Shri Gurucharitra Chapter 23
( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )
Rakshas Mukti Karan
 |
| Image From -Google |
Introduction
In the 23rd chapter of Shri Guru Charitra, the divine fame of Shri Guru Nrisimha Saraswati spreads throughout Ganagapur. Following the miracle of the barren buffalo, the local King (Gramadhipati) realizes Shri Guru's divinity and invites Him to reside in the village with grand honor. A pivotal moment occurs when Shri Guru liberates a terrifying Brahma-Rakshasa dwelling on an Ashvattha tree, granting him instant salvation. The chapter ends with the mention of Trivikrama Bharati, a learned scholar whose initial doubts set the stage for a profound spiritual lesson.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:
Ovi 1: विनवी शिष्य नामांकित । सिद्ध योगीयाते पुसत । पुढील कथा विस्तारत । निरोपावी दातारा ॥१॥
Transliteration: Vinavi shishya namamkita | Siddha yogiyate pusata | Pudhila katha vistarata | Niropavi datara || 1 ||
Meaning: The renowned disciple (Namadharaka) requested the Siddha Yogi, asking, "O Giver, please narrate the subsequent stories in detail."
अर्थ: शिष्य नामधारकाने सिद्ध योगींना विनंती केली आणि विचारले, "हे दातारा, आता पुढील कथा विस्तारपूर्वक सांगावी."
Ovi 2: सिद्ध म्हणे ऐक बाळा । श्रीगुरूची अगम्य लीला । तोचि विप्रे प्रकट केला । जेणे वांझ महिषी दुभिली ॥२॥
Transliteration: Siddha mhane aika bala | Shriguruchi agamya lila | Tochi vipre prakata kela | Jene vanjha mahishi dubhili || 2 ||
Meaning: Siddha Muni said, "Listen, my child! The plays (Leelas) of Shri Guru are unfathomable. They were revealed by that very Brahmin whose barren buffalo was made to give milk."
अर्थ: सिद्ध मुनी म्हणाले, "बाळा, श्रीगुरूंची लीला अतर्क्य आहे. ती त्या ब्राह्मणाने प्रकट केली, ज्याच्या वांझ म्हशीला गुरूंनी दूध देणारी बनवले."
Ovi 3: तया ग्रामी येरे दिवसी । क्षारमृत्तिका वहावयासी । मागो आले तया महिषीसी । द्रव्य देऊ म्हणताती ॥३॥
Transliteration: Taya grami yere divasi | Ksharamrittika vahavayasi | Mago ale taya mahishisi | Dravya deu mhanatati || 3 ||
Meaning: The next day in that village, people came to ask for the buffalo to carry alkaline earth and manure, offering money in exchange.
अर्थ: त्या गावात दुसऱ्या दिवशी, माती किंवा ओझे वाहण्यासाठी लोक त्या म्हशीला मागण्यास आले आणि त्याबदल्यात पैसे देऊ केले.
Ovi 4: विप्र म्हणे तयासी । नेदू दुभते महिषीसी । दावीतसे सकळिकांसी । क्षीरभरणे दोनी केली ॥४॥
Transliteration: Vipra mhane tayasi | Nedu dubhate mahishisi | Davitase sakalikamsi | Kshirabharane doni keli || 4 ||
Meaning: The Brahmin told them, "I will not give this milch buffalo for labor." He showed everyone the two vessels filled with milk.
अर्थ: ब्राह्मण त्यांना म्हणाला, "ही म्हैस आता दुभती आहे, मी ओझे वाहण्यासाठी देणार नाही." त्याने दुधाने भरलेली दोन भांडी सर्वांना दाखविली.
Ovi 5: करिती विस्मय सकळ जन । म्हणती वांझ दंतही । काल होती नाकी खूण । वेसणरज्जू अभिनव ॥५॥
Transliteration: Kariti vismaya sakala jana | Mhanati vanjha dantahi | Kala hoti naki khuna | Vesanarajju abhinava || 5 ||
Meaning: All the people were astonished. They said, "Only yesterday she was barren and toothless; the mark of the nose-ring rope is still fresh on her nose!"
अर्थ: सर्व लोकांना नवल वाटले. ते म्हणाले, "कालपर्यंत तर ही वांझ आणि बोडखी (दात नसलेली) होती. तिच्या नाकावर अजून वेसणीची नवीन खूण आहे."
Ovi 6: नव्हती गर्भिणी वांझ महिषी । वत्स न होता दुभे कैसी । वार्ता फाकली विस्तारेसी । कळली तया ग्रामाधिपतीस ॥६॥
Transliteration: Navhati garbhini vanjha mahishi | Vatsa na hota dubhe kaisi | Varta phakali vistaresi | Kalali taya gramadhipatis || 6 ||
Meaning: "The buffalo was not pregnant, she was barren; how does she give milk without a calf?" This news spread widely and reached the local ruler.
अर्थ: "ही गर्भार नव्हती, मग वासरू नसताना ही दूध कशी देते?" ही बातमी वेगाने पसरली आणि त्या गावाच्या राजाला (अधिपतीला) समजली.
