Shri Gurucharitra Chapter 31
( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )
'Pativrata-khyan’
Image From -Google
Introduction
Chapter 31 of 'Shri Guru Charitra', titled 'Pativrata-khyan', is a profound discourse on the duties and spiritual significance of a devoted wife (Pativrata). In this chapter, the Siddha Yogi consoles a grieving widow by narrating the conversation between Devaguru Bruhaspati and Sage Agasti's wife, Lopamudra. The chapter explains how a woman's devotion to her husband is equivalent to the highest form of penance and how it grants her divine powers, protecting her family and even liberating ancestors. It provides a detailed code of conduct that leads a seeker toward spiritual purity through the path of domestic duty and faith.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐⭐⭐
Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:
Ovi 1: सिद्ध म्हणे नामधारका । पुढें अपूर्व झालें ऐका । योगेश्वर कारणिका । सांगे स्त्रियांचे धर्म सकळ ॥ १ ||
Transliteration: Siddha mhane Namadharaka | Pudhe apurva jhale aika | Yogeshvara karanika | Sange striyanche dharma sakala || 1 ||
Meaning: Siddha said to Namadharaka, "Listen to the extraordinary events that followed. The great Yogi began to explain all the duties (Dharma) of women."
अर्थ: सिद्ध नामधारकाला म्हणतात, "हे नामधारका, त्यानंतर जे अपूर्व घडले ते ऐक. योगेश्वर सिद्धांनी स्त्रियांचे सर्व धर्म (कर्तव्ये) सांगितले."
Ovi 2: योगेश्वर म्हणती स्त्रियेसी । आचार स्त्रियांचे पुससी । सांगेन तुज विस्तारेंसी । भवसागर तरावया ॥ २ ||
Transliteration: Yogeshvara mhanti striyesi | Achara striyanche pusasi | Sangena tuja vistaarensi | Bhavasagara taravaya || 2 ||
Meaning: The Yogi said to the woman, "Since you ask about the conduct of women, I shall explain it to you in detail so that you may cross the ocean of worldly existence."
अर्थ: योगेश्वर त्या स्त्रीला म्हणाले, "तू स्त्रियांच्या आचाराबद्दल विचारत आहेस, तर हा संसारसागर तरून जाण्यासाठी मी तुला ते विस्ताराने सांगतो."
Ovi 3: पति असतां कवण धर्म । अथवा मेलिया काय कर्म । उभयपक्षी विस्तारोन । सांगेन ऐकचित्ते ॥ ३ ||
Transliteration: Pati asata kavana dharma | Athava meliya kaya karma | Ubhayapakshi vistarona | Sangena aikachitte || 3 ||
Meaning: "What are the duties while the husband is alive, and what actions should be taken after his death—I shall explain both sides extensively; listen with an attentive mind."
अर्थ: "पती जिवंत असताना कोणते धर्म पाळावेत आणि पतीच्या निधनानंतर काय कर्मे करावीत, या दोन्ही बाजू मी तुला विस्ताराने सांगतो, तू एकाग्रतेने ऐक."
Ovi 4: कथा स्कंदपुराणांत । काशीखंडीं विस्तृत । स्त्रियांचे धर्म बहुत । एकचित्तें ऐकावे ॥ ४||
Transliteration: Katha Skandapuranata | Kashikhandi vistruta | Striyanche dharma bahuta | Aikachitte aikave || 4 ||
Meaning: "This story is described in detail in the Kashi-Khanda of the Skanda Purana. The many duties of women should be heard with full concentration."
अर्थ: "ही कथा स्कंदपुराणातील काशीखंडात विस्तृतपणे दिली आहे. स्त्रियांचे अनेक धर्म त्यात सांगितले आहेत, ते लक्षपूर्वक ऐकावेत."
Ovi 5: अगस्ति ऋषि महामुनि । जो का काशीभुवनीं । लोपमुद्रा महाज्ञानी । त्याची भार्या परियेसा ॥ ५ ||
Transliteration: Agasti Rishi Mahamuni | Jo ka Kashibhuvani | Lopamudra mahajnani | Tyachi bharya pariyesa || 5||
Meaning: "Listen, the great sage Agasti lived in Kashi, and his wife was the highly enlightened Lopamudra."
अर्थ: काशी क्षेत्री राहणारे महामुनी अगस्ती ऋषी आणि त्यांची अत्यंत ज्ञानी पत्नी लोपामुद्रा यांची ही कथा आहे.
Ovi 6: पतिव्रताशिरोमणि। दुजी नव्हती आणिक कोणी । असतां तेथें वर्तमानी । झाले अपूर्व परियेसा ॥ ६ ||
Transliteration: Pativratashiromani | Duji navhati anika koni | Asata tethe vartamani | jhale apurva pariyesa || 6 ||
Meaning: "She was the crest-jewel among devoted wives; there was no one like her. Listen to the extraordinary event that took place while they were there."
अर्थ: लोपामुद्रा ही पतिव्रता स्त्रियांमध्ये शिरोमणी (सर्वश्रेष्ठ) होती, तिच्यासारखी दुसरी कोणी नव्हती. तिथे असताना काय अपूर्व घडले ते ऐका.
Ovi 7: त्या अगस्तिच्या शिष्यांत । विंध्य नामें असे विख्यात । पर्वतरूपें असे वर्तत । होता भूमीवर देखा ॥ ७ ||
Transliteration: Tya Agastichya shishyanta | Vindhya name ase vikhyaata | Parvatarupe ase vartata | Hota bhumivara dekha || 7 ||
Meaning: "Among Agasti's disciples was one named Vindhya, who existed on earth in the form of a mountain."
अर्थ: अगस्ती ऋषींच्या शिष्यांमध्ये 'विंध्य' नावाचा एक प्रसिद्ध शिष्य होता, जो पृथ्वीवर पर्वताच्या रूपाने स्थित होता.
Ovi 8: विध्याचळ म्हणिजे गिरी । अपूर्व वनें त्यावरी । शोभायमान महाशिखरी । बहु रम्य परियेसा ॥ ८ ||
Transliteration: Vindhyachala mhanije giri | Apurva vane tyavari | Shobhayaman mahashikhari | Bahu ramya pariyesa || 8 ||
Meaning: "The mountain called Vindhyachal had extraordinary forests upon it; its great peaks were magnificent and very beautiful."
अर्थ: विंध्याचल पर्वतावर अपूर्व वने होती आणि त्याची शिखरे अत्यंत शोभायमान व रमणीय होती.
Ovi 9: ब्रह्मर्षि नारदमुनि । हिंडत गेला तये स्थानीं । संतोष पावला पाहोनि । स्तुति केली तये वेळी ॥ ९ ||
Transliteration: Brahmarshi Naradamuni | Hindata gela taye sthani | Santosha pavala pahoni | Stuti keli taye veli || 9 ||
Meaning: "The celestial sage Narada happened to wander to that place. He was pleased to see it and praised the mountain at that time."
अर्थ: एकदा ब्रह्मर्षी नारदमुनी फिरत फिरत तिथे गेले. तो पर्वत पाहून त्यांना आनंद झाला आणि त्यांनी त्याची स्तुती केली.
Ovi 10: नारद म्हणे विंध्यासी । सर्वात श्रेष्ठ तूं होसी । सकळ वृक्ष तुजपासीं । मनोरम्य स्थळ तुझें ॥ १० ||
Transliteration: Narada mhane Vindhyasi | Sarvata shreshtha tu hosi | Sakala vruksha tujapasi | Manoramya sthala tujhe || 10 ||
Meaning: "Narada said to Vindhya, 'You are the greatest of all; you possess all kinds of trees, and your abode is truly delightful.'"
अर्थ: नारद विंध्याला म्हणाले, "तू सर्वांत श्रेष्ठ आहेस, तुझ्याकडे सर्व प्रकारचे वृक्ष आहेत आणि तुझे स्थळ अत्यंत मनोरम आहे."
Ovi 11: परी एक असे उणें । मेरुसमान नव्हेसी जाणें । स्थळ स्वल्प या कारणें । महत्व नाहीं परियेसा ॥ ११ ||
Transliteration: Pari eka ase une | Merusamana navhesi jane | Sthala svalpa ya karane | Mahatva nahi pariyesa || 11 ||
Meaning: "'But there is one deficiency—you are not equal to Mount Meru. Because your size is smaller, you do not have the same significance.'"
अर्थ:"परंतु एक उणीव आहे, ती म्हणजे तू मेरू पर्वतासारखा मोठा नाहीस. तुझा विस्तार कमी असल्यामुळे तुला मेरूइतके महत्त्व नाही."
Ovi 12: ऐसें म्हणतां नारदमुनि । विंध्याचळ कोपोनि । वाढता झाला ते क्षणी । मेरुपरी होईन म्हणे ॥ १२ ||
Transliteration: Aise mhanata Naradamuni | Vindhyachala koponi | Vadhata jhala te kshani | Merupari hoina mhane || 12||
Meaning: "When Narada said this, Vindhyachal became angry. He began to grow instantly, vowing to become like Meru."
अर्थ: नारदांचे हे बोलणे ऐकून विंध्याचलाला राग आला आणि मी मेरू पर्वतासारखा मोठा होईन, असे म्हणून तो त्याच क्षणी वाढू लागला.
Ovi 13: वाढे विंध्याचळ देखा । सूर्यमंडळासंमुखा । क्रमांतरें वाढतां ऐका । गेला स्वर्गभुवनासी ॥ १३ ||
Transliteration: Vadhe Vindhyachala dekha | Suryamandala-sanmukha | Kramantare vadhata aika | Gela svargabhuvanasi || 13 ||
Meaning: "Vindhyachal grew so high that he stood before the solar disc; continuing to grow, he reached the heavenly realms."
अर्थ: विंध्याचल इतका वाढला की तो सूर्यमंडळाच्या समोर गेला आणि वाढत वाढत पार स्वर्गापर्यंत पोहोचला.
Ovi 14: विध्याद्रीच्या दक्षिण भागासी । अंधकार अहर्निशीं । सूर्यरश्मी न दिसे कैशीं । यज्ञादि कर्मे राहिलीं ॥ १४||
Transliteration: Vindhyadrichya dakshina bhagasi | Andhakara aharnishini | Suryarashmi na dise kaishi | Yajnyadi karme rahili || 14||
Meaning: "In the southern part of the Vindhya mountains, there was darkness day and night. Since sunlight could not reach there, all sacrificial rituals stopped."
अर्थ: विंध्याचल वाढल्यामुळे त्याच्या दक्षिण भागात रात्रंदिवस अंधार पसरला. सूर्याचा प्रकाश मिळेनासा झाला, त्यामुळे तिथली यज्ञादी कर्मे थांबली.
Ovi 15: ऋषि समस्त मिळोनि । विनवूं आले इंद्रभुवनी । विध्याद्रीची करणी । सांगते झाले विस्तारें ॥ १५ ||
Transliteration: Rishi samasta miloni | Vinavu ale Indrabhuvanasi | Vindhyadrichi karni | Sangate jhale vistare || 15 ||
Meaning: "All the sages gathered and went to Indra's heaven to plead. They explained in detail the actions of the Vindhya mountain."
