Shri Gurucharitra Chapter 30
( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )
'Pretangana-shoko’
Image From -Google
Introduction
Chapter 30 of 'Shri Guru Charitra', titled 'Pretangana-shoko' (The Grief of a Woman over a Corpse), is a deeply philosophical and emotional chapter. It begins with the arrival of a young Brahmin couple in Ganagapur, where the husband, suffering from a terminal illness, passes away shortly after arrival. The chapter vividly describes the inconsolable grief of the young wife who had placed all her hope in Shriguru. However, the narrative takes a spiritual turn when a mysterious Yogi appears and delivers a profound discourse on the transience of life, the nature of the body, and the inevitability of Karma. This chapter serves as a bridge between worldly attachment and spiritual realization.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐⭐⭐
Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:
Ovi 1: नामधारक शिष्यराणा । लागे सिद्धाचिया चरणा । विनवीतसे कर जोडून । भक्तिभावेकरूनिया ॥ १
Transliteration: Namadharaka shishyarana | Lage Siddhachiya charana | Vinavitase kara joduna | Bhaktibhavekaruniya || 1
Meaning: Namadharaka, the chief among disciples, prostrated at the feet of Siddha Muni and requested him with folded hands and deep devotion.
अर्थ: शिष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला नामधारक सिद्धांच्या चरणी लागला आणि हात जोडून भक्तीने विनवणी करू लागला.
Ovi 2: जय जया सिद्धमुनि । तूचि तारक भवार्णी । अज्ञानतिमिर नासोनि । ज्योतिःस्वरूप तूचि होसी ॥ २
Transliteration: Jaya jaya Siddhamuni | Tuchi taraka bhavarni | Ajnanatimira nasoni | Jyotihsvarupa tuchi hosi || 2
Meaning: "Victory to you, O Siddha Muni! You are the savior in this ocean of worldly existence. By destroying the darkness of ignorance, you shine as the form of divine light."
अर्थ: "हे सिद्धमुनी, तुमचा जयजयकार असो! या संसाररूपी सागरात तुम्हीच तारक आहात. तुम्हीच अज्ञानाचा अंधकार नष्ट करणारे ज्योतिस्वरूप आहात."
Ovi 3: अविद्यामायासागरी । बुडालो होतो महापुरी । तुझी कृपा जाहली तरी । तारिले माते स्वामिया ॥ ३
Transliteration: Avidyamayasagari | Budalo hoto mahapuri | Tujhi krupa jahali tari | Tarile mate swamiya || 3
Meaning: "I was drowning in the great flood of the ocean of ignorance and illusion (Maya), but by your grace, O Master, you have saved me."
अर्थ: "मी मायेच्या महापुरात बुडालो होतो, पण तुमच्या कृपेने मला वाचवले आहे."
Ovi 4: तुवा दाविला निज-पंथ । जेणे जोडे परमार्थ । विश्वपालक गुरुनाथ । तूचि होसी स्वामिया ॥ ४
Transliteration: Tuva davila nija-pantha | Jene jode paramartha | Vishvapalaka Gurunatha | Tuchi hosi swamiya || 4
Meaning: "You showed me the true path leading to supreme spiritual truth. You are the Protector of the World and the Supreme Guru."
अर्थ: "तुम्हीच मला परमार्थाचा खरा मार्ग दाखवला. तुम्हीच जगाचे पालन करणारे गुरुनाथ आहात."
Ovi 5: गुरुचरित्र सुधारस । तुवा पाजिला आम्हांस । तृप्त न होय गा मानस । तृषा आणिक होतसे ॥ ५
Transliteration: Gurucharitra sudharasa | Tuva pajila amhans | Trupta na hoya ga manasa | Trusha anika hotase || 5
Meaning: "You have made me drink the nectar of Shri Guru Charitra, yet my heart is not satisfied; my thirst to hear more only grows."
अर्थ: "तुम्ही मला गुरुचरित्राचा हा अमृत रस पाजला आहे, पण माझे मन अजून तृप्त झालेले नाही, मला आणखी ऐकण्याची ओढ लागली आहे."
Ovi 6: तुवा केलिया उपकारासी । उत्तीर्ण नव्हे मी वंशोवंशी । निजस्वरूप आम्हांसी । दाविले तुम्ही सिद्धमुनि ॥ ६
Transliteration: Tuva keliya upakarasi | Uttirna navhe mi vanshovanshi | Nijasvarupa amhansi | Davile tumhi Siddhamuni || 6
Meaning: "I can never repay the debt of your kindness across many generations. O Siddha Muni, you have shown me the vision of the true Self."
अर्थ: "तुमच्या या उपकारांतून मी माझ्या अनेक पिढ्यांतही उतराई होऊ शकणार नाही. तुम्ही मला आत्मस्वरूपाचे दर्शन घडवले."
Ovi 7: मागे कथा निरोपिलीसी । अभिनव जाहले सृष्टीसी । पतिताकरवी ख्यातीसी । वेद चारी म्हणविले ॥ ७
Transliteration: Mage katha niropilisi | Abhinava jahale srushtisi | Patitakaravi khyatisi | Veda chari mhanavile || 7
Meaning: "In the previous story you narrated a wonder for the whole world: how Shriguru made an outcast chant the four Vedas."
अर्थ: "मागच्या कथेत तुम्ही एक आश्चर्यकारक गोष्ट सांगितली की, श्रीगुरूंनी एका पतिताकडून चार वेद वदवून घेतले."
Ovi 8: त्रिविक्रम महामुनेश्वरासी । बोधिले ज्ञान प्रकाशी । पुढे कथा वर्तली कैशी । विस्तारावे दातारा ॥ ८
Transliteration: Trivikrama mahamuneshvarasi | Bodhile jnana prakashi | Pudhe katha vartali kaishi | Vistarave datara || 8
Meaning: "After enlightening Sage Trivikrama with knowledge, what happened next? O Giver, please explain in detail."
अर्थ: "त्रिविक्रम मुनींना ज्ञानाचा प्रकाश दिला, त्यानंतर पुढे काय घडले ते मला सविस्तर सांगा."
Ovi 9: ऐकोनि शिष्याचे वचन । संतोषला सिद्ध आपण । प्रेमभावे आलिंगोन । आश्वासीतसे तये वेळी ॥ ९
Transliteration: Aikoni shishyache vachana | Santosala Siddha apana | Premabhave alingona | Ashvasitase taye veli || 9
Meaning: Hearing the disciple's words, Siddha Muni was delighted. He embraced him with love and comforted him at that time.
अर्थ: शिष्याचे हे प्रेमळ शब्द ऐकून सिद्धांना आनंद झाला. त्यांनी त्याला प्रेमाने आलिंगन दिले आणि त्याचे सांत्वन केले.
Ovi 10: धन्य धन्य शिष्यमौळी । तुज लाधले अभीष्ट सकळी । गुरूची कृपा तात्काळी । जाहली आता परियेसा ॥ १०
Transliteration: Dhanya dhanya shishyamauli | Tuja ladhale abhishta sakali | Guruchi krupa tatkali | Jahali ata pariyesa || 10
Meaning: "Blessed are you, O great disciple! All your desires are fulfilled, and the grace of Shriguru has descended upon you instantly."
अर्थ: "हे शिष्योत्तमा, तू धन्य आहेस! तुला तुझे इच्छित साध्य झाले आहे आणि गुरूंची कृपा तुझ्यावर झाली आहे."
Ovi 11: धन्य धन्य तुझी वाणी । वेध लागला श्रीगुरुचरणी । तूचि तरलासी भवार्णी । सकळाभीष्टे साधतील ॥ ११
Transliteration: Dhanya dhanya tujhi vani | Vedha lagala Shrigurucharani | Tuchi taralasi bhavarni | Sakalabhishte sadhatila || 11
Meaning: "Blessed is your speech, for you are obsessed with the feet of Shriguru. You have crossed the ocean of existence, and all your goals will be achieved."
अर्थ: "तुझी वाणी धन्य आहे कारण तुला श्रीगुरूंच्या चरणांचा ध्यास लागला आहे. तू या संसारसागरातून तरून गेला आहेस."
Ovi 12: तुवा पुसला वृत्तांत । संतोष झाला आजि बहुत । श्रीगुरुमहिमा असे ख्यात । अगम्य असे सांगता ॥ १२
Transliteration: Tuva pusala vruttanta | Santosha jhala aaji bahuta | Shrigurumahima ase khyata | Agamya ase sangata || 12
Meaning: "I am very happy with the account you asked for. The fame of Shriguru's greatness is renowned and beyond the reach of words to describe."
अर्थ: "तू जो प्रश्न विचारला आहेस, त्याने मला खूप आनंद झाला. श्रीगुरूंचा महिमा इतका अफाट आहे की तो पूर्णपणे सांगणे कठीण आहे."
Ovi 13: एकेक महिमा सांगता । विस्तार होईल बहु कथा । संकेतमार्गे तुज आता । निरोपीतसे परियेसी ॥ १३
Transliteration: Ekeka mahima sangata | Vistara hoila bahu katha | Sanketamarge tuja ata | Niropitase pariyesi || 13
Meaning: "Describing each instance of his greatness would make the story very long, so I will now instruct you through key highlights."
अर्थ: "त्यांचे प्रत्येक चरित्र सांगायचे म्हटले तर खूप विस्तार होईल, म्हणून मी तुला आता थोडक्यात महत्त्वाच्या गोष्टी सांगतो."
Ovi 14: पुढे असता वर्तमानी । तया गाणगग्रामभुवनी । महिमा होतसे नित्यनूतनी । प्रख्यातरूप होऊनिया ॥ १४
Transliteration: Pudhe asata vartamani | Taya Ganagagramabhuvani | Mahima hotase nityanutani | Prakhyatarupa houniya || 14
Meaning: "As time passed in the village of Ganagapur, new wonders and glories became manifest and famous every day."
अर्थ: "गाणगापूर येथे श्रीगुरु असताना तिथे दररोज नवनवे चमत्कार आणि महिमा प्रगट होत असे."
Ovi 15: त्रयमूर्तीचा अवतार । झाला नृसिंहसरस्वती नर । महिमा त्याची अपरंपारु । सांगता अगम्य परियेसा ॥ १५
Transliteration: Trayamurticha avatara | Jhala Narasimhasarasvati nara | Mahima tyachi aparanparu | Sangata agamya pariyesa || 15
Meaning: "The Trinity took an incarnation as the man Narasimha Saraswati. His greatness is boundless and unfathomable to describe."
अर्थ: "नृसिंह सरस्वती हे साक्षात त्रिमूर्तींचा अवतार मानवाच्या रूपात आले होते. त्यांचा महिमा वर्णन करणे अशक्य आहे."
Ovi 16: महिमा तया त्रयमूर्तीची । सांगता शक्ति आम्हा कैची । काया धरूनि मानवाची । चरित्र केले भूमीवरी ॥ १६
Transliteration: Mahima taya trayamurtichi | Sangata shakti amha kaichi | Kaya dharuni manavachi | Charitra kele bhumivari || 16
Meaning: "How could I have the power to describe the greatness of the Trinity? Taking a human form, he performed divine deeds on this earth."
अर्थ: "साक्षात त्रिमूर्तींचा महिमा सांगण्याची शक्ती माझ्यात कोठून येणार? त्यांनी मानवी देह धारण करून या पृथ्वीवर दिव्य लीला केल्या."
Ovi 17: तया स्थानी असता गुरु । ख्याति झाली अपरांपरु । प्रकाशत्व चारी राष्ट्र । समस्त येती दर्शना ॥ १७
Transliteration: Taya sthani asata Guru | Khyati jhali aparanparu | Prakashatva chari rashtra | Samasta yeti darshana || 17
Meaning: "While Shriguru was in that place, his fame spread endlessly across the four nations, and everyone came for his vision (darshan)."
अर्थ: "गाणगापूरला श्रीगुरु असताना त्यांची कीर्ती सर्वत्र पसरली आणि चारी दिशांहून लोक त्यांच्या दर्शनाला येऊ लागले."
Ovi 18: येती भक्त यात्रेसी । एकोभावे भक्तीसी । श्रीगुरुदर्शनमात्रेसी । सकळाभीष्ट पावती ॥ १८
Transliteration: Yeti bhakta yatresi | Ekobhave bhaktisi | Shrigurudarshanamatresi | Sakalabhishta pavati || 18
Meaning: "Devotees came on pilgrimage with single-minded devotion. By the mere sight of Shriguru, all their desires were fulfilled."
