Shri Guru Charitra – Chapter 19Audumbar-Vruksha-Mahiman Yogini-Prati-DinDharashan-Tatha Varpradan( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )
 |
| Image From -Google |
Introduction:
Chapter 19 unveils the mystical and divine significance of the Audumbar tree (Cluster Fig) and its deep connection with Shri Guru. The chapter explains why Shri Guru resides under this tree, tracing its sanctity back to the Narasimha avatar. It also describes a miraculous event where a devotee named Ganganuja witnesses sixty-four Yoginis serving Shri Guru and is granted a vision of the holy 'Tristhali' (Kashi, Prayag, and Gaya) in a single day through the Guru's power.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:
Ovi 1: नामधारक शिष्यराणा । लागे सिध्दाचिया चरणां । करसंपुट जोडून । विनवीतसे तया वेळी ॥१॥
Transliteration: Namadharaka shishyarana | Lage Siddhachiya charana | Karasamputa joduna | Vinavitase taya veli || 1 ||
Meaning: The great disciple Namadharaka fell at the feet of Siddha Muni. Joining his hands in prayer, he made a request at that time.
अर्थ: शिष्यश्रेष्ठ नामधारक सिद्धांच्या चरणांना लागला. त्या वेळी दोन्ही हात जोडून तो विनंती करू लागला.
Ovi 2: जय जया सिध्द योगीश्वरा । तूंचि ज्योति अंधकारा । भक्तजनांच्या मनोहरा । भवसागरतारका ॥२॥
Transliteration: Jaya jaya Siddha Yogishwara | Tunchi jyoti andhakara | Bhaktajananchya manohara | Bhavasagarataraaka || 2 ||
Meaning: Victory to the Siddha Yogishwara! You are the light in the darkness, the delight of the devotees, and the savior across the ocean of worldly existence.
अर्थ: सिद्ध योगीश्वरांचा जयजयकार असो. अंधारात तुम्हीच ज्योती आहात. तुम्ही भक्तजनांना आनंद देणारे (मनोहर) आणि संसाररूपी सागरातून तारणारे आहात.
Ovi 3: अज्ञानतिमिररजनींत । निजलों होतों मदोन्मत्त । गुरुचरित्र मज अमृत । प्राशन करविलें दातारा ॥३॥
Transliteration: Ajnanatimirarajanint | Nijalon hoton madonmatta | Gurucharitra maja amruta | Prashana karavilen datara || 3
||
Meaning: I was sleeping in the dark night of ignorance, intoxicated with pride. O Giver, you made me drink the nectar of Guru Charitra.
अर्थ: अज्ञानरूपी अंधाऱ्या रात्रीत मी गर्वाने (मदोन्मत्त) झोपलो होतो. हे दातारा, तुम्ही मला गुरुचरित्ररूपी अमृत प्राशन (पाजले) करण्यास लावले.
Ovi 4: त्याणें झालें मज चेत । ज्ञानसूर्यप्रकाश होत । तुझे कृपेने जागृत । जाहलों स्वामी सिध्दमुनि ॥४॥
Transliteration: Tyanen jhalen maja cheta | Jnanasuryaprakash hota | Tujhe krupene jagruta | Jahalon swami Siddhamuni || 4 ||
Meaning: Because of that, I have gained consciousness, and the sun of knowledge has risen. O Master Siddha Muni, I have awakened by your grace.
अर्थ: त्याामुळे मला चेतना (जागृती) मिळाली आणि ज्ञानरूपी सूर्यप्रकाश झाला. हे स्वामी सिद्धमुनी, तुमच्या कृपेने मी जागा झालो आहे.
Ovi 5: पुढील कथाविस्तारा । निरोपावा योगीश्वरा । कृपा करी गा दातारा । म्हणोनि लागला चरणांसी ॥५॥
Transliteration: Pudhila kathavistara | Niropava yogishwara | Krupa kari ga datara | Mhanoni lagala charanansi || 5 ||
Meaning: "O Yogishwara, please narrate the further stories. O Giver, be merciful," saying this, he held the Siddha's feet.
अर्थ: हे योगीश्वरा, पुढील कथेचा विस्तार सांगावा. हे दातारा, कृपा करा, असे म्हणून तो त्यांच्या चरणांना लागला.
Ovi 6: ऐकोनि शिष्याचें वचन । संतोषला सिध्द आपण । सांगतसे विस्तारुन । श्रीगुरुमहिमा अनुपम्य ॥६॥
Transliteration: Aikoni shishyachen vachana | Santoshaia Siddha apana | Sangatase vistaruna | Shrigurumahima anupamya || 6 ||
Meaning: Hearing the disciple's words, Siddha Muni was pleased and began to narrate the incomparable glory of Shri Guru in detail.
अर्थ: शिष्याचे बोलणे ऐकून सिद्ध स्वतः संतुष्ट झाले आणि ते श्रीगुरूंचे अनुपम (अद्वितीय) माहात्म्य विस्ताराने सांगू लागले.
Ovi 7: शिष्योत्तमा नामंकिता । सांगेन ऐके गुरुची कथा । औदुंबरतळी अतिप्रीता । होते श्रीगुरु परियेसा ॥७॥
Transliteration: Shishyottama namankita | Sangen aike guruchi katha | Audumbaratali atiprita | Hote Shriguru pariyesa || 7 ||
Meaning: "O best of disciples, Namadharaka, I will tell you the story of the Guru. Know that Shri Guru resided under the Audumbar tree with great love."
अर्थ: हे शिष्योत्तमा नामधारका, मी तुला गुरूंची कथा सांगतो, ऐक. श्रीगुरु औदुंबराच्या झाडाखाली खूप प्रेमाने (प्रीती) राहत होते, हे ऐक.
Ovi 8: ऐकोनी सिध्दाचें वचन । नामधारक करी प्रश्न । अनेक पुण्यवृक्ष त्यजून । काय प्रीति औदुंवरी ॥८॥
Transliteration: Aikoni Siddhachen vachana | Namadharaka kari prashna | Aneka punyavruksha tyajuna | Kaya priti Audunvari || 8 ||
Meaning: Hearing Siddha's words, Namadharaka asked, "Leaving aside many other sacred trees, why is there such love for the Audumbar?"
अर्थ: सिद्धांचे बोलणे ऐकून नामधारकाने प्रश्न केला: अनेक पुण्यकारक वृक्ष सोडून श्रीगुरूंचे औदुंबरावरच प्रेम (प्रीती) का?
Ovi 9: अश्वत्थ्वृक्ष असे थोर । म्हणोनि सांगती वेद शास्त्र । श्रीगुरुप्रीति औदुंबर । कवण कारण निरोपावें ॥९॥
Transliteration: Ashvatthavruksha ase thora | Mhanoni sangati veda shastra | Shrigurupriti Audumbara | Kavana karana niropaven || 9 ||
Meaning: "Vedas and Shastras say the Peepal (Ashvattha) tree is great. Please explain the reason behind Shri Guru's love for the Audumbar."
अर्थ: वेद आणि शास्त्रे सांगतात की, पिंपळाचा वृक्ष (अश्वत्थ) महान आहे. तरीही श्रीगुरूंचे औदुंबरावर प्रेम असण्याचे कोणते कारण आहे, ते सांगावे.
Ovi 10: सिध्द म्हणे नामंकिता । सांगेन याचिया वृतांता । जधीं नरसिंह अवतार होता । हिरण्यकश्यप विदारिला ॥१०॥
Transliteration: Siddha mhane namankita | Sangen yachiya vrutanta | Jadhi Narsimha avatara hota | Hiranyakashyapa vidarila || 10 ||
Meaning: Siddha said, "Namadharaka, I will tell you the reason. When the Narasimha avatar occurred, He tore apart the demon Hiranyakashyapu."
अर्थ: सिद्ध नामधारकाला म्हणाले: मी तुला यामागचा वृत्तांत सांगतो. जेव्हा नरसिंह अवतार झाला आणि हिरण्यकश्यपूचा वध केला.
Ovi 11: नखेंकरूनि दैत्यासी । विदारिलें कोपेसीं । आंतडीं काढूनियां हषीं । घालती माळ गळां नरहरीनें ॥११॥
Transliteration: Nakhenkaruni daityasi | Vidarilen kopesin | Antadin kadhuniyan harshin | Ghalati mala galan Naraharinen || 11 |
| Meaning: Lord Narasimha tore the demon with His nails in anger, and joyfully pulled out the entrails and wore them as a garland.
अर्थ: नरहरीने (नरसिंहाने) रागाने दैत्याला नखांनी फाडले आणि आनंदाने त्याचे आतडे काढून गळ्यात माळ म्हणून घातले.
Ovi 12: त्या दैत्याचे पोटी विष होतें काळ्कूटी । जैसी वडवाग्नि मोठी तैसें विष परियेसा ॥१२॥
Transliteration: Tya daityache poti visha hoten kalkuti | Jaisi vadavagni mothi taisen visha pariyesa || 12 ||
Meaning: Inside the demon's belly was 'Kalkuta' poison. It was like a great ocean-fire (Vadavagni); listen to this.
अर्थ: त्या दैत्याच्या पोटात काळकूट विष होते. ते मोठ्या वडवाग्नीसारखे (समुद्रातील आग) होते, हे ऐक.
