Shree Guru Charitra – Chapter 36 (English script & Translation)

Shri Gurucharitra Chapter 36

( EnglishTransliteration with Marathi Ovi and meaning )

Image From -Google 

 

Introduction

Chapter 36 of the Shri Gurucharitra is often regarded as a complete manual for spiritual and ethical living. In this chapter, Shri Narasimha Saraswati Swami Maharaj guides a Brahmin on the intricate details of 'Ahnika' (daily rituals). It is not merely a set of rules but a profound science that explains the purification of the body, mind, and soul.

The highlight of this chapter is the exhaustive explanation of the Gayatri Mantra—its origin, the meaning of each syllable, the various 'Mudras', and the correct method of 'Nyasa' (consecration of body parts). This chapter serves as a bridge between ancient Vedic wisdom and the daily life of a seeker, emphasizing that discipline (Achara) is the foundation of spiritual realization.

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi

Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:

Ovi 1: शिष्योत्तम नामकरणी । लागे सिद्धाचे चरणी । विनवीतसे कर जोडोनि । भक्तिभावे करूनिया ॥ १॥

Transliteration: Shishyottama namakarani | Lage siddhache charani | Vinavitase kara jodauni | Bhaktibhave karuniya || 1 ||

Meaning: "The excellent disciple Namadharaka fell at the feet of the Siddha Muni and, joining his hands with devotion, began to make a request."

अर्थ: "उत्तम शिष्य नामधारक सिद्ध मुनींच्या चरणी लागला आणि हात जोडून भक्तीभावाने विनंती करू लागला."

Ovi 2: जय जयाजी सिद्ध मुनि । तूचि तारक भवार्णी । तूचि होसी ब्रह्मज्ञानी । अविद्यातिमिरभास्कर ॥ २॥

Transliteration: Jaya jayaji siddha muni | Tuchi taraka bhavarni | Tuchi hosi brahmajnani | Avidyatimirabhaskara || 2 ||

Meaning: "Victory to you, O Siddha Muni! You alone are the savior in this worldly ocean. You are the knower of Brahman and the sun that destroys the darkness of ignorance."

अर्थ: "हे सिद्ध मुनी, तुमचा जयजयकार असो! या संसारसागरातून तारून नेणारे तुम्हीच आहात. तुम्ही अज्ञानाचा अंधकार नष्ट करणारे सूर्य आहात."

Ovi 3: मायामोहरजनीत । होतो आपण निद्रिस्त । कृपासागर श्रीगुरुनाथ । जागृत केले आम्हांसी ॥ ३॥

Transliteration: Mayamoharajanita | Hoto apana nidrista | Krupasagara Shrigurunatha | Jagruta kele amhansi || 3 ||

Meaning: "I was asleep in the night of illusion and attachment, but the ocean of mercy, Shrigurunatha, awakened me."

अर्थ: "मी माया आणि मोहाच्या रात्रीत झोपलेलो होतो, पण कृपासागर श्रीगुरूंनी मला जागे केले."

Ovi 4: तिमिरहरण भास्करु । मज भेटलासी गुरु । कडे केले भवसागरु । चिन्मयात्मा सिद्ध मुनि ॥ ४॥

Transliteration: Timiraharana bhaskaru | Maja bhetalasi guru | Kade kele bhavasagaru | Chinmayatma siddha muni || 4 ||

Meaning: "I have met the Guru, the sun who dispels darkness. O Siddha Muni, the embodiment of pure consciousness, you have taken me across the worldly ocean."

अर्थ: "माझा अंधकार दूर करणारे गुरु मला भेटले आहेत. सिद्ध मुनींनी मला भवसागराच्या पलीकडे नेले आहे."

Ovi 5: ऐसे म्हणोनि सिद्धासी । विनवी भावभक्तीसी । गुरुमूर्ति संतोषी । अभयकर देतसे ॥ ५॥

Transliteration: Aise mhanoni siddhasi | Vinavi bhavabhaktisi | Gurumurti santoshi | Abhayakara detase || 5 ||

Meaning: "Saying thus, he prayed to the Siddha with deep devotion. The Guru was pleased and granted him the gesture of fearlessness (Abhaya)."

अर्थ: "असे म्हणून त्याने सिद्धांना भक्तीने विनवले. सिद्ध मुनी प्रसन्न झाले आणि त्यांनी नामधारकाला अभय दिले."

Ovi 6: पुढे चरित्र केवी झाले । विस्तारावे स्वामी वहिले । आमुते स्वामी कृतार्थ केले । ज्ञानामृत प्राशवून ॥ ६॥

Transliteration: Pudhe charitra kevi jhale | Vistarave swami vahile | Amute swami krutartha kele | Jnanamruta prashavuna || 6 ||

Meaning: "O Swami, please tell me quickly how the story unfolded further. You have made me feel fulfilled by making me drink the nectar of knowledge."

अर्थ: "स्वामी, पुढे काय झाले ते मला विस्ताराने सांगा. तुमच्या ज्ञानामृताने मी कृतार्थ झालो आहे."

Ovi 7: कथामृत ऐकता श्रवणी । तृप्ति न होय अंतःकरणी । निरोपावे विस्तारोनि म्हणोनि चरणी लागला ॥ ७॥

Transliteration: Kathamruta aikata shravani | Trupti na hoya antahkarani | Niropave vistaroni mhanoni charani lagala || 7 ||

Meaning: "My heart is not satisfied even after hearing this nectar-like story. Please narrate it in detail, saying this, he touched the Guru's feet."

अर्थ: "ही कथा ऐकताना मनाची तृप्ती होत नाही, अजून ऐकावेसे वाटते. कृपया विस्तारपूर्वक सांगा, असे म्हणून तो चरणी लागला."

Ovi 8: सिद्ध म्हणे नामधारका । पुढील कथा झाली निका । एकचित्ते तुम्ही ऐका । ज्ञान होय समस्तांसी ॥ ८॥

Transliteration: Siddha mhane namadharaka | Pudhila katha jhalia nika | Ekachitte tumhi aika | Jnana hoya samastansi || 8 ||

Meaning: "Siddha said, 'O Namadharaka, the upcoming story is very beautiful. Listen to it with a focused mind, and everyone will gain knowledge.'"

अर्थ: "सिद्ध मुनी म्हणाले, 'नामधारका, पुढची कथा खूप चांगली आहे. ती एकाग्रतेने ऐक, सर्वांना ज्ञान प्राप्त होईल.'"

Ovi 9: गाणगापुरी असता श्रीगुरु । महिमा वाढली अपरंपारु । बोलता असे विस्तारु । तावन्मात्र सांगतसो ॥ ९॥

Transliteration: Ganagapuri asata Shriguru | Mahima vadhali aparamparu | Bolata ase vistaru | Tavanmatra sangatas o || 9 ||

Meaning: "While Shriguru was in Ganagapur, his glory grew beyond bounds. To tell it all would be a vast description, so I am telling you the essential part.'"

अर्थ: "गाणगापुरात असताना श्रीगुरूंचा महिमा अफाट वाढला. तो सर्व सांगणे कठीण आहे, पण महत्त्वाचा भाग मी तुला सांगतो."

Ovi 10: महिमा एकेक सांगता । विस्तार होईल बहु कथा । अवतार श्रीहरी साक्षाता । कवण शके वर्णावया ॥ १० ॥

Transliteration: Mahima ekeka sangata | Vistara hoila bahu katha | Avatara Shrihari sakshata | Kavana shake varnavaya || 10 ||

Meaning: "If I were to tell each glory, the story would become very long. Who can truly describe the incarnation of Shri Hari himself?"

अर्थ: "श्रीगुरूंचे प्रत्येक चरित्र सांगायचे तर खूप मोठा विस्तार होईल. साक्षात श्रीहरीच्या अवताराचे वर्णन कोण करू शकेल?"

Ovi 11: तया गाणगापुरात । होता विप्र वेदरत । विरक्त असे बहुश्रुत । कर्ममार्गे वर्ततसे ॥ ११॥

Transliteration: Taya Ganagapurata | Hota vipra vedarata | Virakta ase bahushruta | Karmamarge vartatase || 11 ||

Meaning: "In that Ganagapur, there lived a Brahmin devoted to the Vedas. He was detached, well-learned, and followed the path of righteous action."

अर्थ: "गाणगापुरात एक ब्राह्मण राहत होता. तो वेदाभ्यासात मग्न, विरक्त आणि धर्मशास्त्राप्रमाणे वागणारा होता."

Ovi 12: न घेतला प्रतिग्रह त्याणे । परान्नासी न वचे नेणे । मिथ्या वाचे नेणे । अनुवाद आपण न करीच ॥ १२॥

Transliteration: Na ghetala pratigraha tyane | Parannasi na vache nene | Mithya vacha nene | Anuvada apana na karicha || 12 ||

Meaning: "He never accepted any gifts (charity), nor did he go to anyone's house for food. He never spoke falsely nor engaged in unnecessary talk."

अर्थ: "त्याने कधीही कोणाचे दान घेतले नाही किंवा कोणाकडे जेवायला (परान्न) गेला नाही. तो कधी खोटे बोलत नसे."

Ovi 13: नित्य शुष्क भिक्षा करी । तेणे आपुले उदर भरी । तयाची नारी असे घरी । क्रोधवंत परियेसा ॥ १३॥

Transliteration: Nitya shushka bhiksha kari | Tene apule udara bhari | Tayachi nari ase ghari | Krodhavanta pariyesa || 13 ||

Meaning: "He used to sustain himself daily with dry alms. However, listen, his wife at home was of a very short-tempered nature."

अर्थ: "तो रोज कोरडी भिक्षा मागून स्वतःचे पोट भरत असे. पण त्याची पत्नी मात्र अतिशय रागीट स्वभावाची होती."

Ovi 14: याचकवृत्ति तो ब्राह्मण । कंठी संसार सामान्यपणे । अतीत- अभ्यागताविणे । न घेई अन्न प्रत्यही ॥ १४॥

Transliteration: Yachakavruti to brahmana | Kanthi sansara samanyapane | Atita- abhyagatavine | Na ghei anna pratyahi || 14 ||

Meaning: "That Brahmin lived a simple life with a mendicant's lifestyle. He would not consume food daily without first serving a guest or a wayfarer."

अर्थ: "तो ब्राह्मण गरिबीत दिवस काढत होता. अतिथी किंवा अभ्यागताला जेऊ घातल्याशिवाय तो स्वतः अन्न घेत नसे."

Ovi 15: तया ग्रामी प्रतिदिवसी । विप्र येती समाराधनेसी । सहस्त्र संख्या ब्राह्मणांसी । मिष्टान्न घालिती परियेसा ॥ १५॥

Transliteration: Taya grami pratidivasi | Vipra yeti samaradhanesi | Sahastra sankhya brahmanansi | Mishtanna ghaliti pariyesa || 15 ||

Meaning: "In that village, every day, Brahmins would come for feast ceremonies. Listen, thousands of Brahmins were served sweets."

अर्थ: "त्या गावात दररोज अन्नदान होत असे. हजारो ब्राह्मणांना गोडधोड जेवण दिले जाई."

Ovi 16: समस्त जावोनि भोजन करिती । तया विप्रवनितेप्रती । येऊनि गृही स्तुति करिती । अनेक परीची पक्वान्ने ॥ १६॥

Transliteration: Samasta javoni bhojana kariti | Taya vipravaniteprati | Yeuni gruhi stuti kariti | Aneka parichi pakvanne || 16 ||

Meaning: "Everyone would go and feast, and then come to that Brahmin's wife and praise the various types of delicacies."

अर्थ: "समस्त ब्राह्मण तिथे जेवून येत आणि त्या ब्राह्मणाच्या पत्नीसमोर पक्वान्नांची स्तुती करत."

Ovi 17: ऐकोनि तया विप्रनारी । नानापरी दुःख करी । परमेश्वरा श्रीहरी । म्हणोनि चिंती मनात ॥ १७॥

Transliteration: Aikoni taya vipranari | Nanapari duhkha kari | Parameshwara Shrihari | Mhanoni chinti manata || 17 ||

Meaning: "Hearing this, the Brahmin's wife felt great sorrow in various ways. She would pray to Lord Shri Hari in her mind."

अर्थ: "हे ऐकून त्या पत्नीला खूप दुःख होई. ती देवाला म्हणत असे, 'हे हरी, हे काय माझे नशीब?'"

Ovi 18: कैसे दैव आपुले हीन । नेणे स्वप्नी ऐसे अन्न । दरिद्री पतीसी वरून । सदा कष्ट भोगितसे ॥ १८॥

Transliteration: Kaise daiva apule hina | Nene swapni aise anna | Daridri patisi varuna | Sada kashta bhogitase || 18 ||

Meaning: "How unfortunate is my fate! I don't even see such food in my dreams. Having married a poor husband, I am constantly suffering."

अर्थ: "'माझे नशीब किती खराब आहे! स्वप्नातही मला चांगले अन्न मिळत नाही. या दरिद्री पतीमुळे मी नेहमी कष्टात आहे.'"

Ovi 19: पूर्वजन्मीचे आराधन । तैसा आपणासी पति हीन । सदा पाहे दरिद्रपण । वर्ततसो देवराया ॥ १९॥

Transliteration: Purvajanmiche aradhana | Taisa apanasi pati hina | Sada pahe daridrapana | Vartataso devaraya || 19 ||

Meaning: "Based on my deeds in previous lives, I have received such a poor husband. O Lord, I am living in constant poverty."

अर्थ: "'पूर्वजन्मीच्या पापामुळे मला असा पती मिळाला आहे. मला कायम गरिबीत राहावे लागत आहे.'"

