Shree Guru Charitra – Chapter 29 (English script & Translation)

 Gurucharitra Chapter 29
( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )
Bhasma Mahima Varnan

Image From -Google 

Introduction 

Chapter 29 of 'Shri Guru Charitra' is a profound discourse on the spiritual and scientific significance of Bhasma (Sacred Ash). Continuing the conversation between the sage Vamadeva and the Brahma-Rakshasa, this chapter transitions into a divine vision of Lord Shiva and Goddess Parvati in their celestial assembly on Mount Mandara. It details the ritualistic way of applying Bhasma, the Vedic mantras involved, and the immense power of the Tripundra (the three horizontal lines) in destroying sins and granting liberation.

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti

With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi 

⭐⭐⭐

Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:

Ovi 1: नामधारक विनवी सिद्धासी । मागे कथा निरोपिलीसी । भस्ममाहात्म्य श्रीगुरूसी । पुसिले त्रिविक्रमभारतीने ॥ १

Transliteration: Namadharaka vinavi Siddhasi | Mage katha niropilisi | Bhasmamahatmya Shri-Gurusi | Pusile Trivikramabharatine || 1

Meaning: Namadharaka requested Siddha Muni to continue the narration. He reminded him that in the previous chapter, Trivikrama Bharati had asked Shri Guru about the significance of Bhasma (sacred ash).

अर्थ: नामधारकाने सिद्धांना विचारले की, मागच्या कथेत त्रिविक्रम भारतींनी श्रीगुरूंना भस्माचा महिमा विचारला होता, तो पुढे काय झाला?

Ovi 2: पुढे कथा कवणेपरी । झाली असे गुरुचरित्री । निरोप द्यावा सविस्तारी । सिद्धमुनि कृपासिंधु ॥ २

Transliteration: Pudhe katha kavanepari | Jhali ase Guru-Charitri | Niropa dyava savistari | Siddhamuni krupasindhu || 2

Meaning: "O ocean of mercy, Siddha Muni, please tell me in detail how that story in Shri Guru Charitra unfolded."

अर्थ: "हे कृपासिंधु सिद्धमुनी, श्रीगुरुचरित्रातील ती कथा मला सविस्तर सांगा."

Ovi 3: ऐसे विनवी शिष्य राणा । ऐकोनि सिद्ध प्रसन्नवदना । सांगतसे विस्तारून । भस्ममाहात्म्य परियेसा ॥ ३

Transliteration: Aise vinavi shishya rana | Aikoni Siddha prasannavadana | Sangatase vistaruna | Bhasmamahatmya pariyesa || 3

Meaning: Hearing the request of the disciple, Siddha Muni, with a pleased countenance, began to explain the greatness of Bhasma in detail.

अर्थ: शिष्याची विनंती ऐकून सिद्ध प्रसन्न झाले आणि भस्माचा महिमा सांगू लागले.

Ovi 4: श्रीगुरु म्हणती त्रिविक्रमासी । भस्ममाहात्म्य मज पुससी । एकचित करूनि मानसी । सावधान ऐक पा ॥ ४

Transliteration: Shri Guru mhanti Trivikramasi | Bhasmamahatmya maja pusasi | Ekachitta karuni manasi | Savadhana aika pa || 4

Meaning: Shri Guru said to Trivikrama, "You have asked me about the significance of Bhasma; now listen to it with a focused and attentive mind."

अर्थ: श्रीगुरु त्रिविक्रम भारतींना म्हणाले, "तू मला भस्ममाहात्म्य विचारले आहेस, तर ते आता मन लावून ऐक."

Ovi 5: पूर्वापरी कृतयुगी । वामदेव म्हणिजे योगी । प्रसिद्ध गुरु तो जगी । वर्तत होता भूमीवरी ॥ ५

Transliteration: Purvapari Krutayugi | Vamadeva mhanije yogi | Prasiddha guru to jagi | Vartata hota bhumivari || 5

Meaning: In ancient times, during the Kruta Yuga, there was a very famous and great Yogi named Vamadeva who lived on this earth.

अर्थ: पूर्वी कृतयुगात 'वामदेव' नावाचे एक अत्यंत प्रसिद्ध आणि थोर योगी पृथ्वीवर होऊन गेले.

Ovi 6: शुद्ध बुद्ध ब्रह्मज्ञानी । गृह-सारादि वर्जूनि । कामक्रोधादि त्यजूनि । हिंडत होता महीवरी ॥ ६

Transliteration: Shuddha buddha brahmajnani | Gruha-saradi varjuni | Kamakrodhadi tyajuni | Hindata hota mahivari || 6

Meaning: He was pure, enlightened, and a knower of Brahman. Having renounced worldly life and conquered lust and anger, he wandered across the earth.

अर्थ: ते शुद्ध, ज्ञानी, संसाराचा त्याग केलेले आणि काम-क्रोधावर विजय मिळवलेले महात्मे पृथ्वीवर संचार करत असत.

Ovi 7: संतुष्ट निःस्पृह असे मौनी । भस्म सर्वांगी लावोनि । जटाधारी असे मुनि । वल्कल-वस्त्र व्याघ्राजिन ॥ ७

Transliteration: Santushta nihspruha ase mauni | Bhasma sarvangi lavoni | Jatadhari ase muni | Valkala-vastra vyaghrajina || 7

Meaning: Always content, detached, and silent, he applied sacred ash all over his body. He had matted hair and wore bark clothes or tiger skin.

अर्थ: ते नेहमी संतुष्ट, निःस्पृह आणि मौन असत. अंगाला भस्म लावलेले, जटाधारी आणि वल्कले किंवा वाघाचे कातडे नेसलेले असे त्यांचे रूप होते.

Ovi 8: ऐसा मुनि भूमंडळात । नाना क्षेत्री असे हिंडत । पातला क्रौचारण्यात । जेथे नसे संचार मनुश्यमात्राचा ॥ ८

Transliteration: Aisa muni bhumandalata | Nana kshetri ase hindata | Patala Krauncharanyata | Jethe nase sanchara manushyamatrucha || 8

Meaning: Wandering through various holy places on earth, the Sage arrived at the Krauncha forest, a place where no human ever ventured.

अर्थ: असे हे मुनी फिरता फिरता 'क्रौंच' नावाच्या एका भीषण अरण्यात पोहोचले, जिथे माणसांचा वावर नव्हता.

Ovi 9: तया स्थानी असे एक । ब्रह्मराक्षस भयानक । मनुष्यादि जीव अनेक । भक्षीतसे परियेसा ॥ ९

Transliteration: Taya sthani ase eka | Brahmarakshasa bhayanaka | Manushyadi jiva aneka | Bhakshitase pariyesa || 9

Meaning: In that place lived a terrifying Brahma-Rakshasa who used to devour many humans and other living beings.

अर्थ: त्या अरण्यात एक भयानक ब्रह्मराक्षस राहत होता, जो वाटेत येणाऱ्या सर्व प्राण्यांना आणि माणसांना खाऊन टाकत असे.

Ovi 10: ऐशा अघोर वनात । वामदेव गेला हिंडत । ब्रह्मराक्षस अवलोकित । आला घावोनि भक्षावया ॥ १०

Transliteration: Aisha aghora vanata | Vamadeva gela hindata | Brahmarakshasa avalokita | Ala dhavoni bhakshavaya || 10

Meaning: As Vamadeva wandered through that terrible forest, the Brahma-Rakshasa spotted him and came running to devour him.

अर्थ: वामदेव त्या अरण्यातून जात असताना त्या राक्षसाने त्यांना पाहिले आणि तो त्यांना खाण्यासाठी धावून आला.

Ovi 11: ब्रह्मराक्षस क्षुधाक्रांत । आला असे भक्षू म्हणत । करकरा दात खात । मुख पसरूनि जवळी आला ॥ ११

Transliteration: Brahmarakshasa kshudhakranta | Ala ase bhakshu mhanta | Karakara data khata | Mukha pasaruni javali ala || 11

Meaning: Stricken with hunger, the Rakshasa approached, gnashing his teeth and opening his wide mouth, intending to eat the Sage.

अर्थ: तो भुकेलेला राक्षस दात खात आणि मोठे जबडे पसरून मुनींच्या जवळ आला.

Ovi 12: राक्षस येता देखोनि । वामदेव निःशंक धीर मानी । उभा असे महाज्ञानी । पातला राक्षस तयाजवळी ॥ १२

Transliteration: Rakshasa yeta dekhoni | Vamadeva nishanka dhira mani | Ubha ase mahajnani | Patala rakshasa tayajavali || 12

Meaning: Seeing the Rakshasa approach, the great enlightened Vamadeva remained fearless and steady in mind. The Rakshasa reached near him.

अर्थ: राक्षसाला पाहूनही महाज्ञानी वामदेव डगमगले नाहीत, ते निर्भयपणे तिथेच उभे राहिले.

Ovi 13: राक्षस मनी संतोषत । ग्रास बरवा लाधला म्हणत । भक्षावया कांक्षा बहुत । येवोनि धरिला आलिंगोनि ॥ १३

Transliteration: Rakshasa mani santoshta | Grasa barava ladhala mhanta | Bhakshavaya kanksha bahuta | Yevoni dharila alingoni || 13

Meaning: The Rakshasa was pleased, thinking he had found a good meal. With a great desire to eat, he came and grabbed the Sage in a tight embrace.

अर्थ: "आज चांगली शिकार मिळाली," असे म्हणत राक्षसाने मुनींना खाण्यासाठी त्यांना घट्ट पकडले (आलिंगन दिले).

Ovi 14: आलिंगिता मुनीश्वरासी । भस्म लागले राक्षसासी । जाहले ज्ञान तयासी । जातिस्मरण जन्मांतरीचे ॥ १४

Transliteration: Alingita Munishvarasi | Bhasma lagale Rakshasasi | Jahale jnana tayasi | Jatismaraṇa janmantariche || 14

Meaning: Upon embracing the Sage, the sacred ash on the Sage's body touched the Rakshasa. Instantly, he attained divine knowledge and remembered his past births.

अर्थ: पण मुनींना स्पर्श करताच त्यांच्या अंगावरील भस्म (विभूती) त्या राक्षसाला लागले. त्या पवित्र भस्माच्या स्पर्शाने राक्षसाला तात्काळ दिव्य ज्ञान प्राप्त झाले आणि त्याला आपल्या पूर्वजन्मांची आजवण झाली.

Ovi 15: पातक गेले जळोनि । राक्षस झाला महाज्ञानी । जैसा लागता चिंतामणि । लोह सुवर्ण केवी होय ॥ १५

Transliteration: Pataka gele jaloni | Rakshasa jhala mahajnani | Jaisa lagata Chintamani | Loha suvarna kevi hoya || 15

Meaning: All his sins were burnt away, and the Rakshasa became highly enlightened, just as iron turns into gold upon touching a philosopher's stone (Chintamani).

अर्थ: जसा परिसाच्या स्पर्शाने लोखंडाचे सोने होते, तसा भस्माच्या स्पर्शाने त्या राक्षसाची सर्व पापे जळून गेली आणि तो ज्ञानी झाला.

Ovi 16: जैसा मानससरोवरास । वायस जाता होय हंस । अमृत पाजिता मनुष्यास । देवत्व होय परियेसा ॥ १६

Transliteration: Jaisa Manasasaraovara | Vayasa jata hoya hansa | Amruta pajita manushyasa | Devatva hoya pariyesa || 16

Meaning: Just as a crow becomes a swan upon reaching Manasarovar, or a human attains divinity upon drinking nectar, such was the transformation of the Rakshasa.

अर्थ: कावळा मानससरोवरात गेल्यावर जसा राजहंस होतो किंवा अमृताने माणसाला देवत्व मिळते, तशी त्या राक्षसाची स्थिती झाली.

Ovi 17: जैसे का जंबूनदीत । घालिता मृत्तिका कांचन त्वरित । तैसा जाहला पापी पुनीत । मुनीश्वराचे अंगस्पर्श ॥ १७

Transliteration: Jaise ka Jambunadita | Ghalita mruttika kanchana tvarita | Taisa jhala papi punita | Munishvarache angasparsha || 17

Meaning: Just as soil turns into gold when cast into the Jambu river, the sinful Rakshasa became pure by the touch of the Sage's body.

अर्थ: जंबूनदीत माती टाकली की तिचे सोने होते, त्याप्रमाणे मुनींच्या स्पर्शामुळे तो पापी राक्षस पवित्र झाला.

Ovi 18: समस्त मिळती कामना । दुर्लभ सत्पुरुषाचे दर्शन । स्पर्श होता श्रीगुरुचरण । पापावेगळा होय नर ॥ १८

Transliteration: Samasta milati kamana | Durlabha satpurushache darshana | Sparsha hota Shri Guru charana | Papavegala hoya nara || 18

Meaning: All desires are fulfilled by the rare sight of a saint. By touching the feet of Shri Guru, a man is liberated from all sins.

अर्थ: सर्व इच्छा पूर्ण होतात, पण सत्पुरुषांचे दर्शन आणि त्यांच्या चरणांचा स्पर्श दुर्लभ असतो. त्यांच्या स्पर्शाने माणूस पापमुक्त होतो.

Ovi 19: ब्रह्मराक्षस भयानक । काय सांगो त्याची भूक । गजतुरग मनुष्यादिक । नित्य आहार करी सकळ ॥ १९

Transliteration: Brahmarakshasa bhayanaka | Kaya sango tyachi bhuka | Gaja-turaga manushyadika | Nitya ahara kari sakala || 19

Meaning: How can one describe the hunger of that terrifying Rakshasa? He used to feed daily on elephants, horses, humans, and all such creatures.

अर्थ: तो राक्षस इतका भयानक होता की हत्ती, घोडे आणि माणसे खाऊनही त्याची भूक शमत नसे.

Ovi 20: इतुए भक्षिता तयासी । न वचे भूक परियेसी । तृषाक्रांत समुद्रासी । प्राशन करिता न वचे तृषा ॥ २०

Transliteration: Itue bhakshita tayasi | Na vache bhuka pariyesi | Trushakranta samudrasi | Prashana karita na vache trusha || 20

Meaning: Even after consuming so much, his hunger was never satisfied; just as an ocean of water cannot quench the thirst of one who is truly parched.

अर्थ: इतके भक्षण करूनही त्याची भूक भागत नसे; जसे समुद्राचे पाणी प्यायल्याने तहान भागत नाही, तशी त्याची अवस्था होती.

Ovi 21: ऐंसा पापिष्ट राक्षस । होता मुनीचा अंगस्पर्श । गेली क्षुधा-तृषा-आक्रोश । झाला ज्ञानी परियेसा ॥ २१

Transliteration: Aisa papishta rakshasa | Hota municha angasparsha | Geli kshudha-trusha-akrosha | Jhala jnani pariyesa || 21

Meaning: Upon the touch of the Sage, that sinful Rakshasa's hunger, thirst, and agony vanished, and he became enlightened.

अर्थ: पण मुनींच्या अंगावरील भस्माचा स्पर्श होताच त्याची भूक, तहान आणि संताप सर्व काही नाहीसे झाले आणि तो ज्ञानी झाला.

Ovi 22: राक्षस ज्ञानी होऊनि । लागला मुनीश्वराचे चरणी । त्राहि त्राहि गुरुशिरोमणि । तू साक्षात ईश्वर ॥ २२

Transliteration: Rakshasa jnani houni | Lagala Munishvarache charani | Trahi trahi Gurushiromani | Tu sakshata Ishvara || 22

Meaning: Having become enlightened, the Rakshasa fell at the Sage's feet and cried, "Save me, O crown jewel of Gurus! You are God Himself."

अर्थ: ज्ञानी झालेला तो राक्षस मुनींच्या पाया पडला आणि म्हणाला, "हे गुरुशिरोमणी, माझे रक्षण करा! आपण साक्षात ईश्वर आहात."

Ovi 23: तारी तारी मुनिवरा । बुडालो अघोर सागरा । उद्धरावे दातारा । कृपासिंधु जगदीशा ॥ २३

Transliteration: Tari tari Munivara | Budalo aghora sagara | Uddharave datara | Krupasindhu Jagadisha || 23

Meaning: "Save me, O great Sage! I am drowning in the terrible ocean of sins. O Giver, O Ocean of Mercy, O Lord of the Universe, please liberate me."

अर्थ: "हे मुनिवरा, वाचवा! मी पापसागरात बुडालो आहे, माझा उद्धार करा. हे कृपासिंधु जगदीशा, मला यातून बाहेर काढा."

Ovi 24: तुझ्या दर्शनमात्रेसी । जळत्या माझ्या पापराशी । तू कृपाळू भक्तांसी । तारी तारी जगद्गुरु ॥ २४

Transliteration: Tujhya darshanamatresi | Jalatya majhya paparashi | Tu krupalu bhaktansi | Tari tari Jagadguru || 24

Meaning: "By your mere sight, the heaps of my sins are burnt away. You are compassionate towards devotees; save me, O World Teacher (Jagadguru)."

अर्थ: "तुमच्या दर्शनमात्रे साचलेले माझ्या पापांचे पर्वत जळून खाक झाले आहेत. आपण भक्तांवर कृपा करणारे आहात, मला वाचवा."

Ovi 25: येणेपरी मुनिवरास । विनवीतसे राक्षस । वामदेव कृपासुरस । पुसतसे तये वेळी ॥ २५

Transliteration: Yenepari Munivara | Vinavitase rakshasa | Vamadeva krupasurasa | Pusatase taye veli || 25

Meaning: In this way, the Rakshasa pleaded with the Sage. The compassionate Sage Vamadeva then began to question him.

अर्थ: त्या राक्षसाने अशी विनवणी केल्यावर दयाळू वामदेव मुनी त्याला विचारू लागले.

Ovi 26: वामदेव म्हणे तयासी । तुवा कवणाचा कवण वंशी । ऐसा अघोर ठायी वससी । मनुष्य मात्र नसे ते ठायी ॥ २६

Transliteration: Vamadeva mhane tayasi | Tuva kavanacha kavana vanshi | Aisa aghora thayi vasasi | Manushya matra nase te thayi || 26

Meaning: Vamadeva said to him, "Who are you? What is your lineage? Why do you live in such a terrible, desolate place where no human exists?"

अर्थ: वामदेव म्हणाले, "तू कोण आहेस? कोणत्या वंशातला आहेस? आणि या निर्जन अरण्यात तू असा का राहतोस?"

Ovi 27: ऐकोनि मुनीचे वचन । ब्रह्मराक्षस करी नमन । विनवीतसे कर जोडोन । ऐक त्रिविक्रम मुनिराया ॥ २७

Transliteration: Aikoni muniche vachana | Brahmarakshasa kari namana | Vinavitase kara jodona | Aika Trivikrama muniraya || 27

Meaning: Hearing the Sage's words, the Brahma-Rakshasa bowed and, with folded hands, began to recount his story. (Siddha Muni says, "Listen, O Trivikrama.")

अर्थ: मुनींचे बोलणे ऐकून राक्षसाने हात जोडून नमस्कार केला आणि आपली कथा सांगायला सुरुवात केली.

Ovi 28: म्हणे राक्षस तये वेळी । आपणासी ज्ञान जहाले सकळी । जातिस्मरण अनंतकाळी । पूर्वापरीचे स्वामिया ॥ २८

Transliteration: Mhane rakshasa taye veli | Apanasi jnana jahale sakali | Jatismaraṇa anantakali | Purvapariche svamiya || 28

Meaning: The Rakshasa said, "O Master, I have attained complete knowledge and remember my infinite past lives through your grace."

अर्थ: राक्षस म्हणाला, "स्वामी, आपल्या स्पर्शाने मला माझ्या अनंत जन्मांची आठवण झाली आहे."

Ovi 29: तयामध्ये माझे दोष । उत्कृष्ट जन्म पंचवीस । दिसतसे प्रकाश । ऐक स्वामी वामदेवा ॥ २९

Transliteration: Tayamadhye majhe dosha | Utkrushta janma panchavisa | Disatase prakasha | Aika swami Vamadeva || 29

Meaning: "I can clearly see my sins and my past twenty-five major births. Listen, O Master Vamadeva."

अर्थ: "माझे दोष आणि माझे मागचे २५ जन्म मला आता स्पष्ट दिसत आहेत, ते मी आपणास सांगतो."

Ovi 30: पूर्वजन्मे पंचविसी । होया राजा यवन-देशी । ’दुर्जय’ नाम आपणासी । दुराचारी वर्तलो जाण ॥ ३०

Transliteration: Purvajanme panchavisi | Hoya raja Yavana-deshi | 'Durjaya' nama apanasi | Durachari vartalo jana || 30

Meaning: "Twenty-five births ago, I was a king in the land of Yavanas named 'Durjaya'. I was extremely wicked in my conduct."

अर्थ: "पंचवीस जन्मांपूर्वी मी यवन देशाचा 'दुर्जय' नावाचा राजा होतो. मी अत्यंत दुराचारी होतो."

Ovi 31: म्या मारिले बहुत लोक । प्रजेसी दिधले दुःख । स्त्रिया वरिल्या अनेक । राज्यमदे करूनिया ॥ ३१

Transliteration: Mya marile bahuta loka | Prajesi didhale duhkha | Striya varilya aneka | Rajyamade karuniya || 31

Meaning: "I killed many people and tormented my subjects. Blinded by power, I married many women."

अर्थ: "मी सत्तेच्या गर्वात अनेक लोकांना मारले, प्रजेला त्रास दिला आणि अनेक स्त्रियांशी विवाह केला."

