हात जोडून विनंती केली आणि अनेक प्रकारे स्तुती केली.

Ovi 88: जय जया जगद्गुरू । त्रयमूर्तीचा अवतारू । लोकां दिससी नरु । परमपुरुषा जगज्ज्योति ॥८८॥ 

Transliteration: Jaya jaya Jagadguru | Trayamurticha avatara | Lokan disasi naru | Paramapurusha Jagajjyoti || 88 || 

Meaning: "Victory to the Teacher of the Universe! You are the incarnation of the Trinity. To people, you appear human, but you are the Supreme Being, the Light of the World."

अर्थ: जयजयकार असो, हे जगद्गुरू! तुम्ही त्रयमूर्तींचा अवतार आहात. तुम्ही लोकांना मनुष्य म्हणून दिसता, (पण) तुम्ही परमपुरुष, जगत्ज्योती आहात."”

Ovi 89: तूं तारक विश्वासी । म्हणोनि भूमीं अवतरलासी । कृतार्थ केलें आम्हांसी । दर्शन दिधलें चरण आपुले ॥८९॥ 

Transliteration: Tun taraka vishvasi | Mhanoni bhumin avataralasi | Krutartha kele amhansi | Darshana didhale charana apule || 89 || 

Meaning: "You have descended to earth as the savior of the universe. You have made our lives meaningful by granting us the vision of your feet."

अर्थ: तुम्ही विश्वाला तारणारे आहात, म्हणून पृथ्वीवर अवतरलात. आम्हाला धन्य केले (कृतार्थ केले), आम्हाला तुमच्या चरणांचे दर्शन दिले.”

Ovi 90: ऐसेपरी श्रीगुरुसी । स्तुति करी तो तापसी । संतोष होऊन अति हर्षी । आश्वासिती तया वेळीं ॥९०॥ 

Transliteration: Aisepari Shrigurusi | Stuti kari to tapasi | Santosha houna ati harshi | Ashvasiti taya veli || 90 || 

Meaning: In this manner, the ascetic praised Shri Guru. Being very pleased, Shri Guru comforted him.

अर्थ: अशाप्रकारे त्या तपस्वीने श्रीगुरूंची स्तुती केली. श्रीगुरू अत्यंत आनंदी होऊन त्याला त्या वेळी धीर देऊ लागले.

Ovi 91: म्हणती श्रीगुरू तयासी । सिद्धि झाली तुझ्या मंत्रासी । तुज सद्गति भरंवसीं । ब्रह्मलोक प्राप्त होय ॥९१॥ 

Transliteration: Mhanti Shriguru tayasi | Siddhi jhali tujhya mantrasi | Tuja sadgati bharanvasin | Brahmaloka prapta hoya || 91 || 

Meaning: Shri Guru told him, "Your mantra has attained perfection. You will surely achieve liberation and reach the abode of Brahma."

अर्थ: त्याला म्हणाले: ""तुझ्या मंत्राला सिद्धी प्राप्त झाली आहे. तुला निश्चितपणे सद्गती मिळेल आणि ब्रह्मलोक प्राप्त होईल.”

Ovi 92: नित्यपूजा तूं मानसीं । करिसी नृसिंहमूर्तीसी । प्रत्यक्ष होईल परियेसीं । न करीं संशय मनांत ॥९२॥ 

Transliteration: Nityapuja tun manasin | Karisi Narasimhamurtisi | Pratyaksha hoila pariyesin | Na karin sanshaya manant || 92 || 

Meaning: "The Narasimha form you worship mentally every day will manifest before you. Have no doubt in your heart."

अर्थ: तू नित्य नृसिंहमूर्तीची मानसपूजा करतोस. ते (स्वरूप) तुला प्रत्यक्ष होईल, हे ऐक. मनात संशय ठेवू नकोस.”

Ovi 93: ऐसें सांगोनि तयासी । श्रीगुरू निघाले परियेसीं । आले वासरब्रह्मेश्वरासी । गंगातीर महाक्षेत्र ॥९३॥ 

Transliteration: Aise sangoni tayasi | Shriguru nighale pariyesin | Ale Vasarabrahmeshvarasi | Gangatira mahakshetra || 93 ||

 Meaning: After telling him this, Shri Guru departed and reached Vasarabrahmeshwar, a great holy site on the banks of the river.

अर्थ: असे त्याला सांगून श्रीगुरू निघाले, हे ऐका. ते वासरब्रह्मेश्वर या गंगातीरावरील महाक्षेत्री आले.

Ovi 94: तया गंगातटाकांत । श्रीगुरू समस्त शिष्यांसहित । स्नान करितां गंगेंत । आला तेथें विप्र एक ॥९४॥ 

Transliteration: Taya Gangatatakant | Shriguru samasta shishyansahita | Snana karita Gangent | Ala tethe vipra eka || 94 || 

Meaning: While Shri Guru and his disciples were bathing in the river, a Brahmin arrived there.

अर्थ: त्या गंगा नदीच्या तीरावर श्रीगुरू सर्व शिष्यांसहित गंगेत स्नान करत असताना, तेथे एक ब्राह्मण आला.

Ovi 95: कुक्षिव्यथा असे बहुत । तटाकीं असे लोळत । उदरव्यथा अत्यंत । त्यजूं पाहे प्राण देखा ॥९५॥ 

Transliteration: Kukshivyatha ase bahuta | Tatakin ase lolata | Udaravyatha atyanta | Tyaju pahe prana dekha || 95 || 

Meaning: He was suffering from severe stomach pain and was rolling on the riverbank. The pain was so intense that he was on the verge of giving up his life.

अर्थ: त्याला पोटाची खूप (कुक्षी) व्यथा (दुःख) होती. तो नदीच्या तीरावर लोळत होता. अत्यंत पोटदुखीमुळे तो प्राण सोडण्याच्या बेतात होता, हे पाहा.

Ovi 96: पोटव्यथा बहु त्यासी । नित्य करी तो उपवासासी । भोजन केलिया दुःख ऐसी । प्राणांतिक होतसे ॥९६॥ 

Transliteration: Potavyatha bahu tyasi | Nitya kari to upavasasi | Bhojana keliya duhkha aisi | Prananitka hotase || 96 || 

Meaning: Due to this pain, he fasted daily. Whenever he ate, the pain would become so life-threateningly severe.

अर्थ: त्याला पोटाची खूप व्यथा असल्यामुळे तो नेहमी उपवास करत असे. भोजन केल्यास त्याला इतके दुःख होत असे की, प्राण जाण्याची वेळ येई.

Ovi 97: याकारणें द्विजवर । सदा करी फलाहार । अन्नासी त्यासी असे वैर । जेवितां प्राण त्यजूं पाहे ॥९७॥ 

Transliteration: Yakaranen dvijavara | Sada kari phalahara | Annasi tyasi ase vaira | Jevita prana tyaju pahe || 97 || 

Meaning: For this reason, the Brahmin lived only on fruits. He developed an aversion to food because eating felt like death.

अर्थ: याच कारणामुळे तो श्रेष्ठ ब्राह्मण नेहमी फलाहार करत असे. अन्नाशी त्याचे वैर होते. भोजन केल्यास तो प्राण सोडण्याच्या बेतात असे.

Ovi 98: पक्षमासां भोजन करी । व्यथा उठे त्याचे उदरीं । ऐसा किती दिवसवरी । कष्‍टत होता तो द्विज ॥९८॥ 

Transliteration: Pakshamasana bhojana kari | Vyatha uthe tyache udari | Aisa kiti divasavari | Kashtata hota to dvija || 98 || 

Meaning: He would eat only once in fifteen days or a month, yet the pain would return. The Brahmin suffered like this for many days.