Ovi 20: समस्त विप्र स्त्रियांसहित । नित्य परान्नभोजन करीत । पूर्वजन्मीचे सुकृत । केले होते समस्ती ॥ २०॥

Transliteration: Samasta vipra striyasahita | Nitya parannabhojana karita | Purvajanmiche sukruta | Kele hote samasti || 20 ||

Meaning: "All other Brahmins feast daily with their wives. They must have performed great virtuous deeds in their past lives."

अर्थ: "'इतर सर्व ब्राह्मण आपल्या पत्नीसह दररोज मेजवानीला जातात. त्यांनी पूर्वजन्मी खूप पुण्य केले असावे.'"

Ovi 21: आपुला पति दैवहीन । कदा नेणे परान्नभोजन । काय करावे नारायण । म्हणोनि चिंती मनात ॥ २१॥

Transliteration: Apula pati daivahina | Kada nene parannabhojana | Kaya karave Narayana | Mhanoni chinti manata || 21 ||

Meaning: "My husband is unfortunate; he never goes for a feast elsewhere. O Narayana, what should I do? Thus she worried in her heart."

अर्थ: "'माझा पती मात्र कोणाकडे जेवायला जात नाही. आता मी काय करू?' असे म्हणून ती सतत चिंता करत असे."

Ovi 22: वर्तता ऐसे तया स्थानी । आला विप्र महाधनी । अपरपक्ष करणे मनी । म्हणोनि आला परियेसी ॥ २२॥

Transliteration: Vartata aise taya sthani | Ala vipra mahadhani | Aparapaksha karane mani | Mhanoni ala pariyesi || 22 ||

Meaning: "While things were like this, a very wealthy Brahmin arrived there. Listen, he had come with the intention of performing rites during the fortnight of ancestors (Aparapaksha)."

अर्थ: "एके दिवशी तिथे एक श्रीमंत ब्राह्मण आला. त्याला पितृपक्षात श्राद्ध (अपरपक्ष) करायचे होते."

Ovi 23: तया स्थानी विप्रासी । क्षण दिले परियेसी । सवे त्यांच्या स्त्रियांसी । आवंतिले तिही परियेसा ॥ २३॥

Transliteration: Taya sthani viprasi | Kshana dile pariyesi | Save tyancha striyansi | Avantile tihi pariyesa || 23 ||

Meaning: "In that place, he gave invitations to the Brahmins. Listen, they also invited their wives along with them."

अर्थ: "त्या श्रीमंत ब्राह्मणाने या विरक्त ब्राह्मणाला आणि त्याच्या पत्नीला भोजनाचे आमंत्रण दिले."

Ovi 24: देखोनि ते विप्रवनिता । पतीजवळी आली त्वरिता । सांगती झाली विस्तारता । आमंत्रण ब्राह्मणाचे ॥ २४॥

Transliteration: Dekhoni te vipravanita | Patijavali ali tvarita | Sangati jhalia vistarata | Amantrana brahmanache || 24 ||

Meaning: "Seeing this, the Brahmin's wife quickly came to her husband and told him in detail about the Brahmin's invitation."

अर्थ: "आमंत्रण मिळताच ती पत्नी आनंदाने पतीकडे आली आणि तिने आमंत्रणाबद्दल सांगितले."

Ovi 25: अनेक परीची पक्वान्ने । देताती वस्त्रे परिधाने । अपार दक्षिणाद्रव्यदाने । देताती ऐके प्राणेश्वरा ॥ २५॥

Transliteration: Aneka parichi pakvanne | Detati vastre paridhane | Apara dakshinadravyadane | Detati aike praneshvara || 25 ||

Meaning: "'Listen, my lord, they are giving various kinds of delicacies, clothes to wear, and immense wealth as Dakshina (donation).'"

अर्थ: "'स्वामी, तिथे अनेक प्रकारची पक्वान्ने आहेत. ते कपडे आणि खूप दक्षिणाही देणार आहेत.'"

Ovi 26: याते स्वामी अंगीकारणे । अथवा आपण निरोप देणे । कांक्षा करिते माझे मन । अपूर्व अन्न जेवावे ॥ २६॥

Transliteration: Yate swami angikarane | Athava apana niropa dene | Kanksha karite mazhe mana | Apurva anna jevave || 26 ||

Meaning: "'O Swami, please accept this or give me permission. My heart longs to eat this extraordinary food.'"

अर्थ: "'तुम्ही हे आमंत्रण स्वीकारावे, अशी माझी इच्छा आहे. मला एकदा तरी चांगले अन्न जेवायचे आहे.'"

Ovi 27: ऐकोनि तियेचे वचन । निरोप देत ब्राह्मण । सुखे जावे करी भोजन । आपणा न घडे म्हणतसे ॥ २७॥

Transliteration: Aikoni tiyeche vachana | Niropa deta brahmana | Sukhe jave kari bhojana | Apana na ghade mhanatase || 27 ||

Meaning: "Hearing her words, the Brahmin gave her permission, saying, 'Go happily and have your meal; it is not possible for me (to eat food provided by others).'"

अर्थ: "ब्राह्मण म्हणाला, 'तुला जायचे असेल तर तू आनंदाने जा, पण मी परान्न घेणार नाही.'"

Ovi 28: निरोप घेउनी तये वेळी । गेली तया गृहस्थाजवळी । आपण येऊ भोजनकाळी । म्हणोनि पुसे तयासी ॥ २८॥

Transliteration: Niropa gheuni taye veli | Geli taya gruhasthajavali | Apana yeu bhojanakali | Mhanoni puse tayasi || 28 ||

Meaning: "Taking permission, she then went to that householder and told him that she would come at the time of the meal."

अर्थ: "निरोप घेऊन ती त्या श्रीमंत ब्राह्मणाकडे गेली आणि म्हणाली की मी जेवायला येईन."

Ovi 29: विप्र म्हणे तियेसी । आम्ही सांगू दंपतीसी । बोलावी आपुल्या पतीसी । तरीच आमुच्या गृहा यावे ॥ २९॥

Transliteration: Vipra mhane tiyesi | Amhi sangu dampatisi | Bolavi apulya patisi | Taricha amuchya gruha yave || 29 ||

Meaning: "The Brahmin said to her, 'We have invited couples. Bring your husband along; only then should you come to our house.'"

अर्थ: "श्रीमंत ब्राह्मण म्हणाला, 'आम्ही दाम्पत्याला बोलावले आहे. तुझा पती येईल तरच तू जेवायला ये.'"

Ovi 30: ऐकोनि तयाचे वचन । झाली नारी खेदे खिन्न । विचार करी आपुले मन । काय करावे म्हणोनिया ॥ ३०॥

Transliteration: Aikoni tayache vachana | Jhali nari khede khinna | Vichara kari apule mana | Kaya karave mhanoniya || 30 ||

Meaning: "Hearing his words, the woman became dejected and sad. She thought in her mind about what should be done."

अर्थ: "हे ऐकून ती स्त्री पुन्हा दुःखी झाली. पतीशिवाय आपल्याला जेवण मिळणार नाही, हे तिला समजले."

Ovi 31: म्हणे आता काय करणे । कैसे दैव आपुले उणे । बरवे अन्न स्वप्नी नेणे । पतीकरिता आपणासी ॥ ३१॥

Transliteration: Mhane ata kaya karane | Kaise daiva apule une | Barave anna swapni nene | Patikarita apanasi || 31 ||

Meaning: "She said, 'What to do now? How lacking is my fate! Because of my husband, I cannot even see good food in my dreams.'"

अर्थ: "ती म्हणाली, 'माझे नशीबच खराब आहे. या पतीमुळे मला चांगले जेवणही मिळणार नाही.'"

Ovi 32: विचारोनि मानसी । आली नृसिंहगुरूपासी । नमन करी साष्टांगेसी । अनेकापरी विनवीतसे ॥ ३२॥

Transliteration: Vicharoni manasi | Ali Nrusinhagurupasi | Namana kari sashtangesi | Anekapari vinavitase || 32 ||

Meaning: "After thinking in her mind, she came to Nrusinha Guru. She bowed down prostrate and requested him in many ways."

अर्थ: "तिने विचार केला आणि ती श्रीनृसिंह सरस्वतींकडे (श्रीगुरूंकडे) आली. तिने त्यांना साष्टांग नमस्कार घातला."

Ovi 33: म्हणे स्वामी काय करणे । बरवे अन्न कधी नेणे । आपुले पतीसी सांगणे । आवंतणे बरवे येतसे ॥ ३३॥

Transliteration: Mhane swami kaya karane | Barave anna kadhi nene | Apule patisi sangane | Avantane barave yetase || 33 ||

Meaning: "She said, 'O Swami, what should I do? I never get good food. Please tell my husband, as a good invitation has arrived.'"

अर्थ: "'स्वामी, मला कधीच चांगले अन्न मिळत नाही. माझ्या पतीला कोठेतरी जेवायला जाण्यासाठी तुम्ही सांगा.'"

Ovi 34: सांगू म्हणती दंपतीसी । माझा पति नायके वचनासी । न वचे कधी परान्नासी । काय करू म्हणतसे ॥ ३४॥

Transliteration: Sangu mhanti dampatisi | Mazha pati nayake vachanasi | Na vache kadhi parannasi | Kaya karu mhanatase || 34 ||

Meaning: "'They say they want to invite the couple, but my husband does not listen to my words. He never goes for food provided by others. What should I do?'"

अर्थ: "'ते लोक पती-पत्नीला एकत्र बोलावतात, पण माझा पती माझे ऐकत नाही. तो कधीच दुसऱ्याकडे जेवायला जात नाही.'"

Ovi 35: स्वामी आता कृपा करणे । माझ्या पतीते सांगणे । बरवी येताती आमंत्रणे । अन्नवस्त्र देताती ॥ ३५॥

Transliteration: Swami ata krupa karane | Mazhya patite sangane | Baravi yetati amantrane | Annavastra detati || 35 ||

Meaning: "'O Swami, please show mercy now and tell my husband. Good invitations are coming where food and clothes are given.'"

अर्थ: "'स्वामी, तुम्ही कृपा करा आणि माझ्या पतीला समजावून सांगा.'"

Ovi 36: ऐकोनि तियेचे वचन । श्रीगुरुमूर्ति हास्यवदन । बोलावूनिया तत्क्षण । सांगती तया द्विजासी ॥ ३६॥

Transliteration: Aikoni tiyeche vachana | Shrigurumurti hasyavadana | Bolavuniya tatkshana | Sangati taya dvijasi || 36 ||

Meaning: "Hearing her words, Shriguru, with a smiling face, immediately called that Brahmin and spoke to him."

अर्थ: "तिचे बोलणे ऐकून श्रीगुरु हसले आणि त्यांनी तात्काळ त्या ब्राह्मणाला बोलावले."

Ovi 37: श्रीगुरु म्हणती तयासी । जावे तुम्ही आवंतणेसी । तुझे स्त्रियेचे मानसी । असे मिष्टान्न जेवावे ॥ ३७॥

Transliteration: Shriguru mhanti tayasi | Jave tumhi avantanesi | Tuzhe striyeche manasi | Ase mishtanna jevave || 37 ||

Meaning: "Shriguru said to him, 'You should go for the invitation. It is in your wife's heart to eat sweets.'"

अर्थ: "श्रीगुरु ब्राह्मणाला म्हणाले, 'तू जेवायला जा. तुझ्या पत्नीची खूप इच्छा आहे की तिने गोडधोड जेवण जेवावे.'"

Ovi 38: तिचे मनींची वासना जाण । तुवा पुरवावी कारण । सदा दुश्चित अंतःकरण । कुलस्त्रियेचे असो नये ॥ ३८॥

Transliteration: Tiche maninchi vasana jana | Tuva puravavi karana | Sada dushchita antahkarana | Kulashtriyeche aso naye || 38 ||

Meaning: "'Know the desire of her heart; you should fulfill it. A noble wife's heart should not be constantly troubled.'"

अर्थ: "'तिची इच्छा तू पूर्ण केली पाहिजेस. आपल्या पत्नीचे मन नेहमी दुःखी ठेवू नये.'"

Ovi 39: ऐकोनि श्रीगुरूचे वचन । नमन करी तो ब्राह्मण । विनवीतसे कर जोडून । परान्न आपणा नेम असे ॥ ३९॥

Transliteration: Aikoni Shriguruche vachana | Namana kari to brahmana | Vinavitase kara joduna | Paranna apana nema ase || 39 ||

Meaning: "Hearing Shriguru's words, the Brahmin bowed and requested with joined hands, 'I have a rule against consuming food provided by others.'"

अर्थ: "ब्राह्मण म्हणाला, 'स्वामी, माझा असा नियम आहे की मी कधीही दुसऱ्याचे अन्न घेत नाही.'"

Ovi 40: गुरुवचन जो न करी । तोचि पडे रौरवघोरी । निरोप तुमचा माझ्या शिरी । जाईन त्वरित म्हणतसे ॥ ४०॥

Transliteration: Guruvachana jo na kari | Tochi pade rauravaghori | Niropa tumacha mazhya shiri | Jaina tvarita mhanatase || 40 ||

Meaning: "'He who does not follow the Guru's word falls into the terrible Raurava hell. Your command is on my head; I will go immediately.'"

अर्थ: "'पण जो गुरूचे वचन पाळत नाही, तो नरकात जातो. तुमची आज्ञा शिरसावंद्य आहे, मी नक्की जाईन.'"

Ovi 41: पुसोनिया श्रीगुरूसी । आले दंपत्य आवंतणेसी । आनंद झाला बहुवसी । तया विप्रस्त्रियेते ॥ ४१॥

Transliteration: Pusoniya Shrigurusi | Ale dampatya avantanesi | Ananda jhala bahuvasi | Taya viprastriyete || 41 ||

Meaning: "After asking Shriguru, the couple came for the invitation. The Brahmin's wife felt great joy."