Ovi 32: वरिल्या स्त्रियांव्यतिरिक्त । बलात्कारे धरिल्या अमित । एक दिवस देवोनि रति । पुनरपि न भोगी तयासी ॥ ३२

Transliteration: Varilya striyanvyatirikta | Balatkare dharilya amita | Eka divasa devoni rati | Punarapi na bhogi tayasi || 32

Meaning: "Apart from my wives, I forcibly seized countless women. After enjoying them for a single day, I never looked at them again."

अर्थ: "विवाह केलेल्या स्त्रियांशिवाय मी अगणित स्त्रियांवर बलात्कार केले. एकदा उपभोग घेतल्यावर मी पुन्हा त्यांच्याकडे पाहत नसे."

Ovi 33: एके दिवशी एकीसी । रति देऊनि त्यजी तिसी । ठेविले अंतर्गृहासी । पुनरपि तीते न देखे नयनी ॥ ३३

Transliteration: Eke divashi ekisi | Rati devuni tyaji tisi | Thevile antargruhasi | Punarapi tite na dekhe nayani || 33

Meaning: "I would abandon a woman after one night, confining her to the inner chambers, and would never set eyes on her again."

अर्थ: "एखादी स्त्री उपभोगून मी तिला महालात बंद करून ठेवत असे आणि तिचे पुन्हा तोंडही पाहत नसे."

Ovi 34: ऐंसे अनेक स्त्रियांसी । ठेविले म्या अंतर्गृहासी । माते शापिती अहर्निशी । दर्शन नेदी म्हणोनिया ॥ ३४

Transliteration: Ainse aneka striyansi | Thevile mya antargruhasi | Mate shapiti aharnishni | Darshana nedi mhanoniya || 34

Meaning: "Many such women were imprisoned by me; they cursed me day and night because I never showed them my face again."

अर्थ: "अशा अनेक स्त्रियांना मी कैद केले होते, ज्या मला रात्रंदिवस शाप देत असत."

Ovi 35: समस्त राजे जिंकोनिया । आणि स्त्रिया धरोनिया । एकेक दिवस भोगूनिया । त्याते ठेविले अंतर्गृहासी ॥ ३५

Transliteration: Samasta raje jinkoniya | Ani striya dharoniya | Ekeka divasa bhoguniya | Tyate thevile antargruhasi || 35

Meaning: "I conquered many kings and seized their women. After enjoying each for a day, I would lock them away."

अर्थ: "इतर राजांना हरवून मी त्यांच्या स्त्रियांना पळवून आणत असे आणि फक्त एकदा उपभोग घेऊन त्यांना कैद करत असे."

Ovi 36: जेथे स्त्रिया सुरूपे असती । बळे आणोन देई मी रति । ज्या न याती संतोषवृत्ती । तया द्रव्य देऊनि आणवी ॥ ३६

Transliteration: Jethe striya surupe asati | Bale anona dei mi rati | Jya na yati santoshvruuti | Taya dravya devuni anavi || 36

Meaning: "I took beautiful women by force, and those who did not come willingly were brought through bribes and wealth."

अर्थ: "सुंदर स्त्रियांना मी बळजबरीने किंवा पैशाचे आमिष दाखवून पळवून आणत असे."

Ovi 37: विप्र होते माझे देशी । ते जाऊनि राहिले आणि देशी । जाऊनि आणी त्यांचे स्त्रियांसी । भोगी आपण उन्मत्तपणे ॥ ३७

Transliteration: Vipra hote majhe deshi | Te jauni rahile ani deshi | Jauni ani tyanche striyansi | Bhogi apana unmattapane || 37

Meaning: "The Brahmins of my land fled to other countries, but I went there too, seized their wives, and enjoyed them arrogantly."

अर्थ: "माझ्या देशातील ब्राह्मण घाबरून दुसऱ्या देशात पळून गेले, पण मी तिथूनही त्यांच्या स्त्रियांना पळवून आणून भ्रष्ट केले."

Ovi 38: पतिव्रता सुवासिनी । विधवा मुख्य करोनि । त्याते भोगी उन्मत्तपणी । रजस्वला स्त्रियांसी देखा ॥ ३८

Transliteration: Pativrata suvasini | Vidhava mukhya karoni | Tyate bhogi unmattapani | Rajasvala striyansi dekha || 38

Meaning: "I arrogantly enjoyed chaste wives, widows, and even women during their menstruation."

अर्थ: "मी पतिव्रता, विधवा आणि विटाळशी स्त्रियांनाही सोडले नाही, मी इतका उन्मत्त होतो."

Ovi 39: विवाह न होता कन्यांसी । बलात्कारे भोगी त्यांसी । येणेपरी समस्त देशी । उपद्रविले मदांधपणे ॥ ३९

Transliteration: Vivaha na hota kanyansi | Balatkare bhogi tyansi | Yenepari samasta deshi | Upadravile madandhapane || 40

Meaning: "I raped young girls before their marriage. In this way, I tormented the entire land with my ego."

अर्थ: "लहान मुलींवरही मी बलात्कार केले. मी संपूर्ण देशाला माझ्या अहंकाराने वेठीस धरले होते."

Ovi 40: ब्राह्मणस्त्रिया तीन शते । शतचारी क्षत्रिया ते । वैश्यिणी वरिल्या षट्‍शत । शूद्रस्त्रिया सहस्त्र जाण ॥ ४०

Transliteration: Brahmanastriya tina shate | Shatachari kshatriya te | Vaishyini varilya shatshata | Shudrastriya sahasra jana || 41

Meaning: "I defiled 300 Brahmin women, 400 Kshatriya women, 600 Vaishya women, and 1,000 Shudra women."

अर्थ: "मी ३०० ब्राह्मण स्त्रिया, ४०० क्षत्रिय स्त्रिया, ६०० वैश्य स्त्रिया आणि १००० शूद्र स्त्रिया भ्रष्ट केल्या."

Ovi 41: एक शत चांडाळिणी । सहस्त्र वरिल्या पुलदिनी । पाच शत स्त्रिया डोंबिणी । रजकिणी वरिल्या शत चारी ॥ ४१

Transliteration: Eka shata chandalini | Sahasra varilya puladini | Pacha shata striya dombini | Rajakini varilya shata chari || 41

Meaning: "Also 100 Chandala women, 1,000 Pulinda women, 500 Domba women, and 400 washerwomen."

अर्थ: "तसेच १०० चांडाळ स्त्रिया, १००० पुलिंद स्त्रिया, ५०० डोंब स्त्रिया आणि ४०० धोबी स्त्रिया भोगल्या."

Ovi 42: असंख्यात वारवनिता । भोगिल्या म्या उन्मत्तता । तथापि माझे मनी तृप्तता । नाही झाली स्वामिया ॥ ४२

Transliteration: Asankhyata varavanita | Bhogilya mya unmattata | Tathapi majhe mani truptata | Nahi jhali swamiya || 42

Meaning: "I enjoyed countless courtesans in my arrogance, yet my mind was never satisfied, O Master."

अर्थ: "असंख्यात वेश्यांचाही उपभोग घेतला, पण तरीही माझे मन कधी तृप्त झाले नाही."

Ovi 43: इतुक्या स्त्रिया भोगून । संतुष्ट नव्हे माझे मन । विषयासक्त मद्यपान । करी नित्य उन्मत्ते ॥ ४३

Transliteration: Itukya striya bhoguna | Santushta navhe majhe mana | Vishayasakta madyapana | Kari nitya unmatte || 43

Meaning: "Despite all this, I was not content. I remained addicted to sensual pleasures and drank wine daily in a state of madness."

अर्थ: "इतकी पापे करूनही मी समाधानी नव्हतो, मी सतत विषयासक्त राहून मद्यपान करत असे."

Ovi 44: वर्तता येणेपरी देखा । व्याधिष्ठ झालो यक्ष्मादिका । परराष्ट्रराजे चालोनि ऐका । राज्य हिरतले स्वामिया ॥ ४४

Transliteration: Vartata yenepari dekha | Vyadhishta jhalo yakshmadika | Pararashtraraje chaloni aika | Rajya hiratale swamiya || 44

Meaning: "While behaving thus, I was struck with diseases like consumption (TB). Foreign kings attacked and seized my kingdom."

अर्थ: "अखेर मला क्षयरोगासारखे (TB) अनेक आजार झाले आणि शत्रूंनी आक्रमण करून माझे राज्य हिरावून घेतले."

Ovi 45: ऐंसेपरी आपणासी । मरण जाहले परियेसी । नेले दूती यमपुरासी । मज नरकामध्ये घातले ॥ ४५

Transliteration: Ainsepari apanasi | Marana jahale pariyesi | Nele duti Yamapurasi | Maja narakamadhye ghatale || 45

Meaning: "In such a miserable state, I died. The messengers of Yama took me to the city of Yama and threw me into hell."

अर्थ: "अशा वाईट अवस्थेत माझा मृत्यू झाला. यमदूतांनी मला यमपुरीत नेऊन नरकात टाकले."

Ovi 46: देवांसी सहस्त्र वर्षे देखा । दहा वेळ फिरविले ऐका । पितृसहित आपण देखा । नरक भोगिले येणेपरी ॥ ४६

Transliteration: Devansi sahasra varshe dekha | Daha vela phiravile aika | Pitrusahita apana dekha | Naraka bhogile yenepari || 46

Meaning: "For thousands of divine years, I cycled through hell ten times. Along with my ancestors, I suffered the torments of hell."

अर्थ: "मी आणि माझ्या पूर्वजांनी देवांच्या हजारो वर्षांपर्यंत अनेक वेळा नरकवास भोगला."

Ovi 47: पुढे जन्मलो प्रेतवंशी । विद्रूप देही परियेसी । सहस्त्र शिश्ने अंगासी । लागली असती परियेसी ॥ ४७

Transliteration: Pudhe janmalo pretavanshi | Vidrupa dehi pariyesi | Sahasra shishne angasi | Lagali asati pariyesi || 47

Meaning: "Then I was born into the lineage of ghosts with a hideous body. As a result of my sins, I had a thousand genitals on my body, causing great agony."

अर्थ: "नंतर मी प्रेत योनीत जन्मलो. माझ्या पापांची फळे म्हणून माझ्या शरीराला हजारो जननेंद्रिये लागली होती, ज्याने मला खूप यातना होत असत."

Ovi 48: येणेपरी दिव्य शत वर्षे । कष्टलो बहु क्षुधार्थै । पुनरपि पावलो यमपंथ । अनंत कष्ट भोगिले ॥ ४८

Transliteration: Yenepari divya shata varshe | Kashtalo bahu kshudharthai | Punarapi pavalo Yamapantha | Ananta kashta bhogile || 48

Meaning: "For a hundred divine years, I suffered greatly from hunger. Then I was again sent back to the path of Yama to endure endless pain."

अर्थ: "शंभर वर्षे मी त्या रूपात भुकेने आणि कष्टाने तडफडलो, मग पुन्हा यमलोकी जाऊन शिक्षा भोगली."

Ovi 49: दुसरा जन्म आपणासी । व्याघ्रजन्म जीवहिंसी । अजगर जन्म तृतीयेसी । चवथा जाहलो लांडगा ॥ ४९

Transliteration: Dusara janma apanasi | Vyaghrajanma jivahinsi | Ajagara janma trutiyesi | Chavatha jahalo landaga || 49

Meaning: "In my second birth, I was a tiger. In my third, a python, and in the fourth, a wolf."

अर्थ: "दुसऱ्या जन्मात मी वाघ झालो, तिसऱ्यात अजगर आणि चौथ्या जन्मात मी लांडगा झालो."

Ovi 50: पाचवा जन्म आपणासी । ग्रामसूकर परियेसी । सहावा जन्म जाहलो कैसी । सरडा होऊनि जन्मलो ॥ ५०

Transliteration: Pachava janma apanasi | Gramasukara pariyesi | Sahava janma jahalo kaisi | Sarada houni janmalo || 50

Meaning: "In my fifth birth, I was a village pig, and in the sixth, I was born as a lizard."

अर्थ: "पाचव्या जन्मात मी डुकराचा जन्म घेतला आणि सहाव्या जन्मात मी सरडा झालो."

Ovi 51: सातवा जन्म झालो श्वान । आठवा जंबुक मतिहीन । नवम जन्म रोही-हरण । दहावा झालो ससा देखा ॥ ५१

Transliteration: Satava janma jhalo shvana | Athava jambuka matihina | Navama janma rohi-harana | Dahava jhalo sasa dekha || 51

Meaning: "In the seventh birth, I was a dog; in the eighth, a mindless jackal; in the ninth, a deer; and in the tenth, I became a rabbit."

अर्थ: "सातव्या जन्मात मी कुत्रा झालो, आठव्यात मतिमंद कोल्हा (जंबुक), नवव्यात हरीण आणि दहाव्या जन्मात मी ससा झालो."

Ovi 52: मर्कट जन्म एकादश । घारी झालो मी द्वादश । जन्म तेरावा मुंगूस । वायस जाहलो चतुर्दश ॥ ५२

Transliteration: Markata janma ekadasha | Ghari jhalo mi dvadasha | Janma terava mungusa | Vayasa jahalo chaturdasha || 52

Meaning: "The eleventh was a monkey, the twelfth a kite (bird), the thirteenth a mongoose, and the fourteenth birth was a crow."

अर्थ: "अकरावा जन्म माकडाचा, बारावा घारीचा, तेरावा मुंगसाचा आणि चौदाव्या जन्मात मी कावळा (वायस) झालो."

Ovi 53: जांबुवंत झालो पंचादश । रानकुक्कुट मी षोडश । जन्म जाहलो परियेस । पुढे येणेपरी अवधारी ॥ ५३

Transliteration: Jambuvanta jhalo panchadaasha | Ranakukkuta mi shodasha | Janma jahalo pariyesa | Pudhe yenepari avadhari || 53

Meaning: "In the fifteenth birth, I was a bear, and in the sixteenth, a wild rooster. Listen to what happened next."

अर्थ: "पंधराव्या जन्मात मी अस्वल (जांबुवंत) होतो आणि सोळाव्या जन्मात मी रानकोंबडा झालो. पुढे काय झाले ते ऐक."

Ovi 54: सप्तदश जन्मी आपण । गर्दभ झालो अक्षहीन । मार्जारयोनी । संभवून । आलो स्वामी अष्टादशेसी ॥ ५४

Transliteration: Saptadasha janmi apana | Gardabha jhalo akshahina | Marjarayoni | Sambhavuna | Alo swami ashtadashesi || 54

Meaning: "In the seventeenth birth, I was a blind donkey, and in the eighteenth, I was born as a cat."

अर्थ: "सतराव्या जन्मात मी आंधळा गाढव होतो आणि अठराव्या जन्मात मी मांजर (मार्जार) म्हणून जन्माला आलो."

Ovi 55: एकुणिसावे जन्मासी । मंडूक झालो परियेसी । कासवजन्म विशतीसी । एकविसावा मस्त्य झालो ॥ ५५

Transliteration: Ekunisaave janmasi | Manduka jhalo pariyesi | Kasavajanma vishatisi | Ekavisava matsya jhalo || 55

Meaning: "In the nineteenth birth, I was a frog; in the twentieth, a tortoise; and in the twenty-first, I became a fish."

अर्थ: "एकोणिसाव्या जन्मात मी बेडूक, विसाव्या जन्मात कासव आणि एकविसाव्या जन्मात मी मासा (मत्स्य) झालो."

Ovi 56: बाविसावा जन्म थोर । झालो तस्कर उंदीर । दिवांध झालो मी बधिर । उलूक जन्म तेविसावा ॥ ५६

Transliteration: Bavisava janma thora | Jhalo taskara undira | Divandha jhalo mi badhira | Uluka janma tevisava || 56

Meaning: "In the twenty-second birth, I was a thieving rat. In the twenty-third, I was a deaf owl, blind during the day."

अर्थ: "बाविसाव्या जन्मात मी चोरटा उंदीर होतो आणि तेविसाव्या जन्मात मी दिवसा न दिसणारा बहिरा घुबड (उलूक) झालो."

Ovi 57: जन्म चतुर्विशतीसी । झालो कुंजर तामसी । पंचविंशति जन्मासी । ब्रह्मराक्षस आपण देखा ॥ ५७

Transliteration: Janma chaturvishatisi | Jhalo kunjara tamasi | Panchavimshati janmasi | Brahmarakshasa apana dekha || 57

Meaning: "In the twenty-fourth birth, I was a fierce elephant, and now in this twenty-fifth birth, I am this Brahma-Rakshasa."

अर्थ: "चोविसाव्या जन्मात मी रागीट हत्ती (कुंजर) होतो आणि आता पंचविसाव्या जन्मात मी हा ब्रह्मराक्षस झालो आहे."

Ovi 58: क्षुधाक्रांत अहर्निशी । कष्टतसे परियेसी । निराहारी अरण्यावासी । वर्ततसे स्वामिया ॥ ५८

Transliteration: Kshudhakranta aharnishi | Kashtatase pariyesi | Nirahari aranyavasi | Vartatase swamiya || 58

Meaning: "Starving day and night, I suffered in this forest without any food, O Master."

अर्थ: "या रूपात मी रात्रंदिवस भुकेने व्याकुळ होऊन या निर्जन अरण्यात अन्नावाचून भटकत होतो."

Ovi 59: तुम्हा देखता अंतःकरणी । वासना झालो भक्षीन म्हणोनि । यालागी आलो धावोनि । पापरूपी आपण देखा ॥ ५९

Transliteration: Tumha dekhata antahkarani | Vasana jhalo bhakshina mhanoni | Yalagi alo dhavoni | Paparupi apana dekha || 59

Meaning: "Upon seeing you, my sinful mind desired to eat you, and so I ran towards you."

अर्थ: "आपणास पाहिल्यावर माझे पापी मन आपल्याला खाण्यासाठी आसुसले, म्हणून मी आपल्यावर धावून आलो होतो."

Ovi 60: तुझा अंगस्पर्श होता । जातिस्मरण झाले आता । सहस्त्र जन्मीचे दुष्कृत । दिसतसे स्वामिया ॥ ६०

Transliteration: Tujha angasparsha hota | Jatismaraṇa jhale ata | Sahasra janmiche dushkruta | Disatase swamiya || 60

Meaning: "But as soon as I touched your body, I remembered my past and can now see the sins of a thousand births, O Master."

अर्थ: "परंतु आपला स्पर्श होताच मला दिव्य ज्ञान मिळाले आणि मला माझ्या हजारो जन्मांतील पापांची आठवण झाली."

Ovi 61: माते आता जन्म पुरे । तुझ्या अनुग्रहे मी तरे । घोरांधार संसार । आता यातना कडे करी ॥ ६१

Transliteration: Mate ata janma pure | Tujhya anugrahe mi tare | Ghorandhara sansara | Ata yatana kade kari || 61

Meaning: "I have had enough of these births. By your grace, I shall cross this terrible ocean of existence. End these torments now."

अर्थ: "आता मला हे जन्म-मृत्यूचे चक्र नको आहे. आपल्या कृपेने या भयानक संसारातून आणि यातनांमधून माझी सुटका करा."

Ovi 62: तू तारक विश्वासी । म्हणोनि माते भेटलासी । तुझी दर्शनमहिमा कैसी । स्पर्श होता ज्ञान झाले ॥ ६२

Transliteration: Tu taraka vishvasi | Mhanoni mate bhetalasi | Tujhi darshanamahima kaisi | Sparsha hota jnana jhale || 62

Meaning: "You are the savior of the world; that is why I have met you. Your glory is such that even a touch brings enlightenment."

अर्थ: "आपण जगाचे उद्धारकर्ते आहात म्हणूनच मला भेटलात. केवळ स्पर्शाने ज्ञान देणारा आपला महिमा अगाध आहे."

Ovi 63: भूमीवरी मनुष्य असती । तैसा रूप दिससी यति । परि तुझी महिमा ख्याति । निरुपम असे दातारा ॥ ६३

Transliteration: Bhumivari manushya asati | Taisa rupa disasi yati | Pari tujhi mahima khyati | Nirupama ase datara || 63

Meaning: "You appear like an ordinary ascetic on earth, but your glory and fame are incomparable, O Giver."

अर्थ: "आपण पृथ्वीवर साध्या संन्याशाच्या (यति) रूपात दिसत असलात, तरी आपले सामर्थ्य अनुपमेय आहे."

Ovi 64: महापापी दुराचारी । आपण असे वनांतरी । तुझे अंगस्पर्शमात्री । ज्ञान जाहले अखिल जन्मांचे ॥ ६४

Transliteration: Mahapapi durachari | Apana ase vanantari | Tujhe angasparshamatri | Jnana jahale akhila janmanche || 64

Meaning: "I am a great sinner in this forest, yet by the mere touch of your body, I gained knowledge of all my births."

अर्थ: "माझ्यासारख्या महापापी राक्षसाला आपल्या अंगाच्या केवळ स्पर्शाने सर्व जन्मांचे ज्ञान झाले आहे."

Ovi 65: कैसा महिमा तुझ्या अंगी । ईश्वर होशील की जगी । आम्हा उद्धारावयालागी । आलासी स्वामी वामदेवा ॥ ६५

Transliteration: Kaisa mahima tujhya angi | Ishvara hoshila ki jagi | Amha uddharavayalagi | Alasi swami Vamadeva || 65

Meaning: "What great power you possess! You must be God Himself in this world, come to liberate me, O Master Vamadeva."