अर्थ: (म्हणजे) पंधरवड्यातून किंवा महिन्यातून तो भोजन करत असे. तेव्हा त्याच्या पोटात व्यथा उठत असे. तो ब्राह्मण असा किती दिवस कष्टत होता.

Ovi 99: पूर्व दिवसीं तया ग्रामीं । आला सण महानवमी । जेविला मिष्‍टान्न मनोधर्मी । मासें एक पारणें केलें ॥९९॥ 

Transliteration: Purva divasin taya gramin | Ala sana Mahanavami | Jevila mishtanna manodharmi | Masen eka parane kele || 99 || 

Meaning: The previous day was the festival of Mahanavami. After a month of fasting, he ate sweets to his heart's content.

अर्थ: आदल्या दिवशी त्या गावात महानवमीचा सण आला होता. त्याने मनाच्या इच्छेप्रमाणे मिष्टान्न भोजन केले. एक महिन्यानंतर (मासें एक) जणू पारणे केले.

Ovi 100: भोजन केलें अन्न बहुत । त्याणें पोट असे दुखत । गंगातीरीं असे लोळत । प्राण त्वरित त्यजूं पाहे ॥१००॥

 Transliteration: Bhojana kele anna bahuta | Tyanen pota ase dukhata | Gangatirin ase lolata | Prana tvarita tyaju pahe || 100 || 

Meaning: Because he ate so much, his stomach pained intensely. He lay rolling on the riverbank, ready to end his life.

अर्थ: खूप अन्न सेवन केल्यामुळे त्याचे पोट दुखत होते. तो गंगातीरावर लोळत होता आणि त्वरित प्राण सोडण्यास तयार होता.

Ovi 101: दुःख करी द्विज अपार । म्हणे गंगेंत त्यजीन शरीर । नको आतां संसार । पापरुपें वर्तत ॥१०१॥

 Transliteration: Duhkha kari dvija apara | Mhane Gangent tyajina sharira | Nako atan sansara | Paparupen vartata || 101 || 

Meaning: In great agony, he cried, "I will end my life in the Ganga. I no longer want this life which feels like a result of past sins."

अर्थ: तो ब्राह्मण खूप दुःख करत म्हणाला: "मी आता गंगेत शरीर सोडून देतो. आता हा पापरूपी संसार नकोसा झाला आहे.”

Ovi 102: अन्न प्राण अन्न जीवन । कवण असेल अन्नावीण । अन्न वैरी झालें जाण । मरण बरवें आतां मज ॥१०२॥ 

Transliteration: Anna prana anna jivana | Kavana asela annavin | Anna vairi jhale jana | Marana barave atan maja || 102 || 

Meaning: "Food is life, food is breath. Who can live without it? But food has become my enemy. Death is better for me now."

अर्थ: अन्न हे प्राण आहे, अन्न हे जीवन आहे. अन्नाशिवाय कोण जगेल? अन्नच माझे वैरी झाले आहे, हे जाणून घ्या. आता मला मरण बरे आहे.”

Ovi 103: मनीं निर्धार करोनि । गंगाप्रवेश करीन म्हणोनि । पोटीं पाषाण बांधोनि । गंगेमध्यें निघाला ॥१०३॥ 

Transliteration: Manin nirdhara karoni | Gangapravesha karina mhanoni | Potin pashana bandhoni | Gangemadhye nighala || 103 || 

Meaning: Having made up his mind, he tied a heavy stone to his stomach and walked into the river to drown himself.

अर्थ: त्याने मनात निश्चय केला आणि 'गंगाप्रवेश करेन' असे म्हणून पोटात दगड (पाषाण) बांधून तो गंगेत निघाला.

Ovi 104: मनीं स्मरे कर्पूरगौर । उपजलों आपण भूमिभार । केले नाहीं परोपकार । अन्नदानादिक देखा ॥१०४॥ 

Transliteration: Manin smare Karpuragaura | Upajalon apana bhumibhara | Kele nahin paropakara | Annadanadika dekha || 104 || 

Meaning: Praying to Lord Shiva (Karpuragaura), he lamented, "I have been a burden on this earth. I never performed deeds of charity like giving food."

अर्थ: मनात तो शंकराचे (कर्पूरगौर) स्मरण करत म्हणाला: "मी भूमीला भार झालो. मी अन्नदानासारखे परोपकार केले नाहीत.”

Ovi 105: ग्रासं हरितले ब्राह्मणासी । किंवा धनु कपलेसी । घात केल्या विश्वास यासी । मग हे कष्ट भोगी असे ॥१०५॥ 

Transliteration: Grasan haritale Brahmanasi | Kinva dhanu kapalesi | Ghata kelya vishvasa yasi | Maga he kashta bhogi ase || 105 || 

Meaning: "Perhaps I stole food from a Brahmin, or harmed a cow, or betrayed someone's trust. That is why I am suffering now."

अर्थ: मी ब्राह्मणाचे अन्न चोरले, किंवा गाईला (धनु) बांधले, (किंवा) विश्वासघात केला, म्हणूनच मी हे कष्ट भोगत आहे.”

Ovi 106: न करीं पुण्य इह जन्मांत । जन्मांतरीं पूर्वी शत । पुण्यफळ असे दिसत । मग हे कष्‍ट भोगीतसें ॥१०६॥ 

Transliteration: Na karin punya iha janmant | Janmantarin purvi shata | Punyaphala ase disata | Maga he kashta bhogitase || 106 || 

Meaning: "I did no good deeds in this life, nor in the previous hundred lives. I am reaping the fruits of my own actions."

अर्थ: या जन्मात मी पुण्य केले नाही. मागील शेकडो जन्मांत पुण्य असेल, तरी ते दिसत नाहीये. (कदाचित) मी पापच भोगत आहे.”

Ovi 107: अपूर्ती पूजा ईश्वराची । केली असेल निंदा गुरुची । अवज्ञा केली मातापितयांची । मग हे कष्‍ट भोगीतसें ॥१०७॥ 

Transliteration: Apurti puja Ishvarachi | Keli asela ninda Guruchi | Avajnya keli matapitayanchi | Maga he kashta bhogitase || 107 || 

Meaning: "Maybe I performed incomplete worship, criticized my Guru, or disobeyed my parents. This is the cause of my pain."

अर्थ: मी ईश्वराची अपूर्ण पूजा केली असेल, गुरूंची निंदा केली असेल, माता-पित्यांची अवज्ञा केली असेल, म्हणूनच मी हे कष्ट भोगत आहे.”

Ovi 108: अथवा पूर्वजन्मीं आपण । केलें असेल द्विजधिक्कारण । अतिथि आलिया न घालीं अन्न । वैश्वदेवसमयासी ॥१०८॥

 Transliteration: Athava purvajanmin apana | Kele asela dvijadhikkarna | Atithi aliya na dhalin anna | Vaishvadevasamayasi || 108 || 

Meaning: "Or perhaps I insulted Brahmins in a past life, or refused food to a guest during a holy ritual."

अर्थ: अथवा पूर्वजन्मी मी ब्राह्मणांना (द्विज) धिक्कारले असेल. वैश्वदेव (यज्ञ) करताना अतिथी आल्यास त्याला अन्न दिले नसेल.”