Ovi 7: विस्मय करुनी तये वेळी । आला अधिपती तयाजवळी । नमोनिया चरणकमळी । पुसतसे वृत्तान्त ॥७॥
Transliteration: Vismaya karuni taye veli | Ala adhipati tayajavali | Namoniya charanakamali | Pusatase vrittanta || 7 || Meaning: Greatly surprised, the ruler came to the Brahmin, bowed at his feet, and asked for the whole story.
अर्थ: राजालाही आश्चर्य वाटले आणि तो लगेच त्या ब्राह्मणाकडे आला. त्याच्या चरणांना नमस्कार करून त्याने सर्व हकीकत विचारली.
Ovi 8: विप्र म्हणे तयासी । असे संगमी संन्यासी । त्याची महिमा आहे ऐसी । होईल ईश्वर अवतार ॥८॥
Transliteration: Vipra mhane tayasi | Ase sangami sannyasi | Tyachi mahima ahe aisi | Hoila ishvara avatara || 8 ||
Meaning: The Brahmin told him, "There is a Sannyasi at the Sangam. Such is His glory that He must be an incarnation of God."
अर्थ: ब्राह्मण राजाला म्हणाला, "नदीच्या संगमावर एक संन्यासी आहेत. हा सर्व त्यांचाच महिमा आहे. ते साक्षात ईश्वराचे अवतार असावेत."
Ovi 9: नित्य आमुच्या मंदिरासी । येती श्रीगुरु भिक्षेसी । वरो नव्हती त्या दिवशी । क्षीर आपणा मागितले ॥९॥
Transliteration: Nitya amuchya mandirasi | Yeti Shriguru bhikshersi | Varo navhati tya divashi | Kshira apana magitale || 9 ||
Meaning: "Shri Guru comes to our house daily for alms. That day, as there was no grain ready, He Himself asked for milk."
अर्थ: "ते श्रीगुरू रोज आमच्या घरी भिक्षेसाठी येतात. त्या दिवशी स्वयंपाक तयार नव्हता, म्हणून त्यांनी स्वतःहून दूध मागितले."
Ovi 10: वांझ म्हणता रागावोनि । त्वरे क्षीर दोहा म्हणोनि । वाक्य त्याचे निघता क्षणी । कामधेनूपरी जाहली ॥१०॥
Transliteration: Vanjha mhanta ragavoni | Tvare kshira doha mhanoni | Vakya tyache nighata kshani | Kamadhenupari jahali || 10 ||
Meaning: "When I said she was barren, He spoke firmly, 'Milk her quickly!' The moment His words were uttered, she became like the celestial cow, Kamadhenu."
अर्थ: "मी म्हैस वांझ असल्याचे सांगताच ते रागावले आणि 'लवकर दूध काढ' म्हणाले. त्यांचे वाक्य बाहेर पडताच ती कामधेनू सारखी दूध देऊ लागली."
Ovi 12: विप्रवचन परिसोनि । गेला राजा धावोनि । नमन केले साष्टांगेसी । एका भावे करोनिया ॥१२॥
Transliteration: Vipravachana parisoni | Gela raja dhavoni | Namana kele sashtangesi | Eka bhave karoniya || 12 ||
Meaning: Hearing the Brahmin's account, the King ran to the Sangam and offered a prostrate salutation with single-minded devotion.
अर्थ: ब्राह्मणाचे हे बोलणे ऐकून राजा धावतच संगमावर गेला आणि अत्यंत एकनिष्ठ भावाने त्याने श्रीगुरूंना साष्टांग नमस्कार केला.
Ovi 13: जय जयाजी जगद्गुरु । त्रयमूर्तीचा अवतारु । तुझा महिमा अपरंपारु । अशक्य आम्हा वर्णिता ॥१३॥
Transliteration: Jaya jayaji jagadguru | Trayamurticha avataru | Tujha mahima aparamparu | Ashakya amha varnita || 13 ||
Meaning: "Victory to You, O Jagadguru, the incarnation of the Trinity! Your glory is infinite; it is impossible for us to describe it."
अर्थ: राजा म्हणाला, "जय जयकार असो जगद्गुरू, तुम्ही त्रिमूर्तींचे अवतार आहात. तुमचा महिमा अफाट आहे, आम्हाला त्याचे वर्णन करणे शक्य नाही."
Ovi 14: नेणो आम्ही मंदमति । मायामोहअंधवृत्ति । तू तारक जगज्ज्योती । उद्धरावे आम्हांते ॥१४॥
Transliteration: Neno amhi mandamati | Mayamoha-andhavritti | Tu taraka jagajjyoti | Uddharave amhamte || 14 ||
Meaning: "We of dull intellect are blinded by illusion and attachment. You are the Savior and the Light of the world; please redeem us."
अर्थ: "आम्ही मंदबुद्धीचे आहोत, मायेने आणि मोहाने आंधळे झालो आहोत. तुम्हीच जगाला प्रकाश देणारे आणि तारक आहात, आमचा उद्धार करावा."