अर्थ: "अनेक भक्त श्रद्धेने आणि भक्तीने तिथे येऊ लागले. केवळ श्रीगुरूंच्या दर्शनाने त्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण होत असत."
Ovi 19: दैन्य पुरुष होती श्रियायुक्त । वांझेसी पुत्र होय त्वरित । कुष्ठे असेल जो पीडित । सुवर्ण होय देह त्याचा ॥ १९
Transliteration: Dainya purusha hoti shriyayukta | Vanjhesi putra hoya tvarita | Kushthe asela jo pidita | Suvarna hoya deha tyacha || 19
Meaning: "The poor became wealthy, the barren women immediately bore sons, and those suffering from leprosy had their bodies turned into pure gold (healed)."
अर्थ: दरिद्री लोक श्रीमंत होऊ लागले, निपुत्रिक स्त्रियांना पुत्रप्राप्ती झाली आणि कुष्ठरोगी लोकांचे शरीर सोन्यासारखे शुद्ध झाले.
Ovi 20: अक्षहीना अक्ष येती । बघिर कर्णी ऐकती । अपस्मारादि रोग जाती । श्रीगुरुचरणदर्शनमात्रे ॥ २०
Transliteration: Akshahina aksha yeti | Badhira karni aikati | Apasmaradi roga jati | Shrigurucharanadarshanamatre || 20
Meaning: "The blind regained sight, the deaf could hear, and diseases like epilepsy vanished just by the sight of Shriguru's feet."
अर्थ: आंधळ्यांना डोळे प्राप्त झाले, बहिऱ्या माणसांना ऐकू येऊ लागले आणि फेफरे (अपस्मार) यांसारखे असाध्य रोग श्रीगुरूंच्या चरणदर्शनाने बरे झाले.
Ovi 21: परीस लागता लोहासी । सुवर्ण होय नवल कायसी । श्रीगुरुकृपा होय ज्यासी । सकळाभीष्ट पाविजे ॥ २१
Transliteration: Parisa lagata lohasi | Suvarna hoya navala kayasi | Shrigurukrupa hoya jyasi | Sakalabhishta pavije || 21
Meaning: "What wonder is there if iron turns into gold by the touch of the philosopher's stone (Paris)? Similarly, one who receives Shriguru's grace attains all goals."
अर्थ: लोखंडाला परिस लागला की त्याचे सोने होते यात नवल नाही, तसेच ज्याच्यावर श्रीगुरूंची कृपा होते, त्याला सर्व काही प्राप्त होते.
Ovi 22: ऐसे असता वर्तमानी । उत्तर दिशे माहुरस्थानी । होता विप्र महाघनी । नाम तया ’गोपीनाथ’ ॥ २२
Transliteration: Aise asata vartamani | Uttara dishe Mahurasthani | Hota vipra mahaghani | Nama taya 'Gopinatha' || 22
Meaning: "During this time, in the northern direction at the place of Mahur, there was a very wealthy Brahmin named Gopinath."
अर्थ: असा काळ जात असताना, उत्तर दिशेला माहूर गडाच्या परिसरात 'गोपीनाथ' नावाचा एक श्रीमंत ब्राह्मण राहत होता.
Ovi 23: तया पुत्र होऊनि मरती । करी दुःख अनेक रीती । दत्तात्रेया आराधिती । स्त्रीपुरुष दोघेजण ॥ २३
Transliteration: Taya putra houni marati | Kari duhkha aneka riti | Dattatreya aradhiti | Stri-purusha doghejanna || 23
Meaning: "His sons would die shortly after birth, causing him great sorrow. Both the husband and wife worshipped Lord Dattatreya fervently."
अर्थ: त्याला होणारी मुले जन्मानंतर लगेच मरत असत, त्यामुळे तो खूप दुःखी होता. तो ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी दत्तात्रेयांची मनापासून आराधना करत असत.
Ovi 24: पुढे जाहला आणिक सुत । तया नाम ठेविती ’दत्त’ । असती आपण धनवंत । अति प्रीती वाढविले ॥ २४
Transliteration: Pudhe jahala anika suta | Taya nama theviti 'Datta' | Asati apana dhanavanta | Ati priti vadhavile || 24
Meaning: "Later, another son was born, whom they named 'Datta'. Being wealthy, they raised him with extreme love and care."
अर्थ: पुढे त्यांना एक मुलगा झाला, त्याचे नाव त्यांनी 'दत्त' ठेवले. श्रीमंत असल्याने त्यांनी त्याला खूप लाडात वाढवले.
Ovi 25: एकचि पुत्र तया घरी । अति प्रति तयावरी । झाला पाच संवत्सरी । व्रतबंध केला तयासी ॥ २५
Transliteration: Ekachi putra taya ghari | Ati priti tayavari | Jhala pacha sanvatsari | Vratabandha kela tyasi || 25
Meaning: "He was the only son in the house, loved dearly by all. When he turned five, his thread ceremony (Vratabandha) was performed."
अर्थ: घरात एकुलता एक मुलगा असल्याने त्यांच्यावर सर्वांचे खूप प्रेम होते. जेव्हा तो पाच वर्षांचा झाला, तेव्हा त्याचा मुंज (व्रतबंध) समारंभ केला.
Ovi 26: वर्षे बारा होता तयासी । विवाह करिती प्रीतीसी । अतिसुंदर नोवरीसी । विचारूनि प्रीतिकरे ॥ २६
Transliteration: Varshe bara hota tyasi | Vivaha kariti pritisi | Atisundara novarisi | Vicharuni pritikare || 26
Meaning: "When he turned twelve, they joyfully arranged his marriage to a very beautiful bride after careful consideration."
अर्थ: मुलगा १२ वर्षांचा झाल्यावर त्यांनी मोठ्या आनंदाने त्याचा विवाह करून दिला आणि एक अत्यंत सुंदर सून घरात आणली.
Ovi 27: मदनाचे रतीसरसी । रूप दिसे नोवरीसी । अति प्रीति सासूश्वशुरासी । महाप्रेमे प्रतिपाळिती ॥ २७
Transliteration: Madanache ratisarasi | Rupa dise novarisi | Ati priti sasushvashurasi | Mahapreme pratipaliti || 27
Meaning: "The bride was as beautiful as Rati, the consort of Kamadeva. Her parents-in-law loved her deeply and cared for her with great affection."
अर्थ: मदनाचे रतीसरसी । रूप दिसे नोवरीसी । अति प्रीति सासूश्वशुरासी । महाप्रेमे प्रतिपाळिती.
Ovi 28: दम्पती एकचि वयेसी । अति प्रिय महा हर्षी । वर्धता झाली षोडशी । वर्षे तया पुत्रासी ॥ २८
Transliteration: Dampati ekachi vayesi | Ati priya maha harshi | Vardhata jhali shodashi | Varshe taya putrasi || 28
Meaning: "The couple were of similar age and very happy together. Eventually, the son grew to be sixteen years old."
अर्थ: दंपती एकचि वयेसी । अति प्रिय महा हर्षी । वर्धता झाली षोडशी । वर्षे तया पुत्रासी.
Ovi 29: दोघे सुंदर सुलक्षण । एकापरीस एक प्राण । न विसंबिती क्षण क्षण । अतिप्रिय परियेसा ॥ २९
Transliteration: Doghe sundara sulakshana | Ekaparisa eka prana | Na visambiti kshana kshana | Atipriya pariyesa || 29
Meaning: "Both were beautiful and well-mannered, their lives intertwined. They did not spend a single moment apart, such was their love."
अर्थ: दोघेही सुंदर आणि गुणवान होते. त्यांचे एकमेकांवर जिवापाड प्रेम होते, ते एका क्षणासाठीही एकमेकांपासून दूर राहत नसत.
Ovi 30: ऐसी प्रेमे असता देखा । व्याधि आली त्या पुरुषा । अनेक औषधे देता ऐका । आरोग्य नोहे तयासी ॥ ३०
Transliteration: Aishi preme asata dekha | Vyadhi ali tya purusha | Aneka aushadhe deta aika | Arogya nohe tyasi || 30
Meaning: "Behold, while they lived in such love, a disease struck the man. Despite taking many medicines, he did not regain his health."
अर्थ: अशा सुखाच्या काळात अचानक त्या मुलाला एक भयानक आजार जडला. अनेक औषधोपचार केले, पण त्याला काहीही गुण येईना.
Ovi 31: नवचे अन्न तयासी । सदा राहे उपवासी । त्याकी भार्या प्रीतीसी । आपण न घे सदा अन्न ॥ ३१
Transliteration: Navache anna tyasi | Sada rahe upavasi | Tyaki bharya pritisi | Apana na ghe sada anna || 31
Meaning: "He could not take any food and remained fasting. His loving wife, in her devotion, also refused to eat."
अर्थ: त्याला अन्नाचा घासही जात नव्हता, तो कायम उपाशी असे. पती जेवत नाही म्हणून त्याची पत्नीही अन्नाचा त्याग करून उपवास करत असे.
Ovi 32: पुरुषावरी आपुला प्राण । करी नित्य उपोषण । पतीस देता औषधे जाण । प्राशन करी परियेसा ॥ ३२
Transliteration: Purushavari apula prana | Kari nitya uposhana | Patisa deta aushadhe jana | Prashana kari pariyesa || 32
Meaning: "Her life was centered on her husband, and she fasted daily. She even consumed the medicines given to her husband as an act of service."
अर्थ: तिची सेवा इतकी श्रेष्ठ होती की पतीला जे औषध दिले जाई, ते औषध ही स्वतःही औषध म्हणून घेत असे आणि सेवा करत असे.
Ovi 33: येणेपरी तीन वर्षी । झाली व्याधि-क्षयासी । पतिवटवृता स्त्री कैसी । पुरुषासवे कष्टतसे ॥ ३३
Transliteration: Yenepari tina varshi | Jhali vyadhi-kshayasi | Pativatavruta stri kaisi | Purushasave kashtatase || 33
Meaning: "Thus three years passed, and the disease turned into tuberculosis (consumption). How dedicatedly the devoted wife suffered alongside her husband!"
अर्थ: अशा प्रकारे तीन वर्षे गेली आणि त्या मुलाला क्षयरोग (TB) झाला. ती पतिव्रता स्त्री पतीसोबत तितकेच कष्ट भोगत होती.
Ovi 34: पुरुषदेह क्षीण झाला । आपण तयासरसी अबला । तीर्थ घेऊनि चरणकमळा । काळ क्रमी तयाजवळी ॥ ३४
Transliteration: Purushadeha kshina jhala | Apana tayasarasi abala | Tirtha gheuni charanakamala | Kala krami tayajavali || 34
Meaning: "The husband's body became emaciated, and the wife stayed by his side, spending her time serving his lotus feet."
अर्थ: पतीचे शरीर रोगाने अत्यंत क्षीण झाले होते. ती पत्नीही पतीची चरणसेवा करत आपला काळ त्याच्याजवळ घालवत असे.
Ovi 35: दुर्गंधि झाले देह त्याचे । जवळी न येती वैद्य साचे । पतिव्रता सुमन तिचे । न विसंबेचि क्षणभरी ॥ ३५
Transliteration: Durgandhi jhale deha tyache | Javali na yeti vaidya sache | Pativrata sumana tiche | Na visambechi kshanabhari || 35
Meaning: "His body began to emit a foul odor, so much so that even physicians wouldn't approach him, yet the devoted wife didn't leave him for a second."
अर्थ: रोगामुळे पतीच्या शरीरातून दुर्गंधी येऊ लागली, इतकी की वैद्यांनीही त्याच्याजवळ येणे सोडले, पण ती पतिव्रता मात्र एका क्षणासाठीही त्याच्यापासून दूर झाली नाही.
Ovi 36: जितुके अन्न पतीसी । तितुकेचि ग्रास आपणसी । जैसे औषध देती त्यासी । आपण घेतसे परियेसा ॥ ३६
Transliteration: Jituke anna patisi | Titukechi grasa apanasi | Jaise aushadha deti tyasi | Apana ghetase pariyesa || 36
Meaning: "She ate only as much as her husband could eat. Whatever bitter medicine was given to him, she took it herself as well."
अर्थ: पती जेवढे अन्न खात असे, तेवढेच ती खात असे. त्याला जे कडू औषध दिले जाई, तेच हीसुद्धा स्वतः घेत असे.