Ovi 13: विदारण करितां दैत्यासी । वेधलें विष त्या नखांसी । तापली नखें बहुवसी । ऐक शिष्या एकचित्तें ॥१३॥
Transliteration: Vidarana karitan daityasi | Vedhalen visha tya nakhansi | Tapali nakhen bahuvasi | Aika shishya ekachitten || 13 ||
Meaning: While tearing the demon, the poison affected the Lord's nails, and they became extremely hot. Listen, O disciple, with a focused mind.
अर्थ: दैत्याला फाडल्यामुळे ते विष नखांना लागले आणि नखे खूप तापली होती. हे शिष्या, एकाग्र चित्ताने ऐक.
Ovi 14: तये समयी महालक्ष्मी । घेऊनि आली अतिप्रेमी । औदुंबरफळ नामी । शांतीकारणें नखांसी ॥१४॥
Transliteration: Taye samayi Mahalakshmi | Gheuni ali atipremi | Audumbaraphala nami | Shantikarane nakhansi || 14 ||
Meaning: At that time, Goddess Mahalakshmi came with great love, bringing Audumbar fruits to soothe His nails.
अर्थ: त्या वेळी महालक्ष्मीने अत्यंत प्रेमाने औदुंबराचे फळ (औदुंबर) नखांना शांत करण्यासाठी आणले.
Ovi 15: तये वेळी शीतलार्थ । नखें रोविलीं औदुंबरात । विषाग्नि झाला शांत । उग्र नरसिंह शांत झाला ॥१५॥
Transliteration: Taye veli shitalartha | Nakhen rovili Audumbarat | Vishagni jhala shanta | Ugra Narasimha shanta jhala || 15 ||
Meaning: To cool them, He thrust His nails into the Audumbar fruits. The fiery poison was pacified, and the fierce Narasimha became calm.
अर्थ: त्या वेळी थंडावा मिळण्यासाठी नखे औदुंबराचे फळात (किंवा वेलीत) रोवली. तेव्हा विषाग्नी शांत झाला आणि उग्र नरसिंह शांत झाले.
Ovi 16: शांत जाहला नृसिंहदेव । देता झाला लक्ष्मीसि खेंव । संतोषोनि उभय देव । वर देती तये वेळीं ॥१६॥
Transliteration: Shanta jahala Narasimhadeva | Deta jhala Lakshmisi khenva | Santoshoni ubhaya deva | Vara deti taye velin || 16 ||
Meaning: Lord Narasimha became calm and embraced Lakshmi. Both deities, being pleased, granted a boon at that time.
अर्थ: नृसिंह देव शांत झाले आणि त्यांनी लक्ष्मीला आलिंगन दिले. दोघेही देव संतुष्ट होऊन त्या वेळी वर देऊ लागले.
Ovi 17: तया समयिं औदुंबरासी देती वर हृषीकेशी । " सदा फळित तूं होसी । ‘कल्पवृक्ष ‘ तुझे नाम ॥१७॥
Transliteration: Taya samayin Audumbarasi deti vara Hrushikeshi | "Sada phalita tun hosi | 'Kalpavruksha' tujhe nama" || 17 ||
Meaning: At that time, Lord Vishnu (Hrushikesha) gave a boon to the Audumbar: "You shall always bear fruit, and your name shall be 'Kalpavruksha' (the wish-fulfilling tree)."
अर्थ: त्या वेळी हृषीकेशांनी (विष्णूंनी) औदुंबराला वर दिला: "तू नेहमी फळे देणारा होशील. तुझे नाव 'कल्पवृक्ष' असेल."
Ovi 18: जे जन भजती भक्तीसीं । काम्यं होय त्वरितसीं । तुज देखतांचि परियेसीं । उग्र विष शांत होय ॥१८॥
Transliteration: Je jana bhajati bhaktisin | Kamyam hoya tvaritasin | Tuja dektanchi pariyesin | Ugra visha shanta hoya || 18 ||
Meaning: People who worship you with devotion will have their desires fulfilled quickly. Upon seeing you, even fierce poison will be pacified.
अर्थ: जे जन भक्तीने तुझी पूजा करतील, त्यांच्या इच्छा त्वरित पूर्ण होतील. तसेच, तुला पाहताच उग्र विष शांत होईल, हे ऐक.
Ovi 19: जे सेवितील मनुष्यलोक । अखिलकाम्य पावोनि एक । फळ प्राप्त होय निके । पापावेगळा होय नर ॥१९॥
Transliteration: Je sevitila manushyaloka | Akhilakamya pavoni eka | Phala prapta hoya nike | Papavegala hoya nara || 19 ||
Meaning: Humans who serve you will gain all their desires and achieve excellent results, becoming free from all sins.
अर्थ: जे मनुष्य तुझे सेवन करतील, त्यांना सर्व इच्छा पूर्ण होऊन उत्तम फळ मिळेल आणि मनुष्य पापापासून मुक्त होईल.
Ovi 20: वांझ नारी सेवा करितां । पुत्र होतील तिसी त्वरिता । जे नर असतील दैन्यपीडिता । सेवितं होतील श्रियायुक्त ॥२०॥
Transliteration: Vanjha nari seva karitan | Putra hotila tisi tvarita | Je nara astila danyapidita | Sevitan hotila shriyayukta || 20 ||
Meaning: If a barren woman serves you, she will quickly be blessed with sons. Those suffering from poverty will become wealthy by serving you.
अर्थ: वांझ स्त्री तुझी सेवा केल्यास तिला त्वरित पुत्र होतील. जे लोक दारिद्र्याने पीडलेले असतील, ते तुझे सेवन केल्यास श्रीमंत होतील.
Ovi 21: तुझी छायीं बैसोन । जे जन करिती जपानुष्ठान । अनंत फळ होय ज्ञान । कल्पिलें फळ होय त्यांसी ॥२१॥
Transliteration: Tujhi chayina baisona | Je jana kariti japanushthana | Ananta phala hoya jnana | Kalpilen phala hoya tyansi || 21 ||
Meaning: Those who sit in your shade and perform prayers or penance will gain infinite knowledge and the fruits of their imagination.
अर्थ: तुझ्या छायेखाली बसून जे लोक जप आणि अनुष्ठान करतील, त्यांना अनंत ज्ञानाचे फळ मिळेल आणि कल्पिलेले फळ प्राप्त होईल.
Ovi 22: तुझे छायीं जळांत । स्नान करितां पुण्य बहुत । भागीरथीस्नान करीत । तितुकें पुण्य परियेसा ॥२२॥
Transliteration: Tujhe chayina jalanta | Snana karitan punya bahuta | Bhagirathisnana karita | Tituken punya pariyesa || 22 ||
Meaning: Bathing in the water under your shade brings great merit, equivalent to bathing in the holy Ganga (Bhagirathi); listen to this.
अर्थ: तुझ्या छायेखालील पाण्यात स्नान केल्यास खूप पुण्य मिळते. भागीरथी (गंगा) मध्ये स्नान केल्याएवढेच पुण्य मिळते, हे ऐक.
Ovi 23: तुज सेविती त्या नरासी । व्याधि नव्हती कवणे दिवसीं । ब्रह्महत्यादि महादोषी । परिहार होती परियेसा ॥२३॥
Transliteration: Tuja seviti tya narasi | Vyadhi navhati kavane divasin | Brahmahatyadi mahadoshi | Parihara hoti pariyesa || 23 ||
Meaning: Those who serve you will never suffer from diseases. Great sins like killing a Brahmin will also be absolved; listen.
अर्थ: जे मनुष्य तुझी सेवा करतील, त्यांना कधीही व्याधी (आजार) होणार नाहीत. ब्रह्महत्येसारखे मोठे दोषही दूर होतील, हे ऐक.
Ovi 24: जें जें कल्पूनि मानसी । तुज सेविती भावेसीं । कल्पना पुरती भरंवसी । कलियुगी कल्पवृक्ष तूंचि ॥२४॥
Transliteration: Jen jen kalpuni manasi | Tuja seviti bhavesin | Kalpana purati bharavasi | Kaliyugi kalpavruksha tunchi || 24 ||
Meaning: Whatever desires people hold in their minds while serving you with faith will surely be fulfilled. You are indeed the Kalpavruksha in the Kali Yuga.
अर्थ: मनात जे जे कल्पून लोक भावनेने तुझी सेवा करतील, त्यांच्या सर्व इच्छा खचित पूर्ण होतील. कलियुगात तूच कल्पवृक्ष आहेस.
Ovi 25: सदा वसों तुजपाशीं । लक्ष्मीसहित शांतीसी ” । म्हणोनि वर देती हर्षी । नरसिंहमूर्ति तये वेळी ॥२५॥
Transliteration: Sada vason tujapashin | Lakshmisahita shantisin | Mhanoni vara deti harshi | Narasimhamurti taye veli || 25 || Meaning: "I shall always dwell near you along with Lakshmi and Peace." Thus, the Narasimha avatar joyfully granted the boon at that time.
अर्थ: "आम्ही लक्ष्मीसह शांतीने नेहमी तुझ्या जवळ राहू." असे म्हणून नरसिंह मूर्तींनी त्या वेळी आनंदाने वर दिला.