Ovi 15: अविद्यामायासागरी । बुडालो असो घोर दरी । विश्वकर्ता तारी तारी । म्हणोनि चरणी लागला ॥१५॥
Transliteration: Avidyamayasagari | Budalo aso ghora dari | Vishvakarta tari tari | Mhanoni charani lagala || 15 ||
Meaning: "We are drowning in the ocean of ignorance and illusion, in a terrible valley. O Creator of the Universe, save us!" So saying, he fell at His feet.
अर्थ: "अविद्येच्या आणि मायेच्या सागरात, भयानक दरीत आम्ही बुडालो आहोत. हे विश्वकर्त्या, आम्हाला वाचव." असे म्हणून राजा त्यांच्या चरणी लागला.
Ovi 16: विश्वकर्ता तूचि होसी । हेळामात्रे सृष्टो रचिसी । आम्हा तु दिसतोसी । मनुष्यरूप धरोनि ॥१६॥
Transliteration: Vishvakarta tuchi hosi | Helamatre srishto rachisi | Amha tu disatosi | Manushyarupa dharoni || 16 |
Meaning: "You are indeed the Creator who fashions the world with ease. To us, You appear in a human form for our sake."
अर्थ: "तुम्हीच विश्वकर्ते आहात, सहज लीलेने सृष्टीची रचना करता, पण आमच्या कल्याणासाठी तुम्ही मनुष्य रूप धारण केले आहे."
Ovi 17: वर्णावया तुझा महिमा । स्तोत्र करिता अशक्य आम्हा । तूचि रक्षिता केशव्योमा । चिन्मयात्मा जगद्गुरु ॥१७॥
Transliteration: Varnavaya tujha mahima | Stotra karita ashakya amha | Tuchi rakshita keshavyoma | Chinmayatma jagadguru || 17 ||
Meaning: "It is impossible for us to praise Your glory adequately. You are the Protector, the pervasive Soul, the Jagadguru."
अर्थ: "तुमच्या महिम्याचे वर्णन करण्यास किंवा स्तुती करण्यास आम्ही असमर्थ आहोत. तुम्हीच आकाशाप्रमाणे सर्वव्यापी आणि रक्षणकर्ते चिन्मयात्मा जगद्गुरू आहात."
Ovi 18: येणेपरी श्रीगुरूसी । स्तोत्र करी बहुवसी । श्रीगुरुमूर्ति संतोषी । आश्वासिती तये वेळी ॥१८॥
Transliteration: Yenepari Shrigurusi | Stotra kari bahuvasi | Shrigurumurti santoshi | Ashvasiti taye veli || 18 ||
Meaning: In this way, he praised Shri Guru profusely. Lord Shri Guru was pleased and reassured him at that time.
अर्थ: याप्रमाणे राजाने श्रीगुरूंची खूप स्तुती केली. तेव्हा श्रीगुरुमूर्ति संतोष पावले आणि त्यांनी राजाला आश्वासन दिले.
Ovi 19: संतोषोनि श्रीगुरुमूर्ति । तया रायाते पुसती । आम्ही तापसी असो यति । अरण्यवास करितसो ॥१९॥
Transliteration: Santoshoni Shrigurumurti | Taya rayate pusati | Amhi tapasi aso yati | Aranyavasa karitaso || 19 ||
Meaning: Being pleased, Shri Guru asked the King, "We are ascetics and monks living in the forest."
अर्थ: प्रसन्न होऊन श्रीगुरू राजाला विचारू लागले, "आम्ही तर तपस्वी, यती आहोत आणि अरण्यात वास करतो."
Ovi 20: या कारणे आम्हापासी । येणे तुम्हा संभ्रमेसी । पुत्रकलत्रसहितेसी । कवण कारण सांग म्हणती ॥२०॥
Transliteration: Ya karane amhapasi | Yene tumha sambhramesi | Putrakalatrasahitesi | Kavana karana sanga mhamti || 20 ||
Meaning: "For what reason have you come to Us with such fanfare, along with your family? Tell us the reason."
अर्थ: "मग तुम्ही मुलाबाळांसह आणि इतक्या थाटामाटाने, संभ्रमाने आमच्याकडे कशासाठी आला आहात? याचे कारण सांगा."
Ovi 21: ऐकोनिया श्रीगुरुचे वचन । राजा विनवी कर जोडून । तू तारक भक्तजन । अरण्यवास कायसा ॥२१॥
Transliteration: Aikoniya Shriguruche vachana | Raja vinavi kara joduna | Tu taraka bhaktajana | Aranyavasa kayasa || 21 ||
Meaning: Hearing Shri Guru's words, the King prayed with joined hands: "You are the Savior of devotees; what need is there for You to dwell in the forest?"
अर्थ: श्रीगुरूंचे बोलणे ऐकून राजा हात जोडून विनंती करू लागला, "तुम्ही भक्तांना तारणार आहात, मग हा अरण्यवास कशासाठी?"
Ovi 22: उद्धरावया भक्तजना । अवतरलासी नारायणा । वासना जैसी भक्तजना । संतुष्टावे तेणेपरी ॥२२॥
Transliteration: Uddharavaya bhaktajana | Avataralasi Narayana | Vasana jaisi bhaktajana | Samtushtave tenepari || 22 ||
Meaning: "O Narayana, You have incarnated to redeem the devotees. You should satisfy them according to their desires."