अर्थ: "श्रीगुरूंची अनुमती घेऊन दोघेही जेवायला गेले. ब्राह्मणाच्या पत्नीला खूप आनंद झाला."

Ovi 42: पितृनाम उच्चारोन । संकल्प करी तो ब्राह्मण । अनेक परीचे मिष्टान्न । वाढिती तया दंपतीसी ॥ ४२॥

Transliteration: Pitrunama uccharona | Sankalpa kari to brahmana | Aneka pariche mishtanna | Vadhiti taya dampatisi || 42 ||

Meaning: "Chanting the names of the ancestors, the host Brahmin made the resolution (Sankalpa) and served various kinds of sweets to the couple."

अर्थ: "यजमान ब्राह्मणाने पितरांचे नाव घेऊन संकल्प केला आणि त्यांना अनेक प्रकारची पक्वान्ने वाढली."

Ovi 43: भोजन करिता समयासी । दिसे विपरीत तियेसी । श्वान सूकर येउनी हर्षी । समागमे जेविताती ॥ ४३॥

Transliteration: Bhojana karita samayasi | Dise viparita tiyesi | Shvana sukara yeuni harshi | Samagame jevitati || 43 ||

Meaning: "While eating, she saw something strange. Dogs and pigs were coming joyfully and eating along with them."

अर्थ: "भोजन चालू असताना त्या स्त्रीला दिसले की त्यांच्या ताटात कुत्रे आणि डुकरे येऊन जेवत आहेत!"

Ovi 44: कंटाळले तिचे मन । उठली आपण त्यजुनी अन्न । जे जेवीत होते ब्राह्मण । तया समस्तांसी सांगतसे ॥ ४४॥

Transliteration: Kantalale tiche mana | Uthali apana tyajuni anna | Je jevita hote brahmana | Taya samastansi sangatase || 44 ||

Meaning: "Her mind was disgusted; she stood up, leaving the food, and told all the other Brahmins who were eating there."

अर्थ: "तिला खूप किळस वाटली. ती ताटावरून उठली आणि जेवणाऱ्या इतर ब्राह्मणांनाही ते सांगू लागली."

Ovi 45: ऐसेपरी पतीसहित । आली नारी चिंताक्रांत । पतीस सांगे वृत्तान्त । श्वानउच्छिष्ट जेविलेती ॥ ४५॥

Transliteration: Aisepari patisahita | Ali nari chintakranta | Patisa sange vruttanta | Shvanaucchishta jevileti || 45 ||

Meaning: "In this way, the woman returned with her husband, filled with worry. She told her husband the whole account, saying, 'You ate the leftovers of dogs!'"

अर्थ: "ती पतीसह घरी परतली आणि म्हणाली, 'तुम्ही कुत्र्यांचे उष्टे जेवण जेवलात!'"

Ovi 46: स्त्रियेसी म्हणे तो ब्राह्मण । तुझे नि आपुले दैव हीन । घडले आपणासी परान्न । उच्छिष्ट श्वानसूकरांचे ॥ ४६॥

Transliteration: Striyesi mhane to brahmana | Tuzhe ni apule daiva hina | Ghadale apanasi paranna | Ucchishta shvanasukaranche || 46 ||

Meaning: "The Brahmin said to his wife, 'Your fate and mine are low. This is why we were destined to have food from others, which was like the leftovers of dogs and pigs.'"

अर्थ: "ब्राह्मण म्हणाला, 'हे आपल्या नशिबाचे दोष आहेत. म्हणूनच परान्न हे कुत्र्या-डुकरांच्या उष्ट्यासारखे असते.'"

Ovi 47: ऐसे म्हणोनि स्त्रियेसी । आली दोघे श्रीगुरुपासी । नमन केले परियेसी । ऐका श्रोते एकचित्ते ॥ ४७॥

Transliteration: Aise mhanoni striyesi | Ali doghe Shrigurupasi | Namana kele pariyesi | Aika shrote ekachitte || 47 ||

Meaning: "Saying this to the wife, both came to Shriguru. They bowed down; listen, O audience, with a focused mind."

अर्थ: "असे म्हणून ते दोघेही पुन्हा श्रीगुरूंकडे आले आणि त्यांना वंदन केले."

Ovi 48: श्रीगुरु म्हणती तियेसी । कैसे सुख परान्नासी । सदा दुखविसी पतीसी । पुरले तुझे मनोरथ ॥ ४८॥

Transliteration: Shriguru mhanti tiyesi | Kaise sukha parannasi | Sada dukhavisi patisi | Purale tuzhe manoratha || 48 ||

Meaning: "Shriguru said to her, 'What kind of happiness is there in food provided by others? You always troubled your husband; now your desires are fulfilled!'"

अर्थ: "श्रीगुरु त्या स्त्रीला म्हणाले, 'परान्न खाण्यात कसले सुख? तू तुझ्या पतीला नेहमी त्रास द्यायचीस, आता पूर्ण झाली का तुझी इच्छा?'"

Ovi 49: ऐसे वचन ऐकोनि । लागे नारी श्रीगुरुचरणी । विनवीतसे कर जोडूनि । क्षमा करणे स्वामिया ॥ ४९॥

Transliteration: Aise vachana aikoni | Lage nari Shrigurucharani | Vinavitase kara joduni | Kshama karane swamiya || 49 ||

Meaning: "Hearing these words, the woman fell at Shriguru's feet and requested with joined hands, 'Please forgive me, O Swami.'"

अर्थ: "हे ऐकून ती स्त्री श्रीगुरूंच्या पाया पडली आणि क्षमा मागू लागली."

Ovi 50: मंदमति आपणासी । दोष घडविले पतीसी । नेले आपण परान्नासी । क्षमा करणे स्वामिया ॥ ५०॥

Transliteration: Mandamati apanasi | Dosha ghadavile patisi | Nele apana parannasi | Kshama karane swamiya || 50 ||

Meaning: "'I am of dull intellect; I caused my husband to commit a fault. I led him to eat food from others; please forgive me, O Swami.'"

अर्थ: "'स्वामी, मी मतिमंद आहे. मी माझ्या पतीला दोष लावला आणि त्यांना परान्न खायला लावले, मला क्षमा करा.'"

Ovi 51: चिंता करी द्विजवरू । म्हणे स्वामी काय करू । दोष घडला अपारू । व्रतभंग झाला म्हणोनि ॥ ५१॥

Transliteration: Chinta kari dwijavaru | Mhane swami kaya karu | Dosha ghadala aparu | Vratabhanga jhala mhanoni || 51 ||

Meaning: "The Brahmin began to worry. He said, 'O Swami, what should I do? A great sin has occurred because my vow has been broken.'"

अर्थ: "ब्राह्मणही काळजी करू लागला. तो म्हणाला, 'स्वामी, माझे व्रत मोडले आहे, मला खूप मोठा दोष लागला आहे.'"

Ovi 52: परान्न न घ्यावे म्हणोनि । संकल्प होता माझे मनी । मिळाली सती वैरिणी । दोष आपणा घडविला ॥ ५२॥

Transliteration: Paranna na ghyave mhanoni | Sankalpa hota mazhe mani | Milali sati vairini | Dosha apana ghadavila || 52 ||

Meaning: "'I had a firm resolve in my mind not to accept food from others, but my wife became like an enemy and caused me to incur this sin.'"

अर्थ: "'परान्न न घेण्याचा माझा निश्चय होता, पण या पत्नीमुळे माझा तो नियम मोडला गेला.'"

Ovi 53: ऐकोनि तयाचे वचन । श्रीगुरु म्हणती हासोन । पुरविली स्त्रियेची वासना । आता तिचे मन धाले ॥ ५३॥

Transliteration: Aikoni tayache vachana | Shriguru mhanti hasona | Puravili striyechi vasana | Ata tiche mana dhale || 53 ||

Meaning: "Hearing his words, Shriguru said with a laugh, 'The wife's desire has been fulfilled; now her mind is satisfied.'"

अर्थ: "श्रीगुरु हसून म्हणाले, 'तिची इच्छा आता पूर्ण झाली आहे, आता तिला समजले असेल.'"

Ovi 54: कधी न वचे परान्नासी । वर्तेल तुझ्या वाक्यासरसी । न करी चिंता मानसी । दोष तुज नाही जाण ॥ ५४॥

Transliteration: Kadhi na vache parannasi | Vartela tuzhya vakyasarasi | Na kari chinta manasi | Dosha tuja nahi jana || 54 ||

Meaning: "'Now she will never ask for outside food and will act according to your words. Do not worry in your heart; know that no sin has attached to you.'"

अर्थ: "'आता ती कधीच तुला परान्न घ्यायला सांगणार नाही. तू काळजी करू नकोस, तुला दोष लागलेला नाही.'"

Ovi 55: आणिक एक सांगे तुज । जेणे धर्म घडती सहज । अडला असेल एखादा द्विज । देवपितृकर्माविणे ॥ ५५॥

Transliteration: Anika eka sange tuja | Jene dharma ghadati sahaja | Adala asela ekhada dwija | Devapitrukarmavine || 55 ||

Meaning: "I will tell you one more thing through which Dharma happens naturally: if a Brahmin is stuck without being able to perform rituals for Gods or ancestors..."

अर्थ: "श्रीगुरूंनी एक नवीन नियम सांगितला, 'ज्यामुळे धर्म सहज घडेल—जर एखादा ब्राह्मण श्राद्ध किंवा देवकार्यासाठी अडला असेल...'"

Ovi 56: कोणी न मिळती विप्र त्यासी । जावे तेथे भोजनासी । जरी तेथे तू न जासी । अनंत दोष असे जाण ॥ ५६॥

Transliteration: Koni na milati vipra tyasi | Jave tethe bhojanasi | Jari tethe tu na jasi | Ananta dosha ase jana || 56 ||

Meaning: "...and he cannot find any other Brahmin, then you should go there for the meal. If you do not go at such a time, know that it results in infinite sin."

अर्थ: "'...आणि त्याला कोणीही ब्राह्मण मिळत नसेल, तर तिथे तू जेवायला जावेस. जर अशा वेळी तू गेला नाहीस, तर मात्र तुला दोष लागेल.'"

Ovi 57: श्रीगुरूचे वचन ऐकोन । साष्टांगी करी नमन । विनवीतसे कर जोडून । विनंति माझी परियेसा ॥ ५७॥

Transliteration: Shriguruche vachana aikona | Sashtangi kari namana | Vinavitase kara joduna | Vinanti mazhi pariyesa || 57 ||

Meaning: "Hearing Shriguru's words, the Brahmin prostrated himself and requested with joined hands, 'Please listen to my prayer.'"

अर्थ: "श्रीगुरूंचे बोलणे ऐकून ब्राह्मणाने त्यांना नमस्कार केला आणि विचारले."

Ovi 58: अन्न घ्यावे कवणा घरी । घडतील दोष कवणेपरी । जाऊ नये कवणा घरी । निरोपावे स्वामिया ॥ ५८॥

Transliteration: Anna ghyave kavana ghari | Ghadatila dosha kavanepari | Jau naye kavana ghari | Niropave swamiya || 58 ||

Meaning: "'At whose house should one eat, and in what way do sins occur? At whose house should one not go? Please explain this, O Swami.'"

अर्थ: "'स्वामी, कोणाच्या घरी जेवल्याने दोष लागतात आणि कोणाच्या घरी जाऊ नये, हे मला विस्ताराने सांगा.'"

Ovi 59: विप्रवचन ऐकोन । श्रीगुरु सांगती विस्तारोन । सावधान करून मन । ऐका श्रोते सकळिक ॥ ५९॥

Transliteration: Vipravachana aikona | Shriguru sangati vistarona | Savadhana karuna mana | Aika shrote sakalika || 59 ||

Meaning: "Hearing the Brahmin's request, Shriguru explained in detail. O listeners, listen carefully with an attentive mind."

अर्थ: "ब्राह्मणाची विनंती ऐकून श्रीगुरू परान्न भक्षणाचे नियम सांगू लागले. श्रोत्यांनी हे लक्षपूर्वक ऐकावे."

Ovi 60: श्रीगुरु म्हणती विप्रासी । अन्न घ्यावया घरे पुससी । गुरुभुवनादिकी हर्षी । जेवावे शिष्यवर्गा घरी ॥ ६०॥

Transliteration: Shriguru mhanti viprasi | Anna ghyavaya ghare pusasi | Gurubhuvanadiki harshi | Jevave shishyavarga ghari || 60 ||

Meaning: "Shriguru said to the Brahmin, 'You ask about the houses for taking food. One may joyfully eat at the Guru's house or at the houses of one's disciples.'"

अर्थ: "श्रीगुरु म्हणाले, 'जर तुला जेवायला जायचेच असेल, तर तू तुझ्या गुरूंच्या घरी किंवा आपल्या शिष्यांच्या घरी आनंदाने जाऊ शकतोस.'"

Ovi 61: वैदिकादि विद्वज्जन । मातुळ आपुला श्वशुर जाण । सहोदरादि साधुजन । तया घरि जेवावे ॥ ६१॥

Transliteration: Vaidikadi vidvajjan | Matula apula shvashura jana | Sahodaradi sadhujana | Taya ghari jevave || 61 ||

Meaning: "One should eat at the houses of learned Vedic scholars, maternal uncles, fathers-in-law, brothers, and saintly people."

अर्थ: "वेदाभ्यास करणारे विद्वान, मामा, सासरा, सख्खे भाऊ आणि सज्जन पुरुष यांच्या घरी भोजनास जाण्यास हरकत नाही."