Ovi 26: ऐसा वृक्ष औदुंबर । कलियुगीं तोचि कल्पतरु । नरसिंहमूर्ति होतां उग्र । शांत झाली तयापाशी ॥२६॥
Transliteration: Aisa vruksha Audumbara | Kaliyugin tochi kalpataru | Narasimhamurti hotan ugra | Shanta jhali tayapashi || 26 ||
Meaning: Such is the Audumbar tree; it is the wish-fulfilling tree of the Kali Yuga. Even the fierce Narasimha form became calm near it.
अर्थ: औदुंबराचा वृक्ष असा आहे. कलियुगात तोच कल्पवृक्ष आहे. उग्र झालेली नरसिंह मूर्ती त्याच्याजवळ शांत झाली.
Ovi 27: याकारणे श्रीगुरुमूर्ति नृसिंहमंत्र उपासना करिती । उग्रत्वाची करावया शांति । औदुंबरी वास असे ॥२७॥
Transliteration: Yakaranē Shrigurumūrti Nṛsiṃhamantra upāsanā kariti | Ugratvācī karāvayā śānti | Audumbarī vāsa ase || 27 ||
Meaning: For this reason, Shri Guru performs the Narasimha mantra meditation and stays at the Audumbar to maintain peacefulness.
अर्थ: याच कारणामुळे श्रीगुरुमूर्ती नृसिंह मंत्राची उपासना करतात आणि उग्रत्वाला शांत करण्यासाठी औदुंबरापाशी वास करतात.
Ovi 28: अवतार आपण तयाचे स्थान आपुलें असे साचें । शांतवन करावया उग्रत्वाचे । म्हणोनि वास औदुंबरी ॥२८॥
Transliteration: Avatara apana tayache sthana apulēn ase sachen | Shantavana karavaya ugratvache | Mhanoni vāsa Audumbarī || 28 ||
Meaning: Since He is an avatar and the Audumbar is His true place, He stays there to pacify the fierce energy.
अर्थ: ते स्वतः (नृसिंहाचे) अवतार आहेत आणि औदुंबर हे त्यांचे खरे स्थान आहे. उग्र स्वभावाला शांत करण्यासाठी ते औदुंबरापाशी वास करतात.
Ovi 29: सहज वृक्ष तो औदुंवर । कल्पवृक्षसमान तरु । विशेषें वास केला श्रीगुरु । कल्पिली फळे तेथे होती ॥२९॥
Transliteration: Sahaja vruksha to Audunvara | Kalpavrukshasamana taru | Visheshēn vāsa kela Shriguru | Kalpilī phale tethē hotī || 29 ||
Meaning: The Audumbar tree is naturally like the Kalpavruksha. Because Shri Guru specifically resides there, all imagined desires are fulfilled.
अर्थ: तो औदुंबर वृक्ष स्वाभाविकपणे कल्पवृक्षासारखा आहे. त्यातही श्रीगुरूंनी तिथे विशेष वास केला आहे, त्यामुळे कल्पिलेली फळे तेथे मिळतात.
Ovi 30: तया कल्पद्रुमातळी । होते श्रीगुरुस्तोममौळी । ब्रह्मा-विष्णु-नेत्रभाळी । देह मानुषी धरोनियां ॥३०॥
Transliteration: Tayā kalpadrumātaḷī | Hote Śrīgurustōmamauḷī | Brahmā-Viṣṇu-nētrabhāḷī | Dēha mānuṣī dharōniyā || 30 ||
Meaning: Under that wish-fulfilling tree sat Shri Guru, the crest-jewel of divinity, who is Brahma, Vishnu, and Shiva in a human form.
अर्थ: त्या कल्पवृक्षाखाली श्रीगुरु (जो ब्रह्मा-विष्णु-शिवाच्या स्वरूपात आहे) मानवी देह धारण करून होते.
Ovi 31: भक्तजनां तारणार्थ । पावन करिती समस्त तीर्थ । अवतार त्रयमूर्ति गुरुनाथ । भूमीवरी वर्तत असे ॥३१॥
Transliteration: Bhaktajanāṃ tāraṇārtha | Pāvana karitī samasta tīrtha | Avatāra trayamūrti Gurunātha | Bhūmīvarī vartata ase || 31 ||
Meaning: To save devotees and sanctify all holy places, the Trimurti avatar Shri Gurunath was present on earth.
अर्थ: भक्तजनांना तारण करण्यासाठी आणि सर्व तीर्थांना पावन करण्यासाठी त्रिमूर्तींचे अवतार असलेले गुरुनाथ पृथ्वीवर वावरत होते.
Ovi 32: वृक्षातळी अहर्निशीं । श्रीगुरु असती गौप्येसी । माध्यान्हकळसमयासी । समारंभ होय तेथें ॥३२॥
Transliteration: Vṛkṣātaḷī aharniśīṃ | Śrīguru asatī gaupyēsī | Mādhyānhakaḷasamayāsī | Samārambha hoya tēthē || 32 ||
Meaning: Day and night, Shri Guru stayed secretly under the tree. However, during the midday hour, a grand ceremony would take place there.
अर्थ: वृक्षातळी रात्रंदिवस (अहर्निशी) श्रीगुरु गुप्तपणे असतात. माध्यान्ह (दुपारच्या) वेळी मात्र तिथे एक समारंभ होतो.
Ovi 33: अमरेश्वर्संनिधानीं । वसई चौसष्ट योगिनी । पूजा करावया माध्यान्ही । श्रीगुरुजवळी येती नित्य ॥३३॥
Transliteration: Amarēśvarsannidhānīṃ | Vasai chausashta yōginī | Pūjā karāvayā mādhyānhī | Śrīgurujavaḷī yētī nitya || 33 ||
Meaning: Near Amareshwar lived sixty-four Yoginis. They would come every day at midday to worship Shri Guru.
अर्थ: अमरेश्वराच्या सान्निध्यात चौसष्ट योगिनी (चौसष्ट शक्ती) राहतात. त्या नित्य माध्यान्ही श्रीगुरूंची पूजा करण्यासाठी त्यांच्याजवळ येतात.
Ovi 34: नमन करूनि श्रीगुरूसी । नेती आपुले मंदिरासी । पूजा करिती विधीसीं । गंधपरिमळ-कुसुमें ॥३४॥
Transliteration: Namana karūni Śrīgurūsī | Nētī āpulē mandirāsī | Pūjā karitī vidhīsīṃ | Gandhaparimaḷa-kusumē || 34 ||
Meaning: Bowing to Shri Guru, they would take Him to their temple and perform worship with scents, fragrances, and flowers.
अर्थ: श्रीगुरूंस नमस्कार करून त्या त्यांना आपल्या मंदिरात घेऊन जातात आणि गंध, सुवासिक फुले इत्यादींनी विधीपूर्वक पूजा करतात.
Ovi 35: आरोगोनि तयां घरी । पुनरपि येती औदुंबरी । एके समयी द्विजवरी । विस्मय करिती देखोनियां ॥३५॥
Transliteration: Ārōgōni tayāṃ gharī | Punarapi yētī audumbarī | Ekē samayī dvijavarī | Vismaya karitī dēkhōniyā || 35 ||
Meaning: After dining at their place, He would return to the Audumbar tree. Once, some great Brahmins were astonished upon seeing this.
अर्थ: त्यांच्या घरी भिक्षा (भोजन) करून श्रीगुरु पुन्हा औदुंबराकडे येतात. एके वेळी काही श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी हे पाहून आश्चर्य केले.
Ovi 36: म्हणती अभिन याति कैसा । न क्री भिक्षा ग्रामांत ऐसा । असतो सदा अरण्यवासा । कवणेपरी काळ कंठी ॥३६॥
Transliteration: Mhaṇatī abhinayāti kaisā | Na krī bhikṣā grāmānta aisā | Asatō sadā araṇyavāsā | Kavaṇēparī kāḷa kaṇṭhī || 36 ||
Meaning: They said, "What kind of ascetic is this? He does not seek alms in the village. He always lives in the forest; how does he spend his time?"
अर्थ: ते म्हणाले: हा यती (संन्यासी) कसा आहे? हा गावात भिक्षा मागत नाही. नेहमी अरण्यात (वनात) राहतो. हा आपला काळ कसा घालवतो?
Ovi 37: पाहूं याचें वर्तमान । कैसा क्रमितो दिनमान । एखादा नर ठेवून । पाहो अंत यतीश्वराचा ॥३७॥
Transliteration: Pāhūṃ yācē vartamāna | Kaisā kramitō dinamāna | Ekhādā nara ṭhēvūna | Pāhō anta yatīśvarācā || 37 ||
Meaning: "Let's see his true routine. How does he spend his day? Let's station someone to find the secret of this King of Ascetics."
अर्थ: आपण याचे खरे वर्तमान पाहू या, हा दिवस कसा घालवतो. एखाद्या माणसाला ठेवून या यतीश्वराचा शेवट (रहस्य) पाहू या.
Ovi 38: ऐसं विचारूनि मानसी । गेले संगमस्थानासी । माध्यान्हसमयी तयांसी । भय उअपजलें अंत:करणीं ॥३८॥
Transliteration: aisaṃ vicārūni mānasī | gēle saṃgamasthānāsī | mādhyānhasamayī tayāṃsī | bhaya uapajalēṃ anta:karaṇīṃ || 38 ||
Meaning: Thinking thus, they went to the confluence. But at midday, a great fear arose in their hearts.
अर्थ: मनात असा विचार करून ते संगमस्थानाकडे गेले. परंतु माध्यान्ह वेळी त्यांच्या अंतःकरणात भय उत्पन्न झाले.