अर्थ: "हे नारायणा, भक्तांचा उद्धार करण्यासाठीच तुम्ही अवतार घेतला आहे. भक्तांची जशी इच्छा असेल, तसे वागून तुम्ही त्यांना संतोष द्यावा."
Ovi 23: ऐशी तुझी ब्रीदख्याति । वेदपुराणी वाखाणिती । भक्तवत्सला श्रीगुरुमूर्ति । विनंती माझी परिसावी ॥२३॥
Transliteration: Aishi tujhi bridakhyati | Vedapurani vakhaniti | Bhaktavatsala Shrigurumurti | Vinamti majhi parisavi || 23 ||
Meaning: "Such is Your fame praised in the Vedas and Puranas. O compassionate Lord Guru, please hear my prayer."
अर्थ: "तुमची अशी कीर्ती वेद-पुराणात वर्णिली आहे. हे भक्तवत्सला श्रीगुरुमुर्ती, माझी विनंती ऐकून घ्यावी."
Ovi 24: गाणगापुर महास्थान । स्वामी करावे पावन । नित्य तेथे अनुष्ठान । वास करणे ग्रामात ॥२४॥
Transliteration: Ganagapura mahasthana | Svami karave pavana | Nitya tethe anushthana | Vasa karane gramata || 24 ||
Meaning: "Please sanctify the great place of Ganagapur. Reside in the village and perform Your daily rituals there."
अर्थ: "हे स्वामी, आपण गाणगापूर हे महास्थान पावन करावे. आपण गावातच वास्तव्य करून तिथे नित्य अनुष्ठान करावे."
Ovi 25: मठ करोनि तये स्थानी । असावे आम्हा उद्धरोनि । म्हणोनि लागे श्रीगुरुचरणी । भक्तिपूर्वक नरेश्वर ॥२५॥
Transliteration: Matha karoni taye sthani | Asave amha uddharoni | Mhanoni lage Shrigurucharani | Bhaktipurvaka nareshvara || 25 ||
Meaning: "Establish a monastery there and stay to redeem us." Saying this, the King fell at Shri Guru's feet with devotion.
अर्थ: "त्या ठिकाणी मठ करून राहावे आणि आमचा उद्धार करावा." असे म्हणून राजा पुन्हा भक्तीभावाने श्रीगुरूंच्या चरणी लागला.
Ovi 26: श्रीगुरु मनी विचारिती । प्रगट होणे आली गति । क्वचित्काळ येणे रीती । वसणे घडे त्या स्थानी ॥२६॥
Transliteration: Shriguru mani vichariti | Prakata hone ali gati | Kvachitkala yene riti | Vasane ghade tya sthani || 26 ||
Meaning: Shri Guru thought to Himself that the time had come to manifest openly. It was proper to reside in that place for a while.
अर्थ: श्रीगुरूंनी मनात विचार केला की, आता लोकात प्रगट होण्याची वेळ आली आहे. काही काळ या ठिकाणी वास्तव्य करणे योग्य ठरेल.
Ovi 27: भक्तजनतारणार्थ । अवतार धरिती श्रीगुरुनाथ । राजयाचे मनोरथ । पुरवू म्हणती तये वेळी ॥२७॥
Transliteration: Bhaktajanataranartha | Avatara dhariti Shrigurunatha | Rajayache manoratha | Puravu mhamti taye veli || 27 ||
Meaning: Lord Shri Guru takes an incarnation to save devotees. He decided to fulfill the King's desire at that time.
अर्थ: भक्तांच्या तारणासाठीच श्रीगुरूंनी अवतार घेतला होता, म्हणून त्यांनी राजाचे मनोरथ पूर्ण करण्याचे ठरवले.
Ovi 28: ऐसे विचारोनि मानसी । निरोप देती नराधिपासी । जैसी तुझ्या मानसी । भक्ति असे तैसे करी ॥२८॥
Transliteration: Aise vicharoni manasi | Niropa deti naradhipasi | Jaisi tujhya manasi | Bhakti ase taise kari || 28 ||
Meaning: Thinking thus, He told the King, "Act according to the devotion in your heart."
अर्थ: असा विचार करून त्यांनी राजाला सांगितले, "जशी तुझ्या मनातील भक्ती आणि इच्छा आहे, तसेच तू कर."
Ovi 29: गुरुवचन ऐकोनि । संतोषोनि नृप मुनी । बैसवोनिया सुखासनी । समारंभे निघाला ॥२९॥
Transliteration: Guruvachana aikoni | Samtoshoni nrupa muni | Baisavoniya sukhasani | Samarambhe nighala || 29 ||
Meaning: Hearing the Guru's words, the King and the sages were overjoyed. Placing Shri Guru in a palanquin (Sukhasana), they set out in a grand procession.
अर्थ: गुरुंचे वचन ऐकून राजा आणि ऋषी संतोषले. त्यांनी श्रीगुरूंना पालखीत (सुखासनात) बसवून मोठ्या समारंभाने नेण्यास सुरुवात केली.