अर्थ: "आपल्या ठायी किती अफाट शक्ती आहे! आपण साक्षात ईश्वरच असून माझा उद्धार करण्यासाठी इथे आला आहात."

Ovi 66: ऐसे म्हणता, राक्षसासी । वामदेव सांगे संतोषी । भस्ममहिमा आहे ऐशी । माझे अंगीची परियेसा ॥ ६६

Transliteration: Aise mhanata, rakshasasi | Vamadeva sange santoshi | Bhasmamahatma ahe aishi | Majhe angichi pariyesa || 66

Meaning: Hearing the Rakshasa's words, Vamadeva replied with pleasure, "This is the power of the Bhasma applied to my body."

अर्थ: राक्षसाचे हे बोलणे ऐकून वामदेव मुनी आनंदाने म्हणाले, "हा माझ्या अंगाला लावलेल्या भस्माचा (विभूतीचा) महिमा आहे."

Ovi 67: सर्वांग माझे भस्मांकित । तुझे अंगा लागले क्वचित । त्याणे झाले तुज चेत । ज्ञानप्रकाश शत जन्मांतरीचे ॥ ६७

Transliteration: Sarvanga majhe bhasmankita | Tujhe anga lagale kvachita | Tyane jhale tuja cheta | Jnanaprakasha shata janmantariche || 67

Meaning: "My entire body is covered in Bhasma. A little bit of it touched you, and that ignited the light of knowledge of your past hundred births."

अर्थ: "माझे शरीर भस्माने माखलेले आहे, त्याचा थोडासा स्पर्श तुला झाला आणि त्यामुळे तुला तुझ्या शेकडो जन्मांचे ज्ञान मिळाले."

Ovi 68: भस्ममहिमा अपरांपर । परि ब्रह्मादिका अगोचर । याचिका रणे कर्पूरगौर । भूषण करी सर्वांगी ॥ ६८

Transliteration: Bhasmamahatmya aparanpara | Pari Brahmadika agochara | Yachikarane Karpuragaura | Bhushana kari sarvangi || 68

Meaning: "The glory of Bhasma is boundless and beyond the understanding of even Lord Brahma. That is why Lord Shiva (Karpuragaura) wears it as an ornament."

अर्थ: "भस्माचा महिमा अपार असून तो ब्रह्मदेवांनाही पूर्णपणे कळत नाही. म्हणूनच साक्षात शंकर (कर्पूरगौर) हे भस्म अंगाला फासतात."

Ovi 69: ईश्वरे वंदिल्या वस्तूसी । वर्णिता अशक्य आम्हांसी । तोचि शंकर व्योमकेशी । जाणे भस्ममहिमान ॥ ६९

Transliteration: Ishvare vandilya vastusi | Varnita ashakya amhansi | Tochi shankara vyomakeshi | Jane bhasmamahimana || 69

Meaning: "It is impossible for me to describe something worshiped by God Himself. Only Lord Shiva knows the full glory of Bhasma."

अर्थ: "ज्या वस्तूला खुद्द ईश्वर (शंकर) वंदन करतो, तिचे वर्णन करणे माझ्यासाठी अशक्य आहे. केवळ शिवच याचा पूर्ण महिमा जाणतो."

Ovi 70: जरी तू पुससी आम्हांसी । सांगेन दृष्टांत परियेसी । आम्ही देखिले दृष्टीसी । अपार महिमा भस्माचा ॥ ७०

Transliteration: Jari tu pusasi amhansi | Sangena drushtanta pariyesi | Amhi dekhile drushtisi | Apara mahima bhasmacha || 70

Meaning: "Since you ask me, I will tell you an example (parable) that I have personally witnessed, showing the immense power of Bhasma."

अर्थ: "तरीही मी तुला एक उदाहरण (दृष्टांत) सांगतो, जे मी स्वतः अनुभवले आहे आणि ज्यावरून तुला भस्माची शक्ती कळेल."

Ovi 71: विप्र एक द्रविडदेशी । आचारहीन परियेसी । सदा रत शूद्रिणीसी । कर्मभ्रष्ट वर्तत होता ॥ ७१

Transliteration: Vipra eka Dravidadeshi | Acharahina pariyesi | Sada rata shudrinisi | Karmabhrashta vartata hota || 71

Meaning: There lived a Brahmin in the Dravidian land who was completely devoid of righteous conduct. He was constantly indulged with a lower-caste woman and lived a life fallen from his duties.

अर्थ: द्रविड देशात एक ब्राह्मण राहत होता, जो अत्यंत आचारहीन होता. तो एका शूद्र स्त्रीच्या संगतीत राहून आपली सर्व कर्मे विसरला होता.

Ovi 72: समस्त मिळोनि विप्रयाति । तया द्विजा बहिष्कारिती । मातापिता दाईज गोती । त्यजिती त्यासी बंधुवर्ग ॥ ७२

Transliteration: Samasta miloni viprayati | Taya dvija bahishkariti | Matapita daija goti | Tyajiti tyasi bandhuvarga || 72

Meaning: All the people of the Brahmin community boycotted him. His parents, kinsmen, and brothers also abandoned him because of his sinful ways.

अर्थ: त्याच्या वाईट वागणुकीमुळे समाजातील ब्राह्मणांनी, पालकांनी आणि नातेवाइकांनी त्याचा त्याग केला होता.

Ovi 73: येणेपरी तो ब्राह्मण । प्रख्यात झाला आचारहीन । शूद्रिणीते वरून । होता काळ रमूनिया ॥ ७३

Transliteration: Yenepari to Brahmana | Prakhyata jhala acharahina | Shudrinite varuna | Hota kala ramuniya || 73

Meaning: Thus, that Brahmin became famous for his lack of character. He lived exclusively with that woman, spending all his time in her company.

अर्थ: अशा प्रकारे तो ब्राह्मण आचारभ्रष्ट म्हणून प्रसिद्ध झाला आणि एका शूद्र स्त्रीसोबत आपला काळ घालवू लागला.

Ovi 74: ऐंसा पापी दुराचारी । तस्करविद्येने उदर भरी । आणिक स्त्रियांशी व्यभिचारी । उन्मत्तपणे परियेसा ॥ ७४

Transliteration: Ainsa papi durachari | Taskaravidyene udara bhari | Anika striyanshi vyabhichari | Unmattapane pariyesa || 74

Meaning: This sinful and wicked man filled his stomach by stealing. He was also arrogant and committed adultery with many other women.

अर्थ: तो पापी ब्राह्मण चोरी करून आपले पोट भरत असे आणि इतर स्त्रियांशीही व्यभिचार करत असे.

Ovi 75: वर्तता ऐसे एके दिवसी । गेला होता व्यभिचारासी । तस्करविद्या करिता निशी । वधिले त्यासी एके शूद्र ॥ ७५

Transliteration: Vartata aise eke divasi | Gela hota vyabhicharasi | Taskaravidya karita nishi | Vadhile tyasi eke shudra || 75

Meaning: One night, while he was out to commit adultery and theft, a person from a lower caste caught and killed him.

अर्थ: एके दिवशी रात्री तो चोरी आणि व्यभिचार करण्यासाठी गेला असता, तिथे एकाने त्याला मारून टाकले.

Ovi 76: वधूनिया विप्रासी । ओढोनि नेले तेचि निशी । टाकिले बहिर्ग्रामेसी । अघोर स्थळी परियेसा ॥ ७६

Transliteration: Vadhuniya viprasi | Odhoni nele techi nishi | Takile bahirgramesi | Aghora sthali pariyesa || 76

Meaning: After killing the Brahmin, they dragged his body that very night and dumped it in a terrible, filthy place outside the village.

अर्थ: त्याला मारल्यावर त्याचे प्रेत ओढत नेले आणि गावाबाहेर एका घाणेरड्या जागी टाकून दिले.

Ovi 77: श्वान एक तये नगरी । बैसला होता भस्मावरी । क्षुधाक्रांत अवसरी । गेला हिंडत प्रेतघ्राणी ॥ ७७

Transliteration: Shvana eka taye nagari | Baisala hota bhasmavari | Kshudhakranta avasari | Gela hindata pretaghrani || 77

Meaning: In that city, a dog was sitting on a heap of sacred ash (Bhasma). Hungry, it wandered towards the smell of the corpse.

अर्थ: त्याच वेळी तिथे एक कुत्रा भस्माच्या ढिगाऱ्यावर बसलेला होता. भुकेलेला तो कुत्रा प्रेताच्या वासाने तिथे पोहोचला.

Ovi 78: देखोनि तया प्रेतासी । गेला श्वान भक्षावयासी । प्रेतावरी बैसून हर्षी । क्षुधानिवारण करीत होता ॥ ७८

Transliteration: Dekhoni taya pretasi | Gela shvana bhakshavayasi | Pretavari baisuna harshi | Kshudhanivarana karita hota || 78

Meaning: Seeing the corpse, the dog went to devour it. It sat upon the body and began to satisfy its hunger happily.

अर्थ: प्रेत दिसताच कुत्रा ते खाण्यासाठी धावला आणि प्रेतावर बसून आपले पोट भरू लागला.

Ovi 79: भस्म होते श्वानाचे पोटी । लागले प्रेताचे ललाटी । वक्षःस्थळी बाहुवटी । लागले भस्म परियेसा ॥ ७९

Transliteration: Bhasma hote shvanache poti | Lagale pretache lalati | Vakshasthali bahuvati | Lagale bhasma pariyesa || 79

Meaning: The sacred ash that was on the dog's belly (from where it had been sitting) got transferred to the forehead, chest, and arms of the corpse.

अर्थ: त्या कुत्र्याच्या पोटाला जे भस्म (विभूती) लागले होते, ते त्या प्रेताच्या कपाळाला, छातीला आणि हाताला लागले.

Ovi 80: प्राण त्यजिता द्विजवर । नेत होते यमकिंकर । नानापरी करीत मार । यमपुरा नेताति ॥ ८०

Transliteration: Prana tyajita dvijavara | Neta hote Yamakinkara | Nanapari karita mara | Yamapura netati || 80

Meaning: As the Brahmin died, the messengers of Yama (God of Death) began to take him away, beating him in various ways as they led him to Yamaloka.

अर्थ: तो ब्राह्मण पापी असल्याने यमदूत त्याला मारत-मारत यमपुरीला नेण्यासाठी आले होते.

Ovi 81: कैलासपुरीचे शिवदूत । देखोनि आले ते प्रेत । भस्म सर्वांगी उद्धूलित । म्हणती याते कवणे नेले ॥ ८१

Transliteration: Kailasapuriche Shivaduta | Dekhoni ale te preta | Bhasma sarvangi uddhulita | Mhanti yate kavane nele || 81

Meaning: The messengers of Lord Shiva from Kailasa arrived and saw the corpse smeared with Bhasma. They shouted, "Who dared to take this person away?"

अर्थ: पण जेव्हा कैलासाहून शिवदूत तिथे आले, तेव्हा त्यांनी पाहिले की प्रेताच्या अंगाला भस्म लागले आहे. ते रागाने ओरडले, "याला कोण घेऊन चालले आहे?"

Ovi 82: याते योग्य शिवपुर । केवी नेले ते यमकिंकर । म्हणोनि धावती वेगवक्त्रे । यमकिंकरा मारावया ॥ ८२

Transliteration: Yate yogya Shivapura | Kevi nele te Yamakinkara | Mhanoni dhavati vegavaktra | Yamakinkara maravaya || 82

Meaning: "This person is worthy of Shiva's abode. How did Yama's messengers take him?" Saying this, they rushed forward to strike the messengers of Yama.

अर्थ: "ज्याच्या अंगाला भस्म लागले आहे, तो शिवलोकाचा अधिकारी आहे. यमदूत याला कसे नेऊ शकतात?" असे म्हणत शिवदूत यमदूतांना मारायला धावले.

Ovi 83: शिवदूत येता देखोनि । यमदूत जाती पळोनि । तया द्विजाते सोडूनि । गेले आपण यमपुरा ॥ ८३

Transliteration: Shivaduta yeta dekhoni | Yamaduta jati paloni | Taya dvijate soduni | Gele apana Yamapura || 83

Meaning: Seeing the messengers of Shiva approaching, the messengers of Yama fled. Abandoning the Brahmin's soul, they returned to Yamaloka.

अर्थ: शिवदूतांना येताना पाहून घाबरलेले यमदूत त्या ब्राह्मणाला तिथेच सोडून यमपुरीकडे पळून गेले.

Ovi 84: जाऊनि सांगती यमासी । गेलो होतो भूमीसी । आणीत होतो पापियासी । अघोररूपेकरूनिया ॥ ८४

Transliteration: Jauni sangati Yamasi | Gelo hoto bhumisi | Anita hoto papiyasi | Aghoraropekaruniya || 84

Meaning: They went and told Yama, "We went to Earth to bring a great sinner who had a terrible form."

अर्थ: यमदूतांनी यमराजाला सांगितले, "आम्ही पृथ्वीवरून एका महापापी माणसाला घेऊन येत होतो."

Ovi 85: ते देखोनि शिवदूत । धावत आले मारू म्हणत । हिरोनि घेतले प्रेत । वधीत होते आम्हांसी ॥ ८५

Transliteration: Te dekhoni Shivaduta | Dhavata ale maru mhanta | Hironi ghetale preta | Vadhita hote amhansi || 85

Meaning: "Seeing us, the messengers of Shiva rushed to strike us.

अर्थ: "परंतु शिवदूत अचानक आले, त्यांनी आम्हाला मारहाण केली आणि तो पापी माणूस आमच्याकडून हिसकावून घेतला."

Ovi 86: आता आम्हा काय गति । कधी न वचो त्या क्षिती । आम्हांसी शिवदूत मारिती । म्हणोनि विनविती यमासी ॥ ८६

Transliteration: Ata amha kaya gati | Kadhi na vacho tya kshiti | Amhansi Shivaduta mariti | Mhanoni vinaviti Yamasi || 86

Meaning: "What will happen to us now? We shall never return to Earth if Shiva's messengers continue to beat us," they pleaded with Yama.

अर्थ: "आता आमची काय अवस्था होणार? शिवदूत जर आम्हाला असेच मारणार असतील, तर आम्ही पृथ्वीवर पुन्हा जाणार नाही."

Ovi 87: ऐकोनि दूतांचे वचन । यम निघाला कोपून । गेला त्वरित ठाकून । शिवदूताजवळी देखा ॥ ८७

Transliteration: Aikoni dutanche vachana | Yama nighala kopuna | Gela tvarita thakuna | Shivadutajavali dekha || 87

Meaning: Hearing his messengers' words, Yama became angry. He immediately set out and reached the messengers of Shiva.

अर्थ: दूतांचे बोलणे ऐकून यमराजाला खूप राग आला आणि तो तडक शिवदूतांकडे जाब विचारायला गेला.

Ovi 88: यम म्हणे शिवदूतांसी । का मारिले माझ्या किंकरासी । हिरोनि घेतले पापियासी । केवी नेता शिवमंदिरा ॥ ८८

Transliteration: Yama mhane Shivadutansi | Ka marile majhya kinkarasi | Hironi ghetale papiyasi | Kevi neta Shivamandira || 88

Meaning: Yama said to Shiva's messengers, "Why did you beat my servants? Why have you snatched this sinner? How can you take him to Shiva's temple?"

अर्थ: यम शिवदूतांना म्हणाला, "तुम्ही माझ्या दूतांना का मारले? या महापापी माणसाला तुम्ही शिवलोकात कसे नेऊ शकता?"

Ovi 89: याचे पाप असे प्रबळ । जितकी गंगेत असे वाळू । तयाहूनि अधिक केवळ । अघोररूप असे देखा ॥ ८९

Transliteration: Yache papa ase prabala | Jitaki Gangeta ase valu | Tayahuni adhika kevala | Aghorarupa ase dekha || 89

Meaning: "His sins are so immense that they outnumber the grains of sand in the Ganges. He is of a truly ghastly nature."

अर्थ: "या ब्राह्मणाने इतकी पापे केली आहेत की गंगेतील वाळूचे कण कमी पडतील. हा तर नरकास पात्र आहे."

Ovi 90: नव्हे योग हा शिवपुरासी । याते बैसवोनि विमानेसी । केवी नेता मूढपणेसी । म्हणोनि कोपे यम देखा ॥ ९०

Transliteration: Navhe yoga ha Shivapurasi | Yate baisavoni vimanesi | Kevi neta mudhapanesi | Mhanoni kope Yama dekha || 90

Meaning: "He is not fit for Shiva's abode. How can you foolishly place him in a celestial chariot?" said Yama in anger.

अर्थ: "याला विमानाने शिवलोकात नेणे ही शुद्ध चूक आहे," असे म्हणत यमाने आपला संताप व्यक्त केला.

Ovi 91: ऐकोनि यमाचे वचन । शिवदूत सांगती विस्तारून । प्रेतकपाळी लांछन । भस्म होते परियेसा ॥ ९१

Transliteration: Aikoni Yamache vachana | Shivaduta sangati vistaruna | Pretakapali lanchhana | Bhasma hote pariyesa || 91

Meaning: Hearing Yama's words, the messengers of Shiva explained in detail, "Look, there is the mark of Bhasma on the forehead of the corpse."

अर्थ: तेव्हा शिवदूत शांतपणे म्हणाले, "यमराजा, या प्रेताच्या कपाळावर भस्माचा टिळा लागला आहे, ते नीट पाहा."

Ovi 92: वक्षःस्थळी ललाटेसी । बाहुमूळी करकंकणेसी । भस्म लाविले प्रेतासी । केवी आतळती तुझे दूत ॥ ९२

Transliteration: Vakshasthali lalatesi | Bahumuli karakankanesi | Bhasma lavile pretasi | Kevi atalati tujhe duta || 92

Meaning: "Since the corpse has Bhasma on its chest, forehead, arms, and wrists, how could your messengers dare to touch it?"

अर्थ: "ज्याच्या छातीवर, कपाळावर आणि हातावर भस्म लागले आहे, त्याला स्पर्श करण्याचे धाडस तुझे दूत कसे काय करू शकतात?"

Ovi 93: आम्हा आज्ञा ईश्वराची । भस्मांकित तनु मानवाची । जीव आणावा त्या नराचा । कैलासपदी शाश्वत ॥ ९३

Transliteration: Amha ajna Ishvarachi | Bhasmankita tanu manavachi | Jiva anava tya naracha | Kailasapadi shashvata || 93

Meaning: "We have the command of Lord Shiva: if a human body is marked with Bhasma, its soul must be brought to the eternal feet of Kailasa."

अर्थ: "ज्याचे शरीर भस्माने पावन झाले आहे, त्याला थेट कैलासावर घेऊन यावे, अशी आम्हास शंकराची आज्ञा आहे."

Ovi 94: भस्म कपाळी असत । केवी आतळती तुझे दूत । तात्काळी होतो वधित । सोडिले आम्हा धर्मासी ॥ ९४

Transliteration: Bhasma kapali asata | Kevi atalati tujhe duta | Tatkali hoto vadhita | Sodile amha dharmasi || 94

Meaning: "When Bhasma was on the forehead, why did your messengers touch it? We would have killed them instantly, but we let them go for the sake of Dharma."

अर्थ: "कपाळावर भस्म असताना तुझ्या दूतांनी त्याला हात लावला, म्हणून आम्ही त्यांना शिक्षा दिली. केवळ धर्मासाठी आम्ही त्यांना जिवंत सोडले."

Ovi 95: पुढे तरी आपुल्या दूता । बुद्धि सांगा तुम्ही आता । जे नर असती भस्मांकिता । त्याते तुम्ही न आणावे ॥ ९५

Transliteration: Pudhe tari apulya duta | Buddhi sanga tumhi ata | Je nara asati bhasmankita | Tyate tumhi na anave || 95

Meaning: "In the future, instruct your messengers that they must never bring those humans who are marked with Bhasma."

अर्थ: "आता तरी आपल्या दूतांना शहाणपण सांगा की, ज्या माणसाच्या अंगाला भस्म लागले आहे, त्याला कधीही हात लावू नका."

Ovi 96: भस्मांकित नरासी । दोष न लागती परियेसी । तो योग्य होय स्वर्गासी । म्हणोनि सांगती शिवदूत ॥ ९६

Transliteration: Bhasmankita narasi | Dosha na lagati pariyesi | To yogya hoya svargasi | Mhanoni sangati Shivaduta || 96

Meaning: "A man marked with Bhasma is touched by no sins; he becomes worthy of heaven," explained the messengers of Shiva.

अर्थ: "भस्म लावलेल्या माणसाला कोणतेही दोष लागत नाहीत, तो थेट शिवलोकाचा अधिकारी होतो," असे शिवदूतांनी निक्षून सांगितले.

Ovi 97: शिवदूत वचन ऐकोन । यमधर्म गेला परतोन । आपुले दूता पाचारून । सांगतसे परियेसा ॥ ९७

Transliteration: Shivaduta vachana aikona | Yamadharma gela paratona | Apule duta pacharuna | Sangatase pariyesa || 97

Meaning: Hearing the words of Shiva's messengers, Yamadharma returned. He called his messengers and spoke to them.

अर्थ: शिवदूतांचे बोलणे ऐकून यमराज निरुत्तर झाला आणि परत फिरला. त्याने आपल्या सर्व दूतांना जवळ बोलावले.

Ovi 98: यम सांगे आपुले दूता । भूमीवरी जाऊनि आता । जे कोण असतील भस्मांकित । त्याते तुम्ही न आणावे ॥ ९८

Transliteration: Yama sange apule duta | Bhumivari jauni ata | Je kona asatila bhasmankita | Tyate tumhi na anave || 98

Meaning: Yama told his messengers, "Go to Earth now, but do not bring anyone who is marked with Bhasma."