Ovi 37: मातापिता दायाद गोती । समस्त तिसी वारिती । पतिव्रता ज्ञानवंती । न ऐके बोल कवणाचे ॥ ३७
Transliteration: Matapita dayada goti | Samasta tisi variti | Pativrata jnanavanti | Na aike bola kavanache || 37
Meaning: "Her parents and relatives tried to keep her away, but the wise and devoted wife listened to no one."
अर्थ: तिचे आई-वडील आणि नातेवाईक तिला पतीपासून दूर होण्यास सांगत, पण ती कोणाचेही ऐकत नसे.
Ovi 38: दिव्यवस्त्रादि आभरणे । त्यजिली समस्त भूषणे । पुरुषावरी आपुला प्राण । काय सुख म्हणतसे ॥ ३८
Transliteration: Divyavastradi abharane | Tyajili samasta bhushane | Purushavari apula prana | Kaya sukha mhantase || 38
Meaning: "She discarded all fine clothes and jewelry. With her life in her husband, she asked, 'What other happiness is there?'"
अर्थ: तिने सर्व भारी कपडे आणि दागिने सोडून दिले. तिचा प्राण पतीमध्येच होता, पतीशिवाय सुख कसले असे तिला वाटे.
Ovi 39: उभयतांची मातापिता । महाधनिक श्रीमंता । पुत्रकन्येसी पाहता । दुःख करिती परियेसा ॥ ३९
Transliteration: Ubhayatanchi matapita | Mahadhanika shrimanta | Putrakanyesi pahata | Duhkha kariti pariyesa || 39
Meaning: "Both sets of parents were very wealthy, yet seeing the state of their son and daughter, they were filled with grief."
अर्थ: दोघांचेही आई-वडील खूप श्रीमंत होते, पण आपल्या मुलांची ही अवस्था पाहून ते अत्यंत दुःखी झाले होते.
Ovi 40: अनेक जपानुष्ठान । मंत्रविद्या महाहवन । अपरिमित ब्राह्मणभोजन । करविताति अवधारा ॥ ४०
Transliteration: Aneka japanushthana | Mantravidya mahahavana | Aparimita brahmanabhojana | Karavitati avadhara || 40
Meaning: "They performed numerous chants, rituals, great sacrifices, and gave unlimited food to Brahmins for his recovery."
अर्थ: त्यांनी अनेक जपजाप्य, अनुष्ठाने, हवन केले आणि असंख्य ब्राह्मणांना भोजन दिले, जेणेकरून मुलाला गुण यावा.
Ovi 41: अनेक परीचे वैद्य येती । दिव्य रस-औषधे देती । शमन नव्हे कवणे रीती । महाव्याधीने व्यापिले ॥ ४१
Transliteration: Aneka pariche vaidya yeti | Divya rasa-aushadhe deti | Shamana navhe kavane riti | Mahavyadhine vyapile || 41
Meaning: "Many types of physicians came and gave divine medicines, but the great disease that had engulfed him did not subside."
अर्थ: खूप वैद्यांनी येऊन औषधे दिली, पण व्याधी इतकी मोठी होती की कशानेही फरक पडत नव्हता.
Ovi 42: पुसती जाणत्या ज्योतिष्यासि । पूजा करिती कुळदेवतांसी । काही केलिया पुत्रासी । आरोग्य नोहे सर्वथा ॥ ४२
Transliteration: Pusati janatya jyotishyasi | Puja kariti kuladevatansi | Kahi keliya putrasi | Arogya nohe sarvatha || 42
Meaning: "They consulted wise astrologers and worshiped their family deities, but nothing brought health to the son."
अर्थ: ज्योतिषांना विचारले, कुलदेवतेची पूजा केली, पण मुलाचे आरोग्य सुधारण्याची चिन्हे दिसत नव्हती.
Ovi 43: वैद्य म्हणती तये वेळी । नव्हे बरवे त्यासी अढळी । राखील जरी चंद्रमौळी । मनुष्ययत्न नव्हे आता ॥ ४३
Transliteration: Vaidya mhanti taye veli | Navhe barave tyasi adhali | Rakhila jari Chandramauli | Manushyayatna navhe ata || 43
Meaning: "The physicians finally said, 'He will not recover; this is beyond human effort. Only the Moon-crested Lord (Shiva) can save him now.'"
अर्थ: शेवटी वैद्यांनी हात टेकले आणि सांगितले की, आता हे मनुष्याच्या हाताबाहेरचे काम आहे, आता फक्त देवच (शंकर) त्याला वाचवू शकतो.
Ovi 44: ऐसे ऐकोनि मातापिता । दुःखे दाटली करिती चिंता । जय जया जगन्नाथा । दत्तात्रेया गुरुमूर्ति ॥ ४४
Transliteration: Aise aikoni matapita | Duhkhe datali kariti chinta | Jaya jaya Jagannatha | Dattatreya Gurumurti || 44
Meaning: Hearing this, the parents were choked with grief. They cried out, "Victory to the Lord of the World, the Master Dattatreya!"
अर्थ: हे ऐकून आई-वडील रडू लागले आणि दत्तात्रेयांचा धावा करू लागले.
Ovi 45: आराधोनिया तुम्हांसी । पुत्र लाधलो संतोषी । पापरूप आपणासी । निधान केवी राहो पाहे ॥ ४५
Transliteration: Aradhoniya tumhansi | Putra ladhalo santoshi | Paparupa apanasi | Nidhana kevi raho pahe || 45
Meaning: "We worshipped you and attained this son happily. How can this treasure be taken away because of our sins?"
अर्थ: "आम्ही तुमची आराधना करून हा मुलगा मिळवला होता, मग आमच्या कोणत्या पापामुळे हे अमूल्य रत्न आमच्यापासून हिरावून घेतले जात आहे?"
Ovi 46: एकचि पुत्र आमचे वंशी । त्याते जरी न राखिसी । प्राण देऊ तयासरसी । दत्तात्रेया स्वामिया ॥ ४६
Transliteration: Ekachi putra amache vanshi | Tyate jari na rakhisi | Prana deu tayasarasi | Dattatreya swamiya || 46
Meaning: "He is the only son of our lineage. If you do not protect him, O Master Dattatreya, we shall give up our lives with him."
अर्थ: "आमच्या वंशाचा हा एकुलता एक दिवा आहे, जर त्याला काही झाले तर आम्हीही प्राण त्याग करू."
Ovi 47: ऐसे नानापरी देखा । दुःख करिती जननीजनका । वारीतसे पुत्र ऐका । मातापिता आलिंगोनि ॥ ४७
Transliteration: Aise nanapari dekha | Duhkha kariti jananijanaka | Varitase putra aika | Matapita alingoni || 47
Meaning: "Behold, as the parents grieved in many ways, the son embraced them and comforted them."
अर्थ: असे आई-वडील रडत असताना, तो मुलगा त्यांना मिठी मारून समजावू लागला.
Ovi 48: म्हणे आपुले भोग सरले । जितुके ऋण तुम्हा दिधले । अधिक कैचे घेऊ भले । ऋणानुबंध न चुकेचि ॥ ४८
Transliteration: Mhane apule bhoga sarale | Jituke runa tumha didhale | Adhika kaiche gheu bhale | Runanubandha na chukechi || 48
Meaning: "He said, 'My karmic sufferings are over. I have given you back as much as I owed. Debt and bond cannot be avoided.'"
अर्थ: तो म्हणाला, माझे भोग आता संपले आहेत. तुमचे जे काही देणे (ऋण) होते ते या जन्मात इतकेच होते, ऋणानुबंध संपल्याशिवाय कोणीही कोणासोबत राहत नाही.
Ovi 49: ऐसे ऐकोनि मातापिता । दोघे जाहली मूर्च्छागता । पुत्रावरी लोळता । महादुःखे दाटोनिया ॥ ४९
Transliteration: Aise aikoni matapita | Doghe jahali murchhagata | Putravari lolata | Mahaduhkhe datoniya || 49
Meaning: "Hearing this, both parents fainted. Upon regaining consciousness, they collapsed onto their son in immense grief."
अर्थ: मुलाचे हे बोलणे ऐकून आई-वडील बेशुद्ध झाले आणि भानावर आल्यावर रडत रडत मुलावर लोळण घेऊ लागले.
Ovi 50: म्हणती ताता पुत्रराया । आमुची आशा झाली वाया । पोषिसी आम्हा म्हणोनिया । निश्चय केला होता आपण ॥ ५०
Transliteration: Mhanti tata putraraya | Amuchi asha jhali vaya | Poshisi amha mhanoniya | Nishchaya kela hota apana || 50
Meaning: "They said, 'O son, our hopes have gone in vain. We were certain that you would support us in our old age.'"
अर्थ: ते म्हणाले, बाळा, आमची सर्व आशा व्यर्थ गेली. तू आमचा म्हातारपणाचा आधार होशील असे आम्हाला वाटले होते.
Ovi 51: उबगोनिया आम्हांसी । सोडूनि केवी जाऊ पाहसी । वृद्धाप्यपणी आपणासी । धर्म घडे केवी तुज ॥ ५१
Transliteration: Ubagoniya amhansi | Soduni kevi jau pahasi | Vruddhapyapani apanasi | Dharma ghade kevi tuja || 51
Meaning: "'Are you leaving us because you are tired of us? How does it suit your duty (Dharma) to leave us in our old age?'"
अर्थ: "आई-वडील मुलाला म्हणाले, 'आमचा कंटाळा आला म्हणून तू आम्हाला सोडून कसा जात आहेस? आमच्या म्हातारपणात आम्हाला सोडून जाणे तुला धर्माला धरून शोभा देते का?'"
Ovi 52: ऐकोनि मातापितावचन । विनवीतसे आक्रंदोन । करणी ईश्वराधीन । मनुष्ययत्न काय चाले ॥ ५२
Transliteration: Aikoni matapitavachana | Vinavitase akrandona | Karani Ishvaradhina | Manushyayatna kaya chale || 52
Meaning: "Hearing his parents' words, he cried out, 'All deeds are in the hands of God; what can human effort do?'"
अर्थ: "आई-वडिलांचे शब्द ऐकून तो मुलगा रडत रडत म्हणाला, 'सगळ्या गोष्टी ईश्वराच्या हातात आहेत, तिथे माणसाचे काय चालणार?'"
Ovi 53: मातापित्यांचे ऋण । पुत्रे करावे उत्तीर्ण । तरीच पुत्रत्व पावणे । नाही तरी दगडापरी ॥ ५३
Transliteration: Matapityanche runa | Putre karave uttirna | Taricha putratva pavane | Nahi tari dagadapari || 53
Meaning: "'A son should repay the debt of his parents. Only then is he a true son; otherwise, he is like a mere stone.'"
अर्थ: "पुत्राने आई-वडिलांच्या ऋणातून मुक्त व्हायला हवे, तरच तो खरा पुत्र; अन्यथा तो दगडासारखा व्यर्थ आहे."
Ovi 54: मातेने केले मज पोषण । एके घडीचे स्तनपान । उत्तीर्ण नव्हे भवार्ण । जन्मांतरी येऊनिया ॥ ५४
Transliteration: Matene kele maja poshana | Eke ghadiche stanapana | Uttirna navhe bhavarna | Janmantari yeuniya || 54
Meaning: "'The nourishment my mother gave me, even a single moment of her milk, cannot be repaid even across many births.'"
अर्थ: "मातेने केले मज पोषण । एके घडीचे स्तनपान । उत्तीर्ण नव्हे भवार्ण । जन्मांतरी येऊनिया."
Ovi 55: आपण जन्मलो तुमचे उदरी । कष्ट दाविले अतिभारी । सौख्य न देखा कवणेपरी । ऐसा आपण पापी देखा ॥ ५५
Transliteration: Apana janmalo tumche udari | Kashta davile atibhari | Saukhya na dekha kavanepari | Aisa apana papi dekha || 55
Meaning: "'I was born from your womb only to bring you great hardship. You saw no happiness from me; behold, what a sinner I am!'"
अर्थ: "तुमच्या पोटी जन्म घेऊन मी तुम्हाला फक्त कष्टच दिले. तुम्हाला माझ्याकडून कोणतेही सुख मिळाले नाही, असा मी पापी आहे."