Ovi 30: नानापरींची वाद्ये यंत्रे । गीतवाद्यमंगळतुरे । मृदंग टाळ निर्भरे । वाजताती मनोहर ॥३०॥
Transliteration: Nanaparimchi vadye yantre | Gitavadyamamgalature | Mridamga tala nirbhare | Vajatati manohara || 30 ||
Meaning: Various instruments, auspicious trumpets, drums (Mridanga), and cymbals played loudly and melodiously.
अर्थ: अनेक प्रकारची वाद्ये, मंगल तुतारी, मृदंग, टाळ मोठ्याने आणि मधुर आवाजात वाजू लागले.
Ovi 31: राव निघे छत्रपताकेसी । गजतुरंगश्रृंगारेसी । आपुले पुत्रकलत्रेसी । सवे यतीसी घेवोनि ॥३१॥
Transliteration: Rava nighe chhatrapatakesi | Gajaturamgashrumgaresi | Apule putrakalatresi | Save yatisi ghevoni || 31 ||
Meaning: The King set out with umbrellas and banners, decorated elephants and horses, taking his family and the ascetic (Guru) with him.
अर्थ: राजा छत्र-चामरे, हत्ती-घोडे शृंगारून, आपल्या मुलाबाळांसह आणि यतींना (गुरूंना) घेऊन मिरवणुकीने निघाला.
Ovi 32: वेदघोष द्विजवरी । करिताती नानापरी । वाखाणिती बंदिकारी । ब्रीद तया मूर्तीचे ॥३२॥
Transliteration: Vedaghosha dvijavari | Karitati nanapari | Vakhaniti bamdikari | Brida taya murtiche || 32 ||
Meaning: Great Brahmins chanted the Vedas, while bards sang of the glory and the divine vows of that Form.
अर्थ: श्रेष्ठ ब्राह्मण वेदांचा घोष करत होते, तर भाट (बंदिकार) श्रीगुरूंच्या कीर्तीचे आणि ब्रीदाचे वर्णन गात होते.
Ovi 33: येणेपरी ग्रामाप्रती । श्रीगुरु आले अतिप्रीती । अनेकपरी आरती । घेउनी आले नगरलोक ॥३३॥
Transliteration: Yenepari gramaprapti | Shriguru ale atipriti | Anekapari arati | Gheuni ale nagaraloka || 33 ||
Meaning: Thus, Shri Guru arrived at the village with great affection. The townspeople came with various Arati lamps to welcome Him.
अर्थ: अशा प्रकारे मोठ्या प्रेमाने श्रीगुरू गावाकडे आले. गावातील लोक अनेक प्रकारच्या आरत्या घेऊन त्यांच्या स्वागताला आले.
Ovi 34: ऐसा समारंभ थोर । करिता झाला नरेश्वर । संतोषोनि श्रीगुरुवर । प्रवेशले नगरात ॥३४॥
Transliteration: Aisa samarambha thora | Karita jhala nareshvara | Samtoshoni Shriguruvara | Praveshale nagarata || 34 ||
Meaning: The ruler organized such a grand celebration. Shri Guru, being pleased, entered the town.
अर्थ: राजाने असा भव्य सोहळा केला. श्रीगुरू संतोष पावून नगरात प्रवेश करते झाले.
Ovi 35: तया ग्रामपश्चिमदेशी । असे अश्वत्थ उन्नतेसी । ओस गृह तयापासी । असे एक भयंकर ॥३५॥ Transliteration: Taya gramapashchimadeshi | Ase ashvattha unnatesi | Osa griha tayapasi | Ase eka bhayamkara || 35 ||
Meaning: To the west of the village, there was a tall Ashvattha (Pipal) tree, and near it stood a desolate, terrifying house.
अर्थ: त्या गावाच्या पश्चिम दिशेला एक उंच अश्वत्थ (पिंपळ) वृक्ष होता आणि त्याच्या जवळच एक ओस पडलेले भयंकर घर होते.
Ovi 36: तया वृक्षावरी एक । ब्रह्मराक्षस भयानक । त्याचे भye असे धाक । समस्त प्राण्या भय त्याचे ॥३६॥
Transliteration: Taya vrikshavari eka | Brahmarakshasa bhayamkara | Tyache bhaye ase dhaka | Samasta pramya bhaya tyache || 36 ||
Meaning: On that tree lived a terrifying Brahma-Rakshasa. All living beings were gripped by fear because of him.
अर्थ: त्या झाडावर एक भयानक ब्रह्मराक्षस राहात होता. त्याच्या भीतीने सर्व प्राणी आणि लोक धास्तावलेले होते.
Ovi 37: ब्रह्मराक्षस महाक्रूर । मनुष्यमात्र करी आहार । त्याचे भय असे थोर । म्हणोनि गृह ओस तेथे ॥३७॥
Transliteration: Brahmarakshasa mahakrura | Manushyamatra kari ahara | Tyache bhaya ase thora | Mhanoni griha osa tethe || 37 ||
Meaning: The Brahma-Rakshasa was extremely cruel and preyed on humans. Fear was so great that the house there remained deserted.
अर्थ: तो ब्रह्मराक्षस महाक्रूर होता, माणसांना खात असे. त्याची भीती एवढी मोठी होती की तेथील घर ओस पडले होते.