Ovi 109: अथवा मारिलें वोवरांसी । अग्नि घातला रानासी । वेगळें सांडूनि जनकजननींसी । स्त्रियेसहित मी होतों ॥१०९॥ 

Transliteration: Athava marile vovaransi | Agni dhatala ranasi | Vegale sanduni janakajananinsi | Striyesahita mi hoton || 109 ||

 Meaning: "Or maybe I set fire to a forest or lived selfishly with my wife while abandoning my parents."

अर्थ: अथवा मी ओवरांना (नपुंसकांना) मारले असेल, किंवा रानात आग लावली असेल. माता-पित्यांना सोडून पत्नीसोबत राहत होतो.”

Ovi 110: मातापिता त्यजोनियां । असों सुखें जेवूनियां । पूर्वार्जवापासोनियां । मग हे कष्‍ट भोगीतसें ॥११०॥

 Transliteration: Matapita tyajoniyan | Ason sukhen jevuniyan | Purvarjavapasoniyan | Maga he kashta bhogitase || 110 || 

Meaning: "Eating comfortably while neglecting my parents is a sin for which I am now suffering."

अर्थ: माता-पित्यांना सोडून आम्ही सुखाने भोजन केले असेल. मागील (पूर्व) कर्मांमुळे मी हे कष्ट भोगत आहे.”

Ovi 111: ऐसीं पापें आठवीत । विप्र जातो गंगेंत । तंव देखिलें श्रीगुरुनाथें । म्हणती बोलावा ब्राह्मणासी ॥१११॥ 

Transliteration: Aisin papen athavita | Vipra jato Gangent | Tanva dekhile Shrigurunathen | Mhanti bolava Brahmanasi || 111 ||

 Meaning: As the Brahmin walked into the river reflecting on his sins, Shri Guru saw him and ordered, "Call that Brahmin here."

अर्थ: अशी पापे आठवत तो ब्राह्मण गंगेत जात होता. तेव्हा श्रीगुरुनाथांनी त्याला पाहिले आणि ते म्हणाले: "त्या ब्राह्मणाला बोलावा.

Ovi 112: आणा आणा त्या ब्राह्मणासी । प्राण त्यजितो कां सुखेसीं । आत्महत्या महादोषी । पुसों कवण कवणाचा ॥११२॥ 

Transliteration: Ana ana tya Brahmanasi | Prana tyajito kan sukhesin | Atmahatya mahadoshi | Puson kavana kavanacha || 112 || 

Meaning: "Bring him here! Why is he ending his life so easily? Suicide is a great sin. Let us ask who he is."

अर्थ: त्या ब्राह्मणाला आणा! तो कशासाठी सहजपणे प्राण सोडत आहे? आत्महत्या हा महादोष आहे. विचारू तो कोण आहे आणि कोणाचा आहे.”

Ovi 113: श्रीगुरुवचन ऐकोनि । गेले शिष्य धांवोनि । द्विजवरातें काढोनि । आणिलें श्रीगुरुसन्मुख ॥११३॥ 

Transliteration: Shriguruvachana aikoni | Gele shishya dhavoni | Dvijavarate kadhoni | Anile Shrigurusannmukha || 113 ||

 Meaning: Following Shri Guru's order, the disciples ran and pulled the Brahmin out of the water, bringing him before the Master.

Ovi 114: अनाथासी कल्पतरु । दुःखिष्‍टासी कृपासागरू । पुसतसे श्रीगुरू । तया दुःखिष्‍ट विप्रासी ॥११४॥

 Transliteration: Anathasi kalpataru | Duhkhishtasi krupasagaru | Pusatase Shriguru | Taya duhkhishta viprasi || 114 || 

Meaning: Shri Guru, who is like a wish-fulfilling tree for the helpless and an ocean of mercy for the suffering, questioned the distressed Brahmin.

अर्थ: अनाथांसाठी कल्पवृक्ष आणि दुःखितांसाठी कृपासागर असलेले श्रीगुरू त्या दुःखी ब्राह्मणाला विचारू लागले.

Ovi 115: श्रीगुरू म्हणती तयासी । प्राण कां गा त्यजूं पाहसी । आत्महत्या महादोषी । काय वृत्तांत सांग आम्हां ॥११५॥ 

Transliteration: Shriguru mhanti tayasi | Prana kan ga tyaju pahasi | Atmahatya mahadoshi | Kaya vruttanta sanga amhan || 115 || 

Meaning: Shri Guru asked, "Why are you trying to end your life? Suicide is a grave sin. Tell us what has happened."

अर्थ: श्रीगुरू त्याला म्हणाले: "अरे, तू प्राण का सोडत आहेस? आत्महत्या हा महादोष आहे. काय घडले, ते आम्हाला सांग.”

Ovi 116: विप्र म्हणे गा यतिराया । काय कराल पुसोनियां । उपजोनि जन्म वायां । भूमिभार जाहलों असें ॥११६॥

 Transliteration: Vipra mhane ga yatiraya | Kaya karala pusoniyan | Upajoni janma vaya | Bhumibhara jahalon asen || 116 || 

Meaning: The Brahmin replied, "O King of Ascetics, what good will it do to ask? My birth has been in vain; I am just a burden on this earth."

अर्थ: तो ब्राह्मण म्हणाला: "हे यतिराजा, विचारून काय करणार? जन्म घेऊन मी व्यर्थ झालो आहे. मी पृथ्वीला भार झालो आहे.”

Ovi 117: मास-पक्षां भोजन करितों । उदरव्यथेनें कष्‍टतों । साहूं न शकें प्राण देतों । काय सांगूं स्वामिया ॥११७॥ 

Transliteration: Masa-pakshan bhojana kariton | Udaravyathenen kashtaton | Sahun na shaken prana deton | Kaya sangun svamiya || 117 || 

Meaning: "I eat only once a month or fortnight, and even then I suffer from agonizing stomach pain. I cannot bear it any longer, so I am ending my life."

अर्थ: "मी महिना किंवा पंधरा दिवसांतून एकदा भोजन करतो आणि पोटदुखीने कष्टी होतो. ते दुःख सहन न झाल्यामुळे प्राण सोडत आहे. स्वामी, काय सांगू?”

Ovi 118: आपणासी अन्न वैरी असतां । केवीं वांचावें गुरुनाथा । शरीर सर्व अन्नगता । केवीं वांचूं जगद्गुरु ॥११८॥

 Transliteration: Apanasi anna vairi asata | Kevin vanchave Gurunatha | Sharira sarva annagata | Kevin vanchun Jagadguru || 118 || 

Meaning: "When food itself is my enemy, how can I survive, O Master? The body depends on food; how can I live without it?"

अर्थ: अन्नच आपले वैरी असताना कसे जगावे, हे गुरुनाथा? शरीर हे सर्व अन्नावर अवलंबून आहे. हे जगद्गुरू, मी कसा जिवंत राहू?”

Ovi 119: श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी । तुझी व्यथा गेली परियेसीं । औषध असे आम्हांपासीं । क्षण एकें सांगों तुज ॥११९॥ 

Transliteration: Shriguru mhanti Brahmanasi | Tujhi vyatha geli pariyesin | Aushadha ase amhanpasin | Kshana eken sangon tuja || 119 ||

 Meaning: Shri Guru said, "Your pain is gone. I have the medicine for you. I will tell you in a moment."

अर्थ: श्रीगुरू ब्राह्मणाला म्हणाले: "तुझी व्यथा (पोटदुखी) गेली, हे ऐक. आमच्याजवळ औषध आहे. आम्ही तुला क्षणभरात सांगतो.”