अर्थ: यमदूतांना तो म्हणाला, "पृथ्वीवर गेल्यावर ज्यांच्या अंगावर तुम्हाला भस्म किंवा विभूती दिसेल, त्यांना विसरूनही यमपुरीला आणू नका."

Ovi 99: अनेकपरी दोष जरी । केले असतील धुरंधरी । त्याते न आणावे आमुचे पुरी । त्रिपुंड टिळक नरासी ॥ ९९

Transliteration: Anekapari dosha jari | Kele asatila dhurandhari | Tyate na anave amuche puri | Tripunda tilaka narasi || 99

Meaning: "Even if they have committed many great sins, do not bring those to my city who wear the Tripundra (three horizontal lines of Bhasma) mark."

अर्थ: "त्याने कितीही मोठी पापे केली असली, तरी ज्याच्या कपाळावर भस्माचे तीन आडवे पट्टे (त्रिपुंड्र) आहेत, त्याला माझ्या नगरीत आणता येणार नाही."

Ovi 100: रुद्राक्षमाळा ज्याचे गळा । असेल त्रिपुंड्र टिळा । त्याते तुम्ही नातळा । आज्ञा असे ईश्वराची ॥ १००

Transliteration: Rudrakshamala jyache gala | Asela Tripunda tilaka | Tyate tumhi natala | Ajna ase Ishvarachi || 100

Meaning: "Do not touch those who have Rudraksha beads around their neck and a Tripundra mark; this is the command of the Lord."

अर्थ: "ज्याच्या गळ्यात रुद्राक्षमाळा आणि कपाळावर भस्माचा टिळा आहे, त्याला स्पर्श करू नका, ही ईश्वराची आज्ञा आहे."

Ovi 101: वामदेव म्हणे राक्षसासी । या विभूतीचा महिमा असे ऐशी । आम्ही लावितो भक्तीसी । देवादिका दुर्लभ ॥ १०१

Transliteration: Vamadeva mhane rakshasasi | Ya vibhuticha mahima ase aishi | Amhi lavito bhaktisi | Devadika durlabha || 101

Meaning: Vamadeva said to the Rakshasa, "Such is the glory of this Vibhuti (Bhasma). We apply it with devotion, though it is rare even for the gods."

अर्थ: वामदेव मुनी राक्षसाला म्हणाले, "या विभूतीचा महिमा असा अगाध आहे. आम्ही ती भक्तीने अंगाला लावतो, जी देवादिकांनाही मिळणे कठीण आहे."

Ovi 102: पाहे पा ईश्वर प्रीतीसी । सदा लावितो भस्मासी । ईश्वरे वंदिल्या वस्तूसी । कवण वर्णू शके सांग मज ॥ १०२

Transliteration: Pahe pa Ishvara pritisi | Sada lavito bhasmasi | Ishvare vandilya vastusi | Kavana varnu shake sanga maja || 102

Meaning: "See, the Lord Himself applies Bhasma with love. Who can describe the object that has been revered by the Lord?"

अर्थ: "स्वतः ईश्वर (शिव) प्रेमाने सदा भस्म धारण करतो. ज्या वस्तूला ईश्वराने वंदन केले आहे, तिचे वर्णन कोण करू शकेल?"

Ovi 103: ऐकोनि वामदेवाचे वचन । ब्रह्मराक्षस करी नमन । उद्धारावे जगज्जीवना । ईश्वर तूचि वामदेवा ॥ १०३

Transliteration: Aikoni Vamadevache vachana | Brahmarakshasa kari namana | Uddharave jagajjivana | Ishvara tuchi Vamadeva || 103

Meaning: Hearing Vamadeva's words, the Brahma-Rakshasa bowed and said, "O Life of the World, liberate me! You are indeed God, Vamadeva."

अर्थ: वामदेवांचे बोलणे ऐकून तो राक्षस नम्र झाला आणि म्हणाला, "हे जगज्जीवना, माझा उद्धार करा. माझ्यासाठी आपणच साक्षात ईश्वर आहात."

Ovi 104: तुझे चरण मज भेटले । सहस्त्र जन्मीचे ज्ञान जाहाले । काही पुण्य होते केले । त्याणे गुणे भेटलासी ॥ १०४

Transliteration: Tujhe charana maja bhetale | Sahasra janmiche jnana jahale | Kahi punya hote kele | Tyane gune bhetalasi || 104

Meaning: "By meeting your feet, I gained knowledge of a thousand births. I must have performed some merit (Punya) which brought me to you."

अर्थ: "आपल्या चरणांच्या भेटीमुळे मला हजारो जन्मांचे ज्ञान झाले. मी पूर्वजन्मी काहीतरी पुण्य केले असेल, म्हणूनच आपली गाठ पडली."

Ovi 105: आपण जधी राज्य करिता । केले पुण्य स्मरले आता । तळे बांधविले रानात । दिल्ही वृत्ति ब्राह्मणांसी ॥ १०५

Transliteration: Apana jadhi rajya karita | Kele punya smarale ata | Tale bandhavile ranata | Dilhi vrutti Brahmanansi || 105

Meaning: "I now remember the merit I earned while ruling. I built lakes in the forest and granted livelihoods (Vritti) to Brahmins."

अर्थ: "मी राजा असताना जे पुण्य केले होते, ते मला आता आठवले. मी अरण्यात तळी बांधली होती आणि ब्राह्मणांना उपजीविकेसाठी जमिनी (वृत्ती) दान दिल्या होत्या."

Ovi 106: इतुके पुण्य आपणासी । घडले होते परियेसी । वरकड केले सर्व दोषी । राज्य करिता स्वामिया ॥ १०६

Transliteration: Ituke punya apanasi | Ghadale hote pariyesi | Varakada kele sarva doshi | Rajya karita swamiya || 106

Meaning: "This much merit had occurred for me. Otherwise, I had committed only sins while ruling, O Master."

अर्थ: "स्वामी, राज्य करताना मी बाकी सर्व पापेच केली होती, पण हे तळी बांधण्याचे आणि दान देण्याचे पुण्य माझ्या पदरी होते."

Ovi 107: जधी नेले यमपुरासी । यमे पुसिले चित्रगुप्तासी । माझे पुण्य त्या यमासी । चित्रगुप्ते सांगितले ॥ १०७

Transliteration: Jadhi nele Yamapurasi | Yame pusile Chitraguptasi | Majhe punya tya Yamasi | Chitragupte sangitale || 107

Meaning: "When I was taken to Yamaloka, Yama asked Chitragupta (the record-keeper). Chitragupta then told Yama about my merit."

अर्थ: "जेव्हा यमदूत मला यमपुरीला घेऊन गेले, तेव्हा यमाने चित्रगुप्ताला माझे हिशोब विचारले. तेव्हा चित्रगुप्ताने यमाला माझ्या या पुण्याची माहिती दिली."

Ovi 108: तघी माते यमधर्मे आपण । सांगितले होते हे पुण्य । पंचविशति जन्मी जाण । फळासी येईल म्हणोनि ॥ १०८

Transliteration: Taghi mate Yamadharme apana | Sangitale hote he punya | Panchavishati janmi jana | Phalasi yeila mhanoni || 108

Meaning: "At that time, Yamadharma told me about this merit, saying it would bear fruit in my twenty-fifth birth."

अर्थ: "त्यावेळी यमराजाने मला सांगितले होते की, हे पुण्य तुला २५ जन्मानंतर फळाला येईल आणि तुझा उद्धार होईल."

Ovi 109: तया पुण्यापासोन । भेटी जाहली तुझे चरण । करणे स्वामी उद्धारण । जगद्गुरु वामदेवा ॥ १०९

Transliteration: Taya punyapasona | Bheti jahali tujhe charana | Karane swami uddharana | Jagadguru Vamadeva || 109

Meaning: "Due to that merit, I have met your feet. O Master, World Teacher Vamadeva, please liberate me."

अर्थ: "त्याच पुण्याच्या जोरावर आज मला आपले दर्शन झाले आहे. हे जगद्गुरु वामदेवा, आता माझा उद्धार करा."

Ovi 110: या भस्माचे महिमान । कैसे लावावे विघान । कवण मंत्र-उद्धारण । विस्तारूनि सांग मज ॥ ११०

Transliteration: Ya bhasmache mahimana | Kaise lavave vighana | Kavana mantra-uddharana | Vistaruni sanga maja || 110

Meaning: "Tell me in detail about the greatness of this Bhasma, the procedure (Vidhana) for applying it, and the mantras to be chanted."

अर्थ: "या भस्माचा महिमा काय आहे? ते लावण्याची पद्धत (विधान) काय आणि कोणते मंत्र म्हणावेत, हे मला सविस्तर सांगा."

Ovi 111: वामदेव म्हणे राक्षसासी । विभूतीचे धारण मज पुससी । सांगेन आता विस्तारेसी । एकचित्ते ऐक पा ॥ १११

Transliteration: Vamadeva mhane rakshasasi | Vibhutiche dharana maja pusasi | Sangena ata vistaresi | Ekachitte aika pa || 111

Meaning: Vamadeva said to the Rakshasa, "Since you ask me about wearing Vibhuti, I will tell you in detail. Listen with focus."

अर्थ: वामदेव म्हणाले, "राक्षसा, तू विभूती धारण करण्याबद्दल विचारले आहेस, तर आता ते मन लावून ऐक, मी तुला सांगतो."

Ovi 112: पूर्वी मंदरगिरिपर्वती । क्रीडेसी गेले गिरिजापति । कोटि रुद्रादिगणसहिती । बैसले होते वोळगेसी ॥ ११२

Transliteration: Purvi Mandaragiriparvati | Kridesi gele Girijapati | Koti rudradiganasahiti | Baisale hote volagesi || 112

Meaning: Once, on Mount Mandara, Lord Shiva (Girijapati) went for recreation. He sat there surrounded by millions of Rudra-Ganas.

अर्थ: "पूर्वी मंदर पर्वतावर भगवान शंकर (गिरिजापती) आपल्या कोट्यवधी रुद्रगणांसह विहारासाठी गेले होते आणि तिथे त्यांची सभा भरली होती."

Ovi 113: तेहतीस कोटी देवांसहित । देवेंद्र आला तेथे त्वरित । अग्नि वरुण यमसहित । कुबेर वायु आला तेथे ॥ ११३

Transliteration: Tehattisa koti devansahita | Devendra ala tethe tvarita | Agni Varuna Yamasahita | Kubera Vayu ala tethe || 113

Meaning: Along with the thirty-three crore gods, Indra arrived quickly. Agni, Varuna, Yama, Kubera, and Vayu also came there.

अर्थ: "त्या सभेत ३३ कोटी देवांसह इंद्र, अग्नी, वरुण, यम, कुबेर आणि वायू हे सर्व लोकपाल तात्काळ हजर झाले."

Ovi 114: गंध्र्व यक्ष चित्रसेन । खेचर पन्नग विद्याधरण । किंपुरुष सिद्ध साध्य जाण । आले गुह्यक सभेसी ॥ ११४

Transliteration: Gandhrva yaksha Chitrasena | Khechara pannaga vidyadharana | Kimpurusha siddha sadhya jana | Ale guhyaka sabhesi || 114

Meaning: Gandharvas, Yakshas, Chitrasena, celestial beings, Serpents, Vidyadharas, Kimpurushas, Siddhas, and Sadhyas all joined the assembly.

अर्थ: "गंधर्व, यक्ष, चित्रसेन, नाग (पन्नग), विद्याधर, सिद्ध आणि साध्य असे सर्वजण त्या दिव्य सभेला आले."

Ovi 115: देवाचार्य बृहस्पति । वसिष्ठ नारद तेथे येती । अर्यमादि पितृसहिती । तया ईश्वर-वोळगेसी ॥ ११५

Transliteration: Devacharya Bruhaspati | Vasishtha Narada tethe yeti | Aryamadi pitrusahiti | Taya Ishvara-volagesi || 115

Meaning: The Guru of the gods Brihaspati, Vasishtha, and Narada arrived. Aryama and other ancestors were also there in service of the Lord.

अर्थ: "देवांचे गुरु बृहस्पती, वसिष्ठ, नारद आणि अर्यमादी पितरही ईश्वराच्या त्या सेवेत हजर झाले."

Ovi 116: दक्षादि ब्रह्मा येर सकळ । आले समस्त ऋषिकुळ । उर्वशीयादि अप्सरामेळ । आले त्या ईश्वरसभेसी ॥ ११६

Transliteration: Dakshadi Brahma yera sakala | Ale samasta rishikula | Urvashiyadi apsaramela | Ale tya Ishvarasabhesi || 116

Meaning: Daksha, Brahma, all other gods, and the entire lineage of Sages came. Urvashi and a host of Apsaras also joined the Lord's assembly.

अर्थ: "दक्ष प्रजापती, ब्रह्मदेव, सर्व ऋषीगण आणि उर्वशीसारख्या अप्सरांचा समूहही त्या सभेला आला."

Ovi 117: चंडिकासहित शक्तिगण देखा । आदित्यादि द्वादशार्का । अष्ट वसू मिळोन ऐका । आले ईश्वराचे सभेसी ॥ ११७

Transliteration: Chandikasahita shaktigana dekha | Adityadi dvadasharka | Ashta vasu milona aika | Ale Ishvarache sabhesi || 117

Meaning: Along with Chandika and the groups of Shakti, the twelve Adityas (Suns) and the eight Vasus came to the Lord's assembly.

अर्थ: "चंडिकेसह सर्व शक्ती, बारा आदित्य (सूर्य) आणि आठ वसूही शंकराच्या दरबारात आले."

Ovi 118: अश्विनी देवता परियेसी । विश्वेदेव मिळून निर्दोषी । आले ईश्वरसभेसी । ऐके ब्रह्मराक्षसा ॥ ११८

Transliteration: Ashvini devata pariyesi | Vishvedeava miluna nirdoshi | Ale Ishvarasabhesi | Aike Brahmarakshasa || 118

Meaning: The Ashvini deities and the faultless Vishvedevas also arrived at the Lord's assembly, O Brahma-Rakshasa.

अर्थ: "अश्विनीकुमार आणि विश्वेदेवही तिथे आले होते, असे वामदेव मुनींनी सांगितले."

Ovi 119: भूतपति महाकाळ । नंदिकेश्वर महानीळ । काठीकर दोघे प्रबळ । उभे पार्श्वी असती देखा ॥ ११९

Transliteration: Bhutapati Mahakala | Nandikeshvara Mahanila | Kathikara doghe prabala | Ubhe parshvi asati dekha || 119

Meaning: Mahakala, Nandikeshvara, and Mahanila, the powerful staff-bearers, stood on either side of the Lord.

अर्थ: "महाकाळ, नंदी आणि महानीळ हे मुख्य द्वारपाळ हातात काठ्या घेऊन शंकराच्या दोन्ही बाजूंना उभे होते."

Ovi 120: वीरभद्र शंखकर्ण । मणिभद्र षट्‍कर्ण । वृकोदर देवमान्य । कुंभोदर आले तेथे ॥ १२०

Transliteration: Virabhadra Shankhakarna | Manibhadra Shatkarna | Vrukodara devamanya | Kumbhodara ale tethe || 120

Meaning: Virabhadra, Shankhakarna, Manibhadra, Shatkarna, Vrikodara, and the god-honored Kumbhodara arrived there.

अर्थ: "वीरभद्र, शंखकर्ण, मणिभद्र, षट्कर्ण आणि कुंभोदर यांसारखे महान गण तिथे उपस्थित होते."

Ovi 121: कुंडोदर मंडोदर । विकटकर्ण कर्णधार । घारकेतु महावीर । भुतनाथ तेथे आला ॥ १२१

Transliteration: Kundodara Mandodara | Vikatakarna karnadhara | Gharaketu mahavira | Bhutanatha tethe ala || 121

Meaning: Kundodara, Mandodara, Vikatakarna, the great warrior Gharaketu, and Bhutanatha were present there.

अर्थ: "कुंडोदर, विकटकर्ण आणि महावीर भूतनाथही त्या सभेत हजर होते."

Ovi 122: भृंगी रिटी भूतनाथ । नानारूपी गण समस्त । नानावर्ण मुखे ख्यात । नानावर्ण-शरीर-अवयवी ॥ १२२

Transliteration: Bhrungi Riti Bhutanatha | Nanarupi gana samasta | Nanavarna mukhe khyata | Nanavarna-sharira-avayavi || 122

Meaning: Bhrungi, Riti, and Bhutanatha, along with all the diverse 

Ganas of various forms, colors, and unique body parts, had gathered.

अर्थ: "भृंगी आणि रिटी यांसह विविध रूपांचे, विविध रंगांच्या मुखांचे आणि विचित्र शरीरयष्टीचे सर्व गण तिथे जमले होते."

Ovi 123: रुद्रगणाची रूपे कैसी । सांगेन ऐका विस्तारेसी । कित्ये कृष्णवर्णैसी । श्वेत-पीत-धूम्रवर्ण ॥ १२३

Transliteration: Rudraganachi rupe kaisi | Sangena aika vistaresi | Kitye krushnavarnaisi | Shveta-pita-dhumravarna || 123

Meaning: Listen to how the Rudra-Ganas appeared: some were dark-complexioned, others white, yellow, or smoke-colored.

अर्थ: "रुद्रगणांची रूपे कशी होती ते ऐक: काही काळे, काही पांढरे, काही पिवळे तर काही धुरासारख्या रंगाचे होते."

Ovi 124: हिरवे ताम्र सुवर्ण । लोहित चित्रविचित्र वर्ण । म्डूकासारिखे असे वदन । रुद्रगण आले तेथ ॥ १२४

Transliteration: Hirave tamra suvarna | Lohita chitravichitra varna | Madukasarikhe ase vadana | Rudragana ale tetha || 124

Meaning: Some were green, copper, or golden; some reddish or multi-colored. Many Ganas arrived with faces like frogs (Manduka).

अर्थ: "काही हिरवे, तांबूस, सोन्यासारखे पिवळे तर काहींचे चेहरे बेडकासारखे (मंडूक) होते."

Ovi 125: नानाआयुधे-शस्त्रेसी । नाना वाहन भूषणेसी । व्याघ्रमुख कित्येकांसी । किती सूकर-गजमुखी ॥ १२५

Transliteration: Nanaayudhe-shastresi | Nana vahana bhushanesi | Vyaghramukha kityekansi | Kiti sukara-gajamukhi || 125

Meaning: Carrying various weapons, mounts, and ornaments, some had tiger faces, while others had pig or elephant faces.

अर्थ: "विविध शस्त्रे आणि वाहने घेऊन आलेले हे गण काही वाघाच्या तोंडाचे, तर काही डुकराच्या किंवा हत्तीच्या मुखाचे होते."

Ovi 126: कित्येक नक्रमुखी । कित्येक श्वान-मृगमुखी । उष्ट्रवदन कित्येकी । किती शरभ-शार्दूलवदने ॥ १२६

Transliteration: Kityeka nakramukhi | Kityeka shvana-mrugamukhi | Ushtravadana kityeki | Kiti sharabha-shardulavadane || 126

Meaning: Some had crocodile faces, others had dog or deer faces. Some appeared with camel faces, or faces of Sharabhas and tigers.

अर्थ: "काही मगरीच्या, काही कुत्र्याच्या, काही हरिणाच्या तर काही उंटाच्या मुखाचे होते."

Ovi 127: कित्येक भैरुंडमुख । सिंहमुख कित्येक । दोनमुख गण देख । चतुर्मुख गण कितीएक ॥ १२७

Transliteration: Kityeka bhairundamukha | Simhamukha kityeka | Donamukha gana dekha | Chaturmukha gana kityeka || 127

Meaning: Some had Bhairunda faces, some lion faces. Some Ganas had two faces, while others had four.

अर्थ: "काही सिंहाच्या तोंडाचे, तर काही दोन किंवा चार तोंडांचे गण तिथे दिसत होते."

Ovi 128: चतुर्भुज गण अगणिक । कितीएका नाही मुख । ऐसे गण तेथे येती देख । ऐक राक्षसा एकचित्ते ॥ १२८

Transliteration: Chaturbhuja gana aganika | Kityeka nahi mukha | Aise gana tethe yeti dekha | Aika rakshasa ekachitte || 128

Meaning: There were countless four-armed Ganas, and some had no faces at all. Such Ganas gathered there; listen with a focused mind, O Rakshasa.

अर्थ: "असंख्य चार हातांचे गण होते, तर काहींना मुखच नव्हते. असे विचित्र गण तिथे जमले होते."

Ovi 129: एकहस्त द्विहस्तेसी । पाच सहा हस्तकेसी । पाद नाही कितीएकांसी । बहुपादी किती जाणा ॥ १२९

Transliteration: Ekahasta dvihastesi | Pacha saha hastakesi | Pada nahi kityekansi | Bahupadi kiti jana || 129

Meaning: Some had one or two hands, others five or six. Some had no feet, while others had many.

अर्थ: "काहींना एक किंवा दोन हात होते, तर काहींना पाच-सहा हात होते. काहींना पाय नव्हते, तर काहींना अनेक पाय होते."

Ovi 130: कर्ण नाही कित्येकांसी । एककर्ण अभिनव कैसी । बहुकर्ण परियेसी । ऐसे गुण येती तेथे ॥ १३०

Transliteration: Karna nahi kityekansi | Ekakarna abhinava kaisi | Bahukarna pariyesi | Aise guna yeti tethe || 130

Meaning: Some had no ears, some had only one strange ear, and some had many ears. Such were the qualities of those who gathered.