Ovi 62: अडला विप्र ब्राह्मणाविण । त्याचे घरी घ्यावे अन्न । करावे गायत्रीजपन । दोष जाती अवधारा ॥ ६२॥

Transliteration: Adala vipra brahmanavina | Tyache ghari ghyave anna | Karave gayatrijapana | Dosha jati avadhara || 62 ||

Meaning: "If a Brahmin's ritual is stuck for lack of a priest, one should eat at his house. Then, by chanting the Gayatri mantra, understand that the sins are removed."

अर्थ: "जर एखाद्या ब्राह्मणाचे कार्य ब्राह्मणावाचून अडले असेल, तर तिथे जेवावे. त्यानंतर गायत्री मंत्राचा जप केल्यास दोष दूर होतात."

Ovi 63: विप्र म्हणे श्रीगुरूसी । विनंत माझी परियेसी । निषिद्ध अन्न आम्हासी । कवण्या घरी जेवू नये ॥ ६३॥

Transliteration: Vipra mhane Shrigurusi | Vinanta mazhi pariyesi | Nishiddha anna amhasi | Kavanya ghari jevu naye || 63 ||

Meaning: "The Brahmin said to Shriguru, 'Listen to my request. Tell me whose food is forbidden for us and at whose house we should not eat.'"

अर्थ: "ब्राह्मण श्रीगुरूंना म्हणाला, 'स्वामी, कोणाचे अन्न निषिद्ध आहे आणि कोणाकडे जेवू नये, हे कृपया मला सांगा.'"

Ovi 64: श्रीगुरु सांगती ब्राह्मणासी । अन्नवर्जित घरे ऐसी । अपार असे स्मृति चंद्रिकेसी । ऋषिसंमते सांगेन ॥ ६४॥

Transliteration: Shriguru sangati brahmanasi | Annavarjita ghare aisi | Apara ase smruti chandrikesi | Rushisammate sangena || 64 ||

Meaning: "Shriguru told the Brahmin about the houses where food is forbidden, based on the vast Smriti Chandrika and the opinions of the Sages."

अर्थ: "श्रीगुरूंनी स्मृती आणि ऋषींच्या मतानुसार निषिद्ध अन्नाची सविस्तर माहिती दिली."

Ovi 65: नित्य मातापितयांसी । सेवा घेती अतिदोषी । जाऊ नये तया घरांसी । धनलोभिष्ठ द्विजांघरी ॥ ६५॥

Transliteration: Nitya matapitayansi | Seva gheti atidoshi | Jau naye taya gharansi | Dhanalobhishta dwijanghari || 65 ||

Meaning: "One should not go to the houses of those who make their parents serve them daily, or to the houses of greed-filled Brahmins."

अर्थ: "जे स्वतःच्या माता-पित्यांकडून सेवा करून घेतात आणि जे अत्यंत धनलोभी आहेत, त्यांच्या घरी जाऊ नये."

Ovi 66: कलत्र पुत्र कष्टवोनि । धर्म करी विप्रालागोनि । अन्ननिषेध तया भुवनी । दोष घडती जेविल्या ॥ ६६॥

Transliteration: Kalatra putra kashtavoni | Dharma kari vipralagoni | Annanishesha taya bhuvani | Dosha ghadati jevilya || 66 ||

Meaning: "If one performs charity for Brahmins by causing suffering to his wife and children, food at his house is forbidden; sins are incurred by eating there."

अर्थ: "स्वतःच्या पत्नी आणि मुलांना कष्ट देऊन जो धर्मादाय करतो, त्याच्या घरचे अन्न खाल्ल्यास दोष लागतो."

Ovi 67: गर्विष्ठ चित्रक शस्त्रधारी । विप्र जाण मल्लयुद्ध करी । वीणा वाद्य ज्याचे घरी । न घ्यावे अन्न ब्राह्मणाने ॥ ६७॥

Transliteration: Garvishta chitraka shastradhari | Vipra jana mallayuddha kari | Vina vadya jyache ghari | Na ghyave anna brahmanane || 67 ||

Meaning: "A Brahmin should not accept food from those who are arrogant, weapon-bearers, wrestlers, or those who keep musical instruments for mere luxury."

अर्थ: "गर्विष्ठ, शस्त्रधारी ब्राह्मण, मल्ल किंवा ज्यांच्या घरी केवळ विलासासाठी वाद्ये वाजवली जातात, तिथे जेवू नये."

Ovi 68: बहिष्कारी विप्राघरी । याचकवृत्तीने उदर भरी । अन्न वर्जावे तया घरी । आत्मस्तुति परनिंदक ॥ ६८॥

Transliteration: Bahishkari vipraghari | Yachakavruttine udara bhari | Anna varjave taya ghari | Atmastuti paranindaka || 68 ||

Meaning: "Food should be avoided at the houses of outcasted Brahmins, those who live solely on begging, or those who indulge in self-praise and slander of others."

अर्थ: "ज्याला समाजाने बहिष्कृत केले आहे, जो केवळ भीक मागून पोट भरतो किंवा जो स्वतःची स्तुती व दुसऱ्याची निंदा करतो, त्याचे अन्न वर्ज्य करावे."

Ovi 69: बहुजन एक अन्न करिती । पृथक्‌ वैश्वदेव न करिती । वर्जावी अन्ने विप्रजाती । महादोष बोलिजे ॥ ६९॥

Transliteration: Bahujana eka anna kariti | Pruthak vaishvadeva na kariti | Varjavi anne viprajati | Mahadosha bolije || 69 ||

Meaning: "When many people eat the same food but do not perform the Vaishvadeva ritual separately, such food is forbidden for Brahmins; it is said to be a great sin."

अर्थ: "जिथे अनेक लोक एकत्र राहतात पण वैश्वदेव वेगवेगळा करत नाहीत, तिथे अन्न घेणे दोषपूर्ण आहे."

Ovi 70: गुरु म्हणोनि समस्तांसी । आपण मंत्र उपदेशी । शिष्य रहाटे दुर्वृत्तींसी । त्या गुरुघरी जेवू नये ॥ ७०॥

Transliteration: Guru mhanoni samastansi | Apana mantra upadeshi | Shishya rahate durvruttinsi | Tya gurughari jevu naye || 70 ||

Meaning: "One should not eat at the house of a Guru who initiates everyone but whose disciples follow evil ways."

अर्थ: "जो स्वतःला गुरु म्हणवून मंत्र देतो, पण त्याचे शिष्य दुराचारी आहेत, अशा गुरूच्या घरी जेवू नये."

Ovi 71: क्रोधवंत ब्राह्मण असे । अन्न न घ्यावे त्या गृही ऐसे । स्त्रियेसी वर्जिता पुरुष असे । जेवू नये तया घरी ॥ ७१॥

Transliteration: Krodhavanta brahmana ase | Anna na ghyave tya gruhi aise | Striyesi varjita purusha ase | Jevu naye taya ghari || 71 ||

Meaning: "Food should not be taken from an extremely angry Brahmin or from a man who has abandoned his wife."

अर्थ: "अतिशय रागीट ब्राह्मण किंवा पत्नीचा त्याग केलेल्या पुरुषाच्या घरी भोजन करू नये."

Ovi 72: धनगर्वी तामसाघरी । कृपण निर्द्रव्य व्यभिचारी । दांभिक दुराचारी विप्राघरी । अन्न तुम्ही वर्जावे ॥ ७२॥

Transliteration: Dhanagarvi tamasaghari | Krupana nirdravya vyabhichari | Dambhika durachari vipraghari | Anna tumhi varjave || 72 ||

Meaning: "You should avoid food from the arrogant wealthy, the hot-tempered, the miserly, the adulterous, or the hypocritical and wicked Brahmins."

अर्थ: "धनाचा गर्व असणारा, तामसी, कंजूस, व्यभिचारी किंवा ढोंगी ब्राह्मणाचे अन्न टाळावे."

Ovi 73: पुत्रा पतीते सोडोनि । वेगळी असे जे ब्राह्मणी । वर्जावे अन्न साधुजनी । महादोष बोलिजे ॥ ७३॥

Transliteration: Putra patite sodoni | Vegali ase je brahmani | Varjave anna sadhujani | Mahadosha bolije || 73 ||

Meaning: "Saintly people should avoid food from a Brahmin woman who lives separately after abandoning her husband and son; it is called a great sin."

अर्थ: "जी ब्राह्मण स्त्री पती आणि पुत्राला सोडून वेगळी राहते, तिने दिलेले अन्न खाणे महापाप आहे."

Ovi 74: स्त्रीजित असे एखादा जरी । विप्र सुवर्णाकार करी । सदा बहु याचक जरी । तया घरी न जेवावे ॥ ७४॥

Transliteration: Strijita ase ekhada jari | Vipra suvarnakara kari | Sada bahu yachaka jari | Taya ghari na jevave || 74 ||

Meaning: "One should not eat at the house of a man controlled by his wife, a Brahmin who works as a goldsmith, or one who is constantly begging."

अर्थ: "जो पत्नीच्या पूर्ण नियंत्रणात आहे, जो सोनाराचे काम करतो किंवा जो सतत याचना करतो, त्याच्या घरी जेवू नये."

Ovi 75: खळ राजसेवकाघरी । लोह काष्ठ छेदन करी । वस्त्रधुत्या रजकाघरी । दान विप्रे घेऊ नये ॥ ७५॥

Transliteration: Khala rajasevakaghari | Loha kashta chedana kari | Vastradhutya rajakaghari | Dana vipre gheu naye || 75 ||

Meaning: "A Brahmin should not accept charity from a wicked royal servant, a wood or iron cutter, or a washerman."

अर्थ: "दुष्ट राजसेवक, लोखंड किंवा लाकूड तोडणारा आणि धोबी यांच्याकडून ब्राह्मणाने दान किंवा अन्न घेऊ नये."

Ovi 76: मद्यपान नराघरी । याचने उदरपूर्ति करी । वेश्मी सहजार असे नारी । दान विप्रे न घ्यावे ॥ ७६॥

Transliteration: Madyapana naraghari | Yachane udarapurti kari | Veshmi sahajara ase nari | Dana vipre na ghyave || 76 ||

Meaning: "A Brahmin should not accept gifts from a drunkard, a beggar, or a house where a woman lives with a paramour."

अर्थ: "मद्यपी, भिकारी किंवा ज्याच्या घरात परपुरुषाशी संबंध असलेली स्त्री आहे, त्याच्याकडून दान घेऊ नये."

Ovi 77: तस्करविद्या असे ज्यासी । द्वारपाळकाघरी परियेसी । न घ्यावे अन्न कुटिलासी । महादोष बोलिजे ॥ ७७॥

Transliteration: Taskaravidya ase jyasi | Dwarapalaka ghari pariyesi | Na ghyave anna kutilasi | Mahadosha bolije || 77 ||

Meaning: "One should not eat food from a thief, a gatekeeper, or a cunning person; it is said to be a great sin."

अर्थ: "चोरी करणारा, द्वारपाळ किंवा कपटी माणसाचे अन्न वर्ज्य करावे."

Ovi 78: द्रव्य घेउनी शूद्राकरी । अध्ययन सांगे द्विजवरी । अन्न वर्जावे तया घरी । घोडी विकी जो ब्राह्मण ॥ ७८॥

Transliteration: Dravya gheuni shudrakari | Adhyayana sange dwijavari | Anna varjave taya ghari | Ghodi viki jo brahmana || 78 ||

Meaning: "Food should be avoided at the house of a Brahmin who teaches Shudras for money or one who trades in horses."

अर्थ: "जो पैशासाठी शूद्रांना शिक्षण देतो किंवा जो घोडे विकण्याचा व्यापार करतो, अशा ब्राह्मणाचे अन्न खाऊ नये."

Ovi 79: भागवतकीर्तन नाही घरी । द्यूतकर्मी अतिनिष्ठुरी । स्नानावीण भोजन करी । तया घरी जेवू नये ॥ ७९॥

Transliteration: Bhagawatakirtana nahi ghari | Dyutakarmi atinishturi | Snanavina bhojana kari | Taya ghari jevu naye || 79 ||

Meaning: "One should not eat at a house where there is no devotion to God, where one is a cruel gambler, or where one eats without bathing."

अर्थ: "ज्याच्या घरी देवभक्ती नाही, जो जुगारी आहे किंवा जो स्नानाशिवाय जेवतो, त्याच्या घरी जाऊ नये."

Ovi 80: न करी संध्या सायंकाळी । दान न करी कदा काळी । पितृकर्म वर्जिता कुळी । तया घरी न जेवावे ॥ ८०॥

Transliteration: Na kari sandhya sayankali | Dana na kari kada kali | Pitrukarma varjita kuli | Taya ghari na jevave || 80 ||

Meaning: "Do not eat at the house of one who does not perform evening prayers, never gives charity, or neglects ancestral rites."

अर्थ: "जो संध्यावंदन करत नाही, जो कधी दान देत नाही आणि जो पितृकर्म करत नाही, त्याच्या घरी जेवू नये."

Ovi 81: दंभार्थाने जो जप करी । अथवा कापट्यरूपे जरी । द्रव्य घेवोनि जप करी । तया घरी जेवू नये ॥ ८१॥

Transliteration: Dambharthane jo japa kari | Athava kapatyarupe jari | Dravya ghevoni japa kari | Taya ghari jevu naye || 81 ||

Meaning: "Do not eat at the house of one who chants for show or deceit, or who accepts money for performing Japa."

अर्थ: "जो केवळ प्रदर्शनासाठी किंवा पैशासाठी जप करतो, त्याच्या घरी भोजन करू नये."