Ovi 120: संशय न धरीं आतां मनीं । भिऊं नको अंतःकरणीं । व्याधि गेली पळोनि । भोजन करी धणीवरी ॥१२०॥

 Transliteration: Sanshaya na dharin atan manin | Bhiun nako antahkarnin | Vyadhi geli paloni | Bhojana kari dhanivari || 120 || 

Meaning: "Have no doubt or fear in your heart. Your disease has fled. Go and eat to your heart's content."

अर्थ: आता तू मनात संशय ठेवू नकोस. अंतःकरणात घाबरू नकोस. व्याधी पळून गेली आहे. तू मनसोक्त (धणीवरी) भोजन कर.”

Ovi 121: श्रीगुरुवचन ऐकोनि । स्थिर झाला अंतःकरणीं । माथा ठेवूनि श्रीगुरुचरणीं । नमन केलें तया वेळीं ॥१२१॥

 Transliteration: Shriguruvachana aikoni | Sthira jhala antahkarnin | Matha thevuni Shrigurucharnin | Namana kele taya veli || 121 ||

 Meaning: Hearing the Master's words, the Brahmin felt calm. He placed his head on Shri Guru's feet and bowed.

अर्थ: श्रीगुरूंचे वचन ऐकून त्याचे मन स्थिर झाले. त्याने श्रीगुरूंच्या चरणांवर मस्तक ठेवून त्या वेळी नमस्कार केला.

Ovi 122: इतुकिया अवसरीं । तया ग्रामींचा अधिकारी । विप्र एक अवधारीं । आला गंगास्नानासी ॥१२२॥

 Transliteration: Itukiya avasarin | Taya gramincha adhikari | Vipra eka avadharin | Ala Gangasnanasi || 122 || 

Meaning: At that moment, the official of that village, who was a Brahmin, arrived for a bath in the river.

अर्थ: इतक्यात त्या गावाचा अधिकारी असलेला एक ब्राह्मण गंगेत स्नान करण्यासाठी आला, हे ऐका.

Ovi 123: तंव देखिलें श्रीगुरुसी । येऊनि लागला चरणांसी । नमन केलें भक्तीसीं । मनोवाक्कायकर्मे ॥१२३॥ 

Transliteration: Tanva dekhile Shrigurusi | Yeuni lagala charanansi | Namana kele bhaktisin | Manovakkayakarme || 123 || 

Meaning: When he saw Shri Guru, he prostrated at his feet with total devotion in thought, word, and deed.

अर्थ: त्याने श्रीगुरूंचे दर्शन घेतले आणि चरणांना लागला. त्याने मन, वाणी, आणि कर्म यांनी भक्तीपूर्वक नमस्कार केला.

Ovi 124: आश्वासोनि तये वेळीं । पुसती श्रीगुरू स्तोममौळी । कवण नाम कवण स्थळीं । वास म्हणती तयासी ॥१२४॥ 

Transliteration: Ashvasoni taye veli | Pusati Shriguru stomamauli | Kavana nama kavana sthalin | Vasa mhanti tayasi || 124 ||

 Meaning: Shri Guru comforted him and asked, "What is your name and where do you reside?"

अर्थ: श्रीगुरू (सर्व श्रेष्ठ गुरू) यांनी त्याला त्या वेळी धीर दिला आणि विचारले: "तुझे नाव काय आणि तू कोठे राहतोस?”

Ovi 125: ऐकोनि श्रीगुरुचें वचन । सांगतसे तो ब्राह्मण । गोत्र आपलें कौंडिण्य । आपस्तंब शाखेसीं ॥१२५॥

 Transliteration: Aikoni Shriguruche vachana | Sangatase to Brahmana | Gotra apale Kaundinya | Apastamba shakhesin || 125 || 

Meaning: The Brahmin replied, "My lineage (Gotra) is Kaundinya and my branch is Apastamba."

अर्थ: श्रीगुरूंचे वचन ऐकून तो ब्राह्मण सांगू लागला: "माझे गोत्र कौंडिण्य आणि शाखा आपस्तंब आहे.”

Ovi 126: नाम मज ‘सायंदेव’ असे । वास-स्थळ आपलें ‘कडगंची’स । आलों असे उदरपूर्तीस । सेवा करितों यवनाची ॥१२६॥

 Transliteration: Nama maja ‘Sayandeva’ ase | Vasa-sthala apale ‘Kadaganchi’sa | Alon ase udarpurtisa | Seva kariton Yavanachi || 126 || 

Meaning: "My name is Sayandeva. My home is in Kadaganchi. I have come here for my livelihood and to serve a foreign ruler (Yavana)."

अर्थ: माझे नाव 'सायंदेव' आहे. माझे राहण्याचे ठिकाण **कडगंची** येथे आहे. मी पोटाची भूक भागवण्यासाठी येथे आलो आहे. मी यवनाची सेवा करतो.”

Ovi 127: अधिकारपणें या ग्रामीं । वसों संवत्सर ऐका स्वामी । धन्य धन्य झालों आम्ही । तुमचे दर्शनमात्रेसीं ॥१२७॥ 

Transliteration: Adhikarpane ya gramin | Vason sanvatsara aika Svami | Dhanya dhanya jhalon amhi | Tumche darshanamatresi || 127 || 

Meaning: "I have been the official of this village for a year. I am truly blessed just by having your vision."

अर्थ: अधिकारी म्हणून मी या गावात एक वर्ष राहीन, हे स्वामी, ऐका. केवळ तुमच्या दर्शनाने आम्ही धन्य धन्य झालो.”

Ovi 128: तूं तारक विश्वासी । दर्शन दिधलें आम्हांसी । कृतार्थ झालों भरंवसीं । जन्मांतरींचे दोष गेले ॥१२८॥ 

Transliteration: Tun taraka vishvasi | Darshana didhale amhansi | Krutartha jhalon bharanvasin | Janmantarinche dosha gele || 128 || 

Meaning: "You are the savior of the world. By granting me your vision, you have made my life meaningful and erased the sins of my past births."

अर्थ: तुम्ही विश्वाला तारणारे आहात. तुम्ही आम्हाला दर्शन दिले. मी निश्चितपणे कृतार्थ झालो. अनेक जन्मांतील दोष दूर झाले.”

Ovi 129: तुझा अनुग्रह होय ज्यासी । तरेल या भवार्णवासी । अप्रयत्‍नें आम्हांसी । दर्शन दिधलें स्वामिया ॥१२९॥ 

Transliteration: Tujha anugraha hoya jyasi | Tarela ya bhavarnavasi | Aprayatnen amhansi | Darshana didhale svamiya || 129 || 

Meaning: "Whoever receives your grace crosses this ocean of existence. O Master, you have granted me your vision effortlessly."

अर्थ: ज्याला तुमचा अनुग्रह होतो, तो या संसारसागरातून तरून जातो. हे स्वामी, आम्हाला सहजपणे तुमचे दर्शन मिळाले.”

Shloka 130: गंगा पापं शशी तापं दैन्यं कल्पतरुस्तथा । पापं तापं च दैन्यं च हरेच्छ्रीगुरुदर्शनम्‌ ॥१३०॥ 

Transliteration: Ganga papan shashi tapan dainyan kalpatarustatha | Papan tapan cha dainyan cha harecchrigurudarshanam || 130 || 

Meaning: The Ganga destroys sins, the moon removes heat (suffering), and the wish-fulfilling tree removes poverty; but the vision of Shri Guru removes all three—sins, suffering, and poverty.