अर्थ: "काहींना कान नव्हते, काहींना फक्त एकच कान होता, तर काही अनेक कानांचे होते."

Ovi 131: कित्येकांसी नेत्र एक । कित्येका चारी नेत्र विचित्र । किती स्थूळ कुब्जक । ऐसे गण ईश्वराचे ॥ १३१

Transliteration: Kityekansi netra eka | Kityeka chari netra vichitra | Kiti sthula kubjaka | Aise gana Ishvarache || 131

Meaning: Some had a single eye, others had four strange eyes. Some were massive, others were hunchbacked (Kubjaka). Such were the Ganas of the Lord.

अर्थ: "काहींना एकच डोळा होता, तर काहींना चार विचित्र डोळे होते. काही खूप जाड तर काही बुटके (कुब्जक) होते."

Ovi 132: ऐशापरीच्या गणांसहित । बैसला शिव मूर्तिमंत । सिंहासन रत्‍नखचित । सप्त प्रभावळीचे ॥ १३२

Transliteration: Aishaparichya ganansahita | Baisala Shiva murtimanta | Sinhasana ratnakhachita | Sapta prabhavaliche || 132

Meaning: Amidst such Ganas, Lord Shiva sat in person upon a throne studded with jewels and adorned with seven halos (Prabhavali).

अर्थ: अशा सर्व गणांसह भगवान शिव साक्षात तिथे रत्नखचित आणि सात प्रभावळी असलेल्या सिंहासनावर बसले होते.

Ovi 133: आरक्त एक प्रभावळी । तयावरी रत्‍ने जडली । अनुपम्य दिसे निर्मळी । सिंहासन परियेसा ॥ १३३

Transliteration: Arakta eka prabhavali | Tayavari ratne jadali | Anupamya dise nirmali | Sinhasana pariyesa || 133

Meaning: One halo was deep red (Arakta) and set with jewels. The throne looked incomparably pure and radiant.

अर्थ: सिंहासनाची पहिली प्रभावळ तांबूस (आरक्त) रंगाची असून त्यावर अमूल्य रत्ने जडलेली होती.

Ovi 134: दुसरी एक प्रभावळी । हेमवर्ण पिवळी । मिरवीतसे रत्‍ने बहळी । सिंहासन ईश्वराचे ॥ १३४

Transliteration: Dusari eka prabhavali | Hemavarna pivali | Miravitase ratne bahali | Sinhasana Ishvarache || 134

Meaning: The second halo was golden-yellow, showcasing a multitude of jewels on the Lord's throne.

अर्थ: दुसरी प्रभावळ सोन्यासारख्या (हेमवर्ण) पिवळ्या रंगाची होती, जी रत्नांनी चमकत होती.

Ovi 135: तिसरिये प्रभावळीसी । नीलवर्णे रत्‍ने कैसी । जडली असती कुसरीसी । सिंहासन ईश्वराचे ॥ १३५

Transliteration: Tisariye prabhavalisi | Nilavarne ratne kaisi | Jadali asati kusarisi | Sinhasana Ishvarache || 135

Meaning: In the third halo, blue-colored jewels were artistically embedded on the Lord's throne.

अर्थ: तिसरी प्रभावळ निळ्या रंगाच्या रत्नांनी अतिशय कलाकुसरीने सजवलेली होती.

Ovi 136: शुभ्रचतुर्थ प्रभावळी । रत्‍नखचित असे कमळी । आरक्तवर्ण असे जडली । सिंहासन शंकराचे ॥ १३६

Transliteration: Shvhrachaturtha prabhavali | Ratnakhachita ase kamali | Araktavarna ase jadali | Sinhasana Shankarache || 136

Meaning: The fourth halo was white, studded with red lotus-colored jewels on Lord Shankara's throne.

अर्थ: चौथी प्रभावळ पांढऱ्या रंगाची असून त्यावर कमळासारखी लाल रत्ने जडलेली होती.

Ovi 137: वैडूर्यरत्‍नखचित । मोती जडली असती बहुत । पाचवी प्रभावळी ख्यात । सिंहासन ईश्वराचे ॥ १३७

Transliteration: Vaiduryaratnakhachita | Moti jadali asati bahuta | Pachavi prabhavali khyata | Sinhasana Ishvarache || 137

Meaning: The fifth halo was famous for being encrusted with Vaidurya (cat's eye) gems and many pearls.

अर्थ: पाचवी प्रभावळ वैडूर्य मणी आणि मोत्यांनी मढवलेली होती.

Ovi 138: सहावी भूमि नीलवर्ण । भीतरी रेखा सुवर्णवर्ण । रत्‍ने जडली असती गहन । अपूर्व देखा त्रिभुवनांत ॥ १३८

Transliteration: Sahavi bhumi nilavarna | Bhitari rekha suvarnavarna | Ratne jadali asati gahana | Apurva dekha tribhuvananta || 138

Meaning: The sixth halo had a blue base with golden lines inside, set with profound jewels, a sight unique in all three worlds.

अर्थ: सहावी प्रभावळ निळ्या रंगाची असून त्यावर सोन्याच्या रेषा आणि जडजवाहीर होते, जे त्रिभुवनात अपूर्व होते.

Ovi 139: सातवी ऐसी प्रभावळी । अनेक रत६ने असे जडली । जे का विश्वकर्म्याने रचिली । अपूर्व देखा त्रिभुवनांत ॥ १३९

Transliteration: Satavi aishi prabhavali | Aneka ratne ase jadali | Je ka Vishvakarmyane rachili | Apurva dekha tribhuvananta || 139

Meaning: The seventh halo was adorned with various jewels, crafted by Vishvakarma himself, unparalleled in the universe.

अर्थ: सातवी प्रभावळ स्वतः विश्वकर्म्याने बनवलेली असून त्यावर अनेक प्रकारची रत्ने जडली होती.

Ovi 140: ऐशा सिंहासनावरी । बैसलासे त्रिपुरारि । कोटिसूर्य तेजासरी । भासतसे परियेसा ॥ १४०

Transliteration: Aisha sinhasanavari | Baisalaase Tripurari | Kotisurya tejasari | Bhasatase pariyesa || 140

Meaning: Upon such a throne sat Lord Tripurari (Shiva), radiating the brilliance of ten million suns.

अर्थ: अशा दिव्य सिंहासनावर भगवान त्रिपुरारी (शंकर) बसले होते, ज्यांचे तेज कोटी सूर्यांसारखे भासत होते.

Ovi 141: महाप्रळयसमयासी । सप्तार्णव-मिळणी जैसी । तैसिया श्वासोच्छ्‌वासेसी । बैसलासे ईश्वर ॥ १४१

Transliteration: Mahapralayasamayasi | Saptarnava-milani jaisi | Taisiya shvasochchh-vasesi | Baisalaase Ishvara || 141

Meaning: The Lord sat there, his breathing as deep and rhythmic as the convergence of the seven oceans during the great dissolution.

अर्थ: महाप्रलयाच्या वेळी सात समुद्र एकत्र आल्यावर जसा गंभीर आवाज येतो, तसा गंभीर श्वास घेत ईश्वर तिथे बसले होते.

Ovi 142: भाळनेत्र ज्वाळमाळा । संवर्ताग्नि जटामंडळा । कपाळी चंद्र षोडशकळा । शोभतसे सदाशिव ॥ १४२

Transliteration: Bhalanetra jvalamala | Samvartagni jatamandala | Kapali chandra shodashakala | Shobhatase Sadashiva || 142

Meaning: With a third eye on his forehead (Bhalanetra) and hair like a circle of fire, the sixteenth phase of the moon adorned Sadashiva's forehead.

अर्थ: त्यांच्या कपाळावर तिसरा डोळा (भाळनेत्र) असून जटांमध्ये अग्नीचे तेज होते आणि कपाळावर चंद्राची सोळावी कळा शोभत होती.

Ovi 143: तक्षक देखा वामकर्णी । वासुकी असे कानी दक्षिणी । तया दोघांचे नयन । नीलरत्‍नापरी शोभती ॥ १४३

Transliteration: Takshaka dekha vamakarni | Vasuki ase kani dakshini | Taya doghanche nayana | Nilaratnapari shobhati || 143

Meaning: Takshaka snake was in his left ear and Vasuki in his right; their eyes shone like blue gems.

अर्थ: डाव्या कानात तक्षक आणि उजव्या कानात वासुकी नाग कुंडल म्हणून होते, ज्यांचे डोळे निळ्या रत्नांसारखे चमकत होते.

Ovi 144: नीलकंठ दिसे आपण नागहार आभरण । सर्पाचेचि करी कंकण । मुद्रिकाही देखा सर्पाचिया ॥ १४४

Transliteration: Nilakantha dise apana nagahara abharana | Sarpachechi kari kankana | Mudrikahi dekha sarpachiya || 144

Meaning: Nilakantha appeared with serpent necklaces and ornaments. His bracelets and rings were all made of serpents.

अर्थ: त्यांचा कंठ निळा होता, गळ्यात नागांचे हार, हातांत सर्पांची कंकणे आणि बोटातही सर्पांच्याच अंगठ्या होत्या.

Ovi 145: मेखला तया सर्पाचे । चर्मपरिधान व्याघ्राचे । शोभा घंटी दर्पणाचे । ऐसेपरी दिसतसे ॥ १४५

Transliteration: Mekhala taya sarpache | Charmaparidhana vyaghrache | Shobha ghanti darpanache | Aisepari disatase || 145

Meaning: His waist-belt (mekhala) was a serpent, and his garment was tiger skin, reflecting light like a mirror.

अर्थ: कमरेला सर्पाचा पट्टा (मेखला) असून त्यांनी वाघाचे कातडे नेसले होते, ज्याची शोभा आरशासारखी दिसत होती.

Ovi 146: कर्कोटक-महापद्म । केली नूपुरे पाईंजण । जैसा चंद्र-संपूर्ण । तैसा शुभ्र दिसतसे ॥ १४६

Transliteration: Karkotaka-mahapadma | Keli nupure paiinjana | Jaisa chandra-sampurna | Taisa shubhra disatase || 146

Meaning: The serpents Karkotaka and Mahapadma were his anklets. He appeared as bright as the full moon.

अर्थ: कर्कोटक आणि महापद्म या नागांची त्यांनी पैंजणे केली होती. पौर्णिमेच्या चंद्राप्रमाणे त्यांचे रूप शुभ्र दिसत होते.

Ovi 147: म्हणोनि कर्पूरगौर म्हणती । ध्यानी ध्याईजे पशुपति । ऐसा भोळाचक्रवर्ती । बैसलासे सभेत ॥ १४७

Transliteration: Mhanoni Karpuragaura mhanti | Dhyani dhyaije Pashupati | Aisa bholachakravarti | Baisalaase sabheta || 147

Meaning: Therefore, he is called 'Karpuragaura' (white as camphor). One should meditate on Pashupati, who sat in the assembly as the simple-hearted sovereign.

अर्थ: म्हणूनच त्यांना 'कर्पूरगौर' (कापरासारखे गोरे) म्हणतात. अशा या भोळ्या चक्रवर्ती शंकराचे ध्यान करावे.

Ovi 148: रत्‍नमुकुट असे शिरी । नागेंद्र असे केयूरी । कुंडलांची दीप्ति थोरी । दिसतसे ईश्वर ॥ १४८

Transliteration: Ratnamukuta ase shiri | Nagendra ase keyuri | Kundalanchi dipti thori | Disatase Ishvara || 148

Meaning: A jeweled crown was on his head, the King of Serpents on his arms (Keyura), and the glow from his earrings was immense.

अर्थ: डोक्यावर रत्नमुकुट, दंडात नागांचे बाजूबंद आणि कानातील कुंडलांचे तेज अफाट दिसत होते.

Ovi 149: कंठी सर्पाचे हार । नीलकंथ मनोहर । सर्वांगी सर्पाचे अलंकार । शोभतसे ईश्वर ॥ १४९

Transliteration: Kanthi sarpache hara | Nilakantha manohara | Sarvangi sarpache alankara | Shobhatase Ishvara || 149

Meaning: With serpent necklaces around his neck, Nilakantha looked charming. The Lord was adorned with serpent ornaments all over his body.

अर्थ: गळ्यात सर्पांचे हार असलेला तो नीलकंठ मनोहर दिसत होता. त्यांच्या संपूर्ण शरीरावर सर्पांचेच अलंकार शोभत होते.

Ovi 150: शुभ्र कमळे अर्चिला । की चंदने असे लेपिला । कर्पूरकेळीने पूजिला । ऐसा दिसे ईश्वर ॥ १५०

Transliteration: Shubhra kamale archila | Ki chandane ase lepila | Karpurakelene pujila | Aisa dise Ishvara || 150

Meaning: He was worshiped with white lotuses and anointed with sandalwood and camphor; such was the Lord's appearance.

अर्थ: पांढऱ्या कमळांनी त्यांची पूजा केली होती, अंगाला चंदन आणि कापूर लावला होता, असे दिव्य रूप ईश्वराचे दिसत होते.

Ovi 151: दहाभुजा विस्तारेसी । एकेक हाती आयुधेसी । बैसलासे सभेसी । सर्वेश्वर शंकर ॥ १५१

Transliteration: Dahabhuja vistaresi | Ekeka hati ayudhesi | Baisalaase sabhesi | Sarveshvara Shankara || 151

Meaning: With ten extended arms, each holding a different weapon, the Lord of All, Shankara, sat in the assembly.

अर्थ: सर्वेश्वर भगवान शंकर आपल्या दहा हातांत वेगवेगळी शस्त्रे घेऊन त्या सभेमध्ये विराजमान झाले होते.

Ovi 152: एके हाती त्रिशूळ देखा । दुसरा डमरू सुरेखा । येरे हाती खड्ग तिखा । शोभतसे ईश्वर ॥ १५२

Transliteration: Eke hati trishula dekha | Dusara damaru surekha | Yere hati khadga tikha | Shobhatase Ishvara || 152

Meaning: Behold, in one hand he held a trident, in another a beautiful Damaru, and in yet another, a sharp sword (Khadga).

अर्थ: "त्यांच्या एका हातात त्रिशूळ, दुसऱ्यात सुंदर डमरू आणि तिसऱ्या हातात धारदार तलवार (खड्ग) शोभत होती."

Ovi 153: पानपात्र एका हाती । धनुष्य-बाणे कर शोभती । खट्वांग फरश येरे हाती । अंकुश करी मिरवीतसे ॥ १५३

Transliteration: Panapatra eka hati | Dhanushya-bane kara shobhati | Khatvanga pharasha yere hati | Ankusha kari miravitase || 153

Meaning: He held a vessel in one hand; his other hands were adorned with a bow, arrows, a Khvanga (club), an axe (Parashu), and a goad (Ankusha).

अर्थ: एका हातात पानपात्र, तर इतर हातांत धनुष्य-बाण, खट्वांग (एक प्रकारचे शस्त्र), परशू (कुऱ्हाड) आणि अंकुश झळकत होता.

Ovi 154: मृग धरिला असे करी देखा । ऐसा तो हा पिनाका । दहाभुजा दिसती निका । बैसलासे सभेत ॥ १५४

Transliteration: Mruga dharila ase kari dekha | Aisa to ha Pinaka | Dahabhuja disati nika | Baisalaase sabheta || 154

Meaning: Behold, he also held a deer in one hand. This Pinaka-bearer sat in the assembly with his ten majestic arms.

अर्थ: एका हातात त्यांनी मृग (हरिण) धरले होते. अशा प्रकारे दहा हातांनी युक्त असलेला तो पिनाकधारी शिव सभेत बसला होता.

Ovi 155: पंचवक्त्र सर्वेश्वर । एकेक मुखाचा विस्तार । दिसतसे सालंकार । सांगेन ऐका श्रोतेजन ॥ १५५

Transliteration: Panchavaktra Sarveshvara | Ekeka mukhacha vistara | Disatase salankara | Sangena aika shrotejana || 155

Meaning: The Lord of All has five faces. I will now describe the ornamentation and detail of each face; listen, O audience.

अर्थ: "त्या पंचमुखी (पाच मुखे असलेल्या) ईश्वराच्या प्रत्येक मुखाचे अलंकारांनी नटलेले वर्णन आता मी सांगतो, ते श्रोत्यांनी ऐकावे."

Ovi 156: कलंकाविणे चंद्र जैसा । किंवा क्षीरफेन ऐसा । भस्मभूषणे रूपे कैसा । दिसे मन्मथाते दाहोनिया ॥ १५६

Transliteration: Kalankavine chandra jaisa | Kiva kshiraphena aisa | Bhasmabhushane rupe kaisa | Dise Manmathate dahoniya || 156

Meaning: Like a moon without blemish or the foam of milk, adorned with Bhasma, he appeared as the one who burnt Manmatha (Kamadeva).

अर्थ: डाग नसलेल्या चंद्राप्रमाणे किंवा दुधाच्या फेसाप्रमाणे शुभ्र असलेले त्यांचे रूप भस्मामुळे अधिकच उजळून दिसत होते. त्यांनीच कामदेवाचे दहन केले होते.

Ovi 157: सूर्य-चंद्र अग्निनेत्र । नागहार कटिसूत्र । दिसे मूर्ति पवित्र । सर्वेश्वर परियेसा ॥ १५७

Transliteration: Surya-chandra agninetra | Nagahara katisutra | Dise murti pavitra | Sarveshvara pariyesa || 157

Meaning: With eyes of the Sun, Moon, and Fire, wearing serpent necklaces and a serpent belt, listen to the description of this holy form of the Lord.

अर्थ: "सूर्य, चंद्र आणि अग्नी हे त्यांचे तीन डोळे आहेत. गळ्यात नागांचे हार आणि कमरेला नागाचाच पट्टा (कटिसूत्र) असलेली ती मूर्ती अत्यंत पवित्र दिसत होती."

Ovi 158: शुभ्र टिळक कपाळी । बरवा शोभे चंद्रमौळी । हास्यवदन केवळी । अपूर्व देखा श्रीशंकर ॥ १५८

Transliteration: Shubhra tilaka kapali | Barava shobhe Chandramauli | Hasyavadana kevali | Apurva dekha Shri Shankara || 158

Meaning: With a white mark on his forehead, the moon-headed Shiva looked magnificent with a smiling face; behold the extraordinary Shri Shankara.

अर्थ: "कपाळावर पांढरा टिळा लावलेले, डोक्यावर चंद्र धारण केलेले आणि चेहऱ्यावर मंद हास्य असलेले श्रीशंकर अपूर्व दिसत होते."

Ovi 159: दुसरे मुख उत्तरेसी । शोभतसे विस्तारेसी । ताम्रवर्णाकार कमळेसी । अपूर्व दिसे परियेसा ॥ १५९

Transliteration: Dusare mukha uttaresi | Shobhatase vistaresi | Tamravarnakara kamalesi | Apurva dise pariyesa || 159

Meaning: His second face facing north was beautifully detailed, resembling a copper-colored lotus.

अर्थ: त्यांचे उत्तरेकडील दुसरे मुख तांबूस रंगाच्या कमळाप्रमाणे तेजस्वी आणि सुंदर दिसत होते.

Ovi 160: जैसे दाडिंबाचे फूल । किंवा प्रातःरविमंडळ । तैसे मिरवे मुखकमळ । ईश्वराचे परियेसा ॥ १६०

Transliteration: Jaise dadimbache phula | Kiva prataravimandala | Taise mirave mukhakamala | Ishvarache pariyesa || 160

Meaning: Like a pomegranate flower or the morning sun, so shone the lotus-like face of the Lord.

अर्थ: डाळिंबाच्या फुलाप्रमाणे किंवा पहाटेच्या सूर्यबिंबाप्रमाणे ईश्वराचे ते मुखकमळ झळकत होते.

Ovi 161: तिसरे मुख पूर्वदिशी । गंगा अर्धचंद्र शिरसी । जटाबंदन केली कैसी । सर्पवेष्टित परियेसा ॥ १६१

Transliteration: Tisare mukha purvadishi | Ganga ardhachandra shirasi | Jatabandana keli kaisi | Sarpaveshtita pariyesa || 161

Meaning: The third face facing east had Ganga and the crescent moon on the head, with matted hair bound and entwined with serpents.

अर्थ: "पूर्वेकडील तिसऱ्या मुखावर गंगा आणि अर्धचंद्र असून, त्यांच्या जटा सर्पांनी गुंफलेल्या (वेढलेल्या) होत्या."

Ovi 162: चवथे मुख दक्षिणेसी । मिरवे नीलवर्णेसी । विक्राळ दाढा दारुणेसी । दिसतसे तो ईश्वर ॥ १६२

Transliteration: Chavathe mukha dakshinesi | Mirave nilavarnesi | Vikrala dadha darunesi | Disatase to Ishvara || 162

Meaning: The fourth face facing south was blue-colored, appearing terrifying with its fierce fangs.

अर्थ: दक्षिणेकडील चौथे मुख निळ्या रंगाचे असून त्यावरील मोठ्या दाढांमुळे ते रूप अत्यंत भीषण आणि रुद्र वाटत होते.

Ovi 163: मुखांहूनि ज्वाला निघती । तैसा दिसे तीव्रमूर्ति । रुंडमाळा शोभती । सर्पवेष्टित परियेसा ॥ १६३

Transliteration: Mukanhuni jvala nighati | Taisa dise tivramurti | Rundamala shobhati | Sarpaveshtita pariyesa || 163

Meaning: Flames seemed to emerge from the mouth; he appeared as a fierce deity adorned with a necklace of skulls (Rundamala) entwined with serpents.