Ovi 82: ऋण देऊन एखादासी । उपकार दावी परियेसी । द्रव्य सांची कलत्रेसी । तया घरी जेवू नये ॥ ८२॥

Transliteration: Runa deuna ekhadasi | Upakara davi pariyesi | Dravya sanchi kalatresi | Taya ghari jevu naye || 82 ||

Meaning: "Do not eat at the house of one who lends money and flaunts his favor, or one who accumulates wealth solely for his wife."

अर्थ: "कर्ज देऊन उपकार मिरवणारा आणि केवळ स्वतःच्या पत्नीसाठी संपत्ती साठवणारा, यांच्याकडे जेवू नये."

Ovi 83: विश्वासघातकी नराघरी । अनीति पक्षपात करी । स्वधर्म सांडी दुराचारी । पूर्वजमार्ग सोडिल्या घरी ॥ ८३॥

Transliteration: Vishwasghataki naraghari | Aniti pakshapata kari | Swadharma sandi durachari | Purvajamarga sodilya ghari || 83 ||

Meaning: "Do not take food from a treacherous person, one who acts unethically or with bias, a wicked person who abandons his Dharma or the path of his ancestors."

अर्थ: "विश्वासघातकी, अनितीने वाघनारा आणि आपल्या पूर्वजांचा धर्म सोडलेल्या माणसाच्या घरी अन्न घेऊ नये."

Ovi 84: विद्वज्जन ब्राह्मण साधूसी । एखादा करी अति द्वेषी । अन्न वर्जावे तुम्ही हर्षी । तया घरी जेवू नये ॥ ८४॥

Transliteration: Vidwajjan brahmana sadhusi | Ekhada kari ati dweshi | Anna varjave tumhi harshi | Taya ghari jevu naye || 84 ||

Meaning: "Joyfully avoid the food  of one who hates learned Brahmins and saints; do not eat at his house."

अर्थ: "जो विद्वान ब्राह्मणांचा आणि साधूंचा द्वेष करतो, त्याच्या घरचे अन्न वर्ज्य करावे."

Ovi 85: कुळदैवत माता पिता । सोडोनि जाय जो परता । आपुलाले गुरूसी निंदिता । जेवू नये तया घरी ॥ ८५॥

Transliteration: Kuladaivata mata pita | Sodoni jaya jo parata | Apulale gurus in indita | Jevu naye taya ghari || 85 ||

Meaning: "Do not eat at the house of one who abandons his family deity or parents, or who slanders his Guru."

अर्थ: "जो आई-वडील आणि कुलदैवताचा त्याग करतो किंवा गुरूंची निंदा करतो, त्याच्या घरी जेवू नये."

Ovi 86: गोब्राह्मणवध करी । स्त्रीवधु नर असे जरी । अन्न घेता दोष भारी । श्रीगुरु म्हणती विप्रासी ॥ ८६॥

Transliteration: Gobrahmanavadha kari | Strivadhu nara ase jari | Anna gheta dosha bhari | Shriguru mhanti viprasi || 86 ||

Meaning: "Shriguru told the Brahmin that taking food from a killer of a cow, a Brahmin, or a woman incurs a heavy sin."

अर्थ: "गाय, ब्राह्मण किंवा स्त्रीची हत्या करणाऱ्या माणसाच्या घरी अन्न घेतल्यास मोठे पाप लागते."

Ovi 87: आशाबद्ध सदा नरु । धरूनि राहे एका द्वारु । दान देता वर्जी जरु । जेवू नये तया घरी ॥ ८७॥

Transliteration: Ashabaddha sada naru | Dharuni rahe eka dwaru | Dana deta varji jaru | Jevu naye taya ghari || 87 ||

Meaning: "Do not eat at the house of a man who stays at one door out of greed or who prevents others from giving charity."

अर्थ: "जो केवळ लोभापोटी एकाच दारी पडून राहतो किंवा दान देण्यापासून इतरांना रोखतो, त्याचे अन्न घेऊ नये."

Ovi 88: समस्त जातीस करी शरण । तोचि चांडाळ होय जाण । घेऊ नये त्याचे अन्न । नमन न करी विप्रासी ॥ ८८॥

Transliteration: Samasta jatisa kari sharana | Tochi chandala hoya jana | Gheu naye tyache anna | Namana na kari viprasi || 88 ||

Meaning: "Know that he who bows to everyone regardless of caste (ignoring Vedic limits) is like an outcaste; do not take his food if he does not respect Brahmins."

अर्थ: "जो धर्माची मर्यादा सोडून सर्वांना शरण जातो आणि ब्राह्मणांना मान देत नाही, त्याचे अन्न घेऊ नये."

Ovi 89: आपुल्या कन्याजामातेसी । क्रोधे करून सदा दूषी । न घ्यावे अन्न त्या घरासी । निपुत्राचे घरी देखा ॥ ८९॥

Transliteration: Apulya kanyajamatasi | Krodhe karuna sada dushi | Na ghyave anna tya gharasi | Niputiache ghari dekha || 89 ||

Meaning: "Do not accept food from a house where daughter or son-in-law are constantly mistreated, or from the house of one who has no son."

अर्थ: "जो स्वतःच्या कन्या किंवा जावयाला छळतो किंवा ज्याला पुत्र नाही, त्यांच्या घरी जेवू नये."

Ovi 90: पंचमहायज्ञ करी आपण । जेवी आणिकाचे घरी अन्न । परपाक करी तया नाम जाण । तया घरी जेवू नये ॥ ९०॥

Transliteration: Panchamahayajna kari apana | Jevi anikache ghari anna | Parapaka kari taya nama jana | Taya ghari jevu naye || 90 ||

Meaning: "One who performs the five great sacrifices himself but always eats at another's house is called 'Parapaka'; do not eat at his house."

अर्थ: "जो स्वतः पंचमहायज्ञ करतो पण जेवतो नेहमी दुसऱ्याकडे, अशा माणसाच्या घरी जेवू नये."

Ovi 91: विवाह झाला असता आपण । पंचमहायज्ञ न करी ब्राह्मण । स्थालीपाकनिवृत्ति नव जाणे । न जेवावे तया घरी ॥ ९१॥

Transliteration: Vivaha jhala asata apana | Panchamahayajna na kari brahmana | Sthalipakanivruti nava jane | Na jevave taya ghari || 91 ||

Meaning: "Do not eat at the house of a married Brahmin who does not perform the five great sacrifices or Agnihotra rituals."

अर्थ: "लग्न होऊनही जो ब्राह्मण पंचमहायज्ञ आणि अग्नीहोत्र विधी करत नाही, त्याच्याकडे जेवू नये."

Ovi 92: घरचे अन्न दूषण करी । परान्नाची स्तुति करी । अन्न वर्जावे तया घरी । श्वपच नाम तयाचे ॥ ९२॥

Transliteration: Gharache anna dushana kari | Parannachi stuti kari | Anna varjave taya ghari | Shvapacha nama tayache || 92 ||

Meaning: "Avoid food from one who criticizes home food and praises food from others; he is called 'Shvapacha' (vile)."

अर्थ: "जो घरच्या अन्नाला नावे ठेवतो आणि परान्नाची स्तुती करतो, त्याचे अन्न वर्ज्य करावे."

Ovi 93: भाणसपणे उदर भरी । अन्न घेता तया घरी । डोळे जाती अवधारी । आंधळा होय अल्पायुषी ॥ ९३॥

Transliteration: Bhanasapane udara bhari | Anna gheta taya ghari | Dole jati avadhari | Andhala hoya alpayushi || 93 ||

Meaning: "One who fills his stomach by working as a cook—by eating at his house, one's eyesight fails, and he becomes blind and short-lived."

अर्थ: "जो केवळ आचारी बनून पोट भरतो, त्याचे अन्न घेतल्यास दृष्टी मंदावते आणि आयुष्य कमी होते."

Ovi 94: बघिर होय शरीरहीन । स्मृतिमेघा जाय जाण । धृतिशक्ति जाय जाण । माणसाचे घरी जेवू नये ॥ ९४॥

Transliteration: Badhira hoya sharirahina | Smrutimegha jaya jana | Dhrutishakti jaya jana | Manasache ghari jevu naye || 94 ||

Meaning: "By eating at forbidden houses, one becomes deaf, loses physical health, memory, and the power of courage."

अर्थ: "निषिद्ध लोकांच्या घरी जेवल्याने माणूस बहिरा होतो, त्याची स्मरणशक्ती आणि धैर्य नष्ट होते."

Ovi 95: गृहस्थधर्मे असे आपण । दानधर्म न करी जाण । अद्वैतशास्त्र बोलू जाणे । तया घरी जेवू नये ॥ ९५॥

Transliteration: Gruhasthadharme ase apana | Danadharma na kari jana | Advaitashastra bolu jane | Taya ghari jevu naye || 95 ||

Meaning: "Do not eat at the house of one who lives as a householder but does not perform charity, yet talks big about Advaita philosophy."

अर्थ: "जो गृहस्थ असून दानधर्म करत नाही, पण केवळ अद्वैताच्या मोठ्या गोष्टी करतो, त्याच्याकडे जेवू नये."

Ovi 96: परगृही वास आपण । परान्न जेवी जो ब्राह्मण । त्याचे जितुके असे पुण्य । यजमानासी जाय देखा ॥ ९६॥

Transliteration: Paragruhi vasa apana | Paranna jevi jo brahmana | Tyache jituke ase punya | Yajamanasi jaya dekha || 96 ||

Meaning: "A Brahmin who lives in another's house and eats their food loses all his accumulated merit to the host."

अर्थ: "जो ब्राह्मण दुसऱ्याच्या घरी राहून त्याचे अन्न खातो, त्याच्या आयुष्याचे सर्व पुण्य यजमानाला मिळते."

Ovi 97: तया यजमानाचे दोष । लागती त्वरित भोजनस्पर्श । त्याचिकारणे निषिद्ध असे । परान्न तुम्ही वर्जावे ॥ ९७॥

Transliteration: Taya yajamanache dosha | Lagati tvarita bhojanasparsha | Tyachikarane nishiddha ase | Paranna tumhi varjave || 97 ||

Meaning: "The sins of the host immediately attach to the person upon touching the food; that is why food from others is forbidden and should be avoided."

अर्थ: "अन्नाला स्पर्श करताच यजमानाचे सर्व दोष ब्राह्मणाला लागतात, म्हणूनच परान्न वर्ज्य करण्यास सांगितले आहे."

Ovi 98: भूदान गोदान सुवर्णदान । गजवाजीरत्‍नदान । घेता नाही महादूषण । अन्नदाना अतिदोष असे ॥ ९८॥

Transliteration: Bhudana godana suvarnadana | Gajavajiratnadana | Gheta nahi mahadushana | Annadana atidosha ase || 98 ||

Meaning: "Accepting gifts of land, cows, gold, or jewels is not as sinful as accepting food (eating another's food), which carries the greatest sin."

अर्थ: "जमीन, गाय किंवा सोने यांचे दान घेण्यापेक्षा अन्नदान घेणे (परान्न खाणे) अधिक दोषपूर्ण मानले जाते."

Ovi 99: समस्त दुष्कृत परान्नासी । घडती देखा ब्राह्मणासी । तैसेचि जाणा परस्त्रियेसी । संग केलिया नरक होय ॥ ९९॥

Transliteration: Samasta dushkruta parannasi | Ghadati dekha brahmanasi | Taisechi jana parastriyesi | Sanga keliya naraka hoya || 99 ||

Meaning: "All evils are associated with eating food from others for a Brahmin, just as associating with another's wife leads to hell."

अर्थ: "परान्न खाणे आणि परस्त्रीशी संग करणे हे दोन्ही नरकाकडे नेणारे मार्ग आहेत."

Ovi 100: परगृही वास करिता । जाय आपुली लक्ष्मी त्वरिता । अमावास्येसी परान्न जेविता । मासपुण्य जाय देखा ॥ १००॥

Transliteration: Paragruhi vasa karita | Jaya apuli lakshmi tvarita | Amavasyesi paranna jevita | Masapunya jaya dekha || 100 ||

Meaning: "By residing in another's house, one's wealth departs quickly. By eating another's food on a new moon day (Amavasya), the merit of the entire month is lost."

अर्थ: "दुसऱ्याच्या घरी राहिल्याने संपत्ती जाते आणि अमावस्येला परान्न खाल्ल्यास पूर्ण महिन्याचे पुण्य नष्ट होते."

Ovi 101: अगत्य जाणे परान्नासी । न बोलाविता जाय संतोषी । जाता होती महादोषी । शूद्रे बोलाविता जाऊ नये ॥ १०१॥

Transliteration: Agatya jane parannasi | Na bolavita jaya santoshi | Jata hoti mahadoshi | Shudre bolavita jau naye || 101 ||

Meaning: "Going to eat food at someone's house without being invited is a great sin. Furthermore, one should never go to eat upon an invitation from a Shudra."

अर्थ: "न बोलावता जेवायला जाणे हे अत्यंत दोषपूर्ण आहे. तसेच शूद्राच्या आमंत्रणावरून भोजनास जाऊ नये."

Ovi 102: आपुल्या कन्येच्या घरासी । जाऊ नये भोजनासी । पुत्र झालिया कन्येसी । सुखे जावे अवधारा ॥ १०२॥

Transliteration: Apulya kanyechya gharasi | Jau naye bhojanasi | Putra jaliya kanyesi | Sukhe jave avadhara || 102 ||

Meaning: "One should not go to a daughter's house for a meal. However, understand that if the daughter has a son, one may go there happily."

अर्थ: "स्वतःच्या मुलीच्या घरी जेवायला जाऊ नये. पण जर मुलीला मुलगा झाला असेल, तर मात्र तिथे जावे."