Ovi 38: श्रीगुरुमूर्ति तये वेळी । आले तया वृक्षाजवळी । ब्रह्मराक्षस तात्काळी । येवोनि चरणी लागला ॥३८॥
Transliteration: Shrigurumurti taye veli | Ale taya vrikshajavali | Brahmarakshasa tatkali | Yevoni charani lagala || 38 ||
Meaning: At that time, Shri Guru approached the tree. The Brahma-Rakshasa immediately came down and fell at His feet.
अर्थ: त्याच वेळी श्रीगुरुमूर्ति त्या झाडाजवळ आले. तो ब्रह्मराक्षस तत्काळ खाली उतरून त्यांच्या चरणी लागला.
Ovi 39: कर जोडूनि श्रीगुरूसी । विनवीतसे भक्तीसी । स्वामी माते तारियेसी । घोरांदरी बुडालो ॥३९॥
Transliteration: Kara joduni Shrigurusi | Vinavitase bhaktisi | Svami mate tariyesi | Ghoramdari budalo || 39 ||
Meaning: Joining his hands, he prayed with devotion: "O Master, save me! I am drowning in a terrible abyss."
अर्थ: हात जोडून तो श्रीगुरूंना भक्तीने विनंती करू लागला, "स्वामी, मला तारा. मी घोर संकटात बुडालो आहे."
Ovi 40: तुझ्या दर्शनमात्रेसी । नासली पापे पूर्वार्जितेसी । तू कृपाळू सर्वांसी । उद्धरावे आपणाते ॥४०॥
Transliteration: Tujhya darshanamatresi | Nasali pape purvarjitesi | Tu kripalu sarvamsi | Uddharave apanate || 40 ||
Meaning: "By Your mere sight, my past sins are destroyed. You are compassionate to all; please redeem me."
अर्थ: "केवळ तुमच्या दर्शनाने माझी पूर्वजन्मीची पापे नष्ट झाली. तुम्ही सर्वांवर कृपा करणारे आहात, माझा उद्धार करा."
Ovi 41: कृपाळु ते श्रीगुरु । मस्तकी ठेविती करु । मनुष्यरूपे होवोनि येरु । लोळतसे चरणकमळी ॥४१॥
Transliteration: Kripalu te Shriguru | Mastaki theviti karu | Manushyarupe hovoni yeru | Lolatase charanakamali || 41 ||
Meaning: The compassionate Shri Guru placed His hand on his head. Relieved, the spirit took a human form and rolled at His lotus feet.
अर्थ: श्रीगुरू अत्यंत दयाळू आहेत, त्यांनी त्याच्या डोक्यावर हात ठेवला. तेव्हा तो राक्षस रूप सोडून मनुष्य रूप धारण करून चरणांवर लोळू लागला.
Ovi 42: श्रीगुरु सांगती तयासी । त्वरित जावे संगमासी । स्नान करिता मुक्त होसी । पुनरावृत्ति नाही तुज ॥४२॥
Transliteration: Shriguru samgati tayasi | Tvarita jave samgamasi | Snana karita mukta hosi | Punaravritti nahi tuja || 42 ||
Meaning: Shri Guru told him, "Go quickly to the Sangam. By bathing there, you shall be liberated and will have no rebirth."
अर्थ: श्रीगुरूंनी त्याला सांगितले, "त्वरित संगमावर जा. तिथे स्नान केल्यावर तू मुक्त होशील, तुला पुन्हा जन्म घ्यावा लागणार नाही."
Ovi 43: गुरुवचन ऐकोन । राक्षस करी संगमी स्नान । कलेवरा सोडूनि जाण । मुक्त झाला तत्क्षणी ॥४३॥ Transliteration: Guruvachana aikona | Rakshasa kari samgami snana | Kalevara soduni jana | Mukta jhala tatkshani || 43 ||
Meaning: Following the Guru's words, the Rakshasa bathed at the Sangam. Casting off his body, he was instantly liberated.
अर्थ: गुरुंचे वचन ऐकून राक्षसाने संगमावर स्नान केले. तत्काळ शरीर सोडून तो मुक्त झाला.
Ovi 44: विस्मय करिति सकळ लोक । म्हणती होईल मूर्ति येक । हरि अज पिनाक । हाचि सत्य मानिजे ॥४४॥
Transliteration: Vismaya kariti sakala loka | Mhamti hoila murti yeka | Hari aja pinaka | Hachi satya manije || 44 ||
Meaning: All the people were amazed. They said, "This must be the One Form of Hari (Vishnu), Aja (Brahma), and Pinaka (Shiva)—believe this as the truth."
अर्थ: हे पाहून सर्व लोक थक्क झाले. ते म्हणू लागले, "हे श्रीगुरू साक्षात हरी, ब्रह्मा आणि शंकराचे (त्रिमूर्तींचे) स्वरूप आहेत, हे सत्य माना."
Ovi 45: श्रीगुरु राहिले तया स्थानी । मठ केला श्रृंगारोनि । नराधिपशिरोमणी । भक्तिभावे पूजीतसे ॥४५॥
Transliteration: Shriguru rahile taya sthani | Matha kela shrimgaroni | Naradhipashiromani | Bhaktibhave pujitase || 45 ||
Meaning: Shri Guru resided at that spot. A beautiful monastery (Matha) was built and decorated. The noble King worshipped Him with deep devotion.