अर्थ: तेव्हा सर्व ऋषी मिळून इंद्राकडे गेले आणि त्यांनी विंध्याचलाने काय केले आहे ते विस्ताराने सांगितले.
Ovi 16: इंद्र कोपे तये वेळी । गेला तया ब्रह्मयाजवळी । सांगितला वृत्तान्त सकळी । तया विंध्य पर्वताचा ॥ १६ ||
Transliteration: Indra kope taye veli | Gela taya Brahmayajavali | Sangitala vruttanta sakali | Taya Vindhya parvatacha || 16 ||
Meaning: "Indra became angry and went to Lord Brahma. He recounted the entire episode of the Vindhya mountain to him."
अर्थ: इंद्राला राग आला आणि तो ब्रह्मदेवाकडे गेला. त्याने विंध्य पर्वताचा सर्व वृत्तांत ब्रह्मदेवाला सांगितला.
Ovi 17: ब्रह्मा म्हणे इंद्रासी । आहे कारण आम्हांसी । अगस्ति असे पुरीं काशी । त्यासी दक्षिण दिशे पाठवावें ॥ १७||
Transliteration: Brahma mhane Indrasi | Ahe karana amhansi | Agasti ase puri Kashi | Tyasi dakshina dishe pathavave || 17||
Meaning: "Brahma said to Indra, 'There is a way. Sage Agasti is in the city of Kashi; he should be sent to the south.'"
अर्थ: ब्रह्मदेव इंद्राला म्हणाले, "यावर एक उपाय आहे. काशीत अगस्ती ऋषी आहेत, त्यांना दक्षिण दिशेला पाठवावे."
Ovi 18: दक्षिण दिशा भुमीसी । अंधार पडिला परियेसी । या कारणें अगस्तीसी । दक्षिण दिशे पाठवावें ॥ १८ ||
Transliteration: Dakshina disha bhumisi | Andhakara padila pariyesi | Ya karane Agastisi | Dakshina dishe pathavave || 18 ||
Meaning: "Darkness has fallen over the southern lands. Therefore, it is necessary to send Agasti to the south."
अर्थ: "दक्षिण दिशेला अंधार पडला आहे, म्हणून अगस्ती ऋषींना तिथे पाठवणे आवश्यक आहे."
Ovi 19: अगस्तीचा शिष्य देखा । विंध्याचल आहे जो कां । गुरु येतां संमुखा । नमितां होई दंडवत ॥ १९ ||
Transliteration: Agasticha shishya dekha | Vindhyachala ahe jo ka | Guru yeta sanmukha | Namita hoi dandavata || 19||
Meaning: "Vindhyachal is a disciple of Agasti. When the teacher comes before him, he will surely bow down in prostration."
अर्थ: "विंध्याचल हा अगस्तींचा शिष्य आहे. गुरु समोर आले की तो त्यांना नमस्कार करण्यासाठी नक्कीच वाकेल."
Ovi 20: सांगेल अगस्ति शिष्यासी । वाढों नको म्हणेल त्यासी । गमन करितां शिखरेसी । भूमीसमान करील ॥ २० ||
Transliteration: Sangela Agasti shishyasi | Vadho nako mhanela tyasi | Gamana karita shikharesi | Bhumisamana karila || 20||
Meaning: "Agasti will tell his disciple not to grow. As the sage travels over the peaks, the mountain will lower himself to the ground."
अर्थ: "अगस्ती आपल्या शिष्याला वाढू नको असे सांगतील आणि तिथून जाताना ते त्याच्या शिखरांना जमिनीच्या पातळीवर आणतील."
Ovi 21: या कारणें तुम्ही आतां । काशीपुरा जावें तत्त्वतां । अगस्तीतें नमतां । दक्षिणेसी पाठवावें ॥ २१ ||
Transliteration: Ya karane tumhi ata | Kashipura jave tattvata | Agastite namata | Dakshinesi pathavave || 21 ||
Meaning: "For this reason, you must now go to Kashi. Bow to Agasti and request him to go to the south."
अर्थ: "म्हणून तुम्ही आता काशीला जा आणि अगस्तींना नमस्कार करून त्यांना दक्षिणेकडे जाण्याची विनंती करा."
Ovi 22: येणेंपरी इंद्रासी । सांगे ब्रह्मदेव हर्षी । निरोप घेऊन वेगेंसी । निघता झाला अमरनाथ ॥ २२ ||
Transliteration: Yenepari Indrasi | Sange Brahmadeva harshi | Niropa ghevuna vegensi | Nighata jhala Amaranatha || 22 ||
Meaning: "Lord Brahma spoke thus to Indra with joy. Taking leave, the Lord of Immortals (Indra) departed quickly."
अर्थ: याप्रमाणे ब्रह्मदेवाने इंद्राला सांगितले. मग निरोप घेऊन इंद्र (अमरनाथ) वेगाने निघाला.
Ovi 23: देवासहित इंद्र देखा । सवें बृहस्पति ऐका । सकळ ऋषि मिळोनि देखा । आले काशी भुवनासी ॥ २३ ||
Transliteration: Devasahita Indra dekha | Save Bruhaspati aika | Sakala rishi miloni dekha | Ale Kashi bhuvanasi || 23 ||
Meaning: "Indra, along with the gods, Bruhaspati, and all the sages, arrived at the abode of Kashi." अर्थ: इंद्रासोबत देव, गुरु बृहस्पती आणि सर्व ऋषी मिळून काशीला आले.
Ovi 24: अगस्तीच्या आश्रमासी । पातले समस्त इंद्र ऋषि । देवगुरु महाऋषि । बृहस्पति सवें असे ॥ २४ ||
Transliteration: Agastichya ashramasi | Patale samasta Indra rishi | Devaguru maharishi | Bruhaspati save ase || 24||
Meaning: "Indra and all the sages reached Agasti's ashram. The celestial teacher and great sage Bruhaspati was with them."
अर्थ: इंद्र, देवगुरू बृहस्पती आणि सर्व ऋषी अगस्तींच्या आश्रमात पोहोचले.
Ovi 25: देखोनिया अगस्ति मुनि । सकळांतें अभिवंदोनि । अर्ध्यपाद्य देउनी । पूजा केली भक्तीनें ॥ २५ ||
Transliteration: Dekhoniya Agasti muni | Sakalante abhivandoni | Ardhyapadya deuni | Puja keli bhaktine || 25 ||
Meaning: "Seeing them, Sage Agasti greeted everyone. Offering water for hands and feet, he worshiped them with devotion."
अर्थ: अगस्ती मुनींनी सर्वांना पाहून वंदन केले आणि अर्घ्य-पाद्य देऊन त्यांची भक्तीने पूजा केली.
Ovi 26: देव आणि बृहस्पति । अगस्तीची करिती स्तुति । आणिक सवेंचि आणिती । लोपामुद्रा पतिव्रता ॥ २६ ||
Transliteration: Deva ani Bruhaspati | Agastichi kariti stuti | Anika savechi aniti | Lopamudra pativrata || 26 ||
Meaning: "The gods and Bruhaspati praised Agasti. Simultaneously, the devoted wife Lopamudra was also brought forward (honored)."
अर्थ: देव आणि बृहस्पतींनी अगस्तींची स्तुती केली आणि तिथे लोपामुद्रा ही पतिव्रताही उपस्थित होती.
Ovi 27: देवगुरु बृहस्पति । सांगे पतिव्रताख्याति । पूर्वी पतिव्रता बहुती । लोपामुद्रासरी नव्हती ॥ २७ ||
Transliteration: Devaguru Bruhaspati | Sange pativratakhyati | Purvi pativrata bahuti | Lopamudrasari navhati || 27 ||
Meaning: "Bruhaspati, the teacher of gods, spoke of the fame of devoted wives. Though there were many in the past, none were equal to Lopamudra."
अर्थ: देवगुरू बृहस्पतींनी पतिव्रता धर्माची महती सांगितली आणि म्हणाले की, लोपामुद्रेसारखी पतिव्रता पूर्वी कोणी झाली नाही.
Ovi 28: अरुंधती सावित्री सती । अनुसया पतिव्रती । शांडिल्याची पत्नी होती । पतिव्रता विख्यात ॥ २८ ||
Transliteration: Arundhati Savitri Sati | Anusaya pativrati | Shandilyachi patni hoti | Pativrata vikhyaata || 28 ||
Meaning: "Arundhati, the chaste Savitri, Anusaya, and the famous wife of Shandilya were all renowned devoted wives."
अर्थ: त्यांनी अरुंधती, सावित्री, अनुसया आणि शांडिल्याची पत्नी यांसारख्या विख्यात पतिव्रतांची नावे घेतली.
Ovi 29: लक्ष्मी आणि पार्वती । शांतरूपा स्वयंभुपत्नी । मेनिका अतिविख्याती । हिमवंताची प्राणेश्वरी ॥ २९ ||
Transliteration: Lakshmi ani Parvati | Shantarupa Svayambhupatni | Menika ativikhyaati | Himavantachi praneshvari || 29 ||
Meaning: "Lakshmi, Parvati, Shantarupa (wife of Svayambhu Manu), and the very famous Menaka, the beloved of Himavan, were also noted."
अर्थ: लक्ष्मी, पार्वती, स्वायंभुव मनूची पत्नी शतरूपा आणि हिमालयाची पत्नी मेनका यांचीही उदाहरणे दिली.
Ovi 30: सुनीती ध्रुवाची माता । संज्ञादेवी सुर्यकांता । स्वाहादेवी विख्याता । यज्ञपुरुषप्राणेश्वरी ॥ ३० ||
Transliteration: Suniti Dhruvachi mata | Sanjnadevi Suryakanta | Svahadevi vikhyaata | Yajnyapurushapraneshvari || 30 ||
Meaning: "Suniti, the mother of Dhruva, Sanjna, the wife of the Sun, and the famous Svaha, the beloved of the Lord of Sacrifice (Agni), are also great."
अर्थ: ध्रुवाची माता सुनीती, सूर्याची पत्नी संज्ञा आणि अग्नीची पत्नी स्वाहा याही श्रेष्ठ पतिव्रता आहेत.
Ovi 31: यांहूनि आणिक ख्याता । लोपामुद्रा पतिव्रता । ऐका समस्त देवगण म्हणतां । बृहस्पति सांगतसे ॥ ३१ ||
Transliteration: Yanihuni anika khyata | Lopamudra pativrata | Aika samasta devagana mhantta | Bruhaspati sangata-se || 31 ||
Meaning: "'Even more famous than these is the devoted wife Lopamudra,' said Bruhaspati, addressing the assembly of gods."
अर्थ: बृहस्पती म्हणाले, "या सर्वांहून अधिक ख्यातनाम लोपामुद्रा ही पतिव्रता आहे, हे सर्व देवांनी ऐकावे."
Ovi 32: पतिव्रतेचें आचरण । सांगे गुरु विस्तारोन । पुरुष जेवितां प्रसाद जाण । मुख्य भोजन स्त्रियेसी ॥ ३२ ||
Transliteration: Pativrateche acharana | Sange Guru vistarona | Purusha jevita prasada jana | Mukhya bhojana striyesi || 32||
Meaning: "The Guru explained the conduct of a devoted wife in detail. Her main meal should be the remains (Prasad) of what her husband has eaten."