Ovi 103: सूर्यचंद्रग्रहणेसी । दान घेऊ नये परियेसी । जात अथवा मृतसूतकेसी । जाऊ नये परियेसा ॥ १०३॥

Transliteration: Suryachandragrahannesi | Dana gheu naye pariyesi | Jata athava mrutasutakesi | Jau naye pariyesa || 103 ||

Meaning: "Listen, one should not accept charity during solar or lunar eclipses. Also, one should not go for meals during the period of birth or death of impurity (Sutaka)."

अर्थ: "ग्रहणात किंवा सुतक असताना कोणाचेही दान किंवा अन्न घेऊ नये."

Ovi 104: ब्राह्मणपणाचा आचार । कवण रहाटे द्विजवर । तैसे जरी करिती नर । त्यासी कैचे दैन्य असे ॥ १०४॥

Transliteration: Brahmanapanacha achara | Kavana rahate dwijavara | Taise jari kariti nara | Tyasi kaiche dainya ase || 104 ||

Meaning: "Which excellent Brahmin follows the true conduct of Brahminhood? If a man acts accordingly, how can he ever face poverty or misery?"

अर्थ: "जो ब्राह्मण खऱ्या आचारधर्माने वागेल, त्याला कधीही गरिबी किंवा दुःख भोगावे लागणार नाही."

Ovi 105: समस्त देव त्याचे होती । अष्ट महासिद्धि साधती । ब्राह्मणकर्मै आचरती । कामधेनु तया घरी ॥ १०५॥

Transliteration: Samasta deva tyache hoti | Ashta mahasiddhi sadhati | Brahmanakarmai acharanti | Kamadhenu taya ghari || 105 ||

Meaning: "All gods become his; he attains the eight great Siddhis. For one who practices Brahminical duties, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu) resides in his home."

अर्थ: "जो ब्राह्मणाचे कर्म पाळतो, त्याच्या घरी साक्षात कामधेनु असते आणि त्याला सर्व सिद्धी प्राप्त होतात."

Ovi 106: विप्र मदांधे व्यापिले । आचारकर्मे सांडिले । याचिकारणे दरिद्री झाले । स्वधर्म नष्ट होऊनिया ॥ १०६॥

Transliteration: Vipra madandhe vyapile | Acharkarme sandile | Yachikarane daridri jhale | Swadharma nashta houniya || 106 ||

Meaning: "Brahmins have become blinded by pride and have abandoned their righteous conduct. For this reason, having lost their Swadharma, they have become poor."

अर्थ: "आजचे ब्राह्मण मदांध झाले आहेत आणि आचार विसरले आहेत, म्हणूनच ते दरिद्री आणि दुःखी आहेत."

Ovi 107: विप्र विनवी स्वामीसी । आमुची विनंति परियेसी । सकळ आचारधर्मासी । निरोपावे दातारा ॥ १०७॥

Transliteration: Vipra vinavi swamisi | Amuchi vinanti pariyesi | Sakala achardharmasi | Niropave datara || 107 ||

Meaning: "The Brahmin requested the Swami, 'Please listen to my prayer. O Giver, explain all the codes of conduct (Achara-Dharma) to me.'"

अर्थ: "ब्राह्मणाने विनंती केली, 'स्वामी, मला सर्व आचारधर्म सांगा.'"

Ovi 108: श्रीगुरुमूर्ति कृपासागरु । त्रिमूर्तीच्या अवतारु । भक्तजनांच्या आधारु । निरोपावे आचार ब्राह्मणाचे ॥ १०८॥

Transliteration: Shrigurumurti krupasagaru | Trimurtichya avataru | Bhaktajananchya adharu | Niropave achara brahmanache || 108 ||

Meaning: "Shriguru, the ocean of mercy, the incarnation of the Trinity (Trimurti), and the support of devotees, began to narrate the conduct of a Brahmin."

अर्थ: "कृपासागर श्रीगुरूंनी मग ब्राह्मणाचे दैनंदिन कर्तव्य काय असावे, हे सांगण्यास सुरुवात केली."

Ovi 109: श्रीगुरु म्हणती तयासी । ब्राह्मणाचा आचार पुससी । सांगेन ऐक विस्तारेसी । पूर्वी ऋषि आचरले जे ॥ १०९॥

Transliteration: Shriguru mhanti tayasi | Brahmanacha achara pusasi | Sangena aika vistaresi | Purvi rushi acharle je || 109 ||

Meaning: "Shriguru said to him, 'You ask about the conduct of a Brahmin. Listen, I will tell you in detail what the ancient sages practiced.'"

अर्थ: "श्रीगुरु म्हणाले, 'मी तुला ऋषीमुनींनी सांगितलेला आचारधर्म विस्ताराने सांगतो.'"

Ovi 110: नैमिषारण्यी समस्त ऋषि । तप करिती बहु दिवसी । आला पराशर ऋषि । म्हणोनि समस्त वंदिती ॥ ११०॥

Transliteration: Naimisharanyi samasta rushi | Tapa kariti bahu divasi | Ala Parashara rushi | Mhanoni samasta vanditi || 110 ||

Meaning: "In the Naimisha forest, all sages performed penance for many days. Sage Parashara arrived there, and thus everyone bowed to him."

अर्थ: "नैमिषारण्यात ऋषी तप करत असताना तिथे पराशर ऋषी आले. सर्वांनी त्यांना वंदन केले."

Ovi 111: समस्त ऋषि मिळोन । विनविताती कर जोडून । ब्राह्मणाचे आचरण । केवी करावे म्हणती ते ॥ १११॥

Transliteration: Samasta rushi milona | Vinavitati kara joduna | Brahmanache achara na | Kevi karave mhanti te || 111 ||

Meaning: "All the sages together, with joined hands, requested him, asking how a Brahmin should conduct himself."

अर्थ: "सर्व ऋषींनी पराशरांना ब्राह्मणांच्या आचरणाबद्दल विचारले."

Ovi 112: अब आम्ही आचार करितो । तेणे संशय मनी येतो । ब्रह्मऋषि तुम्ही म्हणूनि पुसतो । तुमचा उपदेश आम्हा व्हावा ॥ ११२॥

Transliteration: Ata amhi achara karito | Tene sanshaya mani yeto | Brahmarushi tumhi mhanoni pusato | Tumacha upadesha amha vhava || 112 ||

Meaning: "'We follow certain practices now, but doubts arise in our minds. Since you are a Brahmarishi, we ask you; we should receive your guidance.'"

अर्थ: "'आम्ही आचार पाळतो पण मनात संशय येतो. तुम्ही ब्रह्मर्षी आहात, आम्हाला उपदेश करा.'"

Ovi 113: गुरुमुखेवीण मंत्र । ग्राह्य नव्हे हो पवित्र । तैसा श्रीगुरु तू सत्पात्र । आचार आम्हा सांगावे ॥ ११३॥

Transliteration: Gurumukhevina mantra | Grahya navhe ho pavitra | Taisa Shriguru tu satpatra | Achara amha sangave || 113 ||

Meaning: "A mantra is not considered acceptable or holy without being received from a Guru's mouth. Likewise, you are a worthy Guru; please tell us the proper conduct.'"

अर्थ: "'गुरूशिवाय ज्ञान पवित्र नसते, म्हणून तुम्ही आम्हाला मार्गदर्शन करा.'"

Ovi 114: पराशर म्हणे ऋषींसी । सांगेन आचार तुम्हासी । जेणे होय अप्रयासी । सर्व सिद्धि पावती ॥ ११४॥

Transliteration: Parashara mhane rushinsi | Sangena achara tumhasi | Jene hoya aprayasi | Sarva siddhi pavati || 114 ||

Meaning: "Parashara said to the sages, 'I will tell you the conduct by which one effortlessly attains all Siddhis (spiritual powers).'"

अर्थ: "पराशर ऋषी म्हणाले, 'मी असा आचार सांगतो ज्यामुळे विनासायास सर्व सिद्धी मिळतील.'"

Ovi 115: ब्राह्ममुहूर्ती उठोनि । श्रीगुरुस्मरण करोनि । मग ध्याव्या मूर्ति तिन्ही । ब्रह्माविष्णुमहेश्वर ॥ ११५॥

Transliteration: Brahmamuhurti uthoni | Shrigurusmarana karoni | Mag dhyavya murti tinhi | Brahmavishnumaheshvara || 115 ||

Meaning: "Waking up during the Brahma-muhurta (pre-dawn), one should remember the Shriguru and then meditate upon the three forms: Brahma, Vishnu, and Mahesha."

अर्थ: "ब्राह्ममुहूर्तावर (पहाटे) उठून श्रीगुरूंचे आणि ब्रह्मा, विष्णू, महेश या त्रिमूर्तींचे ध्यान करावे."

Ovi 116: मग स्मरावे नवग्रह । सूर्यादि केतूसह । सनत्कुमार-सनक-सनंदन-सह । स्मरावे तये वेळी ॥ ११६॥

Transliteration: Mag smarave navagraha | Suryadi ketusaha | Sanatkumara-sanaka-sanandana-saha | Smarave taye veli || 116 ||

Meaning: "Then, one should remember the nine planets, starting from the Sun up to Ketu. At that time, also remember Sanatkumara, Sanaka, and Sanandana."

अर्थ: "त्यानंतर सूर्य-चंद्रादी नवग्रह आणि सनकादी ऋषींचे स्मरण करावे."

Ovi 117: सह-नारद तुंबरु देखा । स्मरावे सिद्ध योगी देखा । सप्त समुद्र असती जे का । स्मरावे सप्त पितृदेवता ॥ ११७॥

Transliteration: Saha-Narada tumbaru dekha | Smarave siddha yogi dekha | Sapta samudra asati je ka | Smarave sapta pitrudevata || 117 ||

Meaning: "Remember Narada and Tumburu, the Siddhas and Yogis. Remember the seven oceans and the seven ancestral deities (Pitrudevatas)."

अर्थ: "नारद, तुंबरु, सिद्ध योगी, सात समुद्र आणि सात पितृदेवतांचे स्मरण करावे."

Ovi 118: सप्त ऋषीते स्मरोनि । सप्त द्वीपे सप्त भुवनी । समस्त नामे घेऊनि । ऐसे म्हणावे प्रातःस्मरण ॥ ११८॥

Transliteration: Sapta rushite smaroni | Sapta dweepe sapta bhuvani | Samasta name gheuni | Aise mhanave pratah-smarana || 118 ||

Meaning: "Remembering the seven sages, the seven islands, and the seven worlds, one should recite the morning remembrance (Pratah-smarana) by taking all these names."

अर्थ: "सप्तर्षी, सात द्वीपे आणि सात भुवनांचे नाव घेऊन प्रातःस्मरण करावे."

Ovi 119: मग उठावे शयनस्थानी । आचमन करोनि दोनी । लघुशंकेसी जाऊनि । शौचाचमन करावे ॥ ११९॥

Transliteration: Mag uthave shayanashthani | Achamana karoni doni | Laghushankesi jauni | Shauchachamana karave || 119 ||

Meaning: "Then, rise from the place of sleep, perform Achamana twice, and after attending to nature's call, perform the cleansing Achamana."

अर्थ: "मग अंथरुणावरून उठून दोनदा आचमन करावे आणि विधी उरकून शौच-शुद्धी करावी."

Ovi 120: पराशर म्हणे ऋषींसी । ऐका आचमनविधीसी । सांगतसे विस्तारेसी । जे जे समयी करणे ऐका ॥ १२०॥

Transliteration: Parashara mhane rushinsi | Aika achamanavidhisi | Sangatase vistaresi | Je je samayi karane aika || 120 ||

Meaning: "Parashara said to the sages, 'Listen to the procedure of Achamana. I am explaining in detail when it should be performed; listen.'"

अर्थ: "पराशर ऋषींनी पुढे आचमनाचा विधी आणि तो केव्हा करावा, हे विस्ताराने सांगण्यास सुरुवात केली."

Ovi 121: स्नानापूर्वी अपर दोनी । उदक प्राशिता येणेचि गुणी । निजता उठता समयी दोनी । आचमने करावी ॥ १२१॥

Transliteration: Snanapurvi apara doni | Udaka prashita yenechi guni | Nijata uthata samayi doni | Achamane karavi || 121 ||

Meaning: "Two Achamanas should be performed before bathing, after drinking water, at the time of sleeping, and upon waking up."

अर्थ: "स्नानापूर्वी, पाणी पिल्यानंतर, झोपण्यापूर्वी आणि झोपून उठल्यानंतर दोन-दोन वेळा आचमन करावे."

Ovi 122: अधोवायुशब्द झालिया । वोखटे दृष्टी देखिलिया । दोन्ही वेळा आचमूनिया । शुचि व्हावे परियेसा ॥ १२२॥

Transliteration: Adhovayushabda jaliya | Vokhate drushti dekhiliya | Donhi vela achamuniya | Shuchi vhave pariyesa || 122 ||

Meaning: "Listen, after the sound of passing flatulence or upon seeing something ominous, one should become pure by performing Achamana twice."

अर्थ: "अधोवायू सुटल्यावर किंवा काही अशुभ पाहिल्यास दोनदा आचमन करून शुद्ध व्हावे."

Ovi 123: भोजनापूर्वी अपर दोनी । जांभई आलिया शिंकलिया दोनी । लघुशंकाशौची दोनी । आचमन करावे ॥ १२३॥

Transliteration: Bhojanapurvi apara doni | Jambhai aliya shinkaliya doni | Laghushankashauchi doni | Achamana karave || 123 ||

Meaning: "Achamana should be performed twice before meals, after yawning or sneezing, and after urination or defecation."

अर्थ: "जेवणापूर्वी, जांभई किंवा शिंक आल्यावर आणि लघवी किंवा शौचास जाऊन आल्यावर दोनदा आचमन करावे."