Ovi 39: पाहूं म्हणती श्रीगुरूचा अंत । तेचि जाती यमपंथ । ऐसे विप्र मदोन्मत्त । अधोगतीचे तेचि इष्ट ॥३९॥
Transliteration: Pāhūṃ mhaṇatī Śrīgurūcā anta | Tēci jātī yamapantha | Aisē vipra madōnmatta | Adhōgatīcē tēci iṣṭa || 39 ||
Meaning: Those who try to test Shri Guru's limits often meet their downfall. Such arrogant Brahmins are destined for a lower state.
अर्थ: जे लोक श्रीगुरूंचा अंत (रहस्य) पाहू पाहतात, ते यममार्गाला (नरकाला) जातात. असे गर्वाने भरलेले ब्राह्मण अधोगतीला (वाईट गतीला) प्राप्त होतात.
Ovi 40: उपजतां भय ब्राह्मणांसी । गेले आपुलें स्थानासी । गंगानुज थडियेसी । होता वृत्ति राखीत ॥४०॥
Transliteration: Upajatāṃ bhaya brāhmaṇāṃsī | Gēle āpulē sthānāsī | Gaṅgānuja thaḍiyēsī | Hotā vṛtti rākhīta || 40 ||
Meaning: As fear arose, the Brahmins left. However, Ganganuja, who was tending to his work near the riverbank, remained.
अर्थ: ब्राह्मणांना भय वाटल्यामुळे ते आपापल्या जागी परत गेले. (परंतु) गंगानुज नावाचा एक मनुष्य नदीच्या काठावर वृत्ती (शेती-वाडी) सांभाळत होता.
Ovi 41: त्याणें देखिले श्रीगुरुसी । आल्या योगिनी पूजेसी । गंगेमध्ये येतां कैसी । मार्ग जाहला जळांत ॥४१॥
Transliteration: Tyāṇē dēkhilē Śrīgurūsī | Ālyā yōginī pūjēsī | Gaṅgēmadhyē yētāṃ kaisī | Mārga jāhalā jaḷānta || 41 ||
Meaning: He saw Shri Guru and the Yoginis who came for worship. As they entered the Ganga, a path miraculously opened in the water.
अर्थ: त्याने श्रीगुरूंस पाहिले, तेव्हा योगिनी त्यांच्या पूजेसाठी आल्या होत्या. त्या गंगेतून येत असताना पाण्यात मार्ग कसा झाला!
Ovi 42: विस्मय करी तो नरु । म्हणे कैसा यतीश्वरु । द्विभाग झाला गंगापूरु । केवी गेले गंगेंत ॥४२॥
Transliteration: Vismaya karī tō naru | Mhaṇē kaisā yatīśvaru | Dvibhāga jāhalā gaṅgāpūru | Kēvī gēlē gaṅgēnta || 42 ||
Meaning: The man was amazed. He said, "What kind of great ascetic is this? The Ganga flow divided into two; how did they go into the river?"
अर्थ: तो मनुष्य आश्चर्यचकित झाला. तो म्हणाला: हा यतीश्वर कसा आहे? गंगेचे पाणी दुभंगले (दोन भाग झाले). ते गंगेत कसे गेले?
Ovi 43: श्रीगुरुतें नेऊनि। पूजा केली त्या योगिनी। भिक्षा तेथें करूनि आले मागुती बाहेर ॥४३॥
Transliteration: Śrīgurutēṃ nēūni | Pūjā kēlī tyā yōginī | Bhikṣā tēthēṃ karūni ālē māgutī bāhēra || 43 ||
Meaning: The Yoginis took Shri Guru, performed His worship, and after taking alms there, they all came out again.
अर्थ: त्या योगिनींनी श्रीगुरूंस नेऊन त्यांची पूजा केली. तेथे भिक्षा (भोजन) करून ते पुन्हा बाहेर आले.
Ovi 44: पहात होता गंगानुज । म्हणे कैसे जाहले चोज । अवतार होईल ईश्वरकाज । म्हणोनि पूजिती देवकन्या ॥४४॥
Transliteration: Pahāta hōtā Gaṅgānuja | Mhaṇē kaisē jāhalē cōja | Avatāra hōīla īśvarakāja | Mhaṇōni pūjitī dēvakanyā || 44 ||
Meaning: Ganganuja was watching this miracle. He said, "This must be an incarnation for a divine purpose; that is why celestial maidens worship Him."
अर्थ: गंगानुज हे पाहत होता. तो म्हणाला: काय आश्चर्य झाले! हा ईश्वरी कार्यासाठी अवतार असावा, म्हणूनच देवकन्या त्यांची पूजा करत आहेत.
Ovi 45: येरे दिवसीं मागुती । हाती घेऊन आरति । देवकन्या ओंवाळिती । श्रीगुरूतें नमूनियां ॥४५॥
Transliteration: Yērē divasīṃ māgutī | Hātī ghēūni ārati | Dēvakanyā ōṃvāḷitī | Śrīgurūtēṃ namūniyā || 45 ||
Meaning: On the next day, the celestial maidens again brought lamps, bowed to Shri Guru, and performed the Aarti.
अर्थ: दुसऱ्या दिवशी पुन्हा देवकन्या हातात आरती घेऊन श्रीगुरूंस नमस्कार करून त्यांना ओवाळू लागल्या.
Ovi 46: पुन्हा गंगाप्रवाहांत । श्रीगुरु निघाले योगिनीसहित । हो कां नर होता पहात । तोही गेला सर्वेचि ॥४६॥
Transliteration: Punhā gaṅgāpravāhānta | Śrīguru nighālē yōginīsahita | Hō kāṃ nara hōtā pahāta | Tōhī gēlā sarvēci || 46 ||
Meaning: Again, Shri Guru entered the Ganga flow with the Yoginis. The man who was watching also followed right behind Him.
अर्थ: श्रीगुरु योगिनींसह पुन्हा गंगाप्रवाहात निघाले. हो, जो मनुष्य (गंगानुज) पाहत होता, तोही त्यांच्यासोबत गेला.
Ovi 47: नदीतीरी जातां श्रीगुरु । द्विभार जाहलें गंगेत द्वारु । भीतरी दिसे अनुपम्य पुर । रत्नखचित गोपुरेसीं ॥४७॥
Transliteration: Nadītīrī jātāṃ Śrīguru | Dvibhāra jāhalēṃ gaṅgēta dvāru | Bhītarī disē anupamya pura | Ratnakhacita gōpurēsīṃ || 47 ||
Meaning: As Shri Guru reached the riverbank, a two-part door opened in the Ganga. Inside, he saw an incomparable city with gem-studded gateways.
अर्थ: श्रीगुरु नदीच्या तीरावर जाताच, गंगेच्या पाण्यात (त्यांच्यासाठी) दोन भागांचे द्वार (रस्ता) झाले. आत रत्नजडित गोपुरे असलेले एक अनुपम नगर दिसले.
Ovi 48: अमरावतीसमान नगर जैसी तेजें दिनकर । श्रीगुरु जातांचि समस्त पुर। घेऊनि आलें आरति ॥४८॥
Transliteration: Amarāvatīsamāna nagara jaisī tējēṃ dinakara | Śrīguru jātāṃci samasta pura | Ghēūni ālē ārati || 48 ||
Meaning: The city was like Amaravati, shining like the sun. As soon as Shri Guru entered, the entire city came out with Aarti lamps.
अर्थ: ते नगर अमरावतीसारखे, सूर्याच्या तेजाप्रमाणे होते. श्रीगुरु आत जाताच, संपूर्ण नगरी (नागरिक) त्यांची आरती घेऊन आली.
Ovi 49: ओवाळून आरति । नेलें आपुले मंदिराप्रति सिंहासन रत्नखचिती । बैसो घालिती तया समयीं ॥४९॥
Transliteration: Ōvāḷūna ārati | Nēlē āpulē mandirāprati siṃhāsana ratnakhacitī | Baisō ghālitī tayā samayīṃ || 49 ||
Meaning: After performing Aarti, they took Him to their temple and seated Him on a gem-studded throne.
अर्थ: आरती ओवाळून त्यांना आपल्या मंदिरात नेले. त्या वेळी त्यांना रत्नजडित सिंहासनावर बसवले.
Ovi 50: पूजा करिती विधीसीं । जे कां उपचार षोडशी । अनेकापरी षड्रसेसीं । आरोगिलें तये वेळीं ॥५०॥
Transliteration: Pūjā karitī vidhīsīṃ | Jē kāṃ upacāra ṣōḍaśī | Anēkāparī ṣaḍrasēsīṃ | Ārōgilēṃ tayē vēḷīṃ || 50 ||
Meaning: They performed the sixteen-step worship ritual. Shri Guru then partook of a meal consisting of the six types of tastes.
अर्थ: त्यांनी षोडशोपचार विधीने पूजा केली. त्या वेळी श्रीगुरूने अनेक प्रकारच्या षड्रसांनी युक्त भोजन (आरोगिलें) केले.
Ovi 51: श्रीगुरु दिसती तया स्थानीं । त्रैमूर्ति जैसा शुलपाणि । पूजा घेऊनि तत्क्षणीं । मग परतले तयेवेळी ॥५१॥
Transliteration: Śrīguru disatī tayā sthānīṃ | Traimūrti jaisā śulapāṇi | Pūjā ghēūni tatkṣaṇīṃ | Maga paratalē tayēvēḷī || 51 ||
Meaning: Shri Guru appeared there like the Trimurti or Lord Shiva. Accepting the worship, He immediately returned.