अर्थ: बृहस्पतींनी पतिव्रतेचे आचरण सांगताना म्हटले की, पतीने जेवण केल्यावर उरलेला प्रसाद हेच स्त्रीचे मुख्य भोजन असावे.
Ovi 33: आणिक सेवा ऐशी करणें । पुरुष देखोनि उभें राहणें । आज्ञेविण बैसों नेणे । अवज्ञा न करणें पतीची ॥ ३३ ||
Transliteration: Anika seva aishi karane | Purusha dekhoni ubhe rahane | Ajnyevina baiso nene | Avajnya na karane patichi || 33||
Meaning: "Further service includes standing up upon seeing the husband. She should not sit without his permission and never disobey him."
अर्थ: पतीला पाहून उभे राहावे, त्यांच्या आज्ञेशिवाय बसू नये आणि पतीची कधीही अवज्ञा करू नये.
Ovi 34: दिवस अखंड सेवा करणे अतिथि येतां पूजा करणें । पतिनिरोपावीण न जाणें । दानधर्म न करावा ॥ ३४ ||
Transliteration: Divasa akhanda seva karane atithi yeta puja karane | Patiniropavina na jaane | Danadharma na karava || 34 ||
Meaning: "She should serve him throughout the day and worship guests who arrive. She should not go anywhere or give charity without her husband's instruction."
अर्थ: दिवसभर पतीची सेवा करावी, अतिथींचे पूजन करावे आणि पतीच्या परवानगीशिवाय कुठेही जाऊ नये किंवा दानधर्म करू नये.
Ovi 35: पतीची सेवा निरंतरीं । मनीं भाविजे हाचि हरि । शयनकाळी सर्व रात्रीं । सेवा करावी भक्तींसी ॥ ३५ ||
Transliteration: Patichi seva nirantari | Mani bhavije hachi Hari | Shayanakali sarva ratri | Seva karavi bhaktinsi || 35 ||
Meaning: "Constantly serve the husband, considering him to be Lord Hari in your heart. Serve him with devotion even at bedtime throughout the night."
अर्थ: पतीलाच विष्णू मानून त्यांची निरंतर सेवा करावी. रात्री झोपण्याच्या वेळीही त्यांची भक्तीने सेवा करावी.
Ovi 36: पति निद्रिस्त झाल्यावरी । आपण शयन कीजे नारी । चोळी तानवडे ठेवावीं दुरी । तेणें पुरुषशरीर स्पर्शू नये ॥ ३६ ||
Transliteration: Pati nidrista jhalyavari | Apana shayana kije nari | Choli tanavade thevavi duri | Tene purushasharira sparshu naye || 36||
Meaning: "A woman should sleep only after her husband has fallen asleep. She should keep her upper garments away so they do not brush against his body."
अर्थ: पती झोपल्यानंतर पत्नीने झोपावे. स्वतःची वस्त्रे पतीच्या शरीराला स्पर्श करणार नाहीत याची काळजी घ्यावी.
Ovi 37: स्पर्शे चोळी पुरुषासी । हानि होत आयुष्यासी । घेऊं नये नांव त्यासी । पति-आयुष्य उणें होय ॥ ३७ ||
Transliteration: Sparshe choli purushasi | Hani hota ayushyasi | Gheu naye nava tyasi | Pati-ayushya une hoya || 37||
Meaning: "The touch of a woman's garment (Choli) to the man causes loss of his lifespan. She should not take his name, as it shortens the husband's life."
अर्थ: पतीच्या शरीराला वस्त्रांचा स्पर्श झाल्यास त्यांच्या आयुष्याची हानी होते. पतीचे नाव घेऊ नये, त्याने त्यांचे आयुष्य कमी होते.
Ovi 38: जागृत न होतां पति ऐका । पुढें उठीजे सती देखा । करणें सडासंमार्जन निका । करणें निर्मळ मंगलप्रद ॥ ३८ ||
Transliteration: Jagruta na hota pati aika | Pudhe uthije sati dekha | Karane sadasanmarjana nika | Karane nirmala mangalaprada || 38 ||
Meaning: "Listen, a chaste wife should wake up before her husband. She should clean the courtyard and make the home pure and auspicious."
अर्थ: पती जागे होण्यापूर्वी पत्नीने उठावे आणि घराचे अंगण झाडून सडा-मार्जन करून घर स्वच्छ व मंगलमय करावे.
Ovi 39: स्नान करूनि त्वरित । पूजूनि घ्यावें पतितीर्थ । चरणी मस्तक ठेवोनि यथार्थ । शिवासमान भावावें ॥ ३९ ||
Transliteration: Snana karuni tvarita | Pujuni ghyave patitirtha | Charani mastaka thevoni yathartha | Shivasamana bhavave || 39 ||
Meaning: "After bathing quickly, she should worship and take the water used to wash her husband's feet (Pati-tirtha). Bowing her head to his feet, she should regard him as Shiva."
अर्थ: स्नान करून पतीच्या चरणांचे तीर्थ घ्यावे आणि त्यांच्या चरणांवर डोके ठेवून त्यांना शंकरासमान मानावे.
Ovi 40: असतां ग्रामीं गृहीं पुरुष । सर्व शृंगार करणें हर्ष । ग्रामा गेलिया पुरुष । शृंगार आपण करुं नये ॥ ४० ||
Transliteration: Asata grami gruhi purusha | Sarva shrungara karane harsha | Grama geliya purusha | Shrungara apana karu naye || 40||
Meaning: "When the husband is in the village or home, she should adorn herself with joy. If the husband goes to another village, she should not use ornaments or makeup."
अर्थ: पती घरी असताना आनंदाने शृंगार करावा, पण पती परगावी गेले असता शृंगार करू नये.
Ovi 41: पति निष्ठुर बोले जरी । आपण कोप कदा न करी । क्षमा म्हणोनी चरण धरी । राग न धरी मनांत ॥ ४१ ||
Transliteration: Pati nishthura bole jari | Apana kopa kada na kari | Kshama mhanoni charana dhari | Raga na dhari manat || 41 ||
Meaning: "Even if the husband speaks harshly, she should never get angry. She should ask for forgiveness, hold his feet, and harbor no anger in her heart."
अर्थ: पती कठोर बोलले तरी रागवू नये. त्यांची क्षमा मागून त्यांचे पाय धरावेत आणि मनात राग धरू नये.
Ovi 42: पति येतां बाहेरुनी । सामोरी जाय तेक्षणी । सकळ कामें त्यजूनि । संमुख जाय पतिव्रता ॥ ४२ ||
Transliteration: Pati yeta baheruni | Samori jaya tekshani | Sakala kame tyajuni | Sanmukha jaya pativrata || 42 ||
Meaning: "When the husband returns from outside, a devoted wife should go to meet him instantly, leaving all her work aside."
अर्थ: पती बाहेरून आल्यावर सर्व कामे सोडून त्यांना सामोरे जावे.
Ovi 43: काय निरोप म्हणोनि । पुसावें ऐसें वंदोनि । जें वसे पतीच्या मनीं । त्याचपरी रहाटे ती ॥ ४३ ||
Transliteration: Kaya niropa mhanoni | Pusave aise vandoni | Je vase patichya mani | Tyachapari rahate ti || 43||
Meaning: "She should bow and ask, 'What are your instructions?' She should act according to what is in her husband's heart."
अर्थ: त्यांना वंदन करून 'काय आज्ञा आहे' असे विचारावे आणि पतीच्या मनाप्रमाणे वागावे.
Ovi 44: पतिव्रतेचें ऐसें लक्षण । सांगेन ऐका देवगण । बहिर्द्वारी जातां जाण । अनेक दोष परियेसा ॥ ४४ ||
Transliteration: Pativrateche aise lakshana | Sangena aika devagana | Bahirdvari jata jana | Aneka dosha pariyesa || 44 ||
Meaning: "'I shall describe the characteristics of a devoted wife; listen, O gods. There are many faults in standing at the outer door unnecessarily.'"
अर्थ: बृहस्पती म्हणाले, "हे देवगण, पतिव्रतेची ही लक्षणे ऐका. घराच्या बाहेर उंबरठ्यावर विनाकारण बसण्यात अनेक दोष आहेत."
Ovi 45: बहिर्द्वारीं जाणें जरी । पाहूं नये नरनारीं । सवेंचि परतावें लवकरी । आपुले गुही असावे ॥ ४५ ||
Transliteration: Bahirdvari jane jari | Pahu naye naranari | Savechi paratave lavakari | Apule guhi asave || 45||
Meaning: "If she must go to the outer door, she should not stare at other men or women. She should return quickly and stay within her home."
अर्थ: जर बाहेर जावे लागले तर परपुरुषांकडे किंवा स्त्रियांकडे पाहू नये, काम संपताच त्वरित परत येऊन घरात राहावे.
Ovi 46: जरी पाहे बहिद्वारीं । उलूकयोनी जन्मे नारी । याच प्रकारे निर्धारी । पातिव्रत्य लोपामुद्रेचें ॥ ४६ ||
Transliteration: Jari pahe bahidvari | Ulukayoni janme nari | Yacha prakare nirdhari | Pativratya Lopamudreche || 46 ||
Meaning: "If a woman lingers at the door staring out, she is reborn as an owl. Lopamudra's devotion was strictly of this high standard."
अर्थ: उगीच बाहेर पाहत बसल्याने पुढील जन्मी घुबडाची योनी प्राप्त होते. लोपामुद्रेचे पातिव्रत्य अशाच प्रकारचे श्रेष्ठ आहे.
Ovi 47: लोपामुद्रा पतिव्रता । बाहेर न वचे सर्वथा । प्रात:काळ जो का होता । सडासंमार्जन करीतसे ॥ ४७ ||
Transliteration: Lopamudra pativrata | Bahera na vache sarvatha | Pratakkala jo ka hota | Sadasanmarjana karitase || 47||
Meaning: "Lopamudra, the devoted wife, never went out unnecessarily. As soon as it was morning, she would perform the cleaning and sprinkling of the house."
अर्थ: लोपामुद्रा कधीही विनाकारण बाहेर जात नसे. सकाळी उठून ती घराची स्वच्छता व सडा-मार्जन करत असे.
Ovi 48: देवउपकरणी उजळोनि । गंधाक्षतांदि करूनि । पुष्पवाती पंचवर्णी । रंगमाळा देवांसी ॥ ४८ ||
Transliteration: Devaupakarani ujaloni | Gandhakshatandi karuni | Pushpavati panchavarni | Rangamala devansi || 48 ||
Meaning: "She would polish the ritual vessels, prepare sandalwood paste and rice, and make colorful flower garlands and lamps for the deities."
अर्थ: ती देवाची भांडी घासून, गंध-अक्षता तयार करून आणि विविध रंगांच्या फुलांच्या माळा व वाती करून देवपूजेची तयारी करत असे.