अर्थ: श्रीगुरू त्या स्थानी राहिले. तिथे सुंदर मठ तयार करण्यात आला. राजा श्रेष्ठ भक्तीभावाने त्यांची पूजा करू लागला.
Ovi 46: भक्तिभावे नरेश्वर । पूजा अर्पी अपरंपार । परोपरी वाद्यगजर । गीतवाद्येमंत्रेसी ॥४६॥
Transliteration: Bhaktibhave nareshvara | Puja arpi aparampara | Paropari vadyagajara | Gitavadyemamtresi || 46 ||
Meaning: With devotion, the ruler offered immense worship, accompanied by the sounds of various instruments, songs, and mantras.
अर्थ: राजा भक्तीने अपार पूजा अर्पण करत असे. विविध वाद्ये, गाणी आणि मंत्रघोषात तिथे गजर होत असे.
Ovi 47: श्रीगुरु नित्य संगमासी । जाती नित्य अनुष्ठानासी । नराधीश भक्तीसी । सैन्यासहित आपण जाय ॥४७॥
Transliteration: Shriguru nitya samgamasi | Jati nitya anushthanasi | Naradhisha bhaktisi | Sainyasahita apana jaya || 47 ||
Meaning: Shri Guru went to the Sangam daily for His rituals. The King, in his devotion, went along with his army.
अर्थ: श्रीगुरू रोज अनुष्ठानासाठी संगमावर जात. राजा देखील आपल्या सैन्यासह भक्तीभावाने त्यांच्या सोबत जाई.
Ovi 48: एखाद्या समयी श्रीगुरूसी । बैसविती आपुल्या आंदोलिकेसी । सर्व दळ सैन्येसी । घेवोनि जाय वनांतरा ॥४८॥
Transliteration: Ekhadyasamayi Shrigurusi | Baisaviti apulya amdolikesi | Sarva dala sainyesi | Ghevoni jaya vanamtara || 48 ||
Meaning: Sometimes, he would seat Shri Guru in his palanquin and take Him into the forest with his entire military force.
अर्थ: कधी कधी राजा श्रीगुरूंना आपल्या पालखीत बसवत असे आणि सर्व सैन्यदलासह वनात जात असे.
Ovi 49: माध्याह्नकाळी परियेसी । श्रीगुरु येती मठासी । सैन्यासहित आनंदेसी । नमन करी नराधिप ॥४९॥
Transliteration: Madhyahnakali pariyesi | Shriguru yeti mathasi | Sainyasahita amandesi | Namana kari naradhipa || 49 ||
Meaning: At midday, Shri Guru would return to the Matha. The King, with his army, would joyfully bow to Him.
अर्थ: दुपारच्या वेळी श्रीगुरू मठात परत येत. तेव्हा राजा सैन्यासह आनंदात त्यांना नमस्कार करी.
Ovi 50: भक्तवत्सल श्रीगुरुमूर्ति । भक्ताधीन आपण असती । जैसा संतोष त्याच्या चित्ती । तेणेपरी रहाटती ॥५०॥
Transliteration: Bhaktavatsala Shrigurumurti | Bhaktadhina apana asati | Jaisa samtosha tyachya chitti | Tenepari rahatati || 50 ||
Meaning: Shri Guru is compassionate towards His devotees and remains under their influence. He acts in a way that brings joy to their hearts.
अर्थ: श्रीगुरू भक्तवत्सल आहेत, ते भक्तांच्या अधीन असतात. भक्तांना जसा संतोष मिळेल, त्याप्रमाणे ते वागतात.
Ovi 51: समारंभ होय नित्य । ऐकती लोक समस्त । प्रगट झाले लोकांत । ग्रामांतरी सकळजनि ॥५१॥
Transliteration: Samarambha hoya nitya | Aikati loka samasta | Prakata jhale lokamta | Gramamtari sakalajani || 51 |
| Meaning: Grand celebrations took place daily. All the people heard of this, and His fame manifested among people and in neighboring villages.
अर्थ: तिथे नित्य समारंभ होऊ लागले. हे सर्व लोक ऐकू लागले आणि श्रीगुरूंची कीर्ती आजूबाजूच्या गावात आणि सर्व लोकांत प्रगट झाली.
Ovi 52: कुमसी म्हणिजे ग्रामासी । होता एक तापसी । त्रिविक्रम भारती नामेसी । तीन वेद जाणतसे ॥५२॥
Transliteration: Kumasi mhanije gramasi | Hota eka tapasi | Trivikrama Bharati namesi | Tina veda janatase || 52 ||
Meaning: In a village called Kumsi, there lived an ascetic named Trivikrama Bharati, who was learned in the three Vedas.
अर्थ: 'कुमस' नावाच्या गावात एक तपस्वी राहात होता. त्याचे नाव त्रिविक्रम भारती होते आणि तो तीनही वेद जाणत होता.