अर्थ: श्रीगुरु त्या स्थानी त्रिमूर्तींप्रमाणे (ब्रह्मा-विष्णू-महेश) दिसत होते. त्यांनी तत्काळ पूजा स्वीकारून तेथून परत निघाले.
Ovi 52: देखोनियां तया नरासी । म्हणती तूं कां आलासी । विनवी तो नर स्वामियासी । सहज आलों दर्शनाते ॥५२॥
Transliteration: Dēkhōniyāṃ tayā narāsī | Mhaṇatī tūṃ kāṃ ālāsī | Vinavī tō nara svāmiyāsī | Sahaja ālōṃ darśanātē || 52 ||
Meaning: Seeing the man, Shri Guru asked, "Why have you come?" The man replied, "Master, I came simply for your Darshan."
अर्थ: त्या मनुष्याला (गंगानुजाला) पाहून ते म्हणाले: तू कशाला आलास? तो मनुष्य गुरूंना विनंती करतो: "मी सहज दर्शनासाठी आलो."
Ovi 53: म्हणोनि लागला गुरुचरणीं । तल्लीन होवोनि अंत:करणीं । म्हणे स्वामी गिरिजारमणा । होसी त्रयमूर्ति तुंचि एक ॥५३॥
Transliteration: Mhaṇōni lāgalā gurucaraṇīṃ | Tallīna hōvōni anta:karaṇīṃ | Mhaṇē svāmī girijāramaṇā | Hōsī trayamūrti tuṃci ēka || 53 ||
Meaning: Saying this, he held the Guru's feet with a devoted heart. He said, "O Master, like Lord Shiva, You alone are the Trimurti."
अर्थ: असे म्हणून तो अंतःकरणाने तल्लीन होऊन गुरुचरणांना लागला. तो म्हणाला: "हे स्वामी, तुम्ही शिवासारखे (गिरिजारमण-शिवाचे रूप) आहात आणि तुम्हीच एकटे त्रिमूर्ती आहात."
Ovi 54: न कळे तुझें स्वरूपज्ञान । संसारमाया वेष्टून । तूं तारक या भवार्णी । उध्दरावे स्वामिया ॥५४॥
Transliteration: Na kaḷē tujhē svarūpajñāna | Saṃsāramāyā vēṣṭūna | Tūṃ tāraka yā bhavāṛṇī | Uddharāvē svāmiyā || 54 ||
Meaning: "I cannot grasp Your true divine nature; it is veiled by worldly Maya. You are the savior in this ocean of life; please liberate me, Master."
अर्थ: तुमचे स्वरूप ज्ञान (खरे स्वरूप) समजत नाही. तुम्ही संसार मायेने वेढलेले आहात. तुम्ही या संसारातून तारणारे आहात. हे स्वामी, माझा उद्धार करा.
Ovi 55: तूं तारक विश्वासी । म्हणोनि भूमी अवतरलासी । अज्ञान म्हणिजे रजनीसी । ज्योति:स्वरूप तूंचि एक ॥५५॥
Transliteration: Tūṃ tāraka viśvāsī | Mhaṇōni bhūmī avataralāsī | Ajñāna mhaṇijē rajanīsī | Jyōti:svarūpa tūṃci ēka || 55 ||
Meaning: "You are the savior of the universe, which is why You descended to earth. In the night of ignorance, You are the only form of light."
अर्थ: तुम्ही जगाला तारणारे आहात, म्हणूनच तुम्ही पृथ्वीवर अवतार घेतला आहे. अज्ञानरूपी रात्रीत (रजनीसी) तुम्हीच एकटे ज्योतीचे स्वरूप आहात.
Ovi 56: तुझें दर्शन होय ज्यासी । सर्वाभीष्ट फळ होय त्यासी । इहपर अप्रयासी । जोडे नरा न लागतां क्षण ॥५६॥
Transliteration: Tujhēṃ darśana hoya jyāsī | Sarvābhīṣṭa phala hoya tyāsī | Ihapara aprayāsī | Jōḍē narā na lāgatāṃ kṣaṇa || 56 ||
Meaning: "Whoever beholds You receives all desired fruits. Both earthly and heavenly happiness come to a man effortlessly in an instant."
अर्थ: ज्याला तुमचे दर्शन होते, त्याला सर्व इच्छित फळ मिळते. या लोकी आणि परलोकीचे सुख मनुष्याला कोणत्याही प्रयत्नाशिवाय (अप्रयासी) त्वरित मिळते.
Ovi 57: ऐशापरी तो देखा । स्तुति करितो नर ऐका । संतोषूनि गुरुनायकें । आश्वासिले तया वेळी ॥५७॥
Transliteration: Aiśāparī tō dēkhā | Stuti karitō nara aikā | Saṃtōṣūni gurunāyakē | Āśvāsilē tayē vēḷī || 57 ||
Meaning: Look, in this manner, the man offered praise. Shri Guru, being pleased, gave him an assurance at that time.
अर्थ: अशा प्रकारे तो मनुष्य स्तुती करत होता, ऐका. तेव्हा गुरुनायकांनी संतुष्ट होऊन त्याला आश्वासन दिले.
Ovi 58: श्रीगुरु म्हणती तयासी । तुझें दैन्य गेलें परियेसी । जें जें तूं इच्छिसी मानसी । सकळाभीष्ट पावशील ॥५८॥
Transliteration: Śrīguru mhaṇatī tayāsī | Tujhēṃ dainya gēlē pariyēsī | Jēṃ jēṃ tūṃ icchisī mānasī | Sakaḷābhīṣṭa pāvaśīla || 58 ||
Meaning: Shri Guru said to him, "Listen, your poverty has gone. Whatever you desire in your heart, you shall attain it all."
अर्थ: श्रीगुरु त्याला म्हणाले: ऐक, तुझे दारिद्र्य दूर झाले आहे. तू मनात जी जी इच्छा करशील, ती सर्व तुला प्राप्त होईल.
Ovi 59: येथील वर्तमान ऐसी । न सांगावे कवणासी । जया दिवशी प्रगट करिसी । तूतें हानी होईल जाण ॥५९॥
Transliteration: Yēthīla vartamāna aisī | Na sāṅgāvē kavaṇāsī | Jayā divasī pragaṭa karisī | Tūtēṃ hānī hōīla jāṇa || 59 ||
Meaning: "Do not tell this event to anyone. Know that on the day you reveal it, you will suffer harm."
अर्थ: येथील (योगिनींच्या नगरीचे) हे वर्तमान कोणालाही सांगू नकोस. ज्या दिवशी तू हे प्रकट करशील, त्या दिवशी तुझे नुकसान होईल, हे लक्षात ठेव.
Ovi 60: येणेंपरी तयासी । श्रीगुरु सांगती परियेसी । आले औदुंबरापाशी । गंगानुज-समागमें ॥६०॥
Transliteration: yēṇēṃparī tayāsī | śrīguru sāṅgatī pariyēsī | ālē auduṃbarāpāśī | gaṅgānuja-samāgamē || 60 ||
Meaning: In this way, Shri Guru spoke to him. He returned to the Audumbar tree along with Ganganuja.
अर्थ: अशाप्रकारे श्रीगुरु त्याला सांगत होते. ऐका, ते गंगानुजसोबत औदुंबरापाशी आले.
Ovi 61: श्रीगुरूचा निरोप घेऊन । गेला गंगानुज आपण । वृत्तिस्थानीं जातांचि क्षण । निधान त्यासी लाधलें ॥६१॥
Transliteration: Śrīgurūcā nirōpa ghēūna | Gēlā Gaṅgānuja āpaṇa | Vṛttisthānīṃ jātāṃci kṣaṇa | Nidhāna tyāsī lādhalēṃ || 61 ||
Meaning: Taking leave of Shri Guru, Ganganuja went his way. As soon as he reached his workplace, he found a hidden treasure.
अर्थ: श्रीगुरूंचा निरोप घेऊन गंगानुज निघून गेला. आपल्या शेतीच्या (वृत्तीच्या) ठिकाणी जाताच त्याला लगेच गुप्त धन (निधान) मिळाले.
Ovi 62: ज्ञानवंत झाला नरु । नित्य सेवा करी तो गुरु । पुत्रपौत्र श्रियाकर । महानंदे वर्ततसे ॥६२॥
Transliteration: Jñānavanta jhālā naru | Nitya sēvā karī tō guru | Putrapautra śriyākara | Mahānandē vartatasē || 62 ||
Meaning: The man became wise and served the Guru daily. Blessed with sons, grandsons, and wealth, he lived in great joy.
अर्थ: तो मनुष्य ज्ञानवान झाला. तो नेहमी श्रीगुरूंची सेवा करू लागला. तो पुत्र, नातू आणि श्रीमंतीसह (श्रियाकर) खूप आनंदात (महानंदे) राहत होता.
Ovi 63: भक्तिभावें श्रीगुरुसी । नमन करी प्रतिदिवसीं । सेवा करी कलत्रेंसी । एकोभावेंकरूनियां ॥६३॥
Transliteration: Bhaktibhāvēṃ Śrīgurūsī | Namana karī pratidivasīṃ | Sēvā karī kalatrēṃsī | Ekōbhāvēṃkarūniyā || 63 ||
Meaning: With devotion, he bowed to Shri Guru every day and served Him along with his wife with a unified heart.