अर्थ: (श्लोक) गंगा पापाचा नाश करते, चंद्र (शशी) तापाचा (उष्णतेचा) नाश करतो आणि कल्पवृक्ष दारिद्र्य (दैन्य) दूर करतो; पण श्रीगुरूंचे दर्शन पाप, ताप आणि दैन्य या तिघांनाही हरण करते.

Ovi 131: टीका ॥ गंगा देखितांचि पापें जाती । चंद्रदर्शनें ताप नासती । कल्पतरुची ऐसी गति । दैन्यवेगळा करी जाण ॥१३१॥ 

Transliteration: Tika || Ganga dekhitanchi papen jati | Chandradarshanen tapa nasati | Kalpataruchi aisi gati | Dainyavegala kari jana || 131 || 

Meaning: Commentary: Merely looking at the Ganga removes sins. The sight of the moon ends suffering. The wish-fulfilling tree is such that it removes all misery.

अर्थ: (टीका) गंगा पाहताच पापे नष्ट होतात. चंद्र पाहिल्याने ताप नाहीसा होतो. कल्पवृक्षाची अशी गती आहे की, तो दारिद्र्य दूर करतो.

Ovi 132: तैसे नव्हती तुमचे दर्शनगुण । पाप-ताप दैन्यहरण । देखिले आजि तुमचे चरण । चतुर्वर्गफल पावलों ॥१३२॥ 

Transliteration: Taise navhati tumche darshanaguna | Papa-tapa dainyaharana | Dekhile aji tumche charana | Chaturvargaphala pavalon || 132 || 

Meaning: "Your presence is even greater. It removes sin, suffering, and poverty. Today, by seeing your feet, I have attained the four fruits of life."

अर्थ: तसे तुमचे दर्शनगुण नाहीत. ते पाप, ताप आणि दारिद्र्य दूर करणारे आहेत. आज मला तुमचे चरण दिसले, त्यामुळे मला चारही पुरुषार्थांचे (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) फळ मिळाले.”

Ovi 133: ऐशी स्तुति करुनि । पुनरपि लागला श्रीगुरुचरणीं । जगद्गुरु अश्वासोनि । निरोप देती तया वेळीं ॥१३३॥

 Transliteration: Aisha stuti karuni | Punarapi lagala Shrigurucharnin | Jagadguru ashvasoni | Niropa deti taya veli || 133 || 

Meaning: Praising him thus, he again bowed at Shri Guru's feet. The Master comforted him and then dismissed him.

अर्थ: अशी स्तुती करून तो पुन्हा श्रीगुरूंच्या चरणांना लागला. जगद्गुरू श्रीगुरूंनी त्याला धीर देऊन त्या वेळी निरोप दिला.

Ovi 134: श्रीगुरू म्हणती तयासी । आमुचें वाक्य परियेसीं । जठरव्यथा ब्राह्मणासी । प्राणत्याग करीतसे ॥१३४॥

 Transliteration: Shriguru mhanti tayasi | Amuche vakya pariyesin | Jatharavyatha Brahmanasi | Pranatyaga karita ase || 134 ||

 Meaning: Shri Guru said to him, "Listen to my words. This Brahmin is ending his life due to severe stomach pain."

अर्थ: श्रीगुरू त्याला म्हणाले: "माझे बोलणे ऐक. या ब्राह्मणाला पोटदुखी (जठरव्यथा) असल्यामुळे तो प्राण सोडत आहे.”

Ovi 135: उपशमन याचे व्याधीसी । सांगों औषध तुम्हांसी । नेवोनि आपुले मंदिरासी । भोजन करवीं मिष्‍टान्न ॥१३५॥ 

Transliteration: Upashamana yache vyadhisi | Sangon aushadha tumhansi | Nevoni apule mandirasi | Bhojana karavin mishtanna || 135 || 

Meaning: "I will tell you the medicine for his cure. Take him to your home and feed him sweets."

अर्थ: याच्या व्याधीवर आम्ही तुम्हाला औषध सांगतो. याला आपल्या घरी घेऊन जा आणि मिष्टान्न भोजन घाला.”

Ovi 136: अन्न जेवितां याची व्यथा । व्याधि न राहे सर्वथा । घेऊनि जावें आतां त्वरिता । क्षुधाक्रांत विप्र असे ॥१३६॥ 

Transliteration: Anna jevita yachi vyatha | Vyadhi na rahe sarvatha | Ghevuni javen atan tvarita | Kshudhakranta vipra ase || 136 || 

Meaning: "As soon as he eats, his pain and disease will vanish completely. Take him with you now; he is very hungry."

अर्थ: अन्न सेवन करताच याची व्यथा आणि व्याधी अजिबात राहणार नाही. आता याला त्वरित घेऊन जा. हा ब्राह्मण भुकेलेला आहे.”

Ovi 137: ऐकोनि श्रीगुरुचें वचन । विनवीतसे कर जोडून । प्राणत्याग करितां भोजन । या ब्राह्मणासी होतसे ॥१३७॥ 

Transliteration: Aikoni Shriguruche vachana | Vinavitase kara joduna | Pranatyaga karitan bhojana | Ya Brahmanasi hotase || 137 ||

 Meaning: Hearing this, Sayandeva prayed with joined hands, "Master, eating usually brings this Brahmin to the point of death."

अर्थ: श्रीगुरूंचे वचन ऐकून त्याने हात जोडून विनंती केली: "भोजन केल्यास या ब्राह्मणाला प्राण सोडण्याची वेळ येते.”

Ovi 138: जेविला काल मासें एका । त्याणें प्राण जातो ऐका । अन्न देतां आम्हांसी देखा । ब्रह्महत्या त्वरित घडेल ॥१३८॥

 Transliteration: Jevila kala masen eka | Tyanen prana jato aika | Anna detan amhansi dekha | Brahmahatya tvarita dhadel || 138 ||

 Meaning: "When he ate a month ago, he almost died. If I feed him now and something happens, I will be burdened with the sin of killing a Brahmin."

अर्थ: एक महिन्यापूर्वी त्याने भोजन केले, तेव्हा त्याचा प्राण जात होता, हे ऐका. त्याला अन्न दिल्यास आम्हाला लगेच ब्रह्महत्येचे पाप लागेल.”

Ovi 139: श्रीगुरु म्हणती सायंदेवासी । आम्ही औषधी देतों यासी । अपूपान्न-माषेसीं । क्षीरमिश्रित परमान्न ॥१३९॥ 

Transliteration: Shriguru mhanti Sayandevasi | Amhi aushadhi deton yasi | Apupanna-mashesin | Kshiramishrita paramanna || 139 ||

 Meaning: Shri Guru said to Sayandeva, "I am giving him the medicine. Feed him fried sweet cakes (Apupa), dishes made of black gram, and sweet rice boiled in milk (Kheer)."

अर्थ: श्रीगुरू सायंदेवाला म्हणाले: "आम्ही याला औषध देतो. अपूपान्न (घारग्यांसारखे गोड पदार्थ), माषान्न (उडदाचे पदार्थ) आणि दुधात मिसळलेले परमान्न (खीर) खायला घाल.”

Ovi 140: अन्न जेवितां त्वरितेसीं । व्याधि जाईल परियेसीं । संशय न धरीं तूं मानसीं । त्वरित न्यावें गृहासी ॥१४०॥ 

Transliteration: Anna jevita tvaritesin | Vyadhi jaila pariyesin | Sanshaya na dharin tun manasin | Tvarita nyaven gruhasi || 140 || 

Meaning: "Eating this will cure his disease immediately. Have no doubt and take him home quickly."