Ovi 124: जवळी उदक नसेल जरी । श्रोत्राचमन करा निर्धारी । स्पर्श करावा अक्ष श्रोत्री । येणे पवित्र परियेसा ॥ १२४॥

Transliteration: Javali udaka nasel jari | Shrotrachamana kara nirdhari | Sparsha karava aksha shrotri | Yene pavitra pariyesa || 124 ||

Meaning: "If water is not nearby, perform 'Shrotrachamana' by definitely touching the eyes and ears; this makes one pure."

अर्थ: "जवळ पाणी नसल्यास डोळे आणि कानांना स्पर्श करून 'श्रोत्राचमन' करावे, त्याने शुद्धता येते."

Ovi 125: ब्राह्मणाचे उजवे कानी । सप्त देवता असती निर्गुणी । त्यासी स्पर्शिता तत्क्षण । आचमनफळ असे देखा ॥ १२५॥

Transliteration: Brahmanache ujave kani | Sapta devata asati nirguni | Tyasi sparshita tatkshana | Achamana-phala ase dekha || 125 ||

Meaning: "Behold, in a Brahmin's right ear reside seven deities; by touching it, one immediately receives the fruit of performing Achamana."

अर्थ: "ब्राह्मणाच्या उजव्या कानात सात देवतांचा वास असतो, त्याला स्पर्श केल्यास आचमनाचेच फळ मिळते."

Ovi 126: श्लोक । अग्निरापश्च चंद्रश्च वरुणार्कैद्रवायवः । विप्रस्य दक्षिणे कर्णे नित्यं तिष्ठन्ति देवताः ॥ १२६॥

Transliteration: Shloka | Agnirapashcha chandrashcha varunarkendravayavah | Viprasya dakshine karne nityam tishthanti devatah || 126 ||

Meaning: "Shloka: Agni (Fire), Apah (Water), Chandra (Moon), Varuna, Arka (Sun), Indra, and Vayu (Wind) - these deities eternally reside in the right ear of a Brahmin."

अर्थ: "श्लोक: अग्नी, जल, चंद्र, वरुण, सूर्य, इंद्र आणि वायू या देवता ब्राह्मणाच्या उजव्या कानात नित्य निवास करतात."

Ovi 127: टीका । त्या देवतांची नावे ऐका । सांगेन ऋषि सकळिका । अग्नि आप वरुणार्का । वायु इंद्र चंद्र असती ॥ १२७॥

Transliteration: Teeka | Tya devatanchi nave aika | Sangena rushi sakalika | Agni apa varunarka | Vayu indra chandra asati || 127 ||

Meaning: "Commentary: Listen to the names of those deities, O sages; they are Agni, Water, Varuna, Sun, Vayu, Indra, and the Moon."

अर्थ: "वरील श्लोकाचा अर्थ ऋषींनी सांगितला की अग्नी, जल, वरुण, सूर्य, वायू, इंद्र आणि चंद्र या त्या सात देवता आहेत."

Ovi 128: लघुशंकाचमन करोनि । तूष्णीम स्नान करा सुमनी । बैसावे शुचि आसनी । अरुणोदय होय तव ॥ १२८॥

Transliteration: Laghushankachamana karoni | Tushneem snana kara sumani | Baisave shuchi asani | Arunodaya hoya tava || 128 ||

Meaning: "After performing Achamana following urination, take a silent bath (Tushneem Snana) with a good mind, and sit on a pure seat until dawn."

अर्थ: "प्रात:विधी आटोपून मंत्र न म्हणता (तूष्णीम) स्नान करावे आणि सूर्योदयापर्यंत पवित्र आसनावर बसावे."

Ovi 129: गायत्रीमंत्रजपाव्यतिरिक्त । वरकड जपावे पवित्र । प्रगट होता अरुणोदित । बहिर्भूमीसी जाईजे ॥ १२९॥

Transliteration: Gayatrimantrajapavyatirikta | Varakada japave pavitra | Pragata hota arunodita | Bahirbhumisi jaije || 129 ||

Meaning: "Except for the Gayatri mantra, chant other holy mantras; when the dawn appears, go to the outer fields (for defecation)."

अर्थ: "सूर्योदयापूर्वी गायत्री व्यतिरिक्त इतर मंत्रांचा जप करावा आणि उजेड झाल्यावर शौचास (बहिर्भूमीस) जावे."

Ovi 130: यज्ञोपवीत कानी ठेवोनि । डोईल पालव घालूनि । नैऋत्य दिशे जाऊनि । अधोमुखी बैसावे ॥ १३०॥

Transliteration: Yajnopavita kani thevoni | Doila palava ghaluni | Nairutya dishe jauni | Adhomukhi baisave || 130 ||

Meaning: "Placing the sacred thread over the ear and wrapping a cloth around the head, go to the southwest direction and sit facing downwards."

अर्थ: "जाणवे उजव्या कानावर ठेवून, डोक्याला वस्त्राचा वेढा घालून नैऋत्य दिशेला तोंड करून बसावे."

Ovi 131: दिवसा बसावे उत्तरमुखी । रात्री बैसावे दक्षिणमुखी । मौन असावे विवेकी । चहूकडे पाहू नये ॥ १३१॥

Transliteration: Divasa baisave uttaramukhi | Ratri baisave dakshinamukhi | Mauna asave viveki | Chahukade pahu naye || 131 ||

Meaning: "During the day, sit facing north; at night, sit facing south. Be wise and remain silent, and do not look in all directions."

अर्थ: "दिवसा उत्तर दिशेला आणि रात्री दक्षिण दिशेला तोंड करून बसावे. शौचकाळी मौन पाळावे आणि इकडे तिकडे पाहू नये."

Ovi 132: सूर्यचंद्रनक्षत्रांसी । पाहू नये नदी-आकाशी । स्त्रीजन लोक परियेसी । पाहू नये कवणाते ॥ १३२॥

Transliteration: Suryachandranakshatransi | Pahu naye nadi-akashi | Strijana loka pariyesi | Pahu naye kavanate || 132 ||

Meaning: "One should not look at the sun, moon, stars, river, or sky; also, one should not look at women or any other people."

अर्थ: "शौचकाळी सूर्य, चंद्र, नक्षत्रे, नदी किंवा लोकांकडे पाहू नये."

Ovi 133: शौचाविणे कांस घाली । कांस न काढी लघुशंकाकाळी । त्यासी होय यमपुरी अढळी । नरक भोगी अवधारा ॥ १३३॥

Transliteration: Shauchavine kansa ghali | Kansa na kadhi laghushankakali | Tyasi hoya yamapuri adhali | Naraka bhogi avadhara || 133 ||

Meaning: "Understand that he who does not untie the tuck of his garment (Kansa) during defecation or urination is destined for the city of Yama and will suffer in hell."

अर्थ: "शौचाला जाताना वस्त्राची कास न सोडणाऱ्याला नरकवास भोगावा लागतो."

Ovi 134: अगत्य घडे उदकावीण । करूनिया गंगास्मरण । मृत्तिकेने शौच करणे । भक्षणादि वर्जावे ॥ १३४॥

Transliteration: Agatya ghade udakavina | Karuniya Gangasmarana | Mruttikene shaucha karane | Bhakshanadi varjave || 134 ||

Meaning: "If it must be done without water, remember the Ganga and perform the cleaning with earth (clay). However, avoid eating anything until purified."

अर्थ: "पाणी उपलब्ध नसल्यास गंगेचे स्मरण करून मातीने शौचविधी उरकावा, पण त्यानंतर शुद्धीशिवाय काही खाऊ नये."

Ovi 135: बर्हिर्भूमि जावयासी । ठाऊ कैसा परियेसी । ऐका समस्त तत्परेसी । म्हणे पराशर सर्वाते ॥ १३५॥

Transliteration: Barhirbhumi javayasi | Thau kaisa pariyesi | Aika samasta tatparesi | Mhane Parashara sarvate || 135 ||

Meaning: "Parashara said to all, 'Listen carefully to what kind of place should be chosen for going to the outer fields.'"

अर्थ: "शौचास कोठे बसावे, याचे नियम पराशर ऋषींनी सांगितले आहेत."

Ovi 136: न बैसावे भूमीवरी । बैसिजे पानगवतावरी । हिरवी पर्णे करावी दुरी । वाळल्या पानी बैसावे ॥ १३६॥

Transliteration: Na baisave bhumivari | Baisije panagavatavari | Hiravi parne karavi duri | Valalya pani baisave || 136 ||

Meaning: "One should not sit directly on the ground; instead, sit on grass or dry leaves. Move green leaves away and sit on dry leaves."

अर्थ: "थेट जमिनीवर बसू नये, गवतावर किंवा वाळलेल्या पानांवर बसावे. हिरवी पाने अंगाला लागू देऊ नयेत."

Ovi 137: जे ब्राह्मण उभ्या मुतती । त्यांसी ऐका कवण गति । त्यांचे रोमे अंगी किती । तावत्काळ वर्षे नरकी पडती ॥ १३७॥

Transliteration: Je brahmana ubhya mutati | Tyansi aika kavana gati | Tyanche rome angi kiti | Tavatkala varshe naraki padati || 137 ||

Meaning: "Listen to what happens to those Brahmins who urinate while standing: they will stay in hell for as many years as there are hairs on their bodies."

अर्थ: "जे ब्राह्मण उभे राहून लघवी करतात, त्यांना शरीरावरील केसांइतकी वर्षे नरकात राहावे लागते."

Ovi 138: मळविसर्जन करूनि । उठावे हाती शिश्न धरूनि । जळपात्रापासी जाऊनि । शौच करावे परियेसा ॥ १३८॥

Transliteration: Malavisarjana karuni | Uthave hati shishna dharuni | Jalapatrapasi jauni | Shaucha karave pariyesa || 138 ||

Meaning: "After passing stool, rise holding the organ in hand (to prevent contact), and then go to the water vessel to perform the cleansing."

अर्थ: "विधी आटोपल्यावर जलपात्राकडे जाऊन हाताने जननेंद्रियाचा स्पर्श टाळत शौच करावे."

Ovi 139: मृत्तिकाशौच करावयासी । मृत्तिका आणावी तुम्ही ऐसी । वारुळ मूषकगृह परियेसी । नदीमधील आणु नये ॥ १३९॥

Transliteration: Mruttikashaucha karavayasi | Mruttika anavi tumhi aisi | Varula mushakagruha pariyesi | Nadimadhila anu naye || 139 ||

Meaning: "For earth-cleansing, bring soil like this: do not bring soil from an anthill, a mouse-hole, or from within a riverbed."

अर्थ: "शौचासाठी माती घेताना वारूळ, उंदराचे बीळ किंवा नदीच्या पात्रातील माती घेऊ नये."

Ovi 140: ज्या मार्गी लोक चालती । अथवा वृक्षाखालील माती । देवालय क्षेत्रतीर्थी । मृत्तिका आपण वर्जावी ॥ १४०॥

Transliteration: Jya margi loka chalti | Athava vrukshakhalila mati | Devalaya kshetratirthi | Mruttika apana varjavi || 140 ||

Meaning: "Avoid soil from the path where people walk, from under a tree, or from a temple or holy pilgrimage site."

अर्थ: "रस्ता, झाडाखालची जागा, मंदिर किंवा तीर्थक्षेत्रातील माती शौचासाठी वापरू नये."

Ovi 141: वापी कूप तडागात । मृत्तिका आणिता पुण्य बहुत । उदक करी घेऊनि प्रोक्षित । मृत्तिका घ्यावी शौचासी ॥ १४१॥

Transliteration: Vapi kupa tadagata | Mruttika anita punya bahuta | Udaka kari gheuni prokshita | Mruttika ghyavi shauchasi || 141 ||

Meaning: "There is great merit in bringing soil from a step-well, a well, or a lake. One should sprinkle water over the soil before taking it for cleansing."

अर्थ: "विहीर किंवा तलावातील माती आणणे श्रेयस्कर आहे. ती घेताना त्यावर पाणी शिंपडून मग घ्यावी."

Ovi 142: आवळ्याएवढे गोळे करावे । लिंगस्थानी एक लावावे । अपानद्वारी पाच स्वभावे । एकैका हस्तासी तीन सप्ते ॥ १४२॥

Transliteration: Avalyaevadhe gole karave | Lingasthani eka lavave | Apanadwari pacha swabhave | Ekaika hastasi teena sapte || 142 ||

Meaning: "Make balls of soil about the size of an Amla. Apply one to the organ, five to the anus, and naturally, three times seven (or specific counts) to each hand."

अर्थ: "मातीचे गोळे करून जननेंद्रियावर १, गुदद्वारावर ५, डाव्या हातावर १० आणि दोन्ही हातांवर ७ वेळा लावून धुवावे."

Ovi 143: एकैका पायासी सात वेळ । मृत्तिका लावावी सकळ । आणिक सांगेन समय केवळ । ऋषि समस्त परियेसा ॥ १४३॥

Transliteration: Ekaika payasi sata vela | Mruttika lavavi sakala | Anika sangena samaya kevala | Rushi samasta pariyesa || 143 ||

Meaning: "Apply soil to each foot seven times and wash. O sages, I will explain further details and timings."

अर्थ: "प्रत्येक पायावर ७ वेळा माती लावून धुवावे. शौचाचे हे विधी शुद्धतेसाठी महत्त्वाचे आहेत."

Ovi 144: या मृत्तिका शौचविधान । मूत्रशंकेसी एक गुण । बहुर्भूमीसी द्विगुण । मैथुनाअंती त्रिगुण देखा ॥ १४४॥

Transliteration: Ya mruttika shauchavidhana | Mutrashankesi eka guna | Bahurbhumisi dwiguna | Maithunanti triguna dekha || 144 ||

Meaning: "Behold the earth-cleansing rule: use it once for urination, twice for defecation, and thrice after sexual intercourse."