अर्थ: तो रोज भक्तिभावाने श्रीगुरूंस नमस्कार करत असे आणि पत्नीसह (कलत्रेंसी) एकोप्याने त्यांची सेवा करत असे.
Ovi 64: वर्तता ऐसे एके दिवसीं । आली पौर्णिमा माघमासीं । नमन करूनि श्रीगुरूसी । विनवीतसे तो भक्त ॥६४॥
Transliteration: Vartatā aisē ekē divasīṃ | Ālī paurṇimā māghamāsīṃ | Namana karūni Śrīgurūsī | Vinavītasē tō bhakta || 64 ||
Meaning: One day, during the full moon of the month of Magha, the devotee bowed to Shri Guru and made a request.
अर्थ: असे घडत असताना एकदा माघ महिन्याची पौर्णिमा आली. तो भक्त श्रीगुरूंस नमस्कार करून विनंती करू लागला.
Ovi 65: म्हणे स्वामी जगद्गुरु । माघस्नानी प्रयाग थोरु । म्हणोनि सांगती द्विजवरु । काशीपूर महाक्षेत्र ॥६५॥
Transliteration: Mhaṇē svāmī jagadguru | Māghasnānī Prayāga thōru | Mhaṇōni sāṅgatī dvijavaru | Kāśīpūra mahākṣētra || 65 ||
Meaning: He said, "O Master of the world, great Brahmins say that bathing at Prayag in Magha is very significant, and Kashi is a great holy site."
अर्थ: तो म्हणाला: हे स्वामी जगद्गुरू, माघ महिन्यात प्रयागला स्नान करणे खूप महत्त्वाचे आहे, असे श्रेष्ठ ब्राह्मण सांगतात. तसेच काशीपूर हे महाक्षेत्र आहे.
Ovi 66: कैसे प्रयाग गयास्थान । कैसें वाराणसी भुवन । नेणों आपण यातिहीन । कृपा करणें स्वामिया ॥६६॥
Transliteration: Kaisē Prayāga Gayāsthāna | Kaisēṃ Vārāṇasī bhuvana | Nēṇōṃ āpaṇa yātihīna | Kṛpā karaṇē svāmiyā || 66 ||
Meaning: "What are Prayag and Gaya like? What is the city of Varanasi like? Being of a humble caste, I do not know. Have mercy, Master."
अर्थ: प्रयाग आणि गया हे स्थान कसे आहे, वाराणसी नगरी (भुवन) कशी आहे, ते मी हीन जातीचा असल्यामुळे जाणत नाही. हे स्वामी, कृपा करा.
Ovi 67: श्रीगुरु म्हणती तयासी । पंचगंगासंगमेंसी । ‘ प्रयाग ‘ जाणावें भरंवसी । ‘ काशीपुर ” तें जुगुळ ॥६७॥
Transliteration: Śrīguru mhaṇatī tayāsī | Pañcagaṅgāsaṃgamēṃsī | ‘ Prayāga ‘ jāṇāvēṃ bharavasī | ‘ Kāśīpūra ” tēṃ juguḷa || 67 ||
Meaning: Shri Guru said to him, "Consider the Panchganga confluence as Prayag itself, and Kashi as the twin holy site."
अर्थ: श्रीगुरु त्याला म्हणाले: पंचगंगा संगमाचे ठिकाण हेच ‘प्रयाग’ आहे असे खचित समज. ‘काशीपूर’ (अमरेश्वर क्षेत्र) तेच जुळणारे स्थान आहे.
Ovi 68: दक्षिण ‘ गया’ कोल्हापुर । त्रिस्थळी ऐसें मनोहर । जरी पहासी प्रत्यक्षाकार । दावीन तुज चाल आतां ॥६८॥
Transliteration: Dakṣiṇa ‘ Gayā’ Kōlhāpura | Tristhaḷī aisēṃ manōhara | Jarī pahāsī pratyakṣākāra | Dāvīna tuja cāla ātā || 68 ||
Meaning: "Kolhapur is the southern Gaya. These three places are beautiful. If you wish to see them physically, come, I will show them to you now."
अर्थ: कोल्हापूर हे दक्षिण 'गया' आहे. ही तिन्ही ठिकाणे (त्रिस्थळी) अशी सुंदर आहेत. जर तुला प्रत्यक्ष पाहण्याची इच्छा असेल, तर चल, मी तुला आता दाखवतो.
Ovi 69: बैसले होते व्याघ्राजिनीं । धरी गा मागे दृढ करूनि । मनोवेगें तत्क्षणी । गेले प्रयागा प्रात:काळी ॥६९॥
Transliteration: Baisalē hōtē vyāghrājinīṃ | Dharī gā māgē dṛḍha karūni | Manōvēgēṃ tatkṣaṇī | Gēlē Prayāgā prāta:kāḷī || 69 ||
Meaning: He sat on a tiger skin. "Hold onto me firmly from behind," He said, and in an instant, at the speed of thought, they reached Prayag at dawn.
अर्थ: श्रीगुरु वाघाच्या कातड्यावर (व्याघ्राजिनीं) बसले होते. 'मला पाठीमागून घट्ट धर', असे म्हणून ते तत्काळ मनाच्या वेगाने पहाटे प्रयागला गेले.
Ovi 70: तेथे स्नान करूनि । गेले काशीस माध्याह्निं । विश्वनाथा दाखवूनि सर्वेचि गेले गयेसी ॥७०॥
Transliteration: Tēthē snāna karūni | Gēlē Kāśīsa mādhyāhni | Viśvanāthā dākhavūni sarvēci gēlē Gayēsī || 70 ||
Meaning: After bathing there, they went to Kashi at midday. After showing him Lord Vishwanath, they immediately went to Gaya.
अर्थ: त्यांनी तिथे स्नान केले आणि माध्यान्ही काशीला गेले. विश्वनाथाचे दर्शन घेऊन ते लगेच गयाला गेले.
Ovi 71: ऐसी त्रिस्थळी आचरोनि । आले परतोनि अस्तमानीं । येणेपरी । तयास्थानीं । देखता झाला तो नर ॥७१॥
Transliteration: Aisī tristhaḷī ācarōni | Ālē paratōni astamānīṃ | Yēṇēparī | Tayāsthānīṃ | Dēkhatā jhālā tō nara || 71 ||
Meaning: Having visited these three holy sites, they returned by sunset. In this way, the man witnessed those places.
अर्थ: अशा प्रकारे तीन तीर्थांचे (त्रिस्थळी) आचरण करून ते संध्याकाळी (अस्तमानीं) परत आले. अशाप्रकारे तो मनुष्य त्या स्थानांचे दर्शन घेता झाला.
Ovi 72: श्रीगुरु मनीं विचारिती । आतां येथे गौप्य व्हावे ॥७२॥
Transliteration: śrīguru manīṃ vicāritī | ātāṃ yēthē gaupya vhāvē || 72 ||
Meaning: Shri Guru thought in His mind, "Now I should remain hidden here."
अर्थ: श्रीगुरु मनात विचार करू लागले की, 'आता येथून गुप्त व्हावे.'
Ovi 73: ऐसेपरी तयास्थानीं । प्रकट झाले श्रीगुरुमुनि अमरेश्वरातें पुसोनि । निघत झाले तये वेळी ॥७३॥
Transliteration: Aisēparī tayāsthānīṃ | Pragaṭa jhālē Śrīgurumuni Amarēśvarātē pusōni | Nighata jhālē tayē vēḷī || 73 ||
Meaning: In this manner, Shri Guru manifested at that place. Taking leave of Lord Amareshwar, He departed at that time.
अर्थ: अशा प्रकारे श्रीगुरु त्या ठिकाणी प्रकट झाले. त्यांनी अमरेश्वरांना विचारून त्या वेळी तेथून प्रयाण केले (निघाले).
Ovi 74: श्रीगुरु निघतां तेथोनि । आल्या चौसष्ट योगिनी । निनविताति करूणावचनीं । आम्हां सोडूनि केवीं जातां ॥७४॥
Transliteration: Śrīguru nighatāṃ tēthōni | Ālyā chausashta yōginī | Ninavitāti karūṇāvacanīṃ | Āmhā sōḍūni kēvī jātāṃ || 74 ||
Meaning: As Shri Guru was leaving, the sixty-four Yoginis came and pleaded with pitiful words, "How can You leave us?"
अर्थ: श्रीगुरु तेथून निघू लागताच चौसष्ट योगिनी आल्या आणि करुण वाणीने विनंती करू लागल्या: "आम्हाला सोडून तुम्ही कसे जात आहात?"
Ovi 75: नित्य तुमचे दर्शनासी । तापत्रय हरती दोषी । अन्नपूर्णा तुम्हांपाशी । केवी राहुं स्वामिया ॥७५॥
Transliteration: Nitya tumucē darśanāsī | Tāpatraya haratī dōṣī | Annapūrṇā tumhāpāśī | Kēvī rāhuṃ svāmiyā || 75 ||
Meaning: "Daily Darshan of Yours removes the three-fold miseries and sins. When You, the provider of all, are near, how can we stay without You, Master?"