अर्थ: अन्न सेवन करताच याची व्याधी लगेच दूर होईल, हे ऐक. तू मनात संशय ठेवू नकोस. याला त्वरित घरी घेऊन जा.”

Ovi 141: अंगीकारोनि तया वेळीं । माथा ठेवी चरणकमळीं । विनवीतसे करुणाबहाळी । यावें स्वामी भिक्षेसी ॥१४१॥

 Transliteration: Angikaroni taya veli | Matha thevi charanakamali | Vinavitase karunabahali | Yaven Svami bhikshyesi || 141 ||

 Meaning: Accepting the order, Sayandeva bowed at his lotus feet and begged, "Master, please come to my home for alms."

अर्थ: त्या वेळी त्याने (सायंदेवाने) ते मान्य केले आणि चरणकमलांवर मस्तक ठेवले. त्याने अत्यंत करुण भावाने विनंती केली: "स्वामी, आपण भिक्षेसी यावे.”

Ovi 142: अंगीकारोनि श्रीगुरुनाथ । निरोप देती हो कां त्वरित । सिद्ध म्हणे ऐक मात । नामधारक शिष्योत्तमा ॥१४२॥

 Transliteration: Angikaroni Shrigurunatha | Niropa deti ho kan tvarita | Siddha mhane aika mata | Namadharaka shishyottama || 142 || 

Meaning: Shri Guru accepted the invitation and gave his blessings. Sage Siddha said, "Listen, O Namadharaka."

अर्थ: श्रीगुरुनाथांनी ते मान्य करून लगेच निरोप दिला. सिद्ध म्हणाले: "हे शिष्यश्रेष्ठा नामधारका, ही गोष्ट ऐक.”

Ovi 143: आम्ही होतों तये वेळीं । समवेत-शिष्य सकळीं । जठरव्यथेचा विप्र जवळी; । श्रीगुरू गेले भिक्षेसी ॥१४३॥ 

Transliteration: Amhi hoton taye veli | Samaveta-shishya sakali | Jatharavyathecha vipra javali | Shriguru gele bhikshyesi || 143 || 

Meaning: "We disciples were all there at that time. Along with the suffering Brahmin, Shri Guru went to receive alms."

अर्थ: त्या वेळी आम्ही सर्व शिष्य (श्रीगुरूंसमवेत) होतो. पोटदुखी असलेल्या ब्राह्मणासोबत श्रीगुरू भिक्षेसाठी गेले.

Ovi 144: विचित्र झालें त्याचे घरीं । पूजा केली परोपरी । पतिव्रता त्याची नारी । ‘जाखाई’ म्हणिजे परियेसा ॥१४४॥

 Transliteration: Vichitra jhale tyache dharin | Puja keli paropari | Pativrata tyachi nari | ‘Jakhai’ mhanije pariyesa || 144 ||

 Meaning: "A wonderful thing happened at his home. They performed worship in many ways. His wife, a devoted woman named Jakhai, was there."

अर्थ: त्याच्या घरी एक चमत्कार झाला. त्यांनी अनेक प्रकारे पूजा केली. त्याची पत्नी पतिव्रता होती, तिचे नाव 'जाखाई' होते, हे ऐक.

Ovi 145: पूजा करिती श्रीगुरुसी । षोडशोपचारें परियेसीं । तेणेंचि रीतीं आम्हांसी । शिष्यां सकळिकां वंदिलें ॥१४५॥ 

Transliteration: Puja kariti Shrigurusi | Shodashopacharen pariyesin | Tenenchi ritin amhansi | Shishyan sakalikan vandile || 145 ||

 Meaning: "They worshipped Shri Guru with the sixteen steps of ritual worship (Shodashopachara) and honored all of us disciples in the same way."

अर्थ: त्यांनी श्रीगुरूंची षोडशोपचार (सोळा उपचार) पूजा केली, हे ऐक. त्याचप्रमाणे आम्हाला सर्व शिष्यांची पूजा केली.

Ovi 146: श्रीगुरुपूजा-विधान । विचित्र केलें अतिगहन । मंडळ केलें रक्तवर्ण । एकेकासी पृथक्‌-पृथक्‌ ॥१४६॥

 Transliteration: Shrigurupuja-vidhana | Vichitra kele atigahana | Mandala kele raktavarna | Ekekasi pruthak-pruthak || 146 || 

Meaning: "The method of worship was extraordinary. They created sacred red circles (Mandala) for each one of us separately."

अर्थ: श्रीगुरूंच्या पूजेचे विधान त्यांनी अतिशय अद्भुत (विचित्र) आणि गहन (अद्भूत) केले. प्रत्येक शिष्यासाठी त्यांनी लाल रंगाचे (रक्तवर्ण) वेगळे मंडळ (चौक) तयार केले.

Ovi 147: पद्म रचूनि अष्‍टदळी । नानापरीचे रंगमाळी । पंचवर्ण चित्रमाळी । रचिली तियें परियेसा ॥१४७॥ 

Transliteration: Padma rachuni ashtadali | Nanapariche rangamali | Panchavarna chitramali | Rachili tiyen pariyesa || 147 || 

Meaning: "They drew eight-petaled lotuses and used five different colors to create beautiful patterns."

अर्थ: त्यांनी अष्टदल (आठ पाकळ्यांचे) कमळ तयार केले आणि अनेक रंगांच्या (रंगमाळी) पंचरंगी चित्रे (मांडणी) काढली, हे ऐका.

Ovi 148: चित्रासन श्रीगुरुसी । तेणेंचिपरी सकळिकांसी । मंडळार्चनविधीसीं । करिती पुष्पगंधाक्षता ॥१४८॥ 

Transliteration: Chitrasana Shrigurusi | Tenenchipari sakalikan si | Mandalarchanavidhisin | Kariti pushpagandhakshata || 148 ||

 Meaning: "They provided beautiful seats for Shri Guru and everyone else and offered flowers, sandalwood paste, and sacred rice."

अर्थ: श्रीगुरूंच्यासाठी सुंदर आसन (चित्रासन) तयार केले. त्याचप्रमाणे सर्वांसाठी केले. त्यांनी मंडळामध्ये पूजाविधीनुसार फूल, गंध (चंदन) आणि अक्षता (तांदूळ) अर्पण केली.

Ovi 149: संकल्पोनि विधीसीं । नमन केलें अष्‍टांगेसीं । माथा ठेवूनि चरणीं, न्यासी । पाद सर्वही अष्‍टांगीं ॥१४९॥

 Transliteration: Sankalponi vidhisin | Namana kele ashtangesin | Matha thevuni charni nyasi | Pada sarvahi ashtangin || 149 || 

Meaning: "With the proper ritual intention (Sankalpa), they performed the eight-limbed prostration (Ashtanga Namaskara) at the Master's feet."

अर्थ: विधीनुसार संकल्प करून त्यांनी अष्टांग (आठ अवयवांनी) नमस्कार केला. मस्तकाने चरणांवर आणि अष्टांगांनी (आठ अवयवांनी) नमस्कार केला.

Ovi 150: षोडशोपचार विधीसीं । पंचामृतादि परियेसीं । रुद्रसूक्तमंत्रेसीं । चरण स्नापिले तये वेळीं ॥१५०॥

 Transliteration: Shodashopachara vidhisin | Panchamrutadi pariyesin | Rudrasuktamatresin | Charana snapile taye veli || 150 || 

Meaning: "They washed his feet with the five nectars (Panchamruta) while chanting the holy Rudra Sukta mantras."