Ovi 56: आता तुम्ही दुःख न करणे । परमार्थी दृष्टी देणे । जैसे काही असेल होणे । ब्रह्मादिका न सुटेचि ॥ ५६
Transliteration: Ata tumhi duhkha na karane | Paramarthi drushti dene | Jaise kahi asela hone | Brahmadika na sutechi || 56
Meaning: "'Now do not grieve; turn your sight towards spiritual truth. Whatever is destined to happen cannot be avoided even by Brahma and others.'"
अर्थ: "आता तुम्ही दुःख करू नका, परमार्थाकडे लक्ष द्या. जे नशिबात लिहिले आहे, ते ब्रह्मदेवालाही चुकले नाही."
Ovi 57: येणेपरी जननीजनका । संभाषीतसे पुत्र निका । तेणेपरी स्त्रियेसी देखा । सांगतसे परियेसा ॥ ५७
Transliteration: Yenepari jananijanaka | Sanbhashitase putra nika | Tenepari striyesi dekha | Sangatase pariyesa || 57
Meaning: "Thus the son addressed his parents well. He then spoke to his wife in a similar way; listen."
अर्थ: अशा प्रकारे आई-वडिलांचे सांत्वन करून तो आपल्या पत्नीला सांगू लागला.
Ovi 58: म्हणे ऐक प्राणेश्वरी । झाले आमुचे दिवस सरी । मजनिमित्ते कष्टलीस भारी । वृथा गेले कष्ट तुझे ॥ ५८
Transliteration: Mhane aika praneshvari | Jhale amuche divasa sari | Majanimitte kashtalisi bhari | Vruthagele kashta tujhe || 58
Meaning: "He said, 'Listen, O Mistress of my life, my days are now numbered. You suffered greatly for my sake, but all your efforts have gone in vain.'"
अर्थ: "तो म्हणाला, 'हे प्रिये, आता माझे दिवस भरले आहेत. माझ्यासाठी तू खूप कष्ट उपसलेस, पण ते सर्व वाया गेले.'"
Ovi 59: पूर्वजन्मीचे वैरपण । तुजसी होता माझा शीण । म्हणोनि तूते दिधले जाण । जन्मांतरीचे कष्ट देखा ॥ ५९
Transliteration: Purvajanmiche vairapana | Tujasi hota majha shina | Mhanoni tute didhale jana | Janmantariche kashta dekha || 59
Meaning: "'Perhaps there was some enmity in a past life, which is why you were given these hardships because of me in this birth.'"
अर्थ: "कदाचित पूर्वजन्मीचे काही वैर असेल, म्हणूनच माझ्यामुळे तुला या जन्मात इतके कष्ट सोसावे लागले."
Ovi 60: तू जरी रहासी आमुचे घरी । तुज पोशितील परिकरी । तुज वाटेल कष्ट भारी । जाई आपुले माहेरा ॥ ६०
Transliteration: Tu jari rahasi amuche ghari | Tuja poshiti-la parikari | Tuja vatela kashta bhari | Jai apule mahera || 60
Meaning: "'If you stay at my house, they will support you, but you will feel great distress. Therefore, go back to your mother's home.'"
अर्थ: "माझ्या निधनानंतर तू माझ्या घरी राहिलीस तर तुला त्रास होईल, त्यापेक्षा तू तुझ्या माहेरी निघून जा."
Ovi 61: ऐसी तुझे सुंदरीपण । न लाधे आपण दैवहीन । न राहे तुझे अहेवपण । माझे अंग स्पर्शता ॥ ६१
Transliteration: Aishi tujhe sundaripana | Na ladhe apana daivahina | Na rahe tujhe ahevapana | Majhe anga sparshata || 61
Meaning: "'I am unfortunate not to have enjoyed your beauty. Now, your marital status (Ahevapana) will end upon touching my body (at my death).'"
अर्थ: "माझ्या दुर्दैवामुळे तुला सुख मिळाले नाही. आता माझ्या मृत्यूमुळे तुझे सौभाग्य (अहेवपण) संपणार आहे."
Ovi 62: ऐकोनि पतीचे वचन । मूर्च्छा आली तत्क्षण । माथा लावूनिया चरणा । दुःख करी तये वेळी ॥ ६२
Transliteration: Aikoni patiche vachana | Murchha ali tatkshana | Matha lavuniya charana | Duhkha kari taye veli || 62
Meaning: "Hearing her husband's words, she fainted immediately. Placing her head at his feet, she wept bitterly."
अर्थ: पतीचे हे कठोर बोलणे ऐकून तिला मूर्च्छा आली. तिने पतीच्या चरणांवर डोके ठेवून टाहो फोडला.
Ovi 63: म्हणे स्वामी प्राणेश्वरा । तुम्ही मज न अव्हेरा । तुहांसरी दातारा । आणिक नाही गति आपणा ॥ ६३
Transliteration: Mhane swami praneshvara | Tumhi maja na avhera | Tuhansari datara | Anika nahi gati apana || 63
Meaning: "She said, 'O Lord, my life, do not abandon me. O Giver, there is no other refuge for me but you.'"
अर्थ: "ती म्हणाली, 'स्वामी, माझा त्याग करू नका. तुमच्याशिवाय मला या जगात दुसरा कोणताही आधार नाही.'"
Ovi 64: जेथे असे तुमचा देह । सवेचि असे आपण पाहे । मनी न करा संदेह । समागमी तुमची आपण ॥ ६४
Transliteration: Jethe ase tumcha deha | Savechi ase apana pahe | Mani na kara sandeha | Samagami tumchi apana || 64
Meaning: "'Wherever your body goes, I shall follow. Have no doubt; I am with you always.'"
अर्थ: "जिथे तुम्ही जाल, तिथेच मी असेन. शंका धरू नका, मी तुमच्यासोबतच मरणार आहे."
Ovi 65: ऐसी दोघांचिया वचनी । ऐकोनिया जनकजननी । देह टाकोनिया धरणी । दुःख करिती तयेवेळी ॥ ६५
Transliteration: Aishi doghanchiya vachani | Aikoniya janakajanani | Deha takoniya dharani | Duhkha kariti taye-veli || 65
Meaning: "Hearing the words of both husband and wife, the parents collapsed on the ground and wailed in grief."
अर्थ: पती-पत्नीचे हे बोलणे ऐकून आई-वडील जमिनीवर कोसळले आणि रडू लागले.
Ovi 66: उठवूनिया श्वशुरासी । संबोखीतसे सासूसी । न करा चिंता, हो भरवसी । पति आपुला वाचेल ॥ ६६
Transliteration: Uthavuniya shvashurasi | Sanbokhitase sasusi | Na kara chinta, ho bharavasi | Pati apula vachel || 66
Meaning: "Helping her father-in-law up and comforting her mother-in-law, she said, 'Do not worry, have faith; my husband will live.'"
अर्थ: "मग त्या सुनेने सासू-सासऱ्यांना उठवले आणि धीर देत म्हणाली, 'काळजी करू नका, माझा पती नक्की वाचेल.'"
Ovi 67: विनवीतसे तये वेळी । आम्हा राखेल चंद्रमौळी । पाठवा एखाद्या स्थळी । पति आपुला वाचेल ॥ ६७
Transliteration: Vinavitase taye veli | Amha rakhela Chandramauli | Pathava ekadhya sthali | Pati apula vachel || 67
Meaning: "She requested at that time, 'The Moon-crested Lord (Shiva) will protect us. Send us to a place where my husband can be saved.'"
अर्थ: "ती विनवू लागली, 'साक्षात शंकर (चंद्रमौळी) आमचे रक्षण करेल. आम्हाला कुठेतरी अशा ठिकाणी पाठवा जिथे माझा पती बरा होईल.'"
Ovi 68: सांगती लोक महिमा ख्याति । नरसिंहसरस्वती श्रीगुरुमूर्ति । गाणगापुरी वास करिती । तया स्वामी पहावे ॥ ६८
Transliteration: Sangati loka mahima khyati | Narasimhasarasvati Shrigurumurti | Ganagapuri vasa kariti | Taya swami pahave || 68
Meaning: "'People speak of the fame and greatness of the divine Shri Narasimha Saraswati. He resides in Ganagapur; we must see that Master.'"
अर्थ: "लोक सांगतात की गाणगापूरला श्रीनृसिंह सरस्वती राहतात, त्यांचा महिमा अफाट आहे, आपण त्यांच्या दर्शनाला जाऊया."
Ovi 69: त्याचे दर्शनमात्रेसी । आरोग्य होईल पतीसी । आम्हा पाठवा त्वरितेसी । म्हणोनि चरणा लागली ॥ ६९
Transliteration: Tyache darshanamatresi | Arogya hoila patisi | Amha pathava tvaritesi | Mhanoni charana lagali || 69
Meaning: "'Just by seeing him, my husband will regain health. Send us quickly,' she said, falling at their feet."
अर्थ: "त्याच्या केवळ दर्शनाने पतीचे आरोग्य सुधारेल, आम्हाला लगेच तिथे पाठवा, असे म्हणून ती सासू-सासऱ्यांच्या पाया पडली."
Ovi 70: मानवली गोष्ट समस्तांसी । मातापिताश्वशुरांसी । निरोप घेऊनि सकळिकांसी । निघती झाली तये वेळी ॥ ७०
Transliteration: Manavali goshta samastansi | Matapitashvashuransi | Niropa gheuni sakalikansi | Nighati jhali taye veli || 70
Meaning: "The parents and parents-in-law agreed. Taking leave of everyone, she set out at that time."
अर्थ: सर्वांना तिचे म्हणणे पटले. सर्वांचा निरोप घेऊनि ती पतीला घेऊनि निघाली.
Ovi 71: तया रोगिया करोनि डोली । घेवोनि निघाली ते बाळी । विनवीतसे तये वेळी । आपले सासूश्वशुरांसी ॥ ७१
Transliteration: Taya rogiya karoni doli | Ghevoni nighali te bali | Vinavitase taye veli | Apule sasushvashuransi || 71
Meaning: "Placing the sick man in a palanquin (doli), the young woman departed, making a final request to her parents-in-law."
अर्थ: पतीला डोलीत घालून ती माऊली निघाली आणि सासू-सासऱ्यांना हात जोडून म्हणाली.
Ovi 72: स्थिर करूनि अंतःकरण । सुखे रहावे दोघेजण । पति असे माझा प्राण । राखील माझे कुळदैवत ॥ ७२
Transliteration: Sthira karuni antahkarana | Sukhe rahave doghejanna | Pati ase majha prana | Rakhila majhe kuladaivata || 72
Meaning: "'Keep your hearts steady and live in peace. My husband is my life; my family deity will protect him.'"
अर्थ: "तुम्ही मन शांत ठेवा. माझे कुलदैवत माझ्या पतीचे रक्षण करेल."
Ovi 73: म्हणे सासूश्वशुरांसी । नमन करी प्रीतीसी । आशीर्वाद देती हर्षी । अहेवपण स्थिर होय ॥ ७३
Transliteration: Mhane sasushvashuransi | Namana kari pritisi | Ashirvada deti harshi | Ahevapana sthira hoya || 73
Meaning: "She bowed with love to her parents-in-law. They joyfully blessed her, saying, 'May your marital status remain eternal (Ahevapana).'"
अर्थ: तिने नमस्कार केला आणि सासू-सासऱ्यांनी तिला "तुझे सौभाग्य टिकून राहो" असा आशीर्वाद दिला.
Ovi 74: तुझे दैवे तरी आता । आमुचा पुत्र वाचो वो माता । म्हणोनि निघाले बोळवीत । आशीर्वाद देताति ॥ ७४
Transliteration: Tujhe daive tari ata | Amucha putra vacho vo mata | Mhanoni nighale bolavita | Ashirvada detati || 74
Meaning: "'By your destiny, may our son live, O Mother!' they said, seeing them off with blessings."
अर्थ: "तुझ्या नशिबाने आमचा मुलगा वाचू दे," असे म्हणत ते तिला गावाबाहेर सोडायला आले.
Ovi 75: येणेपरी पतीसहित । निघती झाली पतिव्रता । क्वचित्काळ मार्ग क्रमिता । आली गाणगापुरासी ॥ ७५
Transliteration: Yenepari patisahita | Nighati jhali pativrata | Kvachitkala marga kramita | Ali Ganagapurasi || 75
Meaning: "In this way, with her husband, the devoted wife departed. After traveling for some time, she arrived at Ganagapur."
अर्थ: प्रवासाचा मार्ग पार करत ती पतिव्रता अखेर गाणगापूरला पोहोचली.