Ovi 49: अनुष्ठानाहूनि पति येत । सकळ आयती करी तत्त्वतां । धरोनि पतीच्या चित्ता । पतीसवें रहाटे ती ॥ ४९||
Transliteration: Anushthanahuni pati yeta | Sakala ayati kari tattvata | Dharoni patichya chitta | Patisave rahate ti || 49 ||
Meaning: "By the time her husband returned from his spiritual practices, she would have everything ready. She acted in total harmony with her husband's mind."
अर्थ: पती अनुष्ठान करून परत येण्यापूर्वी ती सर्व तयारी पूर्ण ठेवत असे आणि पतीच्या मनाप्रमाणे वागत असे.
Ovi 50: पुरुषाचें उच्छिष्ट भोजन । मनोभावें करणें आपण । नसतां पुरुष ग्रामीं जाण । घ्यावा अतिथिधेनुप्रसाद ॥ ५० ||
Transliteration: Purushache uchhishta bhojana | Manobhave karane apana | Nasata purusha grami jana | Ghyava atithidhenuprasada || 50||
Meaning: "She should eat the remains of her husband's meal with devotion. If the husband is away in another village, she should eat the Prasad offered to a guest or a cow."
अर्थ: पतीचे उरलेले अन्न मनोभावे ग्रहण करावे. पती परगावी असल्यास अतिथी किंवा गाय यांचा प्रसाद घ्यावा.
Ovi 51: अतिथीसी घालावे अन्न । अथवा धेनूतें पूजोन । भोजन करावें सगुण । पतिव्रता परियेसा ॥ ५१ ||
Transliteration: Atithisi ghalave anna | Athava dhenute pujona | Bhojana karave saguna | Pativrata pariyesa || 51 ||
Meaning: "A devoted wife should feed a guest or worship a cow before taking her meal virtuously."
अर्थ: अतिथीला अन्न द्यावे किंवा गाईची पूजा करून मगच जेवावे. हे पतिव्रतेचे लक्षण आहे.
Ovi 52: गृह निर्मळ निरंतर करी । निरोपावेगळा धर्म न करी । व्रतोपवास येणेपरी । निरोपावेगळे न करी जाणा ॥ ५२||
Transliteration: Gruha nirmala nirantara kari | Niropavegala dharma na kari | Vratopavasa yenepari | Niropavegale na kari jana || 52||
Meaning: "She keeps the house constantly clean. She performs no religious act, fast, or ritual without her husband's permission."
अर्थ: घर नेहमी स्वच्छ ठेवावे. पतीच्या आज्ञेशिवाय कोणताही धर्म, व्रत किंवा उपवास करू नये.
Ovi 53: उत्साह होता नगरात । कधी पाहू न म्हणत । तीर्थयात्राविवाहार्थ । कधीही न वचे परियेसा ॥ ५३ ||
Transliteration: Utsaha hota nagarata | Kadhi pahu na mhanata | Tirthayatravivahartha | Kadhihi na vache pariyesa || 53 ||
Meaning: "Even if there are festivals in the city, she never insists on seeing them. She never goes for pilgrimages or weddings without her husband."
अर्थ: नगरात काही उत्सव असला तरी तो पाहण्याचा हट्ट करू नये. पतीशिवाय तीर्थयात्रा किंवा लग्नाला जाऊ नये.
Ovi 54: पुरुष संतोषी असता जरी । दुश्चित नसावी त्याची नारी । पुरुष दुश्चित असता जरी । आपण संतोषी असो नये ॥ ५४||
Transliteration: Purusha santoshi asata jari | Dushchita nasavi tyachi nari | Purusha dushchita asata jari | Apana santoshi aso naye || 54||
Meaning: "When the husband is happy, the wife should not be troubled. When the husband is troubled, she should not be joyful."
अर्थ: पती आनंदात असताना पत्नीने दुःखी असू नये आणि पती काळजीत असताना पत्नीने आनंदी राहू नये.
Ovi 55: रजस्वला झालिया देखा । बोलो नये मौन्य निका । नायकावे वेद ऐका । मुख पुरुषा दाखवू नये ॥ ५५||
Transliteration: Rajasvala jhalia dekha | Bolo naye maunya nika | Nayakave Veda aika | Mukha purusha dakhavu naye || 55||
Meaning: "During her menstruation, she should maintain silence. She should not listen to the Vedas or show her face to her husband."
अर्थ: मासिक धर्माच्या काळात मौन पाळावे, वेद ऐकू नयेत आणि पुरुषांना आपले तोंड दाखवू नये.
Ovi 56: ऐसे चारी दिवसांवरी । आचरावे तिये नारी । सुस्नात होता ते अवसरी । पुरुषमुख अवलोकिजे ॥ ५६ ||
Transliteration: Aise chari divasanvari | Acharave tye nari | Susnata hota te avasari | Purushamukha avalokije || 56 ||
Meaning: "A woman should observe this for four days. After her bath on the fourth day, the first thing she should see is her husband's face."
अर्थ: असे चार दिवस पाळावे. चौथ्या दिवशी स्नान केल्यावर सर्वात आधी पतीचे तोंड पाहावे.
Ovi 57: जरी नसे पुरुष भवनी । त्याचे रूप ध्यावे मनी । सूर्यमंडळ पाहोनि । घरात जावे पतिव्रते ॥ ५७ ||
Transliteration: Jari nase purusha bhavani | Tyache rupa dhyave mani | Suryamandala pahoni | Gharat jave pativrate || 57 ||
Meaning: "If the husband is not at home, she should meditate on his form in her mind or look at the sun before entering the house."
अर्थ: पती घरी नसल्यास मनात त्यांचे ध्यान करावे किंवा सूर्याचे दर्शन घेऊन घरात जावे.
Ovi 58: पुरुषआयुष्यवर्धनार्थ । हळदीकुंकुम लाविजे ख्यात । सेंदूर काजळ कंठसूत्र । फणी माथा असावी ॥ ५८ ||
Transliteration: Purusha-ayushyavardhanartha | Haladikunkuma lavije khyata | Sendura kajala kanthasutra | Phani matha asavi || 58||
Meaning: "To increase her husband's lifespan, she should apply turmeric and vermilion (Kumkum), use Sindoor, kohl (Kajal), wear the sacred necklace, and keep her hair combed."
अर्थ: पतीच्या आयुष्यासाठी हळद-कुंकू, शेंदूर, काजळ, मंगळसूत्र आणि माथ्यावर फणी (नेटनेटकेपणा) असावी.
Ovi 59: तांबूल घ्यावे सुवासिनी । असावी तिचे माथा वेणी । करी कंकणे तोडर चरणी । पुरुषासमीप येणेपरी ॥ ५९ ||
Transliteration: Tambula ghyave suvasini | Asavi tiche matha veni | Kari kankane todara charani | Purushasamipa yenepari || 59 ||
Meaning: "A married woman should take betel leaf (Tambul), have her hair braided, wear bangles on her hands and anklets on her feet when approaching her husband."
अर्थ: सुवासिनीने विडा खावा, वेणी घालावी, हातात बांगड्या आणि पायात तोडे घालून पतीसमोर जावे.
Ovi 60: न करी इष्टत्व शेजारणीशी । रजकस्त्रीकुंटिणीसी । जैनस्त्रीद्रव्यहीनेसी । इष्टत्व करिता हानि होय ॥ ६० ||
Transliteration: Na kari ishtatva shejaranishi | Rajakastri-kuntinisi | Jainastri-dravyvahinesi | Ishtatva karita hani hoya || 60 ||
Meaning: "She should not befriend neighbors of ill-repute, washerwomen of bad character, or greedy and dishonest women; such friendship causes harm."
अर्थ: वाईट आचरण असणाऱ्या स्त्रियांशी किंवा कुलक्षणी स्त्रियांशी मैत्री करू नये, कारण त्याने स्वतःचे नुकसान होते.
Ovi 61: पुरुषनिंदक स्त्रियेसी । न बोलावे तियेसी । बोलता दोष घडे तिसी । पतिव्रतालक्षण ॥ ६१||
Transliteration: Purushanindaka striyesi | Na bolave tiyesi | Bolata dosha ghade tisi | Pativrata-lakshana || 61||
Meaning: "She should not speak to a woman who criticizes her own husband; speaking to such a person brings sin upon her. This is the trait of a devoted wife."
अर्थ: "पतीची निंदा करणाऱ्या स्त्रीशी बोलू नये; अशा स्त्रीशी बोलल्याने दोष लागतो, असे पतिव्रतेचे लक्षण आहे."
Ovi 62: सासू श्वशुर नणंद वहिनी । दीरभावाते त्यजुनी । राहता वेगळेपणी । श्वानजन्म पावती ॥ ६२ ||
Transliteration: Sasu shvashura nananda vahini | Dirabhavate tyajuni | Rahata vegalepani | Shvanajanma pavati || 62 ||
Meaning: "Women who abandon their parents-in-law, sister-in-law, and brother-in-law to live separately out of selfishness are reborn as dogs."
अर्थ: "सासू, सासरे, नणंद, वहिनी आणि दीर या कुटुंबातील सदस्यांना सोडून वेगळे राहण्याची इच्छा धरणाऱ्या स्त्रीला पुढील जन्मी कुत्र्याचा जन्म मिळतो."
Ovi 63: अंग धुवो नये नग्नपणे । उखळमुसळावरी न बैसणे । पाई विवरल्यावीण जाणे । फिरू नये पतिव्रते ॥ ६३ ||
Transliteration: Anga dhuvo naye nagnapane | Ukhal-musalavari na baisane | Pai vivaralyavina jane | Phiru naye pativrate || 63 ||
Meaning: "She should not bathe naked, should not sit on the mortar and pestle, and a devoted wife should not wander about barefoot unnecessarily."
अर्थ: "नग्न होऊन स्नान करू नये, उखळ-मुसळावर बसू नये आणि पायात काहीही न घालता (अनवाणी) विनाकारण फिरू नये."
Ovi 64: जाते उंबर्यावरी देखा । बैसो नये वडिलांसमुखा । पतिव्रतालक्षण ऐका । येणेपरी असावे ॥ ६४ ||
Transliteration: Jate umbaryavari dekha | Baiso naye vadilansamukha | Pativrata-lakshana aika | Yenepari asave || 64 ||
Meaning: "She should not sit on the grindstone or the threshold, nor should she sit insolently before elders. Listen, these are the traits of a devoted wife."
अर्थ: "जात्यावर किंवा उंबरठ्यावर बसू नये, तसेच वडीलधार्या माणसांसमोर उद्धटपणे बसू नये."
Ovi 65: पतीसवे विवाद । करिता पावे महाखेद । पतिअंतःकरणी उद्वेग । आपण कदा करू नये ॥ ६५||
Transliteration: Patisave vivada | Karita pave mahakheda | Pati-antahkarani udvega | Apana kada karu naye || 65 ||
Meaning: "Arguing with the husband leads to great sorrow. She should never act in a way that causes distress to her husband's heart."
अर्थ: पतीशी वाद घातल्याने दुःख प्राप्त होते. पतीच्या मनात आपल्याबद्दल कधीही उद्वेग निर्माण होईल असे वागू नये.