Ovi 53: मानसपूजा नित्य करी । सदा ध्यायी नरहरी । त्याणे ऐकिले गाणगापुरी । असे नरसिंहसरस्वती ॥५३॥
Transliteration: Manasapuja nitya kari | Sada dhyayi Narahari | Tyane aikile Ganagapuri | Ase Narasimhasarasvati || 53 ||
Meaning: He performed mental worship (Manasapuja) daily and always meditated on Lord Narasimha. He heard that Nrisimha Saraswati was in Ganagapur.
अर्थ: तो रोज मानसपूजा करत असे आणि सदा नृसिंहाचे ध्यान करत असे. त्याने गाणगापुरात श्री नृसिंहसरस्वती आहेत हे ऐकले.
Ovi 54: ऐकता त्याची चरित्रलीला । मनी म्हणे दांभिक कळा । हा काय खेळ चतुर्थाश्रमाला । म्हणोनि निंदा आरंभिली ॥५४॥
Transliteration: Aikata tyachi charitralila | Mani mhane dambhika kala | Ha kaya khela chaturthashramala | Mhanoni nimda aramphili || 54 ||
Meaning: Hearing of His divine acts, he thought to himself, "This is all hypocrisy. What kind of play is this for a Sannyasi (the fourth stage of life)?" Thus, he began to criticize.
अर्थ: त्यांची चरित्र लीला ऐकून तो मनात म्हणाला, "हे सर्व थोतांड (दांभिकपणा) आहे. संन्याशाने (चतुर्थाश्रमीने) हा काय खेळ मांडला आहे?" असे म्हणून तो निंदा करू लागला.
Ovi 55: ज्ञानमुर्ति श्रीगुरुनाथ । सर्वांच्या मनीचे जाणत । यतीश्वर निंदा आपुली करीत । म्हणोनि ओळखिले मनात ॥५५॥
Transliteration: Jnanamurti Shrigurunatha | Sarvamchya maniche janata | Yatishvara nimda apuli karit | Mhanoni olakhile manat || 55 ||
Meaning: Shri Guru, the Embodiment of Knowledge, knows the minds of all. He realized that the ascetic (Trivikrama) was criticizing Him.
अर्थ: ज्ञानमूर्ती श्रीगुरुनाथ हे सर्वांच्या मनातील जाणतात. यतीश्वर (त्रिविक्रम) आपली निंदा करत आहेत, हे त्यांनी ओळखले.
Ovi 56: सिद्ध म्हणे नामांकिता । पुढे अपूर्व असे कथा । मन करोनि निर्मळता । एकचित्ते परिस तु ॥५६॥
Transliteration: Siddha mhane namamkita | Pudhe apurva ase katha | Mana karoni nirmalata | Ekachitte parisa tu || 56 || Meaning: Siddha said to the renowned one (Namadharaka), "The story ahead is extraordinary. Purify your mind and listen with total focus."
अर्थ: सिद्ध मुनी नामधारकाला म्हणतात, "पुढे कथा फार अपूर्व आहे. मन निर्मळ करून एकाग्र चित्ताने तू ती ऐक."
Ovi 57: म्हणे सरस्वतीगंगाधर । सांगे गुरुचरित्रविस्तार । ऐकता होय मनोहर । सकळाभीष्ट पाविजे ॥५७॥
Transliteration: Mhane Sarasvatigamgadhara | Samge Gurucharitravistara | Aikata hoya manohara | Sakalabhishta pavije || 57 ||
Meaning: Says Saraswati Gangadhar, who narrates the details of Guru Charitra—listening to this makes the mind pleasant and fulfills all desires.
अर्थ: सरस्वती गंगाधर म्हणतात, हा गुरुचरित्राचा विस्तार सांगत आहे. हे ऐकल्याने मन प्रसन्न होते आणि सर्व मनोकामना पूर्ण होतात.
Ovi 58: इति श्रीगुरुचरित्र । गाणगापुरी पवित्र । ब्रह्मराक्षसा परत्र । निजमोक्ष दीधला ॥५८॥
Transliteration: Iti Shrigurucharitra | Ganagapuri pavitra | Brahmarakshasa paratra | Nijamoksha didhala || 58 ||
Meaning: Thus ends the sacred Guru Charitra in Ganagapur, where the Brahma-Rakshasa was granted liberation in the beyond.
अर्थ: अशा प्रकारे गाणगापुरात घडलेले हे पवित्र गुरुचरित्र, जिथे ब्रह्मराक्षसाला मोक्ष दिला, तो हा अध्याय इथे संपला.
Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Rakshas Mukti Karan Nama Chatrutho-Adhyayah ||58|| 🙏🙇🏻
Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥
Conclusion
Chapter 23 serves as a testament to Shri Guru Nrisimha Saraswati's boundless mercy and His role as a universal savior. By liberating the Brahma-Rakshasa, He demonstrates that even the most cursed and tormented spirits can find redemption through His grace. His acceptance of the King's invitation to stay in Ganagapur marks the beginning of His public mission to guide humanity. The chapter concludes by highlighting that while the faithful rejoice, the skeptical intellectual (like Trivikrama Bharati) is yet to realize the true nature of the divine, setting the stage for future enlightenment.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
){kind=link}