अर्थ: त्या मुखातून जणू ज्वाला बाहेर पडत होत्या. गळ्यात मुंडक्यांची माळ (रुंडमाळ) असून त्यावर सर्प वेढलेले होते.

Ovi 164: पाचवे असे ऐसे वदन । व्यक्ताव्यक्त असे जाण । साकार निराकार सगुण । सगुण निर्गुण ईश्वर ॥ १६४

Transliteration: Pachave ase aise vadana | Vyaktavyakta ase jana | Sakara nirakara saguna | Saguna nirguna Ishvara || 164

Meaning: The fifth face is both manifest and unmanifest, formal and formless, with attributes and without (Saguna and Nirguna).

अर्थ: "पाचवे मुख हे व्यक्त आणि अव्यक्त दोन्ही आहे. ते साकार, निराकार, सगुण आणि निर्गुण अशा सर्व रूपांचे प्रतीक आहे."

Ovi 165: सलक्षण निर्लक्षण । ऐसे शोभतसे वदन । परब्रह्म वस्तु तो जाण । सर्वेश्वर पंचमुखी ॥ १६५

Transliteration: Salakshana nirlakshana | Aise shobhatase vadana | Parabrahma vastu to jana | Sarveshvara panchamukhi || 165

Meaning: Adorned with characteristics and yet beyond them, know this face to be the Supreme Brahman; the Five-faced Lord of All.

अर्थ: ते मुख सर्व लक्षणांनी युक्त आणि लक्षणांच्या पलीकडचेही आहे. हे पंचमुखी शिव साक्षात परब्रह्मच आहेत.

Ovi 166: काळ व्याळ सर्प बहुत । कंठी माळ मिरवे ख्यात । चरण मिरविती आरक्त । कमळापरी ईश्वराचे ॥ १६६

Transliteration: Kala vyala sarpa bahuta | Kanthi mala mirave khyata | Charana miraviti arakta | Kamalapari Ishvarache || 166

Meaning: With many dark serpents forming a famous necklace, the Lord's feet shone reddish like lotuses.

अर्थ: गळ्यात काळ्या सर्पांच्या माळा असून ईश्वराचे पाय कमळाच्या पाकळ्यांप्रमाणे तांबूस आणि कोमल दिसत होते.

Ovi 167: चंद्रासारिखी नखे देखा । मिरवे चरणी पादुका । अळंकार-सर्प ऐका । शोभतसे परमेश्वर ॥ १६७

Transliteration: Chandrasarikhi nakhe dekha | Mirave charani paduka | Alankara-sarpa aika | Shobhatase Parameshvara || 167

Meaning: His toenails shone like the moon; he wore sandals on his feet and was adorned with serpent ornaments.

अर्थ: "पायांची नखे चंद्रासारखी चमकत होती, पायांत पादुका होत्या आणि सर्पांच्या अलंकारांनी परमेश्वर शोभत होता."

Ovi 168: व्याघ्रांबर पांघरुण । सर्प बांधले असे आपण । गाठी बांधिली असे जाण । नागबंधन करूनिया ॥ १६८

Transliteration: Vyaghrambara pangharuna | Sarpa bandhale ase apana | Gathi bandhili ase jana | Nagabandhana karuniya || 168

Meaning: He wore tiger skin as his garment and secured it by tying a knot with a serpent, known as Nagabandhana.

अर्थ: त्यांनी वाघाचे कातडे परिधान केले होते आणि त्याला बांधण्यासाठी सर्पाचीच गाठ (नागबंधन) मारली होती.

Ovi 169: नाभी चंद्रावळी शोभे । ह्रदयी कटाक्ष रोम उभे । परमार्थमूर्ति लाभे । भक्तजना मनोहर ॥ १६९

Transliteration: Nabho chandravalli shobhe | Hrudayi kataksha roma ubhe | Paramarthamurti labhe | Bhaktajana manohara || 169

Meaning: Near his navel, the brilliance of the moon shone. This supreme spiritual form, which gives joy to devotees, was enchantingly beautiful.

अर्थ: त्यांच्या नाभीजवळ चंद्राची कळा शोभत होती. भक्तांना सुख देणारी ही परमार्थमूर्ती अत्यंत मनोहर होती.

Ovi 170: ऐसा रुद्र महाभोळा । सिंहासनी आरूढला । पार्वतीसहित शोभला । बैसलासे परमेश्वर ॥ १७०

Transliteration: Aisa Rudra mahabhola | Sinhasani arudhala | Parvatisahita shobhala | Baisalaase Parameshvara || 170

Meaning: Thus, the innocent and mighty Lord Rudra sat majestically on the throne, appearing splendid alongside Goddess Parvati.

अर्थ: असा हा भोळा शंकर पार्वतीमातेसह दिव्य सिंहासनावर विराजमान झाला होता.

Ovi 171: पार्वतीचे श्रृंगार । नानापरीचे अलंकार । मिरवीतसे अगोचर । सर्वेश्वरी परियेसा ॥ १७१

Transliteration: Parvatiche shrungara | Nanapariche alankara | Miravitase agochara | Sarveshvari pariyesa || 171

Meaning: The adornments and various ornaments of Mother Parvati were beyond description (indiscernible). She looked magnificent as the Sovereign of All.

अर्थ: माता पार्वतीचे शृंगार आणि विविध अलंकार शब्दांच्या पलीकडचे (अगोचर) असून ती साक्षात सर्वेश्वरी तिथे शोभत होती.

Ovi 172: कनकचाफे गोरटी । मोतियांचा हार कंठी । रत्‍नखचित मुकुटी । नागबंदी दिसतसे ॥ १७२

Transliteration: Kanakachaphe gorati | Motiyancha hara kanthi | Ratnakhachita mukuti | Nagabandi disatase || 172

Meaning: With a fair complexion like golden Champa flowers, a pearl necklace around her neck, and a gem-studded crown, she looked divine with the Nagabandi mark.

अर्थ: सुवर्णचाफ्यासारखा गौर वर्ण, गळ्यात मोत्यांचा हार आणि रत्नजडित मुकुटावर नागबंदीची शोभा दिसत होती.

Ovi 173: नानापरीच्या पुष्पजाति । मुकुटावरी शोभती । तेथे भ्रमर आलापिती । परिमळालागी परियेसा ॥ १७३

Transliteration: Nanaparichya pushpajati | Mukutavari shobhati | Tethe bhramara alapiti | Parimalalagi pariyesa || 173

Meaning: Various species of flowers adorned her crown, attracting bees that hummed around for their fragrance.

अर्थ: मुकुटावर विविध प्रकारची फुले होती, ज्यांच्या सुगंधामुळे भुंगे तिथे गुंजारव करत होते.

Ovi 174: मोतियांची थोर जाळी । मिरवीतसे मुकुटाजवळी । रत्‍ने असती जडली । शोभायमान दिसतसे ॥ १७४

Transliteration: Motiyanchi thora jali | Miravitase mukutajavali | Ratne asati jadali | Shobhayaman disatase || 174

Meaning: Large nets of pearls were displayed near her crown, studded with jewels, looking extremely beautiful.

अर्थ: मुकुटाच्या बाजूला मोत्यांच्या माळांची जाळी आणि जडवलेली रत्ने अतिशय सुंदर दिसत होती.

Ovi 175: मुख दिसे पूर्णचंद्र । मिरवतसे हास्य मंद । जगन्माता विश्ववंद्य । दिसतसे परमेश्वरी ॥ १७५

Transliteration: Mukha dise purnachandra | Miravatase hasya manda | Jaganmata vishvavandya | Disatase Parameshvari || 175

Meaning: Her face resembled the full moon, graced with a gentle smile. The Mother of the Universe, revered by all, appeared divinely radiant.

अर्थ: तिचे मुख पूर्णचंद्रासारखे असून त्यावर मंद हास्य होते. ही विश्ववंद्य जगन्माता अत्यंत तेजस्वी दिसत होती.

Ovi 176: नासिक बरवे सरळ । तेथे म्रिअवे मुक्ताफळ । त्यावरी रत्‍ने सोज्ज्वळ । जडली असती शोभायमान ॥ १७६

Transliteration: Nasika barave sarala | Tethe mriave muktaphala | Tyavari ratne sojjvala | Jadali asati shobhayaman || 176

Meaning: Her nose was beautifully straight, adorned with a large pearl (Muktaphala) set with brilliant, shining jewels.

अर्थ: नासिक बरवे सरळ । तेथे म्रिअवे मुक्ताफळ । त्यावरी रत्‍ने सोज्ज्वळ । जडली असती शोभायमान.

Ovi 177: अधर पवळवेली दिसे । दंतपंक्ति रत्‍न जैस । ऐसी माता मिरवतसे । जगन्माता परियेसा ॥ १७७

Transliteration: Adhara pavalaveli dise | Dantapankti ratna jaisa | Aishi mata miravatase | Jaganmata pariyesa || 177

Meaning: Her lips looked like coral vines and her rows of teeth like jewels. Such was the Mother of the Universe.

अर्थ: तिचे ओठ प्रवाळासारखे लाल आणि दात रत्नांच्या ओळीसारखे सुंदर दिसत होते.

Ovi 178: कानी तानवडे भोवरिया । रत्‍नखचित मिरवलिया । अलंकार महामाया । लेइली असे जगन्माता ॥ १७८

Transliteration: Kani tanavade bhovariya | Ratnakhachita miravaliya | Alankara mahamaya | Leili ase jaganmata || 178

Meaning: In her ears, she wore gem-studded earrings (Tanavade and Bhovariya). The Great Illusion (Mahamaya), the Mother of the World, was thus adorned.

अर्थ: कानांमध्ये रत्नजडित दागिने (तानवडे व भोवरिया) घालून ही महामाया नटली होती.

Ovi 179: पीतवर्ण चोळी देखा । कुच तटतटित शोभे निका । एकावेळी रत्‍ने अनेका । शोभतसे कंठी हार ॥ १७९

Transliteration: Pitavarna choli dekha | Kucha tatatatita shobhe nika | Ekavali ratne aneka | Shobhatase kanthi hara || 179

Meaning: Behold her yellow blouse and the many necklaces of jewels shining around her neck.

अर्थ: तिने पिवळ्या रंगाची चोळी नेसली होती आणि गळ्यात अनेक रत्नांचे हार शोभत होते.

Ovi 180: कालव्याल सर्प थोर । स्तनपान करिती मनोहर । कैसे भाग्य दैव थोर । त्या सर्पाचे परियेसा ॥ १८०

Transliteration: Kalavyala sarpa thora | Stanapana kariti manohara | Kaise bhagya daiva thora | Tya sarpache pariyesa || 180

Meaning: Great serpents (from Shiva's body) would come and drink milk from her; how great must be the destiny of those serpents!

अर्थ: शंकराच्या अंगावरील सर्प तिथे येऊन मातेचे स्तनपान करत होते; त्या सर्पांचे भाग्य किती मोठे असावे!

Ovi 181: आरक्त वस्त्र नेसली । जैसे दाडिंब पुष्पवेली । किंवा कुंकुमे डवरिली । गिरिजा माता परियेसा ॥ १८१

Transliteration: Arakta vastra nesali | Jaise dadimba pushpaveli | Kiva kunkume davarili | Girija mata pariyesa || 181

Meaning: She wore deep red garments, looking like a pomegranate vine in bloom or as if covered in kumkum.

अर्थ: डाळिंबाच्या फुलांसारखे किंवा कुंकवासारखे लाल वस्त्र नेसलेली माता गिरिजा तिथे शोभत होती.

Ovi 182: बाहुदंड सुरेखा । करी कंकण मिरवे देखा । रत्‍नखचित मेखळा देखा । लेईली असे अपूर्व जे ॥ १८२

Transliteration: Bahudanda surekha | Kari kankana mirave dekha | Ratnakhachita mekhala dekha | Leili ase apurva je || 182

Meaning: Her arms were shapely, adorned with bracelets. She wore a unique, gem-studded waist-belt (Mekhala).

अर्थ: तिचे हात रेखीव होते, हातांत कंकणे आणि कमरेला रत्नजडित मेखला (कंबरपट्टा) अत्यंत सुंदर दिसत होती.

Ovi 183: चरण शोभती महा बरवे । असती नेपुरे स्वभावे । ऐसे पार्वती-ध्यान ध्यावे । म्हणती गण समस्त ॥ १८३

Transliteration: Charana shobhati maha barave | Asati nepure svabhave | Aise Parvati-dhyana dhyave | Mhanti gana samasta || 183

Meaning: Her feet were exceedingly beautiful, wearing anklets (Nupure). All the Ganas said one should meditate on this form of Parvati.

अर्थ: पायांत पैंजण (नूपुरे) असून पाय अत्यंत सुंदर होते. सर्व गण मातेच्या या रूपाचे ध्यान करत होते.

Ovi 184: अष्टमीच्या चंद्रासारिखा । मिरवे टिळक काअळी कैसा । त्रिपुंड्र टिळा शुभ्र जैसा । मोतियांचा परियेसा ॥ १८४

Transliteration: Ashtamichya chandrasarikha | Mirave tilaka kapali kaisa | Tripundra tilaka shubhra jaisa | Motiyancha pariyesa || 184

Meaning: On her forehead, a mark like the eighth-day moon shone, along with a white Tripundra mark like pearls.

अर्थ: मातेच्या कपाळावर अष्टमीच्या चंद्रासारखा आणि मोत्यांच्या शुभ्र रंगासारखा त्रिपुंड्र टिळा शोभत होता.

Ovi 185: नानापरीचे अलंकार । अनेकपरीचे श्रृंगार । कवण वर्णू शके पार । जगन्माता अंबिकेचा ॥ १८५

Transliteration: Nanapariche alankara | Anekapariche shrungara | Kavana varnu shake para | Jaganmata Ambikecha || 185

Meaning: Who can describe the limit of the various ornaments and decorations of Ambika, the Mother of the Universe?

अर्थ: जगन्माता अंबिकेच्या त्या अनंत शृंगाराचे आणि अलंकारांचे वर्णन करणे कुणालाही शक्य नाही.

Ovi 186: ऐसा शंभु उमेसहित । बैसलासे सभेत । तेहतीस कोटि परिवारसहित । इंद्र उभा वोळगेसी ॥ १८६

Transliteration: Aisa Shambhu Umesahita | Baisalaase sabheta | Tehattisa koti parivarasahita | Indra ubha volagesi || 186

Meaning: Thus sat Shambhu with Uma in the assembly. Indra stood in service along with the thirty-three crore followers.

अर्थ: अशा प्रकारे भगवान शिव आणि माता पार्वती तिथे बसले होते आणि ३३ कोटी देवांसह इंद्र त्यांच्या सेवेत उभा होता.

Ovi 187: उभे समस्त सुरवर । देवऋषि सनत्कुमार । आले तेथे वेगवक्त्रे । तया ईश्वरसभेसी ॥ १८७

Transliteration: Ubhe samasta suravara | Devarushi Sanatkumara | Ale tethe vegavaktra | Taya Ishvarasabhesi || 187

Meaning: All the chief gods, divine sages, and Sanatkumara arrived swiftly at the Lord's assembly.

अर्थ: सर्व देव, ऋषी आणि सनत्कुमार मुनी तिथे ईश्वराच्या दर्शनासाठी त्वरित आले.

Ovi 188: सनत्कुमार तये वेळी । लागतसे चरणकमळी । साष्टांग नमन बहाळी । विनवीतसे शिवासी ॥ १८८

Transliteration: Sanatkumara taye veli | Lagatase charanakamali | Sashtanga namana bahali | Vinavitase Shivasi || 188

Meaning: At that time, Sanatkumara touched the Lord's lotus feet, offered a full prostration, and made a request to Shiva.

अर्थ: सनत्कुमार मुनींनी शिवाला साष्टांग नमस्कार केला आणि त्यांच्या चरणकमळांना स्पर्श करून विनंती केली.

Ovi 189: जय जया उमाकांता । जय जया शंभु विश्वकर्ता । त्रिभुवनी तूचि दाता । चतुर्विध पुरुषार्थ ॥ १८९

Transliteration: Jaya jaya Umakanta | Jaya jaya Shambhu vishvakarta | Tribhuvani tuchi data | Chaturvidha purushartha || 189

Meaning: "Victory to you, O Lord of Uma! Victory to Shambhu, the Creator of the Universe! You are the sole giver of the four goals of life (Dharma, Artha, Kama, Moksha) in the three worlds."

अर्थ: "हे उमाकांता, विश्वकर्त्या शंभो, तुमचा विजय असो! आपणच त्रिभुवनाचे दाते असून धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष देणारे आहात."

Ovi 190: समस्त धर्म आपणासी । स्वामी निरोपिले कृपेसी । भवार्णवी तरावयासी । पापक्षयाकारणे ॥ १९०

Transliteration: Samasta dharma apanasi | Swami niropile krupesi | Bhavarnavi taravayasi | Papakshayakarene || 190

Meaning: "O Master, you have mercifully instructed us in all duties (Dharma) to cross the ocean of existence and for the destruction of sins."

अर्थ: "स्वामी, आपण आम्हाला सर्व धर्म आणि भवसागर तरून जाण्याचे मार्ग आधीच सांगितले आहेत."

Ovi 191: आणिक एक आम्हा देणे । मुक्ति होय अल्पपुण्ये । चारी पुरुषार्थ येणे गुणे । अनायासे साधिजे ॥ १९१

Transliteration: Anika eka amha dene | Mukti hoya alpapunya | Chari purushartha yene gune | Anayase sadhije || 191

Meaning: "Grant us one more thing: a way to attain liberation with little merit, through which the four goals of life can be achieved effortlessly."

अर्थ: "परंतु आता असे काहीतरी सांगा ज्यामुळे थोड्या पुण्यातही मुक्ती मिळेल आणि चारी पुरुषार्थ सहज साध्य होते."

Ovi 192: एर्‍हवी समस्त पुण्यासी । करावे कष्त असमसहासी । हितार्थ सर्व मानवांसी । निरोपावे स्वामिया ॥ १९२

Transliteration: Erhavi samasta punyasi | Karave kashta asamasahasi | Hitartha sarva manavansi | Niropave swamiya || 192

Meaning: "Otherwise, one must endure immense hardship for great merit. O Master, please explain this for the benefit of all humans."

अर्थ: "एरवी मोठे पुण्य मिळवण्यासाठी खूप कष्ट करावे लागतात. मानवाच्या कल्याणासाठी सोपा मार्ग सांगावा."

Ovi 193: ऐसे विनवी सनत्कुमा । मनी संतोषोनिया ईश्वर । सांगता झाला कर्पूरगौर । सनत्कुमार मुनीसी ॥ १९३

Transliteration: Aise vinavi Sanatkuma | Mani santoshoniya Ishvara | Sangata jhala Karpuragaura | Sanatkumara munisi || 193

Meaning: Hearing Sanatkumara's plea, the Lord was pleased. Karpuragaura (Shiva) began to instruct Sage Sanatkumara.

अर्थ: सनत्कुमारांची विनंती ऐकून भगवान शंकर प्रसन्न झाले आणि त्यांनी मुनींना उपदेश करण्यास सुरुवात केली.

Ovi 194: ईश्वर म्हणे तये वेळी । ऐका देव ऋषि सकळी । घडे धर्म तात्काळी । ऐसे पुण्य सांगेन ॥ १९४

Transliteration: Ishvara mhane taye veli | Aika deva rushi sakali | Ghade dharma tatkali | Aise punya sangena || 194

Meaning: The Lord said, "Listen, all gods and sages! I shall tell you of a merit through which righteousness is attained instantly."

अर्थ: "ईश्वर म्हणाले, 'हे देव आणि ऋषीहो, ऐका! ज्यामुळे तात्काळ धर्म साध्य होतो, असे महान पुण्य मी तुम्हाला सांगतो.'"

Ovi 195: वेदशास्त्रसंमतेसी । असे धर्म परियेसी । अनंत पुण्य त्रिपुंड्रेसी । भस्मांकित परियेसा ॥ १९५

Transliteration: Vedashastrasammetesi | Ase dharma pariyesi | Ananta punya Tripundresi | Bhasmankita pariyesa || 195

Meaning: "According to the Vedas and scriptures, applying the Tripundra with Bhasma brings infinite merit."

अर्थ: "वेदशास्त्रसंमत असा हा धर्म आहे की, अंगाला भस्म लावून त्रिपुंड्र धारण केल्याने अनंत पुण्य मिळते."

Ovi 196: ऐकोनि विनवी सनत्कुमार । कवण विधी लाविजे नर । कवण ’स्थान’, ’द्रव्य’ परिकर । ’शक्ति’ ’देवता’ कवण असे ॥ १९६

Transliteration: Aikoni vinavi Sanatkumara | Kavana vidhi lavije nara | Kavana 'sthana', 'dravya' parikara | 'Shakti' 'devata' kavana ase || 196

Meaning: Hearing this, Sanatkumara asked, "By what procedure should a man apply it? What are the locations, the substances, the power (Shakti), and the presiding deity?"

अर्थ: सनत्कुमारांनी विचारले, "हे भस्म लावण्याची विधी काय? त्याचे स्थान, लागणारे द्रव्य, शक्ती आणि देवता कोणती आहे?"