Ovi 66: जरी असे अभाग्य पुरुष । नपुसक जरी असे देख । असे व्याधिष्ठ अविवेक । तरी देवासमान मानावा ॥ ६६ ||
Transliteration: Jari ase abhagya purusha | Napusaka jari ase dekha | Ase vyadhishta aviveka | Tari devasamana manava || 66 ||
Meaning: "Even if the husband is unfortunate, impotent, diseased, or unwise, he should still be regarded as a deity."
अर्थ: "पती जरी अभागी, नपुंसक किंवा आजारी (व्याधिग्रस्त) असला, तरी त्याला देवासमानच मानावे."
Ovi 67: तैसा पुरुष असेल जरी । तोचि मानावा हरि । त्याचे बोलणे रहाटे तरी । परमेश्वरा प्रिय होय ॥ ६७||
Transliteration: Taisa purusha asela jari | Tochi manava Hari | Tyache bolane rahate tari | Parameshvara priya hoya || 67 ||
Meaning: "Even such a man should be considered as Lord Hari. If she abides by his words, she becomes dear to God."
अर्थ: पती कसाही असला तरी त्याला साक्षात विष्णू मानून त्याच्या आज्ञेत राहणाऱ्या स्त्रीवर परमेश्वर प्रसन्न होतो.
Ovi 68: पतीचे मनी जी आवडी । तैसीच ल्यावी लेणी लुगडी । पति दुश्चित्त असता घडी । आपण श्रृंगार करू नये ॥ ६८ ||
Transliteration: Patiche mani ji avadi | Taisicha lyavi leni lugadi | Pati dushchitta asata ghadi | Apana shrungara karu naye || 68||
Meaning: "She should wear ornaments and clothes that are to her husband's liking. If the husband is sad, she should not adorn herself at all."
अर्थ: "पतीला जे दागिने किंवा वस्त्रे आवडतात, तीच परिधान करावीत. पती दुःखी असताना शृंगार करू नये."
Ovi 69: सोपस्कार पाहिजे जरी । न सांगावे आपण नारी । असता कन्या पुत्र जरी । तयामुखी सांगावे ॥ ६९ ||
Transliteration: Sopaskara pahije jari | Na sangave apana nari | Asata kanya putra jari | Tayamukhi sangave || 69 ||
Meaning: "If household items are needed, the wife should not ask directly. If she has children, she should convey the need through them."
अर्थ: "घरात काही वस्तू हवी असल्यास स्वतः न सांगता, मुले किंवा मुलींमार्फत पतीला सांगावे."
Ovi 70: जरी नसेल जवळी कोण । वस्तूची दाखवावी खूण । अमुक पाहिजे म्हणोन । निर्धार करोनि न सांगिजे ॥ ७० ||
Transliteration: Jari nasel javali kona | Vastuchi dakhavavi khuna | Amuka pahije mhanon | Nirdhara karoni na sangije || 70 ||
Meaning: "If no one is around, she should signal the requirement; she should not demand 'I must have this' with insistence."
अर्थ: "जवळ कोणी नसल्यास खूण करून सांगावे, पण 'मला हे पाहिजेच' असा हट्ट धरून पतीला सांगू नये."
Ovi 71: जितुके मिळाले पतीसी । संतुष्ट असावे मानसी । समर्थ पाहोनि कांक्षेसी । पतिनिंदा करू नये ॥ ७१ ||
Transliteration: Jituke milale patisi | Santushta asave manasi | Samartha pahoni kankshesi | Patininda karu naye || 71 ||
Meaning: One should be mentally satisfied with whatever the husband provides. Seeing another's husband as more capable, one should never criticize or insult their own husband out of greed.
अर्थ: पतीने जे काही आणून दिले असेल त्यात समाधान मानावे. दुसऱ्याचा पती समर्थ आहे म्हणून आपल्या पतीची निंदा करू नये.
Ovi 72: तीर्थयात्रे जाती लोक । म्हणूनि न गावे कौतुक । पुरुषाचे पादोदक । तेचि तीर्थ मानावे ॥ ७२ ||
Transliteration: Tirthayatre jati loka | Mhanuni na gave kautuka | Purushache padodaka | Techi tirtha manave || 72||
Meaning: People go on pilgrimages, but a wife should not long for that. The water used to wash the husband's feet should be considered the highest pilgrimage.
अर्थ: लोक तीर्थयात्रेला जातात म्हणून हळहळू नये. पतीच्या चरणांचे तीर्थ हेच सर्वात मोठे तीर्थ मानावे.
Ovi 73: भागीरथीसमान देख । पतिचरणतीर्थ अधिक । पतिसेवा करणे मुख । त्रयमूर्ति संतुष्टती ॥ ७३ ||
Transliteration: Bhagirathisamana dekha | Paticharanatirtha adhika | Patiseva karane mukha | Trayamurti santushtati || 73 ||
Meaning: The water from the husband's feet is superior even to the Ganges (Bhagirathi). By serving the husband, the Trinity—Brahma, Vishnu, and Mahesh—become satisfied.
अर्थ: "गंगाजलापेक्षाही पतीच्या चरणांचे तीर्थ श्रेष्ठ आहे. पतीची सेवा केल्याने ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश (त्रिमूर्ती) प्रसन्न होतात."
Ovi 74: व्रत करणे असेल मनी । ते पुरुषा करावे पुसोनि । आत्मबुद्धी करिता कोणी । पति-आयुष्य उणे होय ॥ ७४ ||
Transliteration: Vrata karane asela mani | Te purusha karave pusoni | Atmabuddhi karita koni | Pati-ayushya une hoya || 74 ||
Meaning: If a wife wishes to observe a fast or vow, she must ask her husband first. If she does it of her own will, it shortens her husband's life.
अर्थ: कोणतेही व्रत करण्यापूर्वी पतीची परवानगी घ्यावी. स्वतःच्या मनाने व्रत केल्यास पतीचे आयुष्य कमी होते.
Ovi 75: आणिक जाय नरकाप्रती । पति घेवोनि सांगाती । ऐसे बोलती वेदश्रुति । बृहस्पति सांगतसे ॥ ७५ ||
Transliteration: Anika jaya narakaprati | Pati ghevoni sangati | Aise bolati vedashruti | Bruhaspati sangata-se || 75||
Meaning: Furthermore, such a woman goes to hell, taking her husband along with her. This is what the Vedas proclaim, as stated by Bruhaspati.
अर्थ: "अशी स्त्री पतीला सोबत घेऊन नरकात जाते, असे वेद सांगतात, असे बृहस्पती ऋषींनी सांगितले."
Ovi 76: पतीस क्रोधे उत्तर देती । श्वानयोनी जन्म पावती । जंबुक होवोनि भुंकती । ग्रामासन्निध येऊन ॥ ७६ ||
Transliteration: Patisa krodhe uttara deti | Shvanayoni janma pavati | Jambuka hovoni bhunkati | Gramasannidha yeuna || 76 ||
Meaning: Those who answer their husbands with anger are reborn as dogs or jackals, howling near the villages.
अर्थ: पतीला रागाने उलट उत्तर देणाऱ्या स्त्रिया कुत्र्याच्या किंवा कोल्ह्याच्या योनीत जन्म घेऊन गावाजवळ ओरडत फिरतात.
Ovi 77: नित्य नेम करणे नारी । पुरुष-उच्छिष्ट भोजन करी । पाद प्रक्षालोनि तीर्थधारी । घेवोनि तीर्थ जेवावे ॥ ७७||
Transliteration: Nitya nema karane nari | Purusha-uchhishta bhojana kari | Pada prakshaloni tirthadhari | Ghevoni tirtha jevave || 77 ||
Meaning: A woman should make it a daily rule to eat the remains of her husband's meal. She should wash his feet and consume that holy water before eating.
अर्थ: पत्नीने पतीच्या पायांचे तीर्थ घेऊन आणि त्यांचे उरलेले अन्न खाऊन आपला नित्यनेम करावा.
Ovi 78: पति प्रत्यक्ष शंकर । काम्य होती मनोहर । पावे ती वैकुंठपुर । पतिसहित स्वर्गभुवना ॥ ७८ ||
Transliteration: Pati pratyaksha Shankara | Kamya hoti manohara | Pave ti Vaikunthapura | Patisahita svargabhuvana || 78 ||
Meaning: Regarding the husband as Lord Shiva himself, her beautiful desires are fulfilled, and she reaches Vaikuntha and heaven along with him.
अर्थ: पतीला साक्षात शंकर मानणारी स्त्री वैकुंठाला जाते आणि पतीसह स्वर्गसुख भोगते.
Ovi 79: जावो नये वनभोजनासी । अथवा शेजारीगृहासी । इष्टसोयरे म्हणोनि हर्षी । प्रतिदिनी न जावे ॥ ७९ ||
Transliteration: Javo naye vanabhojanasi | Athava shejarigruhasi | Ishtasoyare mhanoni harshi | Pratidini na jave || 79 ||
Meaning: She should not go for forest picnics or to neighbors' houses. Even if they are relatives, she should not visit them daily.
अर्थ: सहलीला किंवा शेजाऱ्यांच्या घरी विनाकारण जाऊ नये. नातेवाईक असले तरी रोज त्यांच्याकडे जाणे टाळावे.
Ovi 80: आपुला पुरुष दुर्बल किती । समर्थाची न करावी स्तुति । पति असता अनाचाररीती । आपण निंदा करू नये ॥ ८० ||
Transliteration: Apula purusha durbala kiti | Samarthachi na karavi stuti | Pati asata anacharariti | Apana ninda karu naye || 80||
Meaning: No matter how weak one's husband is, one should not praise a powerful man. Even if the husband acts improperly, the wife should not criticize him.
अर्थ: आपला पती दुर्बल असला तरी दुसऱ्या समर्थ पुरुषाची स्तुती करू नये. पती वाईट वागला तरी याची निंदा करू नये.
Ovi 81: कैसा तरी आपुला पति । आपण करावी त्याची स्तुति । तोचि म्हणावा लक्ष्मीपति । एकभावे करोनिया ॥ ८१ ||
Transliteration: Kaisa tari apula pati | Apana karavi tyachi stuti | Tochi mhanava Lakshmipati | Ekabhave karoniya || 81 ||
Meaning: Whatever the husband may be like, she should praise him and regard him as Lord Vishnu (husband of Lakshmi) with singular devotion.
अर्थ: आपला पती कसाही असला तरी त्याचीच स्तुती करावी आणि त्यालाच साक्षात विष्णू (लक्ष्मीपती) मानावे.
Ovi 82: सासूश्वशुर पुरुषांपुढे । नेटे बोलो नये गाढे । हासो नये त्यांपुढे । पति-आयुष्य उणे होय ॥ ८२ ||
Transliteration: Sasushvashura purushanpudhe | Nete bolo naye gadhe | Haso naye tyanpudhe | Pati-ayushya une hoya || 82 ||
Meaning: One should not speak loudly or laugh boisterously before the parents-in-law or the husband; it reduces the husband's lifespan.
अर्थ: "सासू-सासरे आणि पतीसमोर मोठ्या आवाजात बोलू नये मोठ्याने हसू नये, त्याने पतीचे आयुष्य कमी होते."