Ovi 76: मार्ग क्रमिता रोगियासी । अधिक जाहला त्रिदोषी । उतरता ग्रामप्रदेशी । अतिसंकट जाहले पै ॥ ७६
Transliteration: Marga kramita rogiyasi | Adhika jhala tridoshi | Utarata gramapradeshi | Atisankata jahale pai || 76
Meaning: "During the journey, the sick man's condition worsened with a severe imbalance of the three humors. As they entered the village, a great crisis arose."
अर्थ: प्रवासात पतीची तब्येत खूप बिघडली. जेव्हा ती गाणगापुरात पोहोचली, तेव्हा त्याचे संकट अधिकच वाढले होते.
Ovi 77: विचारिता श्रीगुरूसी गेले होते संगमासी । जावे म्हणोनि दर्शनासी । निघती झाली तये वेळी ॥ ७७
Transliteration: Vicharita Shrigurusi gele hote sangamasi | Jave mhanoni darshanasi | Nighati jhali taye veli || 77
Meaning: "Upon inquiring, she learned that Shriguru had gone to the confluence (Sangama). She set out at that time to go there for his vision."
अर्थ: विचारपूस केल्यावर कळले की श्रीगुरु संगमावर गेले आहेत. ती दर्शनासाठी तिथे जायला निघाली.
Ovi 78: पतिव्रता तये वेळ । आली आपुले पतीजवळ । पहाता जाहला अंतकाळ । प्राण गेला तत्क्षण ॥ ७८
Transliteration: Pativrata taye vela | Ali apule patijavala | Pahata jahala antakala | Prana gela tatkshani || 78
Meaning: That devoted wife came near her husband at that time; but as she watched, his final moment arrived and his life departed instantly.
अर्थ: ती पतीजवळ आली, पण त्याची वेळ भरली होती. बघता बघता पतीचे प्राण निघून गेले.
Ovi 79: आकांत करी ते नारी । लोळतसे धरणीवरी । भोसकूनि घ्यावया घेता सुरी । वारिती तियेसी ग्राम लोक ॥ ७९
Transliteration: Akanta kari te nari | Lolatase dharanivari | Bhosakuni ghyavaya gheta suri | Variti tiyesi grama loka || 79
Meaning: The woman wailed loudly and rolled on the ground. When she took a knife to end her life, the village people restrained her.
अर्थ: तिने मोठा आकांत केला आणि स्वतःला संपवण्यासाठी सुरी घेतली, पण तिथल्या लोकांनी तिला अडवले.
Ovi 80: आफळी शिरे भूमीसी । हाणी उरी पाषाणेसी । केश मोकळे आक्रोशी । प्रलापीतसे परियेसा ॥ ८०
Transliteration: Aphali shire bhumisi | Hani uri pashanesi | Kesha mokale akroshi | Pralapitase pariyesa || 80
Meaning: She struck her head against the ground and beat her chest with a stone. With her hair disheveled, she lamented loudly; listen.
अर्थ: ती जमिनीवर डोके आपटून रडू लागली, छाती बदडून घेऊ लागली. केस मोकळे सोडून ती आक्रोश करू लागली.
Ovi 81: हा हा देवा काय केले । का मज गाईसी गांजिले । आशा करूनि आल्ये । राखिसी प्राण म्हणोनि ॥ ८१
Transliteration: Ha ha Deva kaya kele | Ka maja gaisi ganjile | Asha karuni alye | Rakhisi prana mhanoni || 81
Meaning: "Alas, O God, what have you done? Why have you tormented me like this? I came here with the hope that you would save his life."
अर्थ: "देवा, हे काय केलेस? मी आशा धरून इथे आले होते की तू माझ्या पतीला वाचवशील, पण तू मला फसवलेस."
Ovi 82: पूजेसी जाता देउळात । पडे देऊळ करी घात । ऐशी कानी न ऐको मात । दृष्टांत झाला आपणासी ॥ ८२
Transliteration: Pujesi jata deulat | Pade deula kari ghata | Aishi kani na aiko mata | Drushtanta jhala apanasi || 82
Meaning: "It is as if one goes to a temple to worship and the temple itself collapses; I had never heard of such a thing, but it has happened to me."
अर्थ: "देवाची पूजा करायला जावे आणि देऊळच डोक्यावर पडावे, तसे माझ्या बाबतीत घडले आहे."
Ovi 83: उष्णकाळी तापोनि नरु । ठाकोनि जाय एखादा तरु । वृक्षचि पडे आघात थोरु । तयापरी झाले मज ॥ ८३
Transliteration: Ushnakali taponi naru | Thakoni jaya ekhada taru | Vrukshachi pade aghata thoru | Tayapari jhale maja || 83
Meaning: "Like a man scorched by the summer heat seeking shade under a tree, only for the tree to fall on him—such is my fate."
अर्थ: "उन्हात तापलेला माणूस सावलीसाठी झाडाखाली जावा आणि ते झाडच त्याच्यावर कोसळावे, अशी माझी अवस्था झाली आहे."
Ovi 84: तृषेकरूनि पीडित । जाय मनुष्य गंगेत । संधी सुसरी करी घात । तयापरी मज झाले ॥ ८४
Transliteration: Trushekaruni pidita | Jaya manushya Ganget | Sandhi susari kari ghata | Tayapari maja jhale || 84
Meaning: "Like a thirsty person going to the Ganges to drink, only to be struck by a crocodile—that is what has happened to me."
अर्थ: "तहानेने व्याकुळ झालेला माणूस पाणी प्यायला गंगेत उतरला आणि तिथेच मगरीने त्याला पकडावे, तसे मला झाले आहे."
Ovi 85: व्याघ्रभये पळे धेनु । जाय आधार म्हणोनु । तेथेचि वधिती यवनु । तयापरी झाले मज ॥ ८५
Transliteration: Vyaghrabhaye pale dhenu | Jaya adhara mhanonu | Tethechi vadhiti yavanu | Tayapari jhale maja || 85
Meaning: "Like a cow fleeing a tiger for shelter, only to find a butcher waiting there—such has my destiny become."
अर्थ: "वाघाच्या भीतीने गाय आश्रयासाठी पळाली आणि तिथे कसाई उभा असावा, तसे माझे दैव ठरले आहे."
Ovi 86: ऐसी पापी दैवहीन । आपुले पतीचा घेतला प्राण । मातापितरांसी त्यजून । घेवोनि आल्ये विदेशी ॥ ८६
Transliteration: Aishi papi daivahina | Apule paticha ghetala prana | Matapitaransi tyajuna | Ghevoni alye videshi || 86
Meaning: "I am such a sinner and unfortunate one that I have caused my husband's death. I left my parents and brought him to this foreign land."
अर्थ: "मी किती पापी आहे, आई-वडिलांना सोडून मी पतीला घेऊन इथे आले आणि इथेच त्याचे प्राण गेले."
Ovi 87: येणेपरी दुःख करीत । पाहू आले जन समस्त । संभाषिताति दुःखशमता । अनेकपरीकरूनिया ॥ ८७
Transliteration: Yenepari duhkha karita | Pahu ale jana samasta | Sanbhashitati duhkhashamata | Anekaparikaruniya || 87
Meaning: While she grieved in this way, all the people came to see her. They spoke to her in many ways to calm her sorrow.
अर्थ: तिचे रडणे ऐकून लोक जमले आणि विविध प्रकारे तिला समजावू लागले.
Ovi 88: वारिताति नारी सुवासिनी । का वो दुःख करिसी कामिनी । विचार करी अंतःकरणी । होणार न चुके सकळिकांसी ॥ ८८
Transliteration: Varitati nari suvasini | Ka vo duhkha karisi kamini | Vichara kari antahkarani | Honara na chuke sakalikansi || 88
Meaning: Married women consoled her, "Why do you grieve so, O lady? Think in your heart—what is destined to happen cannot be avoided by anyone."
अर्थ: "सुवासिनी स्त्रिया म्हणाल्या, 'अग रडू नकोस, मृत्यू हा सर्वांनाच एक दिवस येणार आहे, तो कुणाला चुकत नाही.'"
Ovi 89: ऐसी म्हणता नगरनारी । तिसी दुःख झाले भारी । आठवीतसे परोपरी । आपुले जन्मकर्म सकळ ॥ ८९
Transliteration: Aishi mhanta nagaranari | Tisi duhkha jhale bhari | Athavitase paropari | Apule janmakarma sakala || 89
Meaning: Hearing the women of the town, her grief intensified. She remembered her past deeds and her fate in many ways.
अर्थ: लोकांच्या बोलण्याने तिला अधिकच दुःख झाले. ती आपल्या नशिबाला दोष देऊ लागली.
Ovi 90: ऐका तुम्ही मायबहिणी । आता कैची वाचू प्राणी । पतीसी आल्ये घेऊनि । याची आशा करोनिया ॥ ९०
Transliteration: Aika tumhi mayabahini | Ata kaichi vachu prani | Patisi alye gheuni | Yachi asha karoniya || 90
Meaning: She said, "Listen, mothers and sisters, how can I live now? I brought my husband here with such great hope."
अर्थ: ती म्हणाली, "मदत करा बहिणींनो, मी मोठ्या आशेने पतीला घेऊन इथे आले होते, आता मी कशी जगू?"
Ovi 91: आता कवणा शरण जावे । राखेल कोण मज जीवे । प्राणेश्वरा त्यजूनि जीवे । केवी वाचू म्हणतसे ॥ ९१
Transliteration: Ata kavana sharana jave | Rakhela kona maja jive | Praneshvara tyajuni jive | Kevi vachu mhantase || 91
Meaning: "To whom should I surrender now? Who will protect my life? Having lost the Lord of my life, how can I survive?"
अर्थ: "आता मी कुणाकडे जाऊ? पतीशिवाय माझे जगणे व्यर्थ आहे."
Ovi 92: बाळपणी गौरीसी । पूजा केली शंकरासी । विवाह होता परियेसी । पूजा केली मंगळागौरी ॥ ९२
Transliteration: Balapani Gaurisi | Puja keli Shankarasi | Vivaha hota pariyesi | Puja keli Mangalagauri || 92
Meaning: "In my childhood, I worshipped Gauri and Shankara. After marriage, I performed the Vratas of Mangalagauri."
अर्थ: "मी लहानपणी गौरी-शंकराची पूजा केली, लग्नानंतर मंगळागौरीची व्रतवैकल्ये केली."
Ovi 93: अहेवपणाचे आशेनी । पूजा केली म्या भवानी । सांगती माते सुवासिनी । अनेकपरी व्रतादिके ॥ ९३
Transliteration: Ahevapanache asheni | Puja keli mya Bhavani | Sangati mate suvasini | Anekapari vratadike || 93
Meaning: "With the hope of eternal marital bliss, I worshipped Bhavani. The married women told me of many fasts and rituals."
अर्थ: "माझे सौभाग्य टिकावे यासाठी मी भवानी मातेची पूजा केली आणि सुवासिनींनी सांगितलेली सर्व व्रते पाळली."
Ovi 94: जे जे सांगती माते व्रत । केली पूजा अखंडित । समस्त जाहले आता व्यर्थ । रुसली गौरी आपणावरी ॥ ९४
Transliteration: Je je sangati mate vrata | Keli puja akhandita | Samasta jahale ata vyartha | Rusali Gauri apanavari || 94
Meaning: "Whatever Vratas they told me, I performed them without fail. All has now gone in vain; Goddess Gauri must be angry with me."
अर्थ: "जी व्रते मी मनोभावे केली, ती आज व्यर्थ ठरली आहेत. बहुधा देवी गौरी माझ्यावर कोपली आहे."
Ovi 95: आता माझिये हळदीसी । चोर पडले गळेसरीसी । सर्वस्व दिधले वन्हीसी । कंकण-कंचुकी परियेसा ॥ ९५
Transliteration: Ata majhiye haladisi | Chora padale galesarisi | Sarvasva didhale vanhisi | Kankana-kanchuki pariyesa || 95
Meaning: "Now the turmeric of my marriage and my wedding necklace have been stolen. My everything—my bangles and bodice—has been given to the fire."
अर्थ: "आता माझे सौभाग्य हिरावून घेतले गेले आहे. माझे सर्वस्व जणू आगीत भस्म झाले आहे."
Ovi 96: कोठे गेले माझे पुण्य । वृथा पूजिला गौरीरमण । कैसे केले मज निर्वाण । ऐका मायबहिणी हो ॥ ९६
Transliteration: Kothe gele majhe punya | Vrutha pujila Gauriramana | Kaise kele maja nirvana | Aika mayabahini ho || 96
Meaning: "Where has my merit gone? Was my worship of Shiva (Gauri's husband) in vain? Look at the state I have been brought to, O sisters!"