अर्थ: "लघवीनंतर १ पट, शौचानंतर २ पट आणि शरीरसंबंधानंतर ३ पट माती वापरून शुद्धी करावी."

Ovi 145: आणिक प्रकार असे देखा । करावे येणेप्रमाणे ऐका । जितुके करणे गृहस्थ लोका । द्विगुण करावे ब्रह्मचारी ॥ १४५॥

Transliteration: Anika prakara ase dekha | Karave yenepramane aika | Jituke karane gruhastha loka | Dwiguna karave brahmachari || 145 ||

Meaning: "Listen, there is another way: householders should follow the standard procedure, while a Brahmachari (celibate student) should do twice as much."

अर्थ: "गृहस्थांनी सांगितल्याप्रमाणे, तर ब्रह्मचाऱ्यांनी त्याच्या दुप्पट विधी करावा."

Ovi 146: त्रिगुण करावे वानप्रस्थे । चतुर्गुण करावे यती समस्ते । न्यून पूर्ण करावे यापरते । धर्मसिद्धि होय देखा ॥ १४६॥

Transliteration: Triguna karave vanaprasthe | Chaturguna karave yati samaste | Nyuna purna karave yaparate | Dharmasiddhi hoya dekha || 146 ||

Meaning: "A Vanaprastha (hermit) should do thrice, and a Sanyasi (ascetic) should do four times. Following these measures leads to the attainment of Dharma."

अर्थ: "वानप्रस्थाने ३ पट आणि संन्याशाने ४ पट शुद्धी करावी, तेव्हाच धर्मसिद्धी मिळते."

Ovi 147: येणे प्रकारे करा दिवसी । रात्री याच्या अर्धैसी । संकटसमयी या अर्धैसी । मार्गस्थे अर्ध त्याहुनी ॥ १४७॥

Transliteration: Yene prakare kara divasi | Ratri yachya ardhaisi | Sankatasamayi ya ardhaisi | Margasthe ardha tyahuni || 147 ||

Meaning: "Perform it in this way during the day, half of it during the night, half of that during crises, and even less while traveling."

अर्थ: "दिवसा पूर्ण विधी करावा, रात्री त्यापेक्षा अर्धा आणि संकटकाळी किंवा प्रवासात त्याहूनही कमी विधी करावा."

Ovi 148: व्रतबंध झालिया ब्राह्मणासी । हाच आचार परियेसी । हाचि उपदेश चहू वर्णासी । शौचविधि बोलिला ॥ १४८॥

Transliteration: Vratabandha jaliya brahmanasi | Hacha achara pariyesi | Hachi upadesha chahu varnasi | Shauchavidhi bolila || 148 ||

Meaning: "For a Brahmin who has undergone the thread ceremony, this is the conduct. This same instruction for the cleansing procedure is for all four Varnas."

अर्थ: "मुंज झालेल्या ब्राह्मणाने आणि इतर वर्णांनीही या शौचविधीचे पालन करावे."

Ovi 149: शौच केलियानंतरी । चूळ भरावे परिकरी । ब्राह्मणे आठ भरी । क्षत्रिये सहा परियेसा ॥ १४९॥

Transliteration: Shaucha keliyanantari | Chula bharave parikari | Brahmane ashta bhari | Kshatriye saha pariyesa || 149 ||

Meaning: "After cleansing, one should rinse the mouth; a Brahmin eight times and a Kshatriya six times."

अर्थ: "शौचानंतर चूळ भरण्याचे प्रमाण: ब्राह्मणाने ८, क्षत्रियाने ६ वेळा चूळ भरावी."

Ovi 150: वैश्ये चार शूद्रे दोनी वेळ । येणे विधि भरा चूळ । अधिक न करावे केवळ । म्हणे पराशर ऋषि ॥ १५०॥

Transliteration: Vaishye chara shudre doni vela | Yene vidhi bhara chula | Adhika na karave kevala | Mhane Parashara rushi || 150 ||

Meaning: "A Vaishya should rinse four times and a Shudra twice. Sage Parashara said, 'Do not perform it more than this.'"

अर्थ: "वैश्याने ४ आणि शूद्राने २ वेळा चूळ भरावी. यापेक्षा अधिक करू नये."

Ovi 151: चूळ भरावे आठ वेळा । आचमावे तीन वेळा । शुचिस्थानी बैसून निर्मळा । कुळदेवता स्मरावी ॥ १५१॥

Transliteration: Chula bharave ashta vela | Achamave teena vela | Shuchisthani baisuna nirmala | Kuladevata smaravi || 151 ||

Meaning: "Rinse the mouth eight times and perform Achamana three times. Then, sitting in a clean and pure place, remember the family deity (Kuladevata)."

अर्थ: "विधीनंतर ८ वेळा चूळ भरून ३ वेळा आचमन करावे आणि कुलदेवतेचे स्मरण करावे."

Ovi 152: तूष्णीम्‍ आचमन करावे । नाम घेता चोवीस ठावे । आतळावे पुनः आचमावे । उसका विधी सांगेन ॥ १५२॥

Transliteration: Tushneem achamana karave | Nama gheta chovisa thave | Atalaave punaha achamave | Usaka vidhi sangena || 152 ||

Meaning: "Perform a silent Achamana, and then recite the twenty-four names (of Vishnu). I shall explain the further procedure of touching parts of the body and performing Achamana again."

अर्थ: "मंत्र न म्हणता आचमन करावे आणि विष्णूची २४ नावे घ्यावीत."

Ovi 153: विप्रदक्षिणतळहाती । पाच तीर्थे विख्यात असती । जे बोलिले असे श्रुती । सांगेन तीर्थ अवधारा ॥ १५३॥

Transliteration: Vipradakshinatala-hati | Pacha tirthe vikhyata asati | Je bolile ase shruti | Sangena tirtha avadhara || 153 ||

Meaning: "In the right palm of a Brahmin, there are five renowned Tirthas (holy points), as mentioned in the Shrutis. Listen as I describe these Tirthas."

अर्थ: "ब्राह्मणाच्या उजव्या तळहातात ५ तीर्थे असतात, असे श्रुतीमध्ये सांगितले आहे."

Ovi 154: अंगुष्ठमूळ तळहातेसी । अग्निब्रह्मतीर्थ परियेसी । तर्जनी अंगुष्ठ मध्यदेशी । पितृतीर्थ असे जाण ॥ १५४॥

Transliteration: Angushtamula talahatesi | Agni-brahmatirtha pariyesi | Tarjani angushta madhyadeshi | Pitrutirtha ase jana || 154 ||

Meaning: "At the base of the thumb is the Brahma-tirtha. Between the forefinger (index) and the thumb lies the Pitru-tirtha."

अर्थ: "अंगठ्याच्या मुळाशी 'ब्रह्मतीर्थ', अंगठा आणि तर्जनीच्या मध्ये 'पितृतीर्थ' असते."

Ovi 155: चतुर्थ अंगुलीचे वरी । देवतीर्थ अवधारी । कनिष्ठिका भागोत्तरी । ऋषितीर्थ परियेसा ॥ १५५॥

Transliteration: Chaturtha anguliche vari | Devatirtha avadhari | Kanishthika bhagottari | Rushitirtha pariyesa || 155 ||

Meaning: "Know that at the tips of the fingers lies the Deva-tirtha, and at the base of the little finger is the Rishi-tirtha."

अर्थ: "बोटांच्या टोकावर 'देवतीर्थ' आणि करंगळीच्या मुळाशी 'ऋषितीर्थ' असते."

Ovi 156: तर्पण देवापितृऋषि । जे स्थानी तीर्थै करावी हर्षी । आचमन ब्रह्मतीर्थेसी । करा ब्राह्मण विद्वज्जन ॥ १५६ ॥

Transliteration: Tarpana devapitru-rushi | Je sthani tirthe karavi harshi | Achamana brahmatirthesi | Kara brahmana vidvajjan || 156 ||

Meaning: "Learned Brahmins should perform Tarpan (libations) to Gods, Ancestors, and Sages using the respective Tirthas on the hand, but Achamana should always be done with the Brahma-tirtha."

अर्थ: "तर्पण करताना संबंधित तीर्थांचा वापर करावा, पण आचमन नेहमी 'ब्रह्मतीर्थाने' करावे."

Ovi 157: ब्रह्मतीर्थे आचमने तिन्ही । केशव नारायण माधव म्हणोनि । देवतीर्थ उदक सांडोनि । गोविंद नाम उच्चारावे ॥ १५७ ॥

Transliteration: Brahmatirthe achamane tinhi | Keshava Narayana Madhava mhanoni | Devatirtha udaka sandoni | Govinda nama uccharave || 157 ||

Meaning: "Perform three Achamanas using the Brahma-tirtha while chanting 'Keshava, Narayana, Madhava'. Then, release water through the Deva-tirtha while chanting 'Govinda'."

अर्थ: "'केशव, नारायण, माधव' म्हणून ३ आचमने करावीत आणि 'गोविंद' म्हणून पाणी सोडावे."

Ovi 158: विष्णु मधुसूदन हस्त धुवोनि दोन्ही । त्रिविक्रम वामन गाला स्पर्शोनि । बिंबोष्ठ तळहस्ते स्पर्शोनि । श्रीधर नाम उच्चारावे ॥ १५८ ॥

Transliteration: Vishnu Madhusudana hasta dhuvoni donhi | Trivikrama Vamana gala sparshoni | Bimboshtha talahaste sparshoni | Shridhara nama uccharave || 158 ||

Meaning: "Wash both hands chanting 'Vishnu, Madhusudana'. Touch the cheeks chanting 'Trivikrama, Vamana', and touch the lips with the palm chanting 'Shridhar'."

अर्थ: "विष्णू-मधुसूदन म्हणत हात धुवावेत, त्रिविक्रम-वामन म्हणत गालांना आणि श्रीधर म्हणत ओठांना स्पर्श करावा."

Ovi 159: पुनरपि हस्त ह्रषीकेशी । पद्मनाभ पादद्वय स्पर्शी । सव्य हस्त पंचांगुलीसी । दामोदर शिखास्थानी ॥ १५९ ॥

Transliteration: Punarapi hasta hrushikeshi | Padmanabha padadvaya sparshi | Savya hasta panchangulisi | Damodara shikhasthani || 159 ||

Meaning: "Wash hands again chanting 'Hrushikesha'. Touch both feet chanting 'Padmanabha'. Chanting 'Damodara', touch the tuft of hair (Shikha) with the five fingers of the right hand."

अर्थ: "हृषीकेश म्हणून हात धुवावेत, पद्मनाभ म्हणून पायांना आणि दामोदर म्हणून शिखेला स्पर्श करावा."

Ovi 160: चतुरंगुलि पृष्ठदेशी । संकर्षण घ्राणेसी । तर्जनी आणि अंगुष्ठेसी । म्हणावा वासुदेव प्रद्युम्न ॥ १६० ॥

Transliteration: Chaturanguli prushthadeshi | Sankarshana ghrannesi | Tarjani ani angushtesi | Mhanava Vasudeva Pradyumna || 160 ||

Meaning: "Touch the back with four fingers chanting 'Sankarshana'. Chanting 'Vasudeva, Pradyumna', touch the nostrils with the thumb and forefinger."

अर्थ: "संकर्षण म्हणत पाठीला आणि वासुदेव-प्रद्युम्न म्हणत नाकाला स्पर्श करावा."

Ovi 161: अंगुष्ठ अनामिकेसी । नेत्रस्पर्श श्रोत्रेसी । कनिष्ठिका अंगुष्ठेसी । अच्युत नाभी म्हणावे ॥ १६१ ॥

Transliteration: Angushta anamikesi | Netrasparsha shrotresi | Kanishthika angushtesi | Achyuta nabhi mhanave || 161 ||

Meaning: "Touch the eyes and ears chanting 'Aniruddha, Adhokshaja' (implied context). Use the little finger and thumb to touch the navel while chanting 'Achyuta'."

अर्थ: "डोळे आणि कानांना स्पर्श करताना अनिरुद्ध-अधोक्षज म्हणावे आणि अच्युत म्हणून बेंबीला स्पर्श करावा."

Ovi 162: पंचांगुली उपेंद्र देखा । हरी श्रीकृष्ण भुजा एका । पाच अंगुली विधिपूर्वका । येणे विधी स्पर्शावे ॥ १६२ ॥

Transliteration: Panchanguli Upendra dekha | Hari Shrikrishna bhuja eka | Pacha anguli vidhipurvaka | Yene vidhi sparshave || 162 ||

Meaning: "Touch the shoulders and other limbs using all five fingers while chanting 'Upendra, Hari, Shrikrishna' according to the prescribed method."

अर्थ: "उपेंद्र, हरी आणि श्रीकृष्ण ही नावे घेत खांद्यांना आणि शरीराच्या अवयवांना स्पर्श करावा."

Ovi 163: विधी संध्याकाळी । आणिक करावे वेळोवेळी । अशौच अथवा संकटकाळी । असती विधाने ती ऐका ॥ १६३ ॥

Transliteration: Vidhi sandhyakali | Anika karave veloveli | Ashaucha athava sankatakali | Asati vidhane ti aika || 163 ||

Meaning: "This procedure should be followed during Sandhya (twilight prayers) and at other times. Listen now to the rules for periods of impurity (Ashaucha) or times of crisis."

अर्थ: "हे आचमन विधी संध्याकाळी आणि इतर वेळीही शुद्धीसाठी करावेत."

Ovi 164: देवतीर्थे तिन्ही घ्यावे । हस्त प्रक्षाळा गोविंद नावे । मुख प्रक्