अर्थ: षोडशोपचार विधीनुसार पंचामृत इत्यादींनी त्यांनी रुद्रसूक्ताच्या मंत्रांनी श्रीगुरूंचे चरण त्या वेळी धुतले.

Ovi 151: श्रीगुरुचरणीं अतिहर्षी । पूजा करीत षोडशी । तया विप्रा ज्ञान कैसी । चरणतीर्थ धरिता झाला ॥१५१॥

 Transliteration: Shrigurucharnin atiharshi | Puja karita shodashi | Taya vipra jnana kaisi | Charanatirtha dharita jhala || 151 ||

 Meaning: "With great joy, they performed the worship. Sayandeva was so enlightened that he carefully collected the water used to wash the Master's feet (Charanatirtha)."

अर्थ: चरणांची षोडशोपचार पूजा अत्यंत आनंदाने करत होता आणि (ते) चरणतीर्थ घेत होता.

Ovi 152: तया चरणतीर्थासी । पूजा करीत भक्तीसीं । गीतवाद्यें आनंदेसीं । करी आरति नीरांजन ॥१५२॥ 

Transliteration: Taya charanatirthasi | Puja karita bhaktisin | Gitavadyen anandesi | Kari arati niranjana || 152 || 

Meaning: "He worshipped that sacred water with devotion. With music and songs, he performed the Arati with lamps."

अर्थ: तो त्या चरणतीर्थाची भक्तीने पूजा करत होता. गाणे, वाद्ये आणि आनंदाने आरती (नीरांजन) करत होता.

Ovi 153: अनुक्रमें श्रीगुरुपूजा । करिता झाला विधिवोजा । पुनरपि षोडशोपचारें पूजा । करीतसे भक्तीनें ॥१५३॥

 Transliteration: Anukramen Shrigurupuja | Karita jhala vidhivoja | Punarapi shodashopacharen puja | Karitase bhaktinen || 153 || 

Meaning: "He systematically performed the worship of Shri Guru again with all sixteen rituals out of deep devotion."

अर्थ: त्याने क्रमाने श्रीगुरूंची पूजा विधीपूर्वक केली. पुन्हा षोडशोपचार पूजा भक्तीने करत होता.

Ovi 154: अक्षय वाणें आरति । श्रीगुरुसी ओंवाळिती । मंत्रघोष अतिभक्तीं । पुष्पांजळी करिता झाला ॥१५४॥

 Transliteration: Akshaya vanen arati | Shrigurusi onvaliti | Mantraghosha atibhaktin | Pushpanjali karita jhala || 154 ||

 Meaning: "They performed the Arati with eternal offerings and offered flowers (Pushpanjali) amidst the chanting of mantras."

अर्थ: सायंदेव आणि त्याची पत्नी) त्यांनी श्रीगुरूंची आरती अक्षय वस्तूंच्या वाणाने (भेटवस्तू) केली. त्याने अत्यंत भक्तीने मंत्रोच्चार करून पुष्पांजली अर्पण केली.

Ovi 155: अनेकपरी गायन करी । नमन करी प्रीतिकरीं । पतिव्रता असे नारी । पूजा करिती उभयवर्ग ॥१५५॥

 Transliteration: Anekapari gayana kari | Namana kari pritikarin | Pativrata ase nari | Puja kariti ubhayavarga || 155 || 

Meaning: "He sang in many ways and bowed with love. The husband and his devoted wife both performed the worship together."

अर्थ: तो अनेक प्रकारे गायन करत होता आणि प्रेमाने नमस्कार करत होता. पतिव्रता असलेली त्याची पत्नी (जाखाई) आणि तो दोघेही पूजा करत होते.

Ovi 156: ऐसेपरी श्रीगुरुसी । पूजा केली परियेसीं । तेणेंचि विधीं शिष्यांसी । आम्हां समस्तांसी वंदिलें ॥१५६॥

 Transliteration: Aisepari Shrigurusi | Puja keli pariyesin | Tenenchi vidhin shishyansi | Amhan samastansi vandile || 156 || 

Meaning: "In this manner, they worshipped Shri Guru and honored all of us disciples with the same respect."

अर्थ: अशाप्रकारे त्यांनी श्रीगुरूंची पूजा केली. त्याच विधीने त्यांनी आम्हाला सर्व शिष्यांची पूजा केली.

Ovi 157: संतोषोनि श्रीगुरुमूर्ति । वर देती अतिप्रीतीं । तुझी संतती होईल ख्याति । गुरुभक्ति वंशोवंशीं ॥१५७॥ 

Transliteration: Santosholi Shrigurumuti | Vara deti atipritin | Tujhi santati hoila khyati | Gurubhakti vanshovanshin || 157 || 

Meaning: Being highly pleased, Shri Guru lovingly granted a boon: "Your lineage shall become famous, and devotion to the Guru shall remain in your family for generations to come."

अर्थ: श्रीगुरुमूर्ती संतुष्ट होऊन अतिशय प्रेमाने वर देऊ लागले: "तुझी संतती प्रसिद्ध होईल. पिढ्यानपिढ्या (वंशोवंशी) गुरुभक्ती राहील.”

Ovi 158: तूं जाणसी गुरुचा वास । अभिवृद्धि होय वंशोवंश । पुत्रपौत्रीं नांदाल हर्षी । गुरुभक्ति येणेंपरी ॥१५८॥ 

Transliteration: Tun janasi gurucha vasa | Abhivrudhi hoya vanshovansha | Putrapautrin nandala harshi | Gurubhakti yenenpari || 158 || 

Meaning: "You have recognized the true essence of the Guru. Your lineage will flourish; you shall live happily with your children and grandchildren, and your devotion will continue in this way."

अर्थ: तू गुरूंचे रहस्य (वास) जाणतोस. पिढ्यानपिढ्या (तुझ्या वंशाची) वाढ (अभिवृद्धि) होईल. पुत्र-पौत्रांसह तू आनंदाने नांदशील आणि गुरुभक्ती अशीच राहील.”

Ovi 159: ऐसें बोलोनि द्विजासी । आशीर्वचन देती अतिहर्षी । नमन करुनि श्रीगुरुसी । ठाय घातले तये वेळीं ॥१५९॥ 

Transliteration: Aisen boloni dvijasi | Ashirvachana deti atiharshi | Namana karuni Shrigurusi | Thaya dhatale taye veli || 159 || 

Meaning: Having spoken thus to the Brahmin (Sayandeva), Shri Guru gave his blessings with great joy. After bowing to the Master, they served the meal (laid the leaf-plates).

अर्थ: ब्राह्मणाला असे बोलून श्रीगुरू अत्यंत आनंदाने आशीर्वाचन देऊ लागले. श्रीगुरूंस नमस्कार करून त्यांनी त्या वेळी भोजन वाढले (ठाय घातले).

Ovi 160: नानापरीचें पक्क्वान्न । अपूपादि माषान्न । अष्‍टविध परमान्न । शर्करासहित निवेदिलें ॥१६०॥ 

Transliteration: Nanaparichen pakkvanna | Apupadi mashanna | Ashtavidha paramanna | Sharkarasahita nivedile || 160 || 

Meaning: Various kinds of sweets, fried cakes (Apupa), dishes made of black gram (Masha), and eight types of milk-pudding (Kheer) mixed with sugar were offered to the Lord.

अर्थ: अनेक प्रकारचे पक्वान्न, अपूपान्न (घारगे इ.) आणि माषान्न (उडदाचे पदार्थ), आठ प्रकारचे परमान्न (खीर) साखरेसह (श्रीगुरूंस) अर्पण केले.