Ovi 197: कवण ’कर्तृ’ किं ’प्रमाण’ । कोण ’मंत्रे’ लाविजे आपण । स्वामी सांगा विस्तारून । म्हणोनि चरणी लागला ॥ १९७

Transliteration: Kavana 'kartru' kim 'pramana' | Kona 'mantre' lavije apana | Swami sanga vistaruna | Mhanoni charani lagala || 197

Meaning: "Who should perform it, what is the measure, and with which mantras? O Master, explain in detail," he said, touching the Lord's feet.

अर्थ: "हे कोणी लावावे, त्याचे प्रमाण किती असावे आणि कोणत्या मंत्रांनी लावावे, हे कृपया सविस्तर सांगा."

Ovi 198: ऐसी विनंती ऐकोनि । सांगे शंकर विस्तारोनि । गोमय द्रव्य, देवता-अग्नि । भस्म करणे परियेसा ॥ १९८

Transliteration: Aishi vinanti aikoni | Sange Shankara vistaroni | Gomaya dravya, devata-Agni | Bhasma karane pariyesa || 198

Meaning: Hearing the request, Shiva explained: "Cow dung (Gomaya) is the substance, and Agni (Fire) is the deity. Thus, Bhasma should be prepared."

अर्थ: शंकरांनी सांगितले की, गायीचे शेण (गोमय) हे भस्मासाठी मुख्य द्रव्य असून अग्नी ही त्याची देवता आहे.

Ovi 199: पुरातनीचे यज्ञस्थानी । जे का असे मेदिनी । पुण्य बहुत लाविताक्षणी । भस्मांकिता परियेसा ॥ १९९

Transliteration: Purataniche yajnasthani | Je ka ase medini | Punya bahuta lavitakshani | Bhasmankita pariyesa || 199

Meaning: "The ash found at ancient sacrificial sites (Yajnasthana) brings immense merit the moment it is applied."

अर्थ: प्राचीन यज्ञस्थळावरची माती किंवा तिथले भस्म लावल्याने खूप पुण्य मिळते.

Ovi 200: सद्योजाता’दि मंत्रेसी । घ्यावे भस्म तळहस्तासी । अभिमंत्रावे भस्मासी । ’अग्निरित्या’दि मंत्रेकरोनि ॥ २००

Transliteration: Sadyojata'di mantresi | Ghyave bhasma talahastasi | Abhimantrave bhasmasi | 'Agniritya'di mantrekaroni || 200

Meaning: "Take Bhasma in your palm with the 'Sadyojata' mantra and consecrate it with the 'Agniriti Bhasma' mantra."

अर्थ: "सद्योजाता" इत्यादी मंत्रांनी भस्म हातावर घ्यावे आणि "अग्निरिति भस्म" या मंत्राने त्याला अभिमंत्रित करावे.

Ovi 201: ’मानस्तोके’ ति मंत्रेसी । संमदावे अंगुष्ठेसी । त्र्यंबकादि मंत्रेसी । शिरसी लाविजे परियेसा ॥ २०१

Transliteration: 'Manastoke' ti mantresi | Sammadave angushthesi | Tryambakadi mantresi | Shirasi lavije pariyesa || 201

Meaning: "With the 'Manastoke' mantra, mix it using your thumb. Apply it to the head with the 'Tryambaka' (Mahamrityunjaya) mantra."

अर्थ: 'मानस्तोके' मंत्राने अंगठ्याने भस्म मळावे आणि 'त्र्यंबकं यजामहे' या मंत्राने ते डोक्याला लावावे.

Ovi 202: ’त्र्यायुषे’ ति मंत्रेसी । लाविजे ललाटभुजांसी । त्याणेची मंत्रे परियेसी । स्थानी स्थानी लाविजे ॥ २०२

Transliteration: 'Tryayushe' ti mantresi | Lavije lalatabhujansi | Tyanechi mantre pariyesi | Sthani sthani lavije || 202

Meaning: "With the 'Tryayusham' mantra, apply it to the forehead and arms. Use the same mantra to apply it to other body parts."

अर्थ: 'त्र्यायुषं जमदग्नेः' या मंत्राने कपाळाला आणि हातांना (भुजांना) भस्म लावावे. याच मंत्राने शरीराच्या इतर भागांवरही विलेपन करावे.

Ovi 203: तीनी रेखा एके स्थानी । लावाव्या त्याच मंत्रांनी । अधिक न लाविजे भ्रुवांहुनी । भ्रूसमान लाविजे ॥ २०३

Transliteration: Tini rekha eke sthani | Lavavya tyacha mantrani | Adhika na lavije bhruvanhuni | Bhrusamana lavije || 203

Meaning: "Draw three lines at each spot using those mantras. Do not extend them beyond the eyebrows; keep them aligned with the brows."

अर्थ: "एकाच ठिकाणी तीन रेषा (त्रिपुंड्र) काढाव्यात. या रेषा भुवयांच्या बाहेर जाऊ नयेत, तर भुवयांच्या लांबीइतक्याच असाव्यात."

Ovi 204: मध्यमानामिकांगुळेसी । लाविजे पहिले ललाटेसी । प्रतिलोम-अंगुष्ठेसी । मध्यरेषा काढिजे ॥ २०४

Transliteration: Madhyamanamikangulesi | Lavije pahile lalatasi | Pratiloma-angushthesi | Madhyaresha kadhije || 204

Meaning: "Use the middle and ring fingers to draw the first and third lines on the forehead. Draw the middle line in the opposite direction using the thumb."

अर्थ: मध्यम आणि अनामिका या बोटांनी कपाळावर पहिली आणि तिसरी रेषा काढावी आणि अंगठ्याने विरुद्ध दिशेने ओढून मधली रेषा काढावी.

Ovi 205: त्रिपुंड्र येणेपरी । लाविजे तुम्ही परिकरी । एक एक रेखेच्या विस्तारी । सांगेन ऐका एकचित्ते ॥ २०५

Transliteration: Tripundra yenepari | Lavije tumhi parikari | Eka eka rekhecha vistari | Sangena aika ekachitte || 205

Meaning: "In this way, apply the Tripundra. Now listen with focus as I explain the significance of each line."

अर्थ: अशा प्रकारे त्रिपुंड्र लावावे. आता त्या तीन रेषांचे महत्त्व मी तुम्हाला सांगतो, ते नीट ऐका.

Ovi 206: नव देवता विख्यातेसी । असती एकेक रेखेसी । ’अ’ कार गार्हपत्यासी । भूरात्मा रजोगुण ॥ २०६

Transliteration: Nava devata vikhyatesi | Asati ekeka rekhesi | 'A' kara Garhapatyasi | Bhuratma rajoguna || 206

Meaning: "There are nine deities associated with each line. The first line represents 'A', the Garhapatya fire, the Earth (Bhuh), and the Rajas guna."

अर्थ: "या रेषांमध्ये नऊ देवतांचा वास असतो. पहिली रेषा 'अ' कार, गार्हपत्य अग्नी, पृथ्वी आणि रजोगुणाचे प्रतीक आहे."

Ovi 207: ऋग्वेद आणि क्रियाशक्ति । प्रातःसवन असे ख्याति । महादेव-देव म्हणती । प्रथम रेखा येणेपरी ॥ २०७

Transliteration: Rugveda ani kriyashakti | Pratahsavana ase khyati | Mahadeva-deva mhanti | Prathama rekha yenepari || 207

Meaning: "The first line is also Rigveda, the power of action (Kriyashakti), the morning sacrifice, and Lord Mahadeva."

अर्थ: ही पहिली रेषा ऋग्वेद, क्रियाशक्ती, प्रातःकाळची उपासना आणि महादेव यांचे रूप आहे.

Ovi 208: दुसरे रेखेची देवता । सांगेन ऐका विस्तारता । ’उ’ कार दक्षिणाग्नि देवता । नभ सत्त्व जाणावे ॥ २०८

Transliteration: Dusare rekhechi devata | Sangena aika vistarata | 'U' kara Dakshinagni devata | Nabha sattva janave || 208

Meaning: "Now listen to the deity of the second line: 'U', the Dakshinagni fire, the Sky (Nabhah), and Sattva guna."

अर्थ: "दुसऱ्या रेषेची देवता 'उ' कार, दक्षिणाग्नी, आकाश आणि सत्त्वगुण ही आहे."

Ovi 209: यजुर्वेद म्हणिजे त्यासी । मध्यंदिन-सवन परियेसी । इच्छाशक्ति अंतरात्मेसी । महेश्वर-देव जाण ॥ २०९

Transliteration: Yajurveda mhanije tyasi | Madhyandina-savana pariyesi | Ichchhashakti antaratmesi | Maheshvara-deva jana || 209

Meaning: "It is Yajurveda, the midday sacrifice, the power of will (Ichchhashakti), the Inner Self, and Lord Maheshvara."

अर्थ: "ही दुसरी रेषा यजुर्वेद, दुपारची उपासना (मध्यंदिन सवन), इच्छाशक्ती आणि महेश्वर यांचे प्रतीक आहे."

Ovi 210: तिसरी रेखा मधिलेसी । ’म’ कार आहवनीय परियेसी । परमात्मा दिव हर्षी । ज्ञानशक्ति तमोगुण ॥ २१०

Transliteration: Tisari rekha madhilesi | 'M' kara Ahavaniya pariyesi | Paramatma diva harshi | Jnanashakti tamoguna || 210

Meaning: "The third line is 'M', the Ahavaniya fire, the Supreme Soul (Paramatma), Heaven, the power of knowledge (Jnanashakti), and Tamas guna."

अर्थ: "तिसरी रेषा 'म' कार, आहवनीय अग्नी, परमात्मा, स्वर्गलोक आणि ज्ञानशक्तीचे प्रतीक आहे."

Ovi 211: तृतीयसवन परियेसी । सामवेद असे त्यासी । शिवदैवत निर्धारेसी । तीनि रेखा येणेविधि ॥ २११

Transliteration: Trutiyasavana pariyesi | Samaveda ase tyasi | Shivadaivata nirdharesi | Tini rekha yenevidhi || 211

Meaning: "It represents the evening sacrifice, Samaveda, and Lord Shiva. This is the method for the three lines."

अर्थ: तिसरी रेषा सामवेद, सायंकाळची उपासना आणि साक्षात शिव यांचे रूप आहे.

Ovi 212: ऐसे नित्य नमस्कारूनि । त्रिपुंड्र लाविजे भस्मेनि । महेश्वराचे व्रत म्हणोनि । वेदशास्त्रे बोलताति ॥ २१२

Transliteration: Aise nitya namaskaruni | Tripundra lavije bhasmeni | Maheshvarache vrata mhanoni | Vedashastre boltati || 212

Meaning: "Applying the Tripundra with Bhasma daily after prayer is called the 'Maheshvara Vrata' by the scriptures."

अर्थ: "असे ध्यान करून रोज भस्माचे त्रिपुंड्र लावणे, यालाच वेदशास्त्रात 'महेश्वर व्रत' म्हटले आहे."

Ovi 213: मुक्तिकामे जे लाविती । त्यासी पुनरावृत्ति । जे जे मनी संकल्पिती । लाधे चारी पुरुषार्थ ॥ २१३

Transliteration: Muktikame je laviti | Tyasi punaravruti | Je je mani sankalpiti | Ladhe chari purushartha || 213

Meaning: "Those who apply it desiring liberation will not be reborn. Whatever they resolve in their minds, they attain the four goals of life."

अर्थ: "मोक्षासाठी जे हे धारण करतात, त्यांना पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही. त्यांच्या मनातील सर्व संकल्प आणि चारी पुरुषार्थ साध्य होतात."

Ovi 214: ब्रह्मचारी-गृहस्थासी । वानप्रस्थ-यतीसी । समस्ती लाविजे हर्षी । भस्मांकित त्रिपुंड ॥ २१४

Transliteration: Brahmachari-gruhasthasi | Vanaprastha-yatisi | Samasti lavije harshi | Bhasmankita Tripunda || 214

Meaning: "Brahmacharis, householders, forest-dwellers, and ascetics—everyone should joyfully apply the Bhasma Tripundra."

अर्थ: "ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वानप्रस्थ आणि संन्यासी या चारही आश्रमांतील व्यक्तींनी आनंदाने भस्म लावले पाहिजे."

Ovi 215: महापापी असे आपण । उपपातकी जरी जाण । भस्म लाविता तत्क्षण । पुण्यात्मा तोचि होय ॥ २१५

Transliteration: Mahapapi ase apana | Upapataki jari jana | Bhasma lavita tatkshana | Punyatma tochi hoya || 215

Meaning: "Even if one is a great sinner or a minor offender, by applying Bhasma, he immediately becomes a virtuous soul."

अर्थ: एखादा माणूस महापापी असला तरी भस्म लावताच तो क्षणात पवित्र आणि पुण्यात्मा होतो.

Ovi 216: क्षत्रिय-वैश्य-शूद्र-स्त्रीवध्यासी । गोहत्यादि-पातकासी । वीरहत्या-आत्महत्येसी । शुद्धात्मा करी भस्मांकित ॥ २१६

Transliteration: Kshatriya-Vaishya-Shudra-strivadhyasi | Gohatyadi-patakasi | Virahatya-atmahatyesi | Shuddhatma kari bhasmankita || 216

Meaning: "The killing of a Kshatriya, Vaishya, Shudra, or woman; sins like cow-slaughter, killing a hero, or suicide—Bhasma purifies all these souls."

अर्थ: "क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र किंवा स्त्रीची हत्या, गोहत्या, आत्महत्या अशा भयंकर पापांतूनही भस्मधारण माणसाला शुद्ध करते."

Ovi 217: विधिपूर्वक मंत्रेसी । जे लाविती भक्तीसी । त्यांची महिमा अपारेसी । वंद्य होय देवलोकी ॥ २१७

Transliteration: Vidhipurvaka mantresi | Je laviti bhaktisi | Tyanchi mahima aparesi | Vandya hoya devaloki || 217

Meaning: "Those who apply it with devotion and mantras—their glory is infinite; they are revered even in the world of gods."

अर्थ: "जे विधीपूर्वक मंत्र म्हणून भक्तीने भस्म लावतात, त्यांना देवलोकातही मान मिळतो."

Ovi 218: जरी नेणे मंत्रासी । त्याणे लाविजे भावशुद्धीसी । उसकी महिमा अपारेसी । एकचित्ते परियेसा ॥ २१८

Transliteration: Jari nene mantrasi | Tyane lavije bhavashuddhisi | Usaki mahima aparesi | Ekachitte pariyesa || 218

Meaning: "If one does not know the mantras, he should apply it with pure faith. Listen with focus to its immense glory."

अर्थ: "ज्याला मंत्र येत नाहीत, त्याने केवळ शुद्ध भाव ठेवून भस्म लावले तरी त्याला अपार फळ मिळते."

Ovi 219: परद्रव्यहारक देखा । परस्त्रीगमन ऐका असेल पापी परनिंदका । तोही पुनीत होईल जाणा ॥ २१९

Transliteration: Paradravyaharaka dekha | Parastrigamana aika asela papi paranindaka | Tohi punita hoila jana || 219

Meaning: "Behold, a stealer of others' wealth, an adulterer, or a sinful slanderer—even he becomes pure through Bhasma."

अर्थ: "दुसऱ्याचे धन चोरणारा, परस्त्रीगमन करणारा किंवा निंदा करणारा पापी माणूसही भस्मामुळे पवित्र होतो."

Ovi 220: परक्षेत्रहरण देखा । परपीडक असेल जो का । सस्य आराम तोडी का । ऐसा पातकी पुनीत होई ॥ २२०

Transliteration: Parakshetraharena dekha | Parapidaka asela jo ka | Sasya arama todi ka | Aisa pataki punita hoi || 220

Meaning: "He who seizes others' land, torments others, or destroys crops and gardens—such a sinner is purified."

अर्थ: "दुसऱ्याची जमीन बळकावणारा, इतरांना त्रास देणारा किंवा झाडे-बागा नष्ट करणाराही भस्मामुळे शुद्ध होतो."

Ovi 221: गृहदाहादि केला दोष । असत्यवादी परियेस । पैशून्यपण पापास । वेदविक्रय पाप जाणा ॥ २२१

Transliteration: Gruhadahadi kela dosha | Asatyavadi pariyesa | Paishunyapana papasa | Vedavikraya papa jana || 221

Meaning: "Arson, lying, wickedness, or the sin of selling the Vedas—all these are washed away."

अर्थ: घर पेटवणारा, खोटे बोलणारा, चहाडी करणारा किंवा वेदांचा व्यापार करणाराही पवित्र होतो.

Ovi 222: कूटसाक्षी व्रतत्यागी । कौटिल्य करी पोटालागी । ऐसी पाप सदा भोगी । तोही पुनीत होय जाणा ॥ २२२

Transliteration: Kutasakshi vratatyagi | Kautilya kari potalagi | Aishi papa sada bhogi | Tohi punita hoya jana || 222

Meaning: "A false witness, one who breaks vows, or one who uses deceit for survival—even such a habitual sinner becomes pure."

अर्थ: "खोटी साक्ष देणारा, व्रत मोडणारा किंवा पोटासाठी कपट करणारा पापीही भस्मामुळे शुद्ध होतो."

Ovi 223: गाई-भूमि-हिरण्यदान । म्हैषी-तीळ-कंबळदान । घेतले असेल वस्त्रान्न । तोही पुनीत होय जाणा ॥ २२३

Transliteration: Gai-bhumi-hiranyadana | Mhaishi-tila-kambaladana | Ghetale asela vastranna | Tohi punita hoya jana || 223

Meaning: "One who has unworthily accepted gifts of cows, land, gold, buffaloes, sesame, blankets, clothes, or food is also purified."

अर्थ: "दान घेण्यास अपात्र असतानाही गाय, जमीन, सोने किंवा अन्न-वस्त्र दान घेणाराही भस्मामुळे पवित्र होतो."

Ovi 224: धान्यदान जलादिदान । घेतले असेल नीचापासून । त्याणे करणे भस्मधारण । तोही पुनीत होय जाणा ॥ २२४

Transliteration: Dhanyadana jaladidana | Ghetale asela nichapasuna | Tyane karane bhasmadharana | Tohi punita hoya jana || 224

Meaning: "Accepting gifts of grain or water from the lowliest—such a person should wear Bhasma to become pure."

अर्थ: नीच माणसाकडून धान्य किंवा पाणी यांचे दान घेतल्याचा दोषही भस्मधारणाने निघून जातो.

Ovi 225: दासी-वेश्या-भुजंगीसी । वृषलस्त्री-रजस्वलेसी । केले असती जे का दोषी । तोही पुनीत जाणा ॥ २२५

Transliteration: Dasi-veshya-bhujangisi | Vrushalastri-rajasvalesi | Kele asati je ka doshi | Tohi punita jana || 225

Meaning: "The sins committed with servants, prostitutes, or women of ill-repute—even these are purified."

अर्थ: वेश्या किंवा रजस्वला स्त्रीशी संबंध ठेवल्याचे पातकही भस्म धुवून टाकते.

Ovi 226: कन्या विधवा अन्य स्त्रियांशी । घडला असेल संग जयासी । अनुतप्त होऊनि परियेसी । भस्म लाविता पुनीत होईल ॥ २२६

Transliteration: Kanya vidhava anya striyanshi | Ghadala asela sanga jayasi | Anutapta houni pariyesi | Bhasma lavita punita hoila || 226

Meaning: "If one has consorted with widows or other women, repenting and applying Bhasma will make him pure."

अर्थ: विधवा किंवा इतर स्त्रियांशी संग घडल्यास पश्चात्ताप करून भस्म लावल्यास तो माणूस पवित्र होतो.

Ovi 227: रस-मांस-लवणादिका । केला असेल विक्रय जो का । पुनीत होय भस्मसंपर्का । त्रिपुंड्र लाविता परियेसा ॥ २२७

Transliteration: Rasa-mansa-lavanadika | Kela asela vikraya jo ka | Punita hoya bhasmasamparka | Tripundra lavita pariyesa || 227

Meaning: "Selling liquids, meat, or salt—contact with Bhasma and applying Tripundra purifies such a person."

अर्थ: मांस किंवा मिठाचा व्यापार केल्याचा दोषही भस्म लावल्याने नष्ट होतो.

Ovi 228: जाणोनि अथवा अज्ञानता । पाप घडले असंख्याता । भस्म लाविता पुनीता । पुण्यात्मा होय जाणा ॥ २२८

Transliteration: Janoni athava ajnanata | Papa ghadale asankhyata | Bhasma lavita punita | Punyatma hoya jana || 228

Meaning: "Whether committed knowingly or unknowingly, innumerable sins are destroyed by applying Bhasma, making one virtuous."

अर्थ: कळत-नकळत झालेली असंख्य पापे भस्म लावल्याने जळून जातात आणि माणूस पुण्यात्मा होतो.

Ovi 229: नाशी समस्त पापांसी । भस्ममहिमा आहे ऐशी । शिवनिंदक पापियासी । न करी पुनीत परियेसा ॥ २२९

Transliteration: Nashi samasta papansi | Bhasmamahima ahe aishi | Shivanindaka papiyasi | Na kari punita pariyesa || 229

Meaning: "Bhasma destroys all sins; such is its glory. But it does not purify a sinner who slanders Lord Shiva."

अर्थ: "भस्म सर्व पापे नष्ट करते, पण जो शिवाची निंदा करतो, त्याला मात्र भस्मही वाचवू शकत नाही."