Ovi 83: सासूश्वशुर त्यजून आपण । वेगळे असू म्हणे कवण । ऋक्षयोनी जन्मोन । अरण्यात हिंडेल ॥ ८३ ||
Transliteration: Sasushvashura tyajuna apana | Vegale asu mhane kavana | Rukshayoni janmona | Aranyata hindela || 83 ||
Meaning: Whoever wishes to live separately by abandoning the parents-in-law will be reborn as a bear (Ruksha) and wander in the forest.
अर्थ: सासू-सासर्यांना सोडून वेगळे राहण्याची इच्छा करणाऱ्या स्त्रीला अस्वलाचा (ऋक्ष) जन्म मिळतो.
Ovi 84: पुरुष कोपे मारी जरी । मनी म्हणे हा मरो नारी । जन्म पावेल योनी व्याघ्री । महाघोर अरण्यात ॥ ८४ ||
Transliteration: Purusha kope mari jari | Mani mhane ha maro nari | Janma pavela yoni vyaghri | Mahaghora aranyata || 84 ||
Meaning: If the husband strikes her in anger and the wife thinks "I wish he would die," she will be reborn as a tigress in a terrifying forest.
अर्थ: "जर रागाच्या भरात पतीने मारले आणि पत्नीने 'हा मेला तर बरं होईल' असा विचार केला, तर ती पुढच्या जन्मी वाघीण होते."
Ovi 85: पर पुरुषाते नयनी पाहे । उपजता वरडोळी होय । पुरुषा वंचूनि विशेष खाय । ग्रामसूकर होय ती ॥ ८५ ||
Transliteration: Para purushate nayani pahe | Upajata varadoli hoya | Purusha vanchuni vishesha khaya | Gramasukara hoya ti || 85||
Meaning: She who looks at other men with lust becomes cross-eyed from birth. She who eats delicacies while depriving her husband becomes a village pig.
अर्थ: परपुरुषाकडे वाईट नजरेने पाहणारी स्त्री आंधळी किंवा तिरळी होते. पतीला न देता चोरून चांगले खाणारी स्त्री डुकरीण होते.
Ovi 86: तोही जन्मी सोडोनि । उपजे वाघुळाचे योनी । आपुली विष्ठा आपण भक्षुनी । वृक्षावरी लोंबतसे ॥ ८६ ||
Transliteration: Tohi janmi sodoni | Upaje vaghulache yoni | Apuli vishtha apana bhakshuni | Vrukshavari lombatase || 86 ||
Meaning: After that life, she is born as a bat, consuming her own excrement while hanging from a tree.
अर्थ: त्यानंतर ती वटवाघूळ होऊन स्वतःचीच विष्ठा खात झाडाला टांगलेली राहते.
Ovi 87: पतिसंमुख निष्ठुर वचनी । उत्तर देती कोपोनि । उपजे मुकी होऊनि । सप्तजन्म दरिद्री ॥ ८७ ||
Transliteration: Patisanmukha nishthura vachani | Uttara deti koponi | Upaje muki houni | Saptajanma daridri || 87 ||
Meaning: She who gives harsh and angry answers to her husband becomes mute and suffers from poverty for seven births.
अर्थ: पतीला रागाने निष्ठुर उत्तरे देणारी स्त्री सात जन्मांपर्यंत मुकी आणि दरिद्री होते.
Ovi 88: पुरुष दुजी पत्नी करी । तिसी आपण वैर धरी । सप्त जन्मांवरी । दुर्भाग्यता होय अवधारा ॥ ८८ ||
Transliteration: Purusha duji patni kari | Tisi apana vaira dhari | Sapta janmanvari | Durbhagyata hoya avadhara || 88||
Meaning: If the husband takes a second wife and she bears enmity towards her, she will suffer misfortune for seven lifetimes.
अर्थ: पतीने दुसरी पत्नी केल्यास तिच्याशी वैर धरणाऱ्या स्त्रीला सात जन्मांपर्यंत दुर्दैव प्राप्त होते.
Ovi 89: पुरुषावरी दुसरिया । दृष्टि ज्या करिती आवडिया । पतिता घरी जन्म पावोनिया । दुःखे सदा दारिद्र्य भोगिती ॥ ८९ ||
Transliteration: Purushavari dusariya | Drushti jya kariti avadiya | Patita ghari janma pavoniya | Dukhe sada daridrya bhogiti || 89 ||
Meaning: Those who cast loving eyes on other men are born in fallen households and always suffer from grief and poverty.
अर्थ: परपुरुषावर आसक्ती ठेवणाऱ्या स्त्रिया नीच कुळात जन्म घेऊन आयुष्यभर दुःख आणि दारिद्र्य भोगतात.
Ovi 90: पुरुष येता बाहेरुनी । संमुख जावे भामिनी । उदके पाद प्रक्षालुनी । विंझणा वारिजे श्रमहार ॥ ९० ||
Transliteration: Purusha yeta baheruni | Sanmukha jave bhamini | Udake pada prakshaluni | Vinjhana varije shramahara || 90 ||
Meaning: When the husband returns from outside, the wife should go to meet him, wash his feet with water, and fan him to relieve his exhaustion.
अर्थ: पती बाहेरून आल्यावर पत्नीने सामोरे जाऊन त्यांचे पाय धुवावेत आणि पंख्याने वारा घालून त्यांचा थकवा घालवावा.
Ovi 91: पादसंवाहन भक्तीसी । मृदु वाक्य बोलिजे पतीसी । पुरुष होता संतोषी । त्रिमूर्ति संतोषती ॥ ९१ ||
Transliteration: Padasanvahana bhaktisi | Mrudu vakya bolije patisi | Purusha hota santoshi | Trimurti santoshati || 91||
Meaning: Massage his feet with devotion and speak soft words. When the husband is satisfied, the Trinity is satisfied.
अर्थ: पतीचे पाय चेपावेत आणि त्यांच्याशी नम्रतेने बोलावे. पती संतुष्ट झाला की त्रिमूर्ती प्रसन्न होतात.
Ovi 92: काय देती माता पिता । नेदी इष्टवर्ग बंधु भ्राता । इहपराची जोडी देता । पुरुष नारीचा देव जाण ॥ ९२ ||
Transliteration: Kaya deti mata pita | Nedi ishtavarga bandhu bhrata | Ihaparachi jodi deta | Purusha naricha deva jana || 92 ||
Meaning: What parents or relatives cannot give, the husband provides in this world and the next; hence, the husband is the woman's god.
अर्थ: "माता-पिता किंवा नातेवाईक जे देऊ शकत नाहीत, ते इहलोकातील आणि परलोकातील सुख पती देऊ शकतो, म्हणून पतीच स्त्रीचा देव आहे."
Ovi 93: गुरु देव तीर्थे समस्ती । सर्व जाणावा आपुला पति । ऐसा निश्चय ज्यांच्या चित्ती । पतिव्रता त्याचि जाणा ॥ ९३ ||
Transliteration: Guru deva tirthe samasti | Sarva janava apula pati | Aisa nishchaya jyanchya chitti | Pativrata tyachi jana || 93||
Meaning: Know that the husband is all gurus, gods, and pilgrimages combined. She who has this conviction in her heart is a true devoted wife.
अर्थ: "गुरु, देव आणि सर्व तीर्थे पतीमध्येच आहेत असा जिचा निश्चय असतो, तीच खरी पतिव्रता."
Ovi 94: जीव असता शरीरासी । पवित्र होय समस्तांसी । जीव जाता क्षणे कैसी । कदा प्रेता नातळती ॥ ९४ ||
Transliteration: Jiva asata sharirasi | Pavitra hoya samastansi | Jiva jata kshane kaisi | Kada preta natalati || 94 ||
Meaning: As long as there is life in the body, it is considered pure by all. The moment life leaves, no one wants to touch the corpse.
अर्थ: "शरीरात जीव असेपर्यंतच त्याला महत्त्व असते, जीव गेल्यावर लोक प्रेताला स्पर्शही करत नाहीत."
Ovi 95: तैसा पति प्राण आपला । पति नसता अशुचि तिला । या कारणे पतिच सकळा । प्राण आपुला जाणावा ॥ ९५ ||
Transliteration: Taisa pati prana apula | Pati nasata ashuchi tila | Ya karane paticha sakala | Prana apula janava || 95||
Meaning: Similarly, the husband is the wife's life-force. Without him, she is impure. Therefore, consider the husband as your very life.
अर्थ: "तसेच पती हा पत्नीचा प्राण आहे. पतीशिवाय पत्नीचे जीवन अपवित्र आहे, म्हणून पतीलाच आपला प्राण मानावे."
Ovi 96: पति नसता स्त्रियेसी । सर्व अमंगळ परियेसी । विधवा म्हणजे प्रेतासरसी । अपत्य नसता अधिक जाण ॥ ९६||
Transliteration: Pati nasata striyesi | Sarva amangala pariyesi | Vidhava mhanaje pretasarasi | Apatya nasata adhika jana || 96||
Meaning: Without a husband, everything is inauspicious for a woman. A widow is like a corpse, especially if she has no children.
अर्थ: पती नसल्यास स्त्रीचे जीवन अमंगल मानले जाते. अपत्य नसलेली विधवा तर प्रेतासमान मानली जाते.
Ovi 97: ग्रामास जाता परियेसी । विधवा भेटता संमुखेसी । मरण सांगे सत्य त्यासी । पुत्रासी अशुभ नव्हे जाणा ॥ ९७ ||
Transliteration: Gramasa jata pariyesi | Vidhava bhetata sanmukhesi | Marana sange satya tyasi | Putrasi ashubha navhe jana || 97 ||
Meaning: Encountering a widow while leaving the village is considered a sign of death (inauspicious), but it is not inauspicious for her own son.
अर्थ: प्रवासाला जाताना समोर विधवा स्त्री आली तर तो अशुभ शकून मानला जातो (परंतु स्वतःच्या मुलासाठी आईचे दर्शन अशुभ नसते).
Ovi 98: माता विधवा असे जरी । पुत्रासी मंगळ शकुन करी । पुत्राविण विधवा नारी । नमन तिसी करू नये ॥ ९८ ||
Transliteration: Mata vidhava ase jari | Putrasi mangala shakuna kari | Putravina vidhava nari | Namana tisi karu naye || 98 ||
Meaning: Even if a mother is a widow, she is an auspicious sign for her son. But a childless widow should not be bowed to.
अर्थ: "स्वत स्वतःची आई विधवा असली तरी मुलासाठी ती मंगलच असते, पण मूल नसलेल्या विधवेला नमस्कार करू नये."
Ovi 99: तिच्या आशीर्वादे आपण । मंगळ न होय सत्य जाण । तिचा हो का शाप मरण । तिसी कोणी बोलू नये ॥ ९९ ||
Transliteration: Tichya ashirvade apana | Mangala na hoya satya jana | Ticha ho ka shapa marana | Tisi koni bolu naye || 99 ||
Meaning: Her blessings do not bring auspiciousness, but her curse can be fatal. Thus, no one should speak ill to her.
अर्थ: "अपत्यहीन विधवेचा आशीर्वाद फलदायी ठरत नाही, पण तिचा शाप मात्र घातक ठरू शकतो, म्हणून तिला दुखवू नये."