Ovi 161: शाक पाक नानापरी वाढताति सविस्तारीं । भोजन करिती प्रीतिकरीं । श्रीगुरुमूर्ति परियेसा ॥१६१॥ 

Transliteration: Shaka paka nanapari vadhtati savistari | Bhojana kariti pritikari | Shrigurumuti pariyesa || 161 || 

Meaning: Many varieties of vegetables and cooked dishes were served in detail. Shri Guru partook of the meal with great love.

अर्थ: अनेक प्रकारच्या भाज्या आणि पदार्थ सविस्तर वाढले. श्रीगुरुमूर्ती प्रेमाने भोजन करू लागले, हे ऐका.

Ovi 162: जठरव्यथेच्या ब्राह्मणें । भोजन केलें परिपूर्ण । व्याधि गेली तत्क्षण । श्रीगुरूचे कृपादृष्‍टीनें ॥१६२॥ 

Transliteration: Jatharavyathechya Brahmanen | Bhojana kele paripurna | Vyadhi geli tatkshana | Shriguruche krupadrishtinen || 162 || 

Meaning: The Brahmin suffering from stomach pain also ate a full meal. By the grace of Shri Guru’s divine sight, his disease vanished at that very moment.

अर्थ: पोटदुखी असलेल्या त्या ब्राह्मणानं (माधवाने) पूर्ण भोजन केले. श्रीगुरूंच्या कृपादृष्टीने त्याची व्याधी त्याच क्षणी दूर झाली.

Ovi 163: परीस लागतां लोहासी । सुवर्ण होय परियेसीं । दर्शन होतां श्रीगुरुसी । व्याधि कैंची सांग मज ॥१६३॥ 

Transliteration: Parisa lagatan lohasi | Suvarna hoya pariyesin | Darshana hotan Shrigurusi | Vyadhi kainchi sanga maja || 163 || 

Meaning: Just as iron turns into gold the moment it touches the philosopher's stone (Paris), how can any disease remain after receiving the vision (Darshan) of Shri Guru?

अर्थ: परिस (स्पर्शमणी) लोखंडाला लागताच ते सोने होते, हे ऐक. मग श्रीगुरूंचे दर्शन झाल्यावर व्याधी कोठे राहील, हे मला सांग.

Ovi 164: उदय जाहलिया दिनकरासी । संहार होतो अंधकारासी । श्रीगुरुकृपा होय ज्यासी । दैन्य कैंचें तया घरीं ॥१६४॥ 

Transliteration: Udaya jahaliya dinakarasi | Sanhara hoto andhakarasi | Shrigurukrupa hoya jyasi | Dainya kainchen taya dharin || 164 ||

 Meaning: As the sun rises, darkness is destroyed. Similarly, for one who receives Shri Guru's grace, poverty and misery can no longer stay in their home.

अर्थ: सूर्य उगवताच अंधार नाहीसा होतो. ज्याला श्रीगुरूंची कृपा होते, त्याच्या घरी दारिद्र्य (दैन्य) कोठून राहील?

Ovi 165: ऐसेपरी श्रीगुरुनाथें । भोजन केलें शिष्यासहित । आनंद झाला तेथें बहुत । विस्मय करिती सकळै जन ॥१६५॥

 Transliteration: Aisepari Shrigurunathen | Bhojana kele shishyasahita | Ananda jhala tethe bahuta | Vismaya kariti sakalai jana || 165 || 

Meaning: Thus, Shri Guru dined along with his disciples. There was great joy, and all the people present were filled with wonder.

अर्थ: अशाप्रकारे श्रीगुरुनाथांनी शिष्यांसहित भोजन केले. तेथे खूप आनंद झाला आणि सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.

Ovi 166: अभिनव करिती सकळ जन । द्विजासी वैरी होतें अन्न । औषध झालें तेंचि अन्न । व्याधि गेली म्हणताति ॥१६६॥

 Transliteration: Abhinava kariti sakala jana | Dvijasi vairi hoten anna | Aushadha jhale tenchi anna | Vyadhi geli mhanatati || 166 || 

Meaning: Everyone was amazed and said, "Food was this Brahmin's enemy, but today that same food became his medicine and cured his disease."

अर्थ: सर्व लोक आश्चर्य करत म्हणाले: "अन्न या ब्राह्मणाचे वैरी होते. तेच अन्न औषध झाले आणि त्याची व्याधी दूर झाली.”

Ovi 167: सिद्ध म्हणे नामधारकास । श्रीगुरुकृपा होय ज्यास । जन्मांतरींचे जाती दोष । व्याधि कैंची त्याचे देहीं ॥१६७॥ 

Transliteration: Siddha mhane Namadharakas | Shrigurukrupa hoya jyas | Janmantarinche jati dosha | Vyadhi kainchi tyache dehin || 167 || 

Meaning: Sage Siddha said to Namadharaka, "For one who receives the grace of Shri Guru, the sins of many past births are erased. How can any disease remain in their body?"

अर्थ: सिद्ध नामधारकाला म्हणाले: "ज्याला श्रीगुरूंची कृपा होते, त्याचे अनेक जन्मांतील दोष दूर होतात. त्याच्या शरीरात व्याधी कोठून राहील?”

Ovi 168: गंगाधराचा नंदन । सरस्वती सांगें विस्तारोन । गुरुचरित्र कामधेनु । ऐका श्रोते एकचित्तें ॥१६८॥ 

Transliteration: Gangadharacha nandana | Sarasvati sange vistaron | Gurucharitra kamadhenu | Aika shrote ekachitten || 168 || 

Meaning: Saraswati Gangadhar, the son of Gangadhar, explains this in detail. Listen, O listeners, with focused hearts to this Guru Charitra, which is like a wish-fulfilling cow (Kamadhenu).

अर्थ: गंगाधराचा पुत्र (सरस्वती गंगाधर) हे गुरुचरित्ररूपी कामधेनू सविस्तर सांगत आहे. श्रोत्यांनो, एकाग्र चित्ताने ऐका.

Ovi 169: जे ऐकती भक्तीनें । व्याधि नसती त्यांचे भुवना । अखिल सौख्य पावती जाणा । सत्यं सत्यं पुनः सत्यं ॥१६९॥

 Transliteration: Je aikati bhaktinen | Vyadhi nasati tyanche bhuvana | Akhila saukhya pavati jana | Satyan satyan punah satyan || 169 || 

Meaning: Those who listen to this with devotion shall have no diseases in their homes. They shall attain all happiness; this is the truth, the truth, and nothing but the truth.

अर्थ: जे लोक भक्तीने (ही कथा) ऐकतात, त्यांच्या घरी व्याधी नसतात. त्यांना सर्व सुख प्राप्त होते, हे सत्य, सत्य आणि पुन्हा सत्य आहे.

Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Karanja 

Nagara Bhigaman Tatha Udar Vyatha Nirasan Nama Trayodasho-Adhyayah ||169|| 🙏🙇🏻

 Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥

Conclusion 

The chapter concludes with the profound transformation of a suffering soul and the blessing of a devoted family. Shri Guru's visit to Sayandeva's home highlights the ideal of 'Guru-Bhakti' and the importance of serving the Master with total surrender. The story reinforces the faith that for a true devotee, the Guru is the ultimate protector who erases sins of past lives and grants both worldly happiness and spiritual liberation.

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti

With Marathi Ovi & EnglishTransliteration & Ovi 

⭐⭐⭐