Ovi 230: शिवद्रव्य अपहारकासी । निंदा करी शिवभक्तांसी । न होय निष्कृति त्यासी । पापावेगळा नव्हे जाणा ॥ २३०

Transliteration: Shivadravya apaharakasi | Ninda kari Shivabhaktansi | Na hoya nishkruti tyasi | Papavegala navhe jana || 230

Meaning: "One who steals the Lord's wealth or slanders Shiva's devotees—there is no redemption for him; he remains sinful."

अर्थ: देवाची संपत्ती चोरणारा आणि शिवभक्तांची निंदा करणारा कधीही पापमुक्त होत नाही.

Ovi 231: रुद्राक्षमाळा जयाचे गळा । लाविला असेल त्रिपुंड्र टिळा । अन्य पापी होय केवळा । तोही पूज्य तीही लोकी ॥ २३१

Transliteration: Rudrakshamala jyache gala | Lavila asela Tripundra tilaka | Anya papi hoya kevala | Tohi pujya tihi loki || 231

Meaning: "Even if one is otherwise a sinner, if he wears Rudraksha and the Tripundra mark, he becomes venerable in all three worlds."

अर्थ: "ज्याच्या गळ्यात रुद्राक्ष आणि कपाळावर भस्म आहे, तो जर पापी असला तरी तिन्ही लोकात पूजनीय होतो."

Ovi 232: जितुकी तीर्थे भूमीवरी । असतील क्षेत्रे नानापरी । स्नान केले पुण्य-सरी । भस्म लाविता परियेसा ॥ २३२

Transliteration: Jituki tirthe bhumivari | Asatila kshetre nanapari | Snana kele punya-sari | Bhasma lavita pariyesa || 232

Meaning: "Whatever merits are gained by bathing in all the holy rivers and visiting various pilgrimage sites on Earth are attained simply by applying Bhasma."

अर्थ: "पृथ्वीवरील सर्व तीर्थांत स्नान केल्याचे जे पुण्य मिळते, ते केवळ भस्म लावल्याने मिळते."

Ovi 233: मंत्र असती कोटी सात । पंचाक्षरादि विख्यात । अनंत आगम असे मंत्र । जपिले फळ भस्मांकिता ॥ २३३

Transliteration: Mantra asati koti sata | Panchaksharadi vikhyata | Ananta agama ase mantra | Japile phala bhasmankita || 233

Meaning: "The merit of chanting seven crore mantras, including the famous Panchakshara (Namah Shivaya), is obtained by one who wears Bhasma."

अर्थ: सात कोटी मंत्रांचा किंवा 'नमः शिवाय' या पंचाक्षरी मंत्राचा जप केल्याचे फळ भस्म लावणाऱ्याला मिळते.

Ovi 234: पूर्वजन्म-सहस्त्रांती । सहस्त्र जन्म पुढे होती । भस्मधारणे पापे जाती । बेचाळीस वंशादिक ॥ २३४

Transliteration: Purvajanma-sahasranti | Sahasra janma pudhe hoti | Bhasmadharane pape jati | Bechalis vanshadika || 234

Meaning: "Sins of a thousand past births and a thousand future births are destroyed. Forty-two generations of one's lineage are liberated."

अर्थ: हजारो मागच्या आणि पुढच्या जन्मांतील पापे नष्ट होतात आणि ४२ पिढ्यांचा उद्धार होतो.

Ovi 235: इहलोकी अखिल सौख्य । होती पुरुष शतायुष्य । व्याधि न होती शरीरास । भस्म लाविता नरासी ॥ २३५

Transliteration: Ihaloki akhila saukhya | Hoti purusha shatayushya | Vyadhi na hoti sharirasa | Bhasma lavita narasi || 235

Meaning: "In this world, all happiness is attained; the man lives for a hundred years, and his body remains free of diseases."

अर्थ: "या जगात सर्व सुखे मिळतात, आयुष्य शंभर वर्षे होते आणि शरीराला कोणतेही रोग होत नाहीत."

Ovi 236: अष्टैश्वर्यै होती त्यासी । दिव्य शरीर परियेसी । अंती ज्ञान होईल निश्चयेसी । देहांती तया नरा ॥ २३६

Transliteration: Ashtaisvarya hoti tyasi | Divya sharira pariyesi | Anti jnana hoila nischayesi | Dehanti taya nara || 236

Meaning: "He attains the eight mystical powers (Siddhis) and a divine body. At the time of death, he surely attains supreme knowledge."

अर्थ: "त्याला अष्टसिद्धी प्राप्त होतात, शरीर दिव्य होते आणि मृत्यूसमयी त्याला साक्षात ब्रह्मज्ञान प्राप्त होते."

Ovi 237: बैसवोनि दिव्य विमानी । देवस्त्रिया शत येऊनि । सेवा करिती येणे गुणी । घेऊनि जाती स्वर्गभुवना ॥ २३७

Transliteration: Baisavoni divya vimani | Devastriya shata yeuni | Seva kariti yene guni | Gheuni jati svargabhuvana || 237

Meaning: "Seated in a divine chariot, served by a hundred celestial nymphs, he is taken to the heavenly realm."

अर्थ: त्याच्यासाठी दिव्य विमान येते आणि अप्सरा त्याची सेवा करत त्याला स्वर्गात घेऊन जातात.

Ovi 238: विद्याधर सिद्धजन । गंधर्वादि देवगण । इंद्रादि लोकपाळ जाण । वंदिती समस्त तयासी ॥ २३८

Transliteration: Vidyadhara siddhajana | Gandharvadi devagana | Indradi lokapala jana | Vanditi samasta tayasi || 238

Meaning: "Vidyadharas, Siddhas, Gandharvas, and even world-protectors like Indra bow to such a person who wears Bhasma."

अर्थ: "विद्याधर, सिद्ध, गंधर्व आणि खुद्द इंद्रही अशा भस्मधारी पुरुषाला वंदन करतात."

Ovi 239: अनंतकाळ तया स्थानी । सुखे असती संतोषोनि । मग जाती तेथोनि । ब्रह्मलोकी शाश्वत ॥ २३९

Transliteration: Anantakala taya sthani | Sukhe asati santoshoni | Maga jati tethoni | Brahmaloki shasvata || 239

Meaning: "After living happily in that place for ages, they eventually go to the eternal Brahmaloka."

अर्थ: तो अनंतकाळ स्वर्गात राहतो आणि त्यानंतर कायमचा ब्रह्मलोकात जातो.

Ovi 240: एकशत कल्पवरी । रहाती ब्रह्मलोकी स्थिरी । तेथोनि जाती वैकुंठपुरी । विष्णुलोकी परियेसा ॥ २४०

Transliteration: Ekashata kalpavari | Rahati Brahmaloki sthiri | Tethoni jati Vaikunthapuri | Vishnuloki pariyesa || 240

Meaning: "Remaining in Brahmaloka for a hundred Kalpas, they then proceed to the realm of Vaikuntha, the world of Vishnu."

अर्थ: शंभर कल्प ब्रह्मलोकात राहून तो वैकुंठलोकात (विष्णुलोकी) प्रवेश करतो.

Ovi 241: ब्रह्मकल्प तीनवरी । रहाती नर वैकुंठपुरी । मग पावती कैलासपुरी । अक्षय काळ तेथे रहाती ॥ २४१

Transliteration: Brahmakalpa tinavari | Rahati nara Vaikunthapuri | Maga pavati Kailasapuri | Akshaya kala tethe rahati || 241

Meaning: "Staying in Vaikuntha for three Brahma-Kalpas, they finally reach Kailasa and dwell there eternally."

अर्थ: वैकुंठात तीन ब्रह्मकल्प राहिल्यावर तो कैलासपुरीला जातो आणि तिथे कायमचा वास्तव्य करतो.

Ovi 242: शिवसायुज्य होय त्यासी । संदेह सोडोनिया मानसी । लावा त्रिपुंड्र भक्तीसी । सनत्कुमारादि सकळिक हो ॥ २४२

Transliteration: Shivasayujya hoya tyasi | Sandeha sodoniya manasi | Lava Tripundra bhaktisi | Sanatkumaradi sakalika ho || 242

Meaning: "They attain Sayujya union with Shiva. Abandon all doubt, O Sanatkumara and others, and apply the Tripundra with devotion."

अर्थ: त्याला साक्षात शिवाची प्राप्ती (सायुज्य मुक्ती) होते. म्हणून मनात शंका न धरता भक्तीने भस्म लावावे.

Ovi 243: वेदशास्त्रदि उपनिषदार्थ । सार पाहिले मी अवलोकित । चतुर्विध पुरुषार्थ । भस्मधारणे होय जाणा ॥ २४३

Transliteration: Vedashastradi upanishadartha | Sara pahile mi avalokita | Chaturvidha purushartha | Bhasmadharane hoya jana || 243

Meaning: "I have observed the essence of all Vedas and Upanishads. Know that the four goals of life are achieved through wearing Bhasma."

अर्थ: "मी सर्व वेद-उपनिषदांचे सार पाहिले आहे, भस्मधारणामुळेच धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष हे साध्य होतात."

Ovi 244: ऐसे त्रिपुंड्रमहिमान । सांगितले ईश्वरे विस्तारून । लावा तुम्ही सकळ जन । सनत्कुमारादि ऋषीश्वर हो ॥ २४४

Transliteration: Aise Tripundramahimana | Sangitale Ishvare vistaruna | Lava tumhi sakala jana | Sanatkumaradi rushishvara ho || 244

Meaning: "Thus, the greatness of the Tripundra was explained in detail by the Lord. All of you—Sanatkumara and other sages—should wear it."

अर्थ: शंकरांनी अशा प्रकारे भस्माचा महिमा सांगितला आणि सर्व ऋषींना ते धारण करायला सांगितले.

Ovi 245: सांगोनि सनत्कुमारासी । गेला ईश्वर कैलासासी । सनत्कुमार महाहर्षी । गेला ब्रह्मलोकाप्रती ॥ २४५

Transliteration: Sangoni Sanatkumarasi | Gela Ishvara Kailasasi | Sanatkumara mahaharshi | Gela Brahmalokaprati || 245

Meaning: After instructing Sanatkumara, the Lord returned to Kailasa. Sanatkumara went to Brahmaloka in great joy.

अर्थ: उपदेश करून शंकर कैलासाला गेले आणि सनत्कुमार मुनी आनंदाने ब्रह्मलोकाला गेले.

Ovi 246: वामदेव महामुनि । सांगती ऐसे विस्तारोनि । ब्रह्मराक्षसे संतोषोनि । नमन केले चरणकमलासी ॥ २४६

Transliteration: Vamadeva mahamuni | Sangati aise vistaroni | Brahmarakshase santoshoni | Namana kele charanakamalasi || 246

Meaning: Sage Vamadeva finished his detailed explanation. The Brahma-Rakshasa was delighted and bowed at his lotus feet.

अर्थ: वामदेव मुनींनी ही कथा राक्षसाला सांगितली. ती ऐकून राक्षसाने आनंदाने मुनींच्या चरणांना स्पर्श केला.

Ovi 247: वामदेव म्हणे राक्षसासी । भस्ममाहात्म्य आहे ऐसी । माझे अंगस्पर्शेसी । ज्ञान तुज प्रकाशिले ॥ २४७

Transliteration: Vamadeva mhane rakshasasi | Bhasmamahatmya ahe aishi | Majhe angasparsesi | Jnana tuja prakashile || 247

Meaning: Vamadeva said, "Such is the glory of Bhasma. It is through the contact with the Bhasma on my body that this knowledge has awakened in you."

अर्थ: "वामदेव म्हणाले, 'भस्माचा हा असा महिमा आहे. माझ्या अंगाच्या भस्माचा स्पर्श झाल्यामुळेच तुला हे ज्ञान झाले.'"

Ovi 248: ऐसे म्हणोनि संतोषी अभिमंत्रोनि भस्मासी । देता झाला राक्षसासी । वामदेव तया वेळी ॥ २४८

Transliteration: Aise mhanoni santoshi abhimantroni bhasmasi | Deta jhala rakshasasi | Vamadeva taya veli || 248

Meaning: Saying this, the joyful Vamadeva consecrated some Bhasma and gave it to the Rakshasa.

अर्थ: असे म्हणून वामदेवांनी मंत्रोच्चार करून अभिमंत्रित केलेले भस्म त्या राक्षसाला दिले.

Ovi 249: ब्रह्मराक्षस तया वेळी । लाविता त्रिपुंड्र कपाळी । दिव्यदेह तात्काळी । तेजोमूर्ति जाहला परियेसा ॥ २४९

Transliteration: Brahmarakshasa taya veli | Lavita Tripundra kapali | Divyadeha tatkali | Tejomurti jahala pariyesa || 249

Meaning: As soon as the Brahma-Rakshasa applied the Tripundra to his forehead, he immediately attained a divine, luminous form.

अर्थ: राक्षसाने ते भस्म कपाळाला लावताच त्याचे राक्षसी रूप गेले आणि तो एका तेजस्वी दिव्य पुरुषासारखा दिसू लागला.

Ovi 250: दिव्य अवयव झाले त्यासी । जैसा सूर्यसंकाशी । झाला आनंदरूप कैसी । ब्रह्मराक्षस तया वेळी ॥ २५०

Transliteration: Divya avayava jhale tyasi | Jaisa suryasankashi | Jhala anandarupa kaisi | Brahmarakshasa taya veli || 250

Meaning: His body parts became divine and shone like the sun. The Brahma-Rakshasa was filled with pure bliss.

अर्थ: त्याचे शरीर सूर्यासारखे तळपू लागले आणि तो आनंदाने न्हाऊन निघाला.

Ovi 251: नमन करूनि योगीश्वरासी । केली प्रदक्षिणा भक्तीसी । विमान आले तत्‌क्षणेसी । सूर्यसंकाश परियेसा ॥ २५१

Transliteration: Namana karuni yogishvarasi | Keli pradakshina bhaktisi | Vimana ale tat-khanesi | Suryasankasha pariyesa || 251

Meaning: Bowing to the King of Yogis, he circumambulated him with devotion. Instantly, a chariot as bright as the sun arrived.

अर्थ: त्याने मुनींना प्रदक्षिणा घातली. तेवढ्यात त्याला नेण्यासाठी सूर्यासारखे चमकणारे एक दिव्य विमान आले.

Ovi 252: दिव्य विमानी बैसोनि । गेला स्वर्गासी तत्क्षणी । वामदेव महामुनी । दिधला तयासी परलोक ॥ २५२

Transliteration: Divya vimani baisoni | Gela svargasi tatkshani | Vamadeva mahamuni | Didhala tayasi paraloka || 252

Meaning: Seated in the divine chariot, he ascended to heaven immediately. Sage Vamadeva thus granted him the higher realm.

अर्थ: तो त्या विमानात बसून स्वर्गाला गेला. वामदेव मुनींनी एका महापापी राक्षसालाही मुक्ती मिळवून दिली.

Ovi 253: वामदेव महादेव । मनुष्यरूप दिसतो स्वभाव । प्रत्यक्ष जाणा तो शांभव । हिंडे भक्त तारावया ॥ २५३

Transliteration: Vamadeva Mahadeva | Manushyarupa disato svabhava | Pratyaksha jana to Shambhava | Hinde bhakta taravaya || 253

Meaning: Vamadeva is truly Mahadeva in human form. Know him to be the manifest Shiva, wandering to save his devotees.

अर्थ: वामदेव मुनी हे साक्षात शिवाचेच रूप असून भक्तांच्या उद्धारासाठी पृथ्वीवर संचार करत होते.

Ovi 254: त्रयमूर्तीचा अवतारु । वामदेव तोचि गुरु । करावया जगदोद्धारु । हिंडत होते भूमीवरी ॥ २५४

Transliteration: Trayamurticha avataru | Vamadeva tochi guru | Karavaya jagadoddharu | Hindata hote bhumivari || 254

Meaning: An incarnation of the Trinity, Vamadeva is the Guru himself, traveling the earth for the salvation of the world.

अर्थ: वामदेव हे त्रिमूर्तींचे (दत्तात्रेयांचे) अवतार असून जगाच्या कल्याणासाठी हिंडत होते.

Ovi 255: भस्ममाहात्म्य असे थोरु । विशेष हस्तस्पर्श गुरु । ब्रह्मराक्षसासी दिधला वरु । उद्धार गति परियेसा ॥ २५५

Transliteration: Bhasmamahatmya ase thoru | Vishesha hastasparsha guru | Brahmarakshasasi didhala varu | Uddhara gati pariyesa || 255

Meaning: The glory of Bhasma is great, especially when combined with the touch of the Guru's hand. He granted the Rakshasa the boon of liberation.

अर्थ: भस्माचा महिमा मोठा आहेच, पण सद्गुरूंच्या हाताचा स्पर्श झाल्याने त्या राक्षसाला परमगती प्राप्त झाली.

Ovi 256: समस्त मंत्र असती । गुरूविणे साध्य नव्हती । वेदशास्त्रे वाखाणिती । ’नास्ति तत्त्वं गुरोः परम’ ॥ २५६

Transliteration: Samasta mantra asati | Guruvine sadhya navhati | Vedashastre vakhaniti | 'Nasti tattvam guroh param' || 256

Meaning: "All mantras exist, but they are not mastered without a Guru. The scriptures declare: there is no truth higher than the Guru."

अर्थ: "जगात कोणतेही मंत्र गुरुशिवाय साध्य होत नाहीत. गुरुतत्त्वापेक्षा श्रेष्ठ काहीही नाही, असे वेदशास्त्रे सांगतात."

Ovi 257: सूत म्हणे ऋषेश्वरांसी । भस्ममाहात्म्य आहे ऐसी । गुरुहस्ते असे विशेषी । तस्माद्‍ गुरुचि कारण ॥ २५७

Transliteration: Suta mhane rushishvaransi | Bhasmamahatmya ahe aishi | Guruhaste ase visheshi | Tasmad guruchi karana || 257

Meaning: Suta said to the sages, "Such is the glory of Bhasma. It is especially powerful through the Guru's hand; therefore, the Guru is the ultimate cause."

अर्थ: सूतमुनी ऋषींना म्हणाले की, भस्माचा महिमा गुरुंच्या आशीर्वादाने अधिकच प्रभावी ठरतो.

Ovi 258: येणेपरी त्रिविक्रमासी । सांगती श्रीगुरु विस्तारेसी । त्रिविक्रमभारती हर्षी । चरणांवरी माथा ठेवित ॥ २५८

Transliteration: Yenepari Trivikramasi | Sangati Shriguru vistaresi | Trivikramabharati harshi | Charanavari matha thevita || 258

Meaning: In this way, Shriguru (Narasimha Saraswati) explained the glory to Trivikram Bharati. Trivikram Bharati joyfully placed his head at Shriguru's feet.

अर्थ: श्रीगुरूंनी त्रिविक्रम भारथींना हा सर्व महिमा सविस्तर सांगितला. त्रिविक्रम भारथींनी आनंदाने श्रीगुरूंच्या चरणी मस्तक टेकवले.

Ovi 259: नमन करूनि श्रीगुरूसी । निघाला आपुले स्थानासी । झाले ज्ञान समस्तांसी । श्रीगुरूच्या उपदेशे ॥ २५९

Transliteration: Namana karuni Shrigurusi | Nighala apule sthanasi | Jhale jnana samastansi | Shriguruchya upadeshe || 259

Meaning: After bowing to Shriguru, he returned to his place. Through Shriguru's instruction, everyone attained supreme knowledge.

अर्थ: श्रीगुरूंना नमस्कार करून त्रिविक्रम भारथी आपल्या आश्रमात गेले. त्यांना श्रीगुरूंच्या उपदेशाने पूर्ण ज्ञान झाले.

Ovi 260: येणेपरी सिद्धमुनि । सांगते झाले विस्तारूनि । ऐकतो शिष्य नामकरणी । भक्तिभावेकरूनिया ॥ २६०

Transliteration: Yenepari Siddhamuni | Sangate jhale vistaruni | Aikato shishya namakarani | Bhaktibhavekaruniya || 260

Meaning: Thus, Siddha Muni told the story in detail, while the disciple Namadharaka listened with immense devotion.

अर्थ: अशा प्रकारे सिद्ध मुनींनी नामधारकाला ही कथा सांगितली आणि नामधारकाने ती भक्तीने ऐकली.

Ovi 261: म्होनि सरस्वतीगंगाधर । सांगे गुरुचरित्रविस्तार । भक्तिभावे ऐकती नर । लाघे चारी पुरुषार्थ ॥ २६१

Transliteration: Mhanoni Sarasvatigangadhara | Sange Gurucharitravistara | Bhaktibhave aikati nara | Ladhe chari purushartha || 261

Meaning: Therefore, Saraswati Gangadhar presents this expansion of the Gurucharitra. Humans who listen with devotion will attain the four goals of life.

अर्थ: सरस्वती गंगाधर म्हणतात की, हे गुरुचरित्र जे भक्तीने ऐकतील, त्यांना धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष हे चारही पुरुषार्थ प्राप्त होतील.

Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Bhasma Mahima Varnan Nama Ekontrinsho-Adhyayah ||261|| 🙏🙇🏻

 Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥

Conclusion 

Chapter 29 concludes with the liberation of the Brahma-Rakshasa through the grace of Sage Vamadeva and the application of Bhasma. It establishes that while Bhasma has innate purifying power, it is the Guru's grace that activates its deepest spiritual benefits. The chapter serves as a comprehensive guide for seekers on how to physically and mentally align with Lord Shiva through the sacred ritual of Bhasma-dharana.

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi 

⭐ ⭐ ⭐