Ovi 100: या कारणे पतिव्रता । बरवे पुरुषासवे जाता । सर्व वैभव देहासहिता । केवी जाई परियेसा ॥ १०० ||
Transliteration: Ya karane pativrata | Barave purushasave jata | Sarva vaibhava dehasahita | Kevi jai pariyesa || 100 ||
Meaning: Therefore, it is best for a devoted wife to go with her husband (Sahagamana). Listen to how she departs with all her glory and body.
अर्थ: म्हणूनच पतीच्या निधनानंतर पतिव्रतेने त्याच्यासोबत जाणे (सहगमन) हेच श्रेष्ठ वैभव आहे.
Ovi 101: चंद्रासवे चांदणी जैसी । मेघासवे वीज कैसी । मावळता सवेचि जातसे । पतीसवे तैसे जावे ॥ १०१ ||
Transliteration: Chandrasave chandani jaisi | Meghasave vija kaisi | Mavalata savechi jatase | Patisave taise jave || 101 ||
Meaning: Just as the moonlight is with the moon and lightning is with the cloud, disappearing together, so should she go with her husband.
अर्थ: "ज्याप्रमाणे चंद्रासोबत चांदणी आणि मेघासोबत वीज असते, त्याप्रमाणे पत्नीने पतीसोबत जावे."
Ovi 102: सहगमन करणे मुख्य जाण । थोर धर्मश्रुतीचे वचन । पूर्वज बेचाळीस उद्धरण । पतिव्रताधर्माने ॥ १०२ ||
Transliteration: Sahagamana karane mukhya jana | Thora dharmashrutiche vachana | Purvaja bechalis uddharana | Pativratadharmane || 102||
Meaning: Know that Sahagamana is the primary duty as per the Vedas. Forty-two generations of ancestors are liberated by this virtue of a devoted wife.
अर्थ: "सहगमन (सती जाणे) हा मोठा धर्म वेदांनी सांगितला आहे, ज्यामुळे ४२ कुळांचा उद्धार होतो."
Ovi 103: पुरुष प्रेत झालियावरी । सहगमना जाता ते नारी । एकेक पाउली निर्धारी । अश्वमेघसहत्रपुण्य ॥ १०३ ||
Transliteration: Purusha preta jhaliavari | Sahagamana jata te nari | Ekeka pauli nirdhari | Ashvamedhasahatra-punya || 103 ||
Meaning: When the husband dies and the woman goes for Sahagamana, every step she takes earns the merit of a thousand Ashvamedha sacrifices.
अर्थ: पतीच्या प्रेतासोबत सहगमनाला जाताना टाकलेल्या प्रत्येक पावलावर हजारो अश्वमेध यज्ञांचे पुण्य मिळते.
Ovi 104: पापी पुरुष असेल जाण । त्यासी आले जरी मरण । यमदूत नेती बांधून । नरकाप्रती परियेसा ॥ १०४ ||
Transliteration: Papi purusha asela jana | Tyasi ale jari marana | Yamaduta neti bandhuna | Narakaprati pariyesa || 104||
Meaning: Even if the husband was a sinner and the messengers of death (Yamadutas) take him bound to hell,
अर्थ: "पती जरी पापी असला आणि यमदूत त्याला नरकात घेऊन जात असले,"
Ovi 105: पतिव्रता उसकी नारी । जरी सहगमन करी । जैसी सर्पासी नेती घारी । तैसी पतीते स्वर्गा नेई ॥ १०५ ||
Transliteration: Pativrata usaki nari | Jari sahagamana kari | Jaisi sarpasi neti ghari | Taisi patite svarga nei || 105 ||
Meaning: If his devoted wife performs Sahagamana, she carries her husband to heaven, just as an eagle snatches a serpent and flies upward.
अर्थ: "तरी उसकी पतिव्रता पत्नी सहगमनाने, ज्याप्रमाणे घार सर्पाला वर उचलून नेतो, तसे पतीला नरकातून स्वर्गात नेते."
Ovi 106: सहगमन केलियावरी । पाहूनि यमदूत पळती दूरी । पतीसी सोडोनि सत्वरी । जाती यमदूत आपले पुरासी ॥ १०६ ||
Transliteration: Sahagamana kelyavari | Pahuni Yamaduta palati duri | Patisi sodoni satvari | Jati Yamaduta apale purasi || 106 ||
Meaning: Upon seeing Sahagamana, the messengers of death flee. They abandon the husband and return to their own city.
अर्थ: सहगमन करणाऱ्या स्त्रीचे तेज पाहून यमदूत पतीला सोडून पळून जातात.
Ovi 107: पतिव्रताशिरोमणी । बैसविती विमानी । पावविती स्वर्गभुवनी । देवांगना ओवाळिती ॥ १०७ ||
Transliteration: Pativratashiromani | Baisaviti vimani | Pavaviti svargabhuvani | Devangana ovaliti || 107||
Meaning: That crest-jewel among devoted wives is seated in a celestial vehicle, taken to heaven, and greeted by celestial nymphs.
अर्थ: तये पतिव्रतेला विमानात बसवून स्वर्गात नेले जाते आणि देवांगना तिचे स्वागत करतात.
Ovi 108: यमदूत त्वरे पळती । काळाची न चाले ख्याती । पतिव्रता देखताचि चित्ती । भय वाटे म्हणताती ॥ १०८ ||
Transliteration: Yamaduta tvare palati | Kalachi na chale khyati | Pativrata dekhatachi chitti | Bhaya vate mhantati || 108 ||
Meaning: The messengers of death run away, and even Time (Kala) has no power. They say they feel fear upon seeing a devoted wife.
अर्थ: यमदूत आणि काळही पतिव्रतेच्या तेजाला घाबरतात.
Ovi 109: सूर्य भितो देखून तियेसी । तपतो तेजे मंदेसी । अग्नि भिउनी शांतीसी । उष्ण तिसी होऊ न शके ॥ १०९ ||
Transliteration: Surya bhito dekhuna tiyesi | Tapato teje mandesi | Agni bhiuni shantisi | Ushna tisi hou na shake || 109||
Meaning: The Sun fears her and shines with dimmed intensity. Fire becomes peaceful out of fear and cannot burn her with its heat.
अर्थ: सूर्य आणि अग्नीसुद्धा पतिव्रतेच्या तेजासमोर आपली उष्णता कमी करतात.
Ovi 110: नक्षात्रे भिती पाहता तियेसी । आपुले स्थान घेईल ऐसी । जाय स्वर्गभुवनासी । पतीसहित परियेसा ॥ ११० ||
Transliteration: Nakshatre bhiti pahata tiyesi | Apule sthana gheil aisi | Jaya svargabhuvanasi | Patisahita pariyesa || 110||
Meaning: The stars fear that she might take their place. She enters the heavenly realm with her husband.
अर्थ: नक्षत्रांनाही भीती वाटते की ही पतिव्रता आपले स्थान घेईल. ती पतीसह स्वर्गात विराजमान होते.
Ovi 111: येणेपरी स्वर्गभुवनी । जाय नारी संतोषोनि । आपुले पतीस घेऊनि । राहे स्वर्गी निरंतर ॥ १११ ||
Transliteration: Yenepari svargabhuvani | Jaya nari santosho-ni | Apule patisa gheuni | Rahe svargi nirantara || 111 ||
Meaning: In this way, the woman enters heaven joyfully with her husband and resides there forever.
अर्थ: अशा प्रकारे ती स्त्री आनंदाने पतीसोबत स्वर्गात कायमस्वरूपी राहते.
Ovi 112: तीन कोटि रोम तिसी । स्वदेह देता अग्नीसी । त्याची फळे असती कैशी । एकचित्ते ऐकावे ॥ ११२ ||
Transliteration: Tina koti roma tisi | Svadeha deta agnisi | Tyachi phale asati kaishi | Aikachitte aikave || 112 ||
Meaning: She has three and a half crore pores (hairs) on her body; listen with focus to the fruit she receives for offering her body to the fire.
अर्थ: मानवी शरीरावर असलेल्या साडेतीन कोटी रोमांच्या (केसांच्या) संख्येइतकी वर्षे तिला स्वर्गात फळ मिळते.
Ovi 113: एकेक रोम रोमासी । स्वर्गी राहे शतकोटि वर्षी । पुरुषासवे स्वानंदेसी । पतिव्रता राहे तेथे ॥ ११३ ||
Transliteration: Ekeka roma romasi | Svargi rahe shatakoti varshi | Purushasave svanandesi | Pativrata rahe tethe || 113 ||
Meaning: For every single hair, she resides in heaven for a hundred crore years, staying there joyfully with her husband.
अर्थ: प्रत्येक रोमागणिक ती शतकोटी वर्षे स्वर्गात पतीसोबत सुख उपभोगते.
Ovi 114: ऐसे पुण्य सहगमनासी । कन्या व्हावी ऐशी वंशी । बेचाळीस कुळे कैसी । घेऊन जाय स्वर्गाते ॥ ११४ ||
Transliteration: Aise punya sahagamana-si | Kanya vhavi aishi vanshi | Bechalis kule kaisi | Gheuna jaya svargate || 114||
Meaning: Such is the merit of Sahagamana. A daughter born in such a lineage takes forty-two generations to heaven.
अर्थ: "सहगमनाचे असे महान पुण्य आहे की अशी कन्या ज्या वंशात जन्माला येते, ती ४२ कुळांना स्वर्गात नेते."
Ovi 115: धनय तिची मातापिता । एकवीस कुळे उद्धरिता । धनय पुरुषवंश ख्याता । बेचाळीस उद्धरिले ॥ ११५ ||
Transliteration: Dhanya tichi matapita | Ekavisa kule uddharita | Dhanya purushavansha khyata | Bechalis uddharile || 115 ||
Meaning: Blessed are her parents, as she liberates twenty-one generations of her own family and forty-two of her husband's.
अर्थ: तिचे आई-वडील आणि पतीचे कुळ दोन्ही धन्य होतात.
Ovi 116: ऐसे पुण्य सहगमनासी । पतिव्रतेच्या संगतीसी । आणिक सांगेन विस्तारेसी । देवगुरु म्हणतसे ॥ ११६ ||
Transliteration: Aise punya sahagamana-si | Pativratechya sangati-si | Anika sangena vistaaresi | Devaguru mhanta-se || 116 ||
Meaning: "Such is the merit of Sahagamana and the company of a devoted wife," said the celestial teacher, Bruhaspati.
अर्थ: सहगमनाचे आणि पतिव्रतेचे महत्त्व बृहस्पती ऋषींनी अधिक विस्ताराने सांगितले.
Ovi 117: असेल नारी दुराचारी । अथवा व्याभिचारकर्म करी । त्याचे फळ अतिघोरी । एकचित्ते परियेसा ॥ ११७ ||
Transliteration: Asela nari durachari | Athava vyabhicharakarma kari | Tyache phala atighori | Aikachitte pariyesa || 117 ||
Meaning: If a woman is wicked or commits adultery, her punishment is extremely horrific; listen with concentration.
अर्थ: "जर स्त्री दुराचारी किंवा व्यभिचारी असेल, तर तिचे फळ अत्यंत भयानक असते."