अर्थ: रोज तुमच्या दर्शनाने आमचे तिन्ही ताप (तापत्रय) आणि दोष दूर होतात. तुम्ही जवळ नसताना आम्ही अन्नपूर्णा म्हणून कसे राहू, हे स्वामी?
Ovi 76: येणेंपरी श्रीगुरुसी । योगिनी विनविती भक्तीसीं । भक्तवत्सलें संतोषीं । दिधला वर वेळीं ॥७६॥
Transliteration: Yēṇēparī Śrīgurūsī | Yōginī vinavitī bhaktīsīṃ | Bhaktavatsalēṃ saṃtōṣīṃ | Didhalā vara vēḷīṃ || 76 ||
Meaning: In this way, the Yoginis prayed with devotion. Shri Guru, the lover of devotees, was pleased and granted a boon at that time.
अर्थ: अशाप्रकारे योगिनी श्रीगुरूंस भक्तीने विनवत होत्या. तेव्हा भक्तवत्सल श्रीगुरूने संतुष्ट होऊन त्यांना वर दिला.
Ovi 77: श्रीगुरु म्हणती तयांसी। सदा असों औदुंबरेसी । प्रकटार्थ जाणे पूर्वेसी । स्थान आमुचें येथेचि असे ॥७७॥
Transliteration: Śrīguru mhaṇatī tayāṃsī | Sadā asōṃ auduṃbarēsī | Pragaṭārtha jāṇē pūrvēsī | Sthāna āmucēṃ yēthēci ase || 77 ||
Meaning: Shri Guru said to them, "I shall always dwell at the Audumbar tree. Though known as being in the east (Ganagapur), my true presence is here."
अर्थ: श्रीगुरु त्यांना म्हणाले: आम्ही नेहमी औदुंबरापाशी राहू. पूर्वेकडील (गाणगापूरचे) स्थान प्रकट आहे, पण आमचे मुख्य स्थान येथेच आहे.
Ovi 78: तुम्ही रहावें येथें औदुंबरी । कल्पवृक्ष मनोहरी । अन्नपूर्णा प्रीतिकरीं । औदुंबरी ठेवितों ॥७८॥
Transliteration: Tumhī rahāvē yēthēṃ auduṃbarī | Kalpavṛkṣa manōharī | Annapūrṇā prītikarīṃ | Auduṃbarī ṭhēvitōṃ || 78 ||
Meaning: "You should stay here at the beautiful Audumbar tree. I leave Annapurna (abundance) here with you at the Audumbar."
अर्थ: तुम्ही या सुंदर कल्पवृक्ष औदुंबरापाशीच राहावे. मी अन्नपूर्णा तुमच्या प्रेमाने औदुंबरापाशी ठेवतो.
Ovi 79: कल्पवृक्ष औदुंबर । येथे असा तुम्ही स्थिर । अमरापुर पश्चिम तीर । अमर स्थान हेंचि जाणा ॥७९॥
Transliteration: Kalpavṛkṣa auduṃbara | Yēthē asā tumhī sthira | Amarāpura paścima tīra | Amara sthāna hēṃci jāṇa || 79 ||
Meaning: "Stay stable here at the wish-fulfilling Audumbar. This western bank of Amarapur—know this to be the eternal (Amara) place."
अर्थ: कल्पवृक्ष असलेल्या औदुंबरापाशी तुम्ही स्थिर राहा. अमरापूरच्या पश्चिमेकडील हा किनारा हेच अमर स्थान (स्थिर स्थान) आहे, हे जाणून घ्या.
Ovi 80: प्रख्यात होईल स्थान बहुत । समस्त नर पूजा करीत । मनकामना होय त्वरित । तुम्हीं त्यांसी साह्य व्हावे ॥८०॥
Transliteration: Pragaṭa hōīla sthāna bahuta | Samasta nara pūjā karīta | Manakāmanā hoya tvarita | Tumhīṃ tyāṃsī sāhya vhāvē || 80 ||
Meaning: "This place will become very famous. Everyone will worship here. Their desires will be fulfilled quickly; you should assist them."
अर्थ: हे स्थान खूप प्रसिद्ध होईल. सर्व लोक पूजा करतील. त्यांची मनकामना त्वरित पूर्ण होईल. तुम्ही त्यांना मदत (साह्य) करावी.
Ovi 81: तुम्हांसहित औदुंबरी । आमुच्या पादुका मनोहरी । पूजा करिती जे तत्परी मनकामना पुरती जाणा ॥८१॥
Transliteration: Tumhāṃsahita auduṃbarī | Āmucyā pādukā manōharī | Pūjā karitī jē tatparī manakāmanā puratī jāṇa || 81 ||
Meaning: "Along with you at the Audumbar, my beautiful sandals (Padukas) will stay. Know that the desires of those who worship them with diligence will be fulfilled."
अर्थ: तुमच्यासह औदुंबरापाशी असलेल्या आमच्या सुंदर पादुकांची जे तत्परतेने पूजा करतील, त्यांच्या मनकामना पूर्ण होतील, हे जाणून घ्या.
Ovi 82: येथे असे अन्नपूर्णा ।नित्य करिती आराधना । तेणें होय कामना । अतुर्विध पुरुषार्थ ॥८२॥
Transliteration: Yēthē ase annapūrṇā | Nitya karitī ārādhanā | Tēṇē hoya kāmanā | Aturvidha puruṣārtha || 82 ||
Meaning: "Annapurna is present here. Those who offer worship daily will have their desires met and achieve the four-fold goals of life."
अर्थ: येथे अन्नपूर्णा आहे. जे नित्य तिची आराधना करतील, त्यांच्या इच्छा पूर्ण होऊन त्यांना चारही पुरुषार्थ मिळतील.
Ovi 83: पापविनाशी काम्यतीर्थ । सिध्द्तीर्था स्नान करीत । सात वेळ स्नपन करीत तुम्हांसहित औदुंबरी ॥८३॥
Transliteration: Pāpavināśī kāmyatīrtha | Sidhdtīrthā snāna karīta | Sāta vēḷa snāpana karīta tumhāṃsahita auduṃbarī || 83 ||
Meaning: "Bathing in 'Papavinashi', 'Kamyatirtha', and 'Siddhatirtha', and performing seven ritual baths at the Audumbar along with you..."
अर्थ: 'पापविनाशी', 'काम्यतीर्थ' आणि 'सिद्धतीर्थ' यांत स्नान करून, तसेच तुम्हांसहित औदुंबरापाशी सात वेळा स्नान केल्यास..
Ovi 84: साठी वर्षे वांझेसी । पुत्र होती शतायुषी । ब्रह्महत्या पाप नाशी । स्नानमात्रे त्या तीर्था ॥८४॥
Transliteration: Sāṭhī varṣē vāñjhēsī | Putra hōtī śatāyuṣī | Brahmahatyā pāpa nāśī | Snānamātrē tyā tīrthā || 84 ||
Meaning: "...a barren woman of sixty years will have sons who live for a hundred years, and the sin of killing a Brahmin will be destroyed just by bathing in that holy water."
अर्थ: साठ वर्षांच्या वांझ स्त्रीलाही शंभर वर्षांचे आयुष्य असलेले पुत्र होतील आणि त्या तीर्थावर केवळ स्नान केल्याने ब्रह्महत्येचे पाप नष्ट होईल.
Ovi 85: (काही प्रतींमध्ये ही ओवी ८४ मध्येच समाविष्ट असते किंवा वेगळी असते)
Ovi 86: सोमसूर्यग्रहणेसी । अथवा मास संक्रांतीसी । स्नान करिती फळें कैसी । ऐका श्रोते एकचित्तें ॥८६॥
Transliteration: Sōmasūryagrahāṇēsī | Athavā māsa saṃkrāntīsī | Snāna karitī phaḷēṃ kaisī | Aikā śrōtē ekacittēṃ || 86 ||
Meaning: "During lunar or solar eclipses, or at the start of a new month (Sankranti), listen to the fruits one gains from bathing, O listeners, with focus."
अर्थ: चंद्रग्रहण किंवा सूर्यग्रहण, अथवा महिन्याच्या संक्रांतीला स्नान केल्यास काय फळ मिळते, ते हे श्रोत्यांनो, एकाग्र चित्ताने ऐका.
Ovi 87: (सहसा दानधर्माविषयी अधिक वर्णन असते)
Ovi 88: श्रुंग-खूर-सुवर्णेसी । अलंकृत धेनूसी । सहस्त्र कपिला ब्राह्मणांसी । सुरनदीतीरी ऐका । भोजन दिल्हें फळ असे ॥८८॥
Transliteration: Śruṅga-khūra-suvarṇēsī | Alaṅkṛta dhēnūsī | Sahastra kapilā brāhmaṇāṃsī | Suranadītīrī aikā | Bhōjana dilhēṃ phaḷa ase || 88 ||
Meaning: "It is equivalent to donating a thousand Kapila cows with golden horns and hooves to Brahmins on the banks of a holy river and feeding them."
अर्थ: शिंगे आणि खुरे सोन्याने अलंकृत केलेल्या हजारो कपिला गाई ब्राह्मणांना देव नदीच्या तीरावर दान करून भोजन दिल्याचे फळ मिळते.