अर्थ: "माझे पुण्य कुठे गेले? मी महादेवाची पूजा केली पण आज माझ्यावर ही वेळ आली."
Ovi 97: केवी राहू आता आपण । पति होता माझा प्राण । लोकांसरिसा नोहे जाण । प्राणेश्वर परियेसा ॥ ९७
Transliteration: Kevi rahu ata apana | Pati hota majha prana | Lokansarisa nohe jana | Praneshvara pariyesa || 97
Meaning: "How can I remain now? My husband was my very breath. My Lord was not like other men to me."
अर्थ: "माझा पती हाच माझा प्राण होता, आता मी लोकांमध्ये कशी तोंड दाखवू?"
Ovi 98: ऐसे नानापरी देखा । करी पतिव्रता दुःखा । पतीच्या पाहूनिया मुखा । आणिक दुःख अधिक करी ॥ ९८
Transliteration: Aise nanapari dekha | Kari pativrata duhkha | Patichya pahuniya mukha | Anika duhkha adhika kari || 98
Meaning: Thus, in many ways, the devoted wife grieved. Looking at her husband's face, her sorrow only increased.
अर्थ: अशा प्रकारे ती विलाप करत होती आणि पतीचा चेहरा पाहून तिचे दुःख अधिकच वाढत होते.
Ovi 99: आलिंगोनि प्रेतासि । रोदन करी बहुवसी । आठवी आपुले पूर्व दिवसी । पूर्वस्नेह तये वेळी ॥ ९९
Transliteration: Alingoni pretasi | Rodana kari bahuvasi | Athavi apule purva divasi | Purvasneha taye veli || 99
Meaning: Embracing the corpse, she wept profusely, remembering their past days and their mutual affection.
अर्थ: तिने पतीच्या प्रेताला मिठी मारली आणि जुन्या आठवणी काढून ती मोठ्याने रडू लागली.
Ovi 100: म्हणे पुरुषा प्राणेश्वरा । कैसे माझे त्यजिले करा । उबग आला तुम्हा थोरा । म्हणोनि माते उपेक्षिले ॥ १००
Transliteration: Mhane purusha praneshvara | Kaise majhe tyajile kara | Ubaga ala tumha thora | Mhanoni mate upekshile || 100
Meaning: She said, "O Lord of my life, why have you let go of my hand? Did you grow so tired of me that you abandoned me?"
अर्थ: ती म्हणाली, "हे प्राणनाथा, तुम्ही माझा हात का सोडला? तुम्हाला माझा इतका कंटाळा आला का की तुम्ही मला सोडून गेलात?"
Ovi 101: कैसी आपण दैवहीन । तटाकी खापर लागता भिन्न । होतासि तू निधान । आयुष्य तुझे उणे जहाले ॥ १०१
Transliteration: Kaishi apana daivahina | Tataki khapara lagata bhinna | Hotasi tu nidhana | Ayushya tujhe une jahale || 101
Meaning: "How unfortunate I am! Like a treasure found but lost when the vessel breaks on the shore—you were my treasure, but your life was cut short."
अर्थ: "मी किती दैवहीन आहे! एखादे मौल्यवान निधान मिळावे आणि ते हातातून पडावे, तसे तुमचे आयुष्य अर्धवट संपले."
Ovi 102: तुमचे मातापितयांसी । सांडूनि आणिले परदेशी । जेणेपरी श्रावणासी । वधिले राये दशरथे ॥ १०२
Transliteration: Tumche matapityansi | Sanduni anile paradeshi | Jenepari Shravanasi | Vadhile raye Dasharathe || 102
Meaning: "I brought you to this foreign land, away from your parents, just as King Dasharatha mistakenly killed Shravana."
अर्थ: "जसे राजा दशरथाने चुकून श्रावण बाळाचा वध केला, तसे मी तुमच्या आई-वडिलांपासून तुम्हाला तोडून इथे परदेशी आणले आणि तुमचा अंत झाला."
Ovi 103: तैसी तुमची जनकजननी । तुम्हा आणिले त्यजूनि । तुमची वार्ता ऐकोनि । प्राण त्यजितील दोघेजण ॥ १०३
Transliteration: Taisi tumchi janakajanani | Tumha anile tyajuni | Tumchi varta aikoni | Prana tyajitila doghejanna || 103
Meaning: "Having brought you away from your father and mother, they will surely give up their lives upon hearing the news of your death."
अर्थ: "तुमच्या निधनाची बातमी ऐकल्यावर तुमचे आई-वडीलही आपले प्राण सोडतील."
Ovi 104: तीन हत्या भरवसी । घडल्या मज पापिणीसी । वैरिणी होय मी तुम्हांसी । पतिघातकी आपण सत्य ॥ १०४
Transliteration: Tina hatya bharavasi | Ghadalya maja papinisi | Vairini hoya mi tumhansi | Patighataki apana satya || 104
Meaning: "I, a sinner, am surely responsible for three deaths. I have become your enemy and truly a killer of my husband."
अर्थ: "माझ्यामुळे पती आणि सासू-सासरे अशा तीन हत्यांचे पाप मला लागेल. मी तुमची पत्नी नसून वैरीण आणि पतीची घातक ठरले आहे."
Ovi 105: ऐशी पापिणी चांडाळी । निंदा करिती लोक सकळी । प्राणे घेतला मीचि बळी । प्राणेश्वरा दातारा ॥ १०५
Transliteration: Aishi papini chandali | Ninda kariti loka sakali | Prane ghetala michi bali | Praneshvara datara || 105
Meaning: "The people will curse me as a sinner and an outcast. I have taken your life as a sacrifice, O Lord and Giver."
अर्थ: "मी पापिणी आहे, सर्व लोक माझी निंदा करतील. हे प्राणनाथा, मीच तुमचा बळी घेतला आहे."
Ovi 106: स्त्री नव्हे मी तुमची वैरी । जैसी तिखट शस्त्र सुरी । वेधिली तुमचे शरीरी । घेतला प्राण आपणचि ॥ १०६
Transliteration: Stri navhe mi tumchi vairi | Jaisi tikhata shastra suri | Vedhili tumche shariri | Ghetala prana apanachi || 106
Meaning: "I am not your wife but your enemy. Like a sharp weapon or knife piercing your body, I have taken your life myself."
अर्थ: "मी तुमची पत्नी नसून एखाद्या तीक्ष्ण सुरीप्रमाणे तुमच्या शरीरात घुसले आणि तुमचे प्राण घेतले."
Ovi 107: मातापिता बंधु सकळी । जरी असती तुम्हाजवळी । मुख पाहती अंतकाळी । त्यांसि विघ्न आपण केले ॥ १०७
Transliteration: Matapita bandhu sakali | Jari asati tumhajavali | Mukha pahati antakali | Tyansi vighna apana kele || 107
Meaning: "If your parents and relatives were with you, they would have seen your face in your final moments; I have deprived them of that."
अर्थ: "तुमचे आई-वडील जवळ असते तर त्यांनी तुमचे शेवटचे तोंड पाहिले असते, पण मी त्यांना त्या सुखापासूनही मुकवले."
Ovi 108: माझ्या वृद्ध सासूसासर्यायात । होती तुमची आस । पुरला नाही त्यांचा साोोस । त्याते सांडोनि केवी जाता ॥ १०८
Transliteration: Majhe vruddha sasusasaryayat | Hoti tumchi asa | Purala nahi tyancha saosa | Tyate sandoni kevi jata || 108
Meaning: "My elderly parents-in-law placed all their hope in you. Their desires remain unfulfilled; how can you leave them?"
अर्थ: "तुमच्या वृद्ध आई-वडिलांची सर्व आशा तुमच्यावर होती, त्यांची इच्छा पूर्ण न करता तुम्ही त्यांना सोडून कसे गेलात?"
Ovi 109: एकचि उदरी तुम्ही त्यासी । उबगलेति पोसावयासी । आम्हा कोठे ठेवूनि जासी । प्राणेश्वरा दातारा ॥ १०९
Transliteration: Ekachi udari tumhi tyasi | Ubagaleti posaviyasi | Amha kothe thevuni jasi | Praneshvara datara || 109
Meaning: "You were their only child; have you grown weary of supporting them? Where are you leaving us and going, O Lord?"
अर्थ: "तुम्ही त्यांचे एकुलते एक पुत्र असूनही त्यांना म्हातारपणात आधार देण्याचे सोडून आम्हाला कोठे सोडून जात आहात?"
Ovi 110: आता आपण कोठे जावे । कवण माते पोसील जीवे । न सांगता आम्हांसी बरवे । निघोनि गेलासी प्राणेश्वरा ॥ ११०
Transliteration: Ata apana kothe jave | Kavana mate posila jive | Na sangata amhansi barave | Nighoni gelasi praneshvara || 110
Meaning: "Where shall I go now? Who will nourish me? You have left me without saying a word, O Lord of my life."
अर्थ: "आता मी कोठे जाऊ? माझे पोषण कोण करेल? मला काहीही न सांगता तुम्ही निघून गेलात."
Ovi 111: तू माझा प्राणेश्वरु । तुझे ममत्व केवी विसरू । लोकासमान नव्हसी नरु । प्रतिपाळिले प्रीतिभावे ॥ १११
Transliteration: Tu majha praneshvaru | Tujhe mamatva kevi visaru | Lokasamana navhasi naru | Pratipalile pritibhave || 111
Meaning: "You were my everything; how can I forget your affection? You were not like other men; you protected me with such love."
अर्थ: "तुम्ही माझे सर्वस्व होता, तुमचे प्रेम मी कसे विसरू? तुम्ही इतर माणसांसारखे नसून माझे प्रेमाने रक्षण केले."
Ovi 112: कधी नेणे पृथक्शयन । वामहस्त-उसेवीण । फुटतसे अंतःकरण । केवी वाचो प्राणेश्वरा ॥ ११२
Transliteration: Kadhi nene pruthak-shayana | Vamahasta-usevina | Phutatase antahkarana | Kevi vacho praneshvara || 112
Meaning: "I never knew sleeping apart from you or being without your service. My heart is breaking; how shall I live, O Lord?"
अर्थ: "मी कधीही तुमच्यापासून वेगळी झोपले नाही, तुमच्या सेवेविना मी कशी जगू? माझे अंतःकरण फुटून जात आहे."
Ovi 113: किती आठवू तुझे गुण । पति नव्हसी माझा प्राण । सोडोनि जातोसि निर्वाण । कवणेपरी वाचू मी ॥ ११३
Transliteration: Kiti athavu tujhe guna | Pati navhasi majha prana | Sodoni jatosi nirvana | Kavanepari vachu mi || 113
Meaning: "How many of your virtues shall I remember? You were not just a husband but my life. Now that you have left me, how can I survive?"
अर्थ: "तुमचे किती गुण आठवू? तुम्ही माझे पती नसून प्राणच होतात, आता मी कशी वाचू?"
Ovi 114: आता कवण थार्य जाणे । कवण घेतील मज पोसणे । ’बालविधवा’ म्हणोनि जन । निंदापवाद ठेविती ॥ ११४
Transliteration: Ata kavana tharya jane | Kavana ghetila maja posane | 'Balavidhava' mhanoni jana | Nindapavada theviti || 114
Meaning: "Now who will give me refuge? Who will support me? People will mock me and call me a 'child widow'."
अर्थ: "आता मला कोण आधार देणार? लोक मला 'बालविधवा' म्हणून टोमणे मारतील आणि निंदा करतील."
Ovi 115: एकही बुद्धि मज न सांगता । त्यजिला आत्मा प्राणनाथा । कोठे जावे आपण आता । केशवपन करूनि ॥ ११५
Transliteration: Ekahi buddhi maja na sangata | Tyajila atma prananatha | Kothe jave apana ata | Keshavapana karuni || 115
Meaning: "Without giving me any guidance, you have given up your soul, O Lord. Where should I go now after shaving my head (Keshvapan)?"
अर्थ: "मला काहीही न सांगता तुम्ही प्राण सोडले. आता मी केशवपन करून कोठे जाऊ?"