Ovi 118: उभय कुळे बेचाळिस । जरी असतील स्वर्गास । त्यासी घेउनि नरकास । प्रेमे जाय परियेसा ॥ ११८||
Transliteration: Ubhaya kule bechalis | Jari asatila svargasa | Tyasi gheuni narakasa | Preme jaya pariyesa || 118 ||
Meaning: Even if the forty-two generations of both families are in heaven, she drags them down to hell.
अर्थ: "अशी स्त्री स्वतःच्या आणि पतीच्या ४२ कुळांना, जर ते स्वर्गात असतील तरीही, नरकात ओढून नेते."
Ovi 119: अंगावरी रोम किती । तितुकी कोटि वर्षे ख्याती । नरकामध्ये पंचे निरुती । तिचे फळ ऐसे असे ॥ ११९ ||
Transliteration: Angavari roma kiti | Tituki koti varshi khyati | Narakamadhye panche niruti | Tiche phala aise ase || 119 ||
Meaning: For as many hairs as are on her body, she rots in hell for that many crore years; such is her fate.
अर्थ: "जितके रोम अंगावर आहेत, तितकी कोटी वर्षे ती नरकात दुःख भोगते."
Ovi 120: भूमिदेवी ऐसे म्हणे । पतिव्रतेच्या पवित्र चरणे । आपणावरी चालता क्षणे । पुनीत मी म्हणतसे ॥ १२० ||
Transliteration: Bhumidevi aise mhane | Pativratechya pavitra charane | Apanavari chalata kshane | Punita mi mhantase || 120 ||
Meaning: Mother Earth says, "I become purified the moment a devoted wife walks upon me with her holy feet."
अर्थ: "पृथ्वीदेवी म्हणते की, पतिव्रतेच्या पावलांनी मी स्वतःला पावन समजते."
Ovi 121: सूर्य चंद्र ऐसे म्हणती । आपली किरणे ज्योती । जरी पतिव्रतेवरी पडती । तरी आपण पावन होऊ ॥ १२१ ||
Transliteration: Surya Chandra aise mhanti | Apali kirane jyoti | Jari pativratevari padati | Tari apana pavana hou || 121||
Meaning: The Sun and Moon say, "If our rays fall upon a devoted wife, we too shall become purified."
अर्थ: "सूर्य आणि चंद्र म्हणतात की, आमची किरणे पतिव्रतेवर पडली तर आम्हीही पवित्र होऊ."
Ovi 122: वायु आणि वरुण । पतिव्रतेचिया स्पर्शाकारणे । पावन होऊ म्हणोन । स्पर्शे पुनीत होती ते ॥ १२२ ||
Transliteration: Vayu ani Varuna | Pativratechiya sparshakarane | Pavana hou mhanona | Sparshe punita hoti te || 122 ||
Meaning: The deities of Wind (Vayu) and Water (Varuna) seek her touch to become holy; they are purified by her contact.
अर्थ: वायू आणि वरुण देवही पतिव्रतेच्या स्पर्शाने स्वतःला धन्य मानतात.
Ovi 123: घरोघरी स्त्रिया असती । काय करावी लावण्यसंपत्ति । जिचेनि वंश उद्धरती । तैसी स्त्री असावी की ॥ १२३ ||
Transliteration: Gharoghari striya asati | Kaya karavi lavanyasampatti | Jicheni vansha uddharati | Taisi stri asavi ki || 123||
Meaning: There are women in every house, but of what use is mere beauty? A woman should be such that she liberates her entire lineage.
अर्थ: "केवळ सौंदर्य असून उपयोग नाही, तर जिच्यामुळे वंशाचा उद्धार होईल अशी पतिव्रता स्त्री घरात हवी."
Ovi 124: ज्याचे घरी पतिव्रता । दैवे आगळा तो तत्त्वता । करावे सुकृत जन्मशता । तरीच लाभे तैशी सती ॥ १२४ ||
Transliteration: Jyache ghari pativrata | Daive agala to tattvata | Karave sukruta janmashata | Taricha labhe taisi sati || 124 ||
Meaning: He who has a devoted wife at home is truly fortunate. Only after the good deeds of a hundred births does one obtain such a chaste wife.
अर्थ: "ज्याच्या घरी पतिव्रता पत्नी आहे, तो नशीबवान आहे. शेकडो जन्मांच्या पुण्याईनंतरच अशी पत्नी मिळते."
Ovi 125: चतुर्विध पुरुषार्थ देखा । स्त्रियेच्या संगती लाघे लोका । पतिव्रता सती अधिका । पुण्यानुसार लाभे जना ॥ १२५ ||
Transliteration: Chaturvidha purushartha dekha | Striyechya sangati laghe loka | Pativrata sati adhika | Punyanusara labhe jana || 125 ||
Meaning: The four goals of human life (Dharma, Artha, Kama, Moksha) are attained through the company of a wife. A devoted wife is gained according to one's past merits.
अर्थ: "धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष हे चारही पुरुषार्थ पतिव्रतेच्या संगतीने प्राप्त होतात."
Ovi 126: ज्याचे घरी नाही सती । पुण्ये त्यासी काही न घडती । यज्ञादि कर्मे ख्याति । सती असता होती जाण ॥ १२६ ||
Transliteration: Jyache ghari nahi sati | Punye tyasi kahi na ghadati | Yajnyadi karme khyati | Sati asata hoti jana || 126 ||
Meaning: He who does not have a chaste wife at home gains no merit. Sacrificial rituals and deeds only become famous and fruitful when performed with such a wife.
अर्थ: "ज्याच्या घरी सती (पतिव्रता) नाही, त्याला कोणत्याही पुण्याचा लाभ होत नाही. यज्ञादी कर्मे पत्नीच्या सोबतीनेच पूर्ण होतात."
Ovi 127: सती नसे ज्याचे घरी । त्यासी अरण्य नाही दूरी । वृथा जन्मोनि संसारी । कर्मबाह्य तोचि जाणा ॥ १२७||
Transliteration: Sati nase jyache ghari | Tyasi aranya nahi duri | Vrutha janmoni sansari | Karmabahya tochi jana || 127 ||
Meaning: For him whose home lacks a virtuous wife, the forest is not far away (his home is like a wilderness). His birth in this world is in vain.
अर्थ: "ज्याच्या घरी चांगली पत्नी नाही, त्याचे घर अरण्यासारखेच आहे. उसका जन्म व्यर्थ आहे."
Ovi 128: ऐसी सती मिळे ज्यासी । समस्त पुण्य होय त्यासी । पुत्रसंतान परलोकासी । साधन होय सतीचेनि ॥ १२८ ||
Transliteration: Aisi sati mile jyasi | Samasta punya hoya tyasi | Putrasantana paralokasi | Sadhana hoya saticheni || 128 ||
Meaning: He who finds such a wife gains all merits. Through her, he gains children, which becomes a means for his salvation in the next world.
अर्थ: अशी पत्नी मिळाल्यास सर्व पुण्याचा लाभ होतो आणि पुत्रसंतानामुळे परलोकाचे साधनही मिळते.
Ovi 129: स्त्रियेवीण असेल नर । तयासी न साधे कर्माचार । कर्महीन देव पितर । कर्मार्ह नव्हे कदा ॥ १२९ ||
Transliteration: Striyevina asela nara | Tayasi na sadhe karmachara | Karma-hina deva pitara | Karmarha navhe kada || 129 ||
Meaning: A man without a wife cannot perform religious duties successfully. Being devoid of rituals, he is never fit to serve gods or ancestors.
अर्थ: "पत्नीशिवाय पुरुष कोणतेही धार्मिक कर्माचरण पूर्ण करू शकत नाही, तो देव आणि पितरांच्या कार्याला पात्र ठरत नाही."
Ovi 130: पुण्य जोदे गंगास्नानी । त्याहूनि पतिव्रतादर्शनी । महापापी होय पावन । सप्त जन्म पुनीत ॥ १३०||
Transliteration: Punya jode Gangasnani | Tyahuni pativratadarshani | Mahapapi hoya pavana | Sapta janma punita || 130 ||
Meaning: The merit gained by bathing in the Ganges is surpassed by the sight (Darshan) of a devoted wife. Even a great sinner becomes purified for seven births.
अर्थ: गंगास्नानापेक्षाही पतिव्रतेच्या दर्शनाने अधिक पुण्य मिळते आणि महापापी माणूसही सात जन्मांसाठी पवित्र होतो.
Ovi 131: पतिव्रतेचा आचार । सांगे पतिव्रतेसी योगेश्वर । म्हणे सरस्वतीगंगाधर । सांगे बृहस्पति देवगुरु ॥ १३१ ||
Transliteration: Pativratecha achara | Sange pativratesi Yogeshvara | Mhane Sarasvati Gangadhara | Sange Bruhaspati Devaguru || 131 ||
Meaning: The Yogi explained the conduct of a devoted wife to the woman. Saraswati Gangadhar says this was originally told by Devaguru Bruhaspati.
अर्थ: "पतिव्रतेचा आचार योगेश्वरांनी त्या पतिव्रतेस सांगितला. सरस्वती गंगाधर म्हणतात की, देवगुरू बृहस्पतींनी हे आचरण सांगितले आहे."
Ovi 132: सिद्ध म्हणे नामधारकासी । गुरुचरित्र पुण्यराशी । ऐकता पावती सद्गतीसी । म्हणे सरस्वतीगंगाधर ॥ १३२ ||
Transliteration: Siddha mhane Namadharakasi | Gurucharitra punyarashi | Aikata pavati sadgatisi | Mhane Sarasvati Gangadhara || 132 ||
Meaning: Siddha said to Namadharaka, "Shri Guru Charitra is a heap of merit. By listening to it, one attains salvation," says Saraswati Gangadhar.
अर्थ: "सिद्ध नामधारकाला म्हणतात की, हे गुरुचरित्र पुण्याचा साठा आहे, हे ऐकल्याने सद्गती प्राप्त होते."
Ovi 133: इति श्रीगुरुचरित्रामृत । पतिव्रतानिरूपण विख्यात । ऐकता होय पुनीत । जे जे चिंतिले पाविजे ॥ १३३ ||
Transliteration: Iti Shri Guru Charitramruta | Pativratanirupana vikhyaata | Aikata hoya punita | Je je chintile pavije || 133||
Meaning: Thus ends this famous description of a devoted wife in the nectar of Shri Guru Charitra. By listening, one becomes holy and attains whatever one desires.
अर्थ: हे श्रीगुरुचरित्रामृत आणि पतिव्रता धर्माचे निरूपण ऐकल्याने माणूस पावन होतो आणि त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade 'Pativrata-khyan’ Nama Ektrinsho-Adhyayah ||133|| 🙏🙇🏻
Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥
Conclusion
The 31st chapter concludes by establishing the husband as the primary deity for a wife in the Vedic tradition. Through various metaphors and warnings about karmic consequences, the text emphasizes that sincerity, patience, and devotion in a marriage are not just social duties but a spiritual ladder to salvation (Moksha). It highlights that the merit of a true Pativrata exceeds even that of holy rivers like the Ganges. The chapter ends with a promise that those who listen to these principles with devotion will be cleansed of sins and achieve their heart's desires.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti
With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐ ⭐ ⭐
){kind=link}