Ovi 89: औदुंबरवृक्षातळीं । जप करिती जे मननिर्मळी । कोटिगुणें होती फळें । होम केलिया तैसेंचि ॥८९॥
Transliteration: Auduṃbaravṛkṣātaḷīṃ | Japa karitī jē mananirmaḷī | Kōṭiguṇēṃ hōtī phaḷēṃ | Hōma kēliyā taisēṃci || 89 ||
Meaning: "Prayers performed with a pure heart under the Audumbar tree yield million-fold results, as does performing a holy fire sacrifice (Homa)."
अर्थ: औदुंबराच्या वृक्षाखाली जे लोक निर्मळ मनाने जप करतात, त्यांना कोटि पटीने फळ मिळते. तसेच होम केल्यानेही तेच फळ मिळते.
Ovi 90: रुद्र जपोनि एकादशी । पूजा करिती मनोमानसी । अतिरुद्र केले फळसदृशी । एकाचित्तें परियेसा ॥९०॥
Transliteration: Rudra japōni ekādaśī | Pūjā karitī manōmānasī | Atirudra kēlē phaḷasadṛśī | Ekācittēṃ pariyēsā || 90 ||
Meaning: "Reciting the Rudra on Ekadashi and worshipping mentally gives results equal to performing a grand Rudra sacrifice; listen with one mind."
अर्थ: एकादशीला रुद्राचा जप करून जे लोक मनोमन पूजा करतात, त्यांना एकाग्र चित्ताने अतिरुद्राच्या फळासारखे फळ मिळते.
Ovi 91: मंदगती प्रदक्षिणा । करितां होय अनंत पुण्य । पदोपदीं वाजपेययज्ञ । फळ तेथें परियेसा ॥९१॥
Transliteration: Mandagatī pradakṣiṇā | Karitāṃ hoya ananta puṇya | Padōpadīṃ vājapēyayajña | Phaḷa tēthēṃ pariyēsā || 91 ||
Meaning: "Walking slowly in circumambulation (Pradakshina) brings infinite merit; with every step, one gains the merit of the Vajapeya sacrifice."
अर्थ: हळू चालून प्रदक्षिणा केल्यास अनंत पुण्य मिळते. प्रत्येक पावलावर वाजपेय यज्ञ केल्याचे फळ मिळते.
Ovi 92: नमन करितां येणेंपरीं । पुण्य असे अपरांपरी । प्रदक्षिणा दोन चारी । करूनी करणें नमस्कार ॥९२॥
Transliteration: Namana karitāṃ yēṇēparī | Puṇya ase aparāṃparī | Pradakṣiṇā dōna cārī | Karūnī karaṇē namaskāra || 92 ||
Meaning: "Bowing in this way brings boundless merit. One should bow after performing two or four circumambulations."
अर्थ: अशा प्रकारे नमस्कार केल्याने खूप जास्त पुण्य मिळते. दोन किंवा चार प्रदक्षिणा करून नमस्कार करावा.
Ovi 93: कुष्ठ असेल अंगहीन । त्याणें करणें प्रदक्षिणा । लक्ष वेळ करितां जाणा । देवासमान देह होय ॥९३॥
Transliteration: Kuṣṭha asēla aṅgahīna | Tyāṇēṃ karaṇē pradakṣiṇā | Lakṣa vēḷa karitāṃ jāṇa | Dēvasamāna dēha hoya || 93 ||
Meaning: "If one has leprosy or is physically challenged, they should perform Pradakshina. By doing it a hundred thousand times, their body becomes divine."
अर्थ: ज्याला कुष्ठरोग असेल किंवा जो अपंग असेल, त्याने प्रदक्षिणा करावी. एक लाख वेळा प्रदक्षिणा केल्यास त्याचा देह देवासारखा होतो.
Ovi 94: ऐसे स्थान मनोहरु । सहज असे कल्पतरु । म्हणोनि सांगतति गुरु । चौसष्ठ योगिनींसी ॥९४॥
Transliteration: Aisē sthāna manōharu | Sahaja ase kalpataru | Mhaṇōni sāṅgatati guru | Chausashta yōginīṃsī || 94 ||
Meaning: "Such is this beautiful place; the tree is naturally a Kalpataru. Thus, the Guru spoke to the sixty-four Yoginis."
अर्थ: असे हे मनोहर स्थान आहे. औदुंबर हा सहजच कल्पतरू आहे, असे गुरु चौसष्ट योगिनींना सांगत आहेत.
Ovi 95: ऐसा निरोप देऊन । श्रीगुरु निघाले तेथून । जेथें होतें गाणगाभुवन । भीमातीरी अनुपम्य ॥९५॥
Transliteration: Aisā nirōpa dēūna | Śrīguru nighālē tēthūna | Jēthēṃ hōtēṃ gāṇagābhuvana | Bhīmātīrī anupamya || 95 ||
Meaning: Giving such instructions, Shri Guru departed from there and went to the incomparable Ganagapur on the banks of the Bhima river.
अर्थ: असा निरोप देऊन श्रीगुरु तेथून निघाले, जिथे भीमा नदीच्या तीरावर अनुपम गाणगापूर नावाचे स्थान होते.
Ovi 96: विश्वरूप जगन्नाथ । अखिल ठायीं असे वसत । औदुंबरी प्रीति बहुत । नित्य तेथें वसतसे ॥९६॥
Transliteration: Viśvarūpa jagannātha | Akhila ṭhāyīṃ ase vasata | Auduṃbarī prīti bahuta | Nitya tēthēṃ vasatasē || 96 ||
Meaning: The universal Lord stays in all places, but He has great love for the Audumbar and resides there eternally.
अर्थ: विश्वरूप जगन्नाथ सर्व ठिकाणी वास करतात, पण औदुंबरावर त्यांचे खूप प्रेम आहे आणि तेथे ते नेहमी वास करतात.
Ovi 97: गौप्य राहोनी औदुंबरी । प्रकटरूपें गाणगापुरी । राहिले गुरु प्रीतिकरीं । प्रख्यात झाले परियेसा ॥९७॥
Transliteration: Gaupya rāhōnī auduṃbarī | Prakaṭarūpēṃ gāṇagāpurī | Rāhilē guru prītikarīṃ | Pragaṭa jhālē pariyēsā || 97 ||
Meaning: Hidden at the Audumbar and manifest in Ganagapur, the Guru stayed with love and became famous; listen!
अर्थ: औदुंबरापाशी गुप्त राहून, श्रीगुरु गाणगापुरात प्रेमाने प्रकट रूपात राहिले आणि प्रसिद्ध झाले, हे ऐका.
Ovi 98: सिध्द म्हणे नामधारकासी । श्रीगुरुमहिमा आहे अशी । प्रकट झाले बहुवसी । गाणगापुरी परियेसा ॥९८॥
Transliteration: Sidhda mhaṇē nāmadharakāsī | Śrīgurumahimā āhē aśī | Pragaṭa jhālē bahuvasī | Gāṇagāpurī pariyēsā || 98 ||
Meaning: Siddha said to Namadharaka, "Such is the glory of Shri Guru. He became greatly manifest in Ganagapur; listen."
अर्थ: सिद्ध नामधारकाला म्हणाले: श्रीगुरूंचे माहात्म्य असे आहे. ते गाणगापुरात मोठ्या प्रमाणात प्रकट झाले, हे ऐका.
Ovi 99: म्हणोनि सरस्वतीगंगाधर । सांगे गुरुचरित्रविस्तार। भक्तिपूर्वक ऐकती नर । लाभे चतुर्विध पुरुषार्थ ॥९९॥
Transliteration: Mhaṇōni sarasvatīgaṅgādhara | Sāṅgē gurucaritravistāra | Bhaktipūrvaka aikatī nara | Lābhē caturvidha puruṣārtha || 99 ||
Meaning: Therefore, Saraswati Gangadhar narrates the expansion of Guru Charitra. Those who listen with devotion will gain the four goals of life.
अर्थ: म्हणून सरस्वती गंगाधर गुरुचरित्राचा विस्तार सांगत आहेत. जे लोक भक्तीपूर्वक हे ऐकतील, त्यांना चार पुरुषार्थ प्राप्त होतील.
Ovi 100: गुरुचरित्र कामधेनु । जे ऐकती भक्तजनु । त्यांचे घरी निधानु । सकळाभीष्टें पावती ॥१००॥
Transliteration: Gurucaritra kāmadhēnu | Jē aikatī bhaktajanu | Tyāñcē gharī nidhānu | Sakaḷābhīṣṭēṃ pāvatī || 100 ||
Meaning: Guru Charitra is like the wish-fulfilling cow. Devotees who listen to it will find treasure in their homes and all their desires will be met.
अर्थ: गुरुचरित्र हे कामधेनूसारखे आहे. जे भक्तजन ते ऐकतील, त्यांच्या घरी गुप्त धन मिळेल आणि त्यांना सर्व इच्छा प्राप्त होतील.
Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Audumbar-Vruksha-Mahiman Yogini-Prati-DinDharashan-Tatha Varpradan Nama Ekonvisho-Adhyayah ||110|| 🙏🙇🏻
Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥
Conclusion
Chapter 19 establishes the Audumbar tree as a living shrine of Shri Guru. By narrating the origin of its sanctity through the Narasimha avatar, the text encourages devotees to perform penance and worship under its shade. The miraculous journey to Kashi, Prayag, and Gaya with Ganganuja demonstrates that the Guru is not bound by space or time and that for a true devotee, the Guru's presence is equivalent to all holy places combined.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
){kind=link}