Ovi 116: तुझे प्रेम होते भरल्ये । मातापितयाते विसरल्ये । त्यांचे घरा नाही गेल्ये । बोलावनी नित्य येती ॥ ११६
Transliteration: Tujhe prema hote bharalye | Matapityate visaralye | Tyanche ghara nahi gelye | Bolavani nitya yeti || 116
Meaning: "Your love was so fulfilling that I forgot my own parents. I did not go to their house though they invited me daily."
अर्थ: "तुमच्या प्रेमाखातर मी माझ्या आई-वडिलांना विसरले, त्यांच्याकडे जाणेही सोडले."
Ovi 117: केवी जाऊ त्यांच्या घरा । उपेक्षितील प्राणेश्वरा । दैन्यवृत्ती दातारा । चित्तवृत्ति केवी धरू ॥ ११७
Transliteration: Kevi jau tyanche ghara | Upekshitila praneshvara | Dainyavruti datara | Chittavruti kevi dharu || 117
Meaning: "How can I go to their house now? They will ignore me. In such a miserable state, how can I steady my mind?"
अर्थ: "आता त्यांच्या घरी कशी जाऊ? ते माझी उपेक्षा करतील. अशा दयनीय अवस्थेत मी मन कसे सावरू?"
Ovi 118: जववरी होतासी तू छत्र । सर्वा ठायी मी पवित्र । मानिती सकळ इष्टमित्र । आता निंदा करतील ॥ ११८
Transliteration: Javavari hotasi tu chhatra | Sarva thayi mi pavitra | Maniti sakala ishtamitra | Ata ninda karatila || 118
Meaning: "As long as you were my protection, I was considered pure and respected by all friends and family. Now they will only mock me."
अर्थ: "जोपर्यंत तुम्ही माझे संरक्षण (छत्र) होतात, तोपर्यंत सर्वत्र माझा मान होता. आता सर्वजण माझी निंदा करतील."
Ovi 119: सासूश्वशुरापाशी जाणे । मज देखता त्याही मरणे । गृह जहाले अरण्य । तुम्हाविणे प्राणेश्वरा ॥ ११९
Transliteration: Sasushvashurapashi jane | Maja dekhta tyahi marane | Gruha jahale aranya | Tumhavine praneshvara || 119
Meaning: "If I go to my parents-in-law, they will die seeing me in this state. My home has become a wilderness without you, O Lord."
अर्थ: "सासू-सासऱ्यांकडे जाण्याची भीती वाटते, कारण मला या अवस्थेत पाहून तेही प्राण सोडतील. तुमच्याविना माझे घर आता अरण्य झाले आहे."
Ovi 120: घेवोनि आल्ये आरोग्यासी । येथे ठेवूनि तुम्हांसी । केवी जाऊ घरासी । राक्षसी मी पापीण ॥ १२०
Transliteration: Ghevoni alye arogyasi | Jethe thevuni tumhansi | Kevi jau gharasi | Rakshasi mi papina || 120
Meaning: "I brought you here for health, and now having lost you here, how can I return home? I am a sinful demoness."
अर्थ: "तुम्हाला बरे करण्यासाठी मी इथे आणले आणि आता तुमचे प्रेत सोडून मी घरी कशी जाऊ? मी एखादी राक्षसीच आहे."
Ovi 121: ऐसे नानापरी ते नारी । दुःख करी अपरांपरी । इतुके होता अवसरी । आला तेथे सिद्ध एक ॥ १२१
Transliteration: Aise nanapari te nari | Duhkha kari aparanpari | Ituke hota avasari | Ala tethe Siddha eka || 121
Meaning: As the woman grieved in many such ways, a Siddha (enlightened yogi) happened to arrive there at that moment.
अर्थ: ती स्त्री असा विविध प्रकारे विलाप करत असतानाच, तिथे अचानक एक सिद्ध पुरुष आले.
Ovi 122: भस्मांकित जटाधारी । रुद्राक्षमाळाभूषण-अळंकारी । त्रिशूळ धरिला असे करी । येऊनि जवळी उभा ठेला ॥ १२२
Transliteration: Bhasmankita jatadhari | Rudrakshamalabhushana-alankari | Trishula dharila ase kari | Yeuni javali ubha thela || 122
Meaning: Smeared with ash, with matted hair, adorned with Rudraksha beads, and carrying a trident in his hand, he came and stood near her.
अर्थ: अंगाला भस्म लावलेले, जटाधारी, रुद्राक्षांच्या माळा घातलेले आणि हातात त्रिशूळ असलेले ते सिद्ध योगी तिच्याजवळ येऊन उभे राहिले.
Ovi 123: संभाषीतसे तया वेळी । का वो प्रलापिसी स्थूळी । जैसे लिहिले कपाळी । तयापरी होतसे ॥ १२३
Transliteration: Sanbhashitase taya veli | Ka vo pralapisi sthuli | Jaise likhile kapali | Tayapari hotase || 123
Meaning: He spoke to her then, "Why do you lament so much? Whatever is written on the forehead (fate) comes to pass."
अर्थ: ते म्हणाले, "मुली, तू असा शोक का करत आहेस? कपाळावर जे नशिबात लिहिले आहे, तसेच घडत असते."
Ovi 124: पूर्वजन्मीचे तपफळ । भोगणे आपण हे अढळ । वाया रडसी निर्फळ । शोक आता करू नको ॥ १२४
Transliteration: Purvajanmiche tapaphala | Bhogane apana he adhala | Vaya radasi nirphala | Shoka ata karu nako || 124
Meaning: "This is the fruit of your past lives' deeds, which must be experienced. Your weeping is useless; do not grieve now."
अर्थ: "हे पूर्वजन्मीच्या कर्माचे फळ आहे, जे भोगावेच लागते. तुझे रडणे व्यर्थ आहे, आता शोक आवर."
Ovi 125: दिवस आठ जरी तू रडसी । न येत प्राण प्रेतासी । जैसे लिहिले ललाटेसी । तयापरी घडेल जाण ॥ १२५
Transliteration: Divasa atha jari tu radasi | Na yeta prana pretasi | Jaise likhile laltesi | Tayapari ghadela jana || 125
Meaning: "Even if you weep for eight days, life will not return to the corpse. Know that only what is written in fate will happen."
अर्थ: "तू आठ दिवस रडलीस तरी प्रेतात प्राण परत येणार नाहीत. जे नशिबात आहे तेच घडणार."
Ovi 126: मूढपणे दुःख करिसी । समस्ता मरण तू जाणसी । कवण वाचला असे धरित्रीसी । सांग आम्हा म्हणतसे ॥ १२६
Transliteration: Mudhapane duhkha karisi | Samasta marana tu janasi | Kavana vachala ase dharitrisi | Sanga amha mhantase || 126
Meaning: "You grieve out of ignorance. Don't you know death is for everyone? Tell me, who on this earth has remained immortal?"
अर्थ: "तू अज्ञानाने दुःख करत आहेस. मृत्यू हा सर्वांना अटळ आहे हे तुला ठाऊक नाही का? या पृथ्वीवर कोण अमर राहिला आहे?"
Ovi 127: आपुला म्हणसी प्राणेश्वरु । कोठे उपजला तो नरु । तुझा जन्म झाला येरु । कवण तुझी मातापिता ॥ १२७
Transliteration: Apula mhansi praneshvaru | Kothe upajala to naru | Tujha janma jhala yeru | Kavana tujhi matapita || 127
Meaning: "You call him the Lord of your life; where was that man born? Where were you born? Who are your parents? (Relationships are temporary)."
अर्थ: "ज्याला तू आपला पती म्हणतेस, तो कोठे जन्मला? तुझा जन्म कोठे झाला? तुमचे नाते काय? हे सर्व तात्पुरते आहे."
Ovi 128: पूर येता गंगेत । नानापरीची काष्ठे वाहत । येऊनि एके ठायी मिळत । फाकती आणिक चहूकडे ॥ १२८
Transliteration: Pura yeta Ganget | Nanaparichi kashthe vahata | Yeuni eke thayi milata | Phakati anika chahukade || 128
Meaning: "When the Ganges floods, various logs float and meet at one place, only to be scattered again in all directions."
अर्थ: "नदीला पूर आल्यावर लाकडे जशी एकत्र येतात आणि पुन्हा प्रवाहाने वेगळी होतात, तसाच हा संसार आहे."
Ovi 129: पाहे पा एका वृक्षावरी । येती पक्षी अपरांपरी । क्रमोनि प्रहर चारी । जाती मागुती चहूकडे ॥ १२९
Transliteration: Pahe pa eka vrukshavari | Yeti pakshi aparanpari | Kramoni prahara chari | Jati maguti chahukade || 129
Meaning: "Behold, birds of many kinds come to a tree, stay for a few hours, and then fly away in different directions."
अर्थ: "एका झाडावर पक्षी संध्याकाळी एकत्र येतात आणि सकाळी पुन्हा उडून जातात, तसेच नातेसंबंध असतात."
Ovi 130: तैसा हा संसार जाण नारी । कवण वाचला असे स्थिरी । मायामोहे कलत्रपुत्री । पति म्हणसी आपुला ॥ १३०
Transliteration: Taisa ha sansara jana nari | Kavana vachala ase sthiri | Mayamohe kalatraputri | Pati mhansi apula || 130
Meaning: "Know this world to be the same, O woman. Who has stayed here permanently? It is out of illusion and attachment that you call him husband or son."
अर्थ: "हा संसार असाच नश्वर आहे. माया आणि मोहामुळे तू याला पती-पुत्र म्हणत आहेस."
Ovi 131: गंगेमध्ये जैसा फेन । तेणेपरी देह जाण । स्थिर नोहे याचि कारण । शोक वृथा करू नको ॥ १३१
Transliteration: Gangemadhye jaisa phena | Tenepari deha jana | Sthira nohe yachi karana | Shoka vrutha karu nako || 131
Meaning: "Like foam on the Ganges, know this body to be transient. It is never stable; therefore, do not grieve in vain."
अर्थ: "नदीच्या पाण्यावरील फेसाप्रमाणे हा देह क्षणभंगुर आहे, तो कधीही स्थिर नसतो."
Ovi 132: पंचभूतात्मक देह । तत्संबंधी गुण पाहे । आपुले कर्म कैसे आहे । तैसा गुण उद्भवे ॥ १३२
Transliteration: Panchabhutatmaka deha | Tatsanbandhi guna pahe | Apule karma kaise ahe | Taisa guna udbhave || 132
Meaning: "The body is made of five elements. Its qualities depend on one's deeds (Karma); as the deed is, so the quality manifests."
अर्थ: "हा देह पाच तत्त्वांचा बनलेला आहे. जसे आपले कर्म असते, तसेच फळ आपल्याला भोगावे लागते."
Ovi 133: गुणानुबंधे कर्मे घडती । कर्मासारिखी दुःख-प्राप्ति । मायामोहाचिया रीती । मायामयसंबंधे ॥ १३३
Transliteration: Gunanubandhe karme ghadati | Karmasarikhi duhkha-prapti | Mayamohachiya riti | Mayamayasambandhe || 133
Meaning: "Actions happen through the bondage of qualities, and sorrow is obtained according to those actions, through illusion and attachment."
अर्थ: "गुणांच्या बंधनामुळे कर्म घडते आणि कर्मामुळे सुख-दुःख मिळते. हे सर्व मायेचे खेळ आहेत."
Ovi 134: मायासंबंधे मायागुण । उपजे सत्त्व-रज-तमोगुण । येणेचि तीन्हि देह जाण । त्रिगुणात्मक देह हा ॥ १३४
Transliteration: Mayasambandhe mayaguna | Upaje sattva-raja-tamoguna | Yenechi tinhi deha jana | Trigunatmatka deha ha || 134
Meaning: "From illusion arise the qualities of Sattva, Rajas, and Tamas. Know that the body consists of these three qualities."
अर्थ: "मायेमुळे सत्त्व, रज आणि तम हे तीन गुण उत्पन्न होतात आणि हा देह या त्रिगुणांनी बनलेला आहे."
Ovi 135: हा संसार वर्तमान । समस्त कर्माचे अधीन । सुखदुःख आपुले गुण । भोगिजे आपुले आर्जव ॥ १३५
Transliteration: Ha sansara vartamana | Samasta karmache adhina | Sukhaduhkha apule guna | Bhogije apule arjava || 135
Meaning: "This present existence is entirely subject to Karma. Joy and sorrow are results of our own merits and qualities."
अर्थ: "हा संसार पूर्णपणे कर्माच्या अधीन आहे. सुख आणि दुःख हे आपल्याच कर्माचे फळ आहे."
Ovi 136: कल्पकोटी दिवसवरी । देवास आयुष्य आहे जरी । त्यासी काळ न चुके सरी । मनुष्याचा कवण पाड ॥ १३६
Transliteration: Kalpakoti divasavari | Devasa ayushya ahe jari | Tyasi kala na chuke sari | Manushyacha kavana pada || 136
Meaning: "Even if gods have an age of millions of years, time does not spare them; what then is the status of a mere human?"
अर्थ: "कोट्यवधी वर्षे आयुष्य असलेल्या देवांनाही काळ चुकलेला नाही, तिथे सामान्य मनुष्याची काय कथा?"
Ovi 137: काळ समस्तांसी कारण । कर्माधीन देह-गुण । स्थिर कल्पिता साधारण । पंचभूत देहासी ॥ १३७
Transliteration: Kala samastansi karana | Karmadhina deha-guna | Sthira kalpita sadharana | Panchabhuta dehasi || 137
Meaning: "Time is the cause for all. The body's qualities are subject to Karma. It is common but foolish to think this five-element body is permanent."
अर्थ: "काळ हा सर्वांना ग्रासणारा आहे. हा पंचभौतिक देह कधीही स्थिर नसतो."
Ovi 138: काळ-कर्म-गुणाधीन । पंचभूतात्मक देह जाण । उपजता संतोष नको मना । मेलिया दुःख न करावे ॥ १३८
Transliteration: Kala-karma-gunadhina | Panchabhutatmaka deha jana | Upajata santosha nako mana | Meliya duhkha na karave || 138
Meaning: "Know that the body is subject to Time, Karma, and Qualities. Do not feel overly joyful at birth or grieve at death."
अर्थ: "जन्म झाल्यावर खूप आनंद मानू नये आणि मृत्यू झाल्यावर दुःख करू नये, कारण हे सर्व काळ आणि कर्माच्या अधीन आहे."
Ovi 139: जधी गर्भ होता नरु । जाणिजे नश्य म्हणोनि प्रख्यात थोरु । त्याचे जैसे गुणकर्म-विवरु । तैसे मरण जन्म परियेसा ॥ १३९
Transliteration: Jadhi garbha hota naru | Janije nashya mhanoni prakhyata thoru | Tyache jaise gunakarma-vivaru | Taise marana janma pariyesa || 139
Meaning: "The moment a human is in the womb, their death is destined. Birth and death happen according to one's past deeds and qualities."
अर्थ: "मनुष्य जेव्हा गर्भात असतो, तेव्हाच त्याचे मरण निश्चित असते. त्याच्या कर्माप्रमाणे जन्म-मरण चालत असते."
Ovi 140: कोणा मृत्यु पूर्ववयसी । कवणा मृत्यु वृद्धाप्येसी । जैसे आर्जव असे ज्यासी । तयापरी घडे जाणा ॥ १४०
Transliteration: Kona mrutyu purvavayesi | Kavana mrutyu vruddhapyesi | Jaise arjava ase jyasi | Tayapari ghade jana || 140
Meaning: "Some die young and some in old age. Know that it happens according to one's past actions (Arjava)."
अर्थ: "कोणाला तारुण्यात तर कोणाला वृद्धपकाली मृत्यू येतो. ज्याचे कर्म जसे असेल, तसे घडते."
Ovi 141: पूर्वजन्मार्जवासरसी । भोगणे होय सुखदुःखअंशी । कलत्र-पुत्र-पति हर्षी । पापपुण्यांशे जाणा ॥ १४१
Transliteration: Purvajanmarjavasarasi | Bhogane hoya sukhaduhkhanshi | Kalatra-putra-pati harshi | Papapunyanshe jana || 141
Meaning: "One experiences joy and sorrow based on past lives. Wives, sons, and husbands are obtained according to the balance of sins and merits."
अर्थ: "पूर्वजन्मीच्या पाप-पुण्यानुसारच आपल्याला पती, पुत्र आणि सुख-दुःख मिळते."
Ovi 142: आयुष्य सुखदुःख जाणा । समस्त पापवश्य-पुण्य । ललाटी लिहिले असे ब्रह्माने । अढळ जाण विद्वज्जना ॥ १४२
Transliteration: Ayushya sukhaduhkha jana | Samasta papavashya-punya | Lalati likhile ase Brahmane | Adhala jana vidvaj-jana || 142
Meaning: "Know that life, joy, and sorrow are under the control of sin and merit. Wise men know that what Brahma has written on the forehead is unchangeable."
अर्थ: "आयुष्य सुखदुःख जाणा । समस्त पापवश्य-पुण्य । ललाटी लिहिले असे ब्रह्माने । अढळ जाण विद्वज्जना."
Ovi 143: एखादे समयी कर्मासी । लंघिजेल पुण्यवशी । देवदानवमनुष्यांसी । काळ न चुके भरवसे ॥ १४३
Transliteration: Ekhade samayi karmasi | Langhijela punyavashi | Devadanavamanushyansi | Kala na chuke bharavase || 143
Meaning: "Sometimes, Karma may be overcome by the power of merit, but surely time spares neither gods, demons, nor men."
अर्थ: "कधी कधी पुण्याच्या जोरावर कर्मात बदल होतो, पण काळाला कोणीही टाळू शकत नाही."
Ovi 144: संसार म्हणजे स्वप्नापरी । इंद्रजाल-गारुडीसरी । मिथ्या जाण तयापरी । दुःख आपण करू नये ॥ १४४
Transliteration: Sansara mhanaje svapnapari | Indrajaala-garudisari | Mithya jana tayapari | Duhkha apana karu naye || 144
Meaning: "Worldly existence is like a dream or a magician's trick. Know it to be false and do not grieve for it."
अर्थ: "संसार म्हणजे स्वप्नासारखा किंवा जादुगाराच्या खेळासारखा खोटा आहे, म्हणून दुःख करू नकोस."
Ovi 145: शतसहस्त्रकोटि जन्मी । तू कवणाची कोण होतीस गृहिणी । माया दुःख करिसी झणी । मूर्खपणेकरूनिया ॥ १४५
Transliteration: Shatasahasrakoti janmi | Tu kavanachi kona hotis gruhini | Maya duhkha karisi jhani | Murkhapanekaruniya || 145
Meaning: "In millions of past births, whose wife were you? This grief of yours is born of illusion and foolishness."
अर्थ: "मागच्या हजारो जन्मांत तू कोणाची पत्नी होतीस? आता हे दुःख करणे मूर्खपणाचे आहे."
Ovi 146: पंचभूतात्मक शरीर । त्वचा मांस शिरा रुधिर । मेद मज्जा अस्थि नर । विष्ठा-मूत्र-श्र्लेष्मसंबंधी ॥ १४६
Transliteration: Panchabhutatmaka sharira | Tvacha mansa shira rudhira | Meda majja asthi nara | Vishtha-mutra-shleshmasanbandhi || 146
Meaning: "The body made of five elements is just skin, flesh, veins, blood, fat, marrow, bones, excrement, urine, and phlegm."
अर्थ: "शरीर म्हणजे तरी काय? केवळ त्वचा, मांस, हाडे, रक्त, विष्ठा आणि मूत्र यांचा बनलेला एक सांगाडा आहे."
Ovi 147: ऐशा शरीरअघोरात । पाहता काय असे स्वार्थ । मल मूत्र भरले रक्त । तयाकारणे शोक का करिसी ॥ १४७
Transliteration: Aisha sharira-aghorata | Pahata kaya ase svartha | Mala mutra bharale rakta | Tayakarane shoka ka karisi || 147
Meaning: "What value is there in this gross body? It is filled with waste, urine, and blood. Why do you grieve for it?"
अर्थ: "अशा अशुद्ध शरीरासाठी तू शोक का करत आहेस?"
Ovi 148: विचार पाहे पुढे आपुला । कोणेपरी मार्ग असे भला । संसारसागर पाहिजे तरला । तैसा मार्ग पाहे बाळे ॥ १४८
Transliteration: Vichara pahe pudhe apula | Konepari marga ase bhala | Sansarasagara pahije tarala | Taisa marga pahe bale || 148
Meaning: "Think of your future, O child. Look for a path that is good and will help you cross the ocean of existence."
अर्थ: "मुली, आता पुढचा विचार कर. हा संसारसागर कसा तरून जाता येईल, तो मार्ग शोध."
Ovi 149: येणेपरी तियेसी । बोधिता झाला तापसी । ज्ञान झाले तियेसी । सांडी शोक तयावेळी ॥ १४९
Transliteration: Yenepari tiyesi | Bodhita jhala tapasi | Jnana jhale tiyesi | Sandi shoka tayaveli || 149
Meaning: Instructing her in this way, the ascetic enlightened her. She attained knowledge and let go of her grief at that time.
अर्थ: अशा प्रकारे त्या योग्याने उपदेश केल्यावर तिला ज्ञान झाले आणि तिने रडणे थांबवले.
Ovi 150: कर जोडोनि तये वेळी । माथा ठेविनि चरणकमळी । विनवीतसे करुनाबहाळी । उद्धारी स्वामी म्हणोनिया ॥ १५०
Transliteration: Kara jodo-ni taye veli | Matha thevini charanakamali | Vinavitase karunabahali | Uddhari swami mhanoniya || 150
Meaning: With folded hands, she placed her head at his lotus feet and requested with great compassion, "O Lord, deliver me."
अर्थ: तिने योग्यांच्या चरणांवर डोके ठेवले आणि आपला उद्धार करण्याची विनंती केली.
Ovi 151: कवण मार्ग आपणासी । जैसा स्वामी निरोप देसी । जनक जननी तू आम्हासी । तारी तारी म्हणतसे ॥ १५१
Transliteration: Kavana marga apanasi | Jaisa swami niropa desi | Janaka janani tu amhansi | Tari tari mhantase || 151
Meaning: "Which path should I take, as you direct me? You are like my father and mother; save me, save me!"
अर्थ: "स्वामी, तुम्हीच माझे आई-वडील आहात. मला तारून नेणारा मार्ग सांगा."
Ovi 152: कवणेपरी तरेन आपण । हा संसार भवार्ण । तुझा निरोप करीन । म्हणोनि चरणा लागली ॥ १५२
Transliteration: Kavanepari tarena apana | Ha sansara bhavarna | Tujha niropa karina | Mhanoni charana lagali || 152
Meaning: "How shall I cross this ocean of life? I will follow your instructions," she said, prostrating at his feet.
अर्थ: "मी हा संसारसागर कशी तरून जाऊ? मी तुमच्या आज्ञेचे पालन करेन."
Ovi 153: ऐकोनि तियेचे वचन । सांगे योगी प्रसन्नवदन । बोलतसे विस्तारून । आचरण स्त्रियांचे ॥ १५३
Transliteration: Aikoni tiyeche vachana | Sange yogi prasannavadana | Bolatase vistaruna | acharana striyanche || 153
Meaning: Hearing her words, the Yogi, with a pleasant face, began to explain in detail the proper conduct for women (Stri-Dharma).
अर्थ: तिची विनंती ऐकून योग्याने प्रसन्न मनाने तिला स्त्रियांनी कसे वागावे (स्त्री-धर्म), याचे मार्गदर्शन केले.
Ovi 154: म्हणोनि सरस्वती गंगाधर । सांगे गुरुचरित्रविस्तार । ऐकता समस्त पाप दूर । सकळाभीष्टे साधती ॥ १५४
Transliteration: Mhanoni Sarasvati Gangadhara | Sange Gurucharitravistara | Aikata samasta papa dura | Sakalabhishte sadhati || 154
Meaning: Thus Saraswati Gangadhar narrates the details of Shri Guru Charitra; hearing it, all sins are removed and all desires are achieved.
अर्थ: सरस्वती गंगाधर म्हणतात की, हे गुरुचरित्र ऐकल्याने सर्व पापे दूर होतात आणि इच्छा पूर्ण होतात.
Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade 'Pretangana-shoko’ Nama Trishatatmo-Adhyayah ||154|| 🙏🙇🏻
Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥
Conclusion
The 30th chapter concludes with a transformation of heart. The young wife, initially consumed by suicidal despair, finds solace and wisdom in the words of the Siddha Yogi. The Yogi's teachings highlight that the human body is merely a transient vessel made of five elements and that birth and death are governed by past deeds. Accepting this truth, the woman surrenders to the Yogi, seeking the path to salvation.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century cla
ssic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐⭐⭐
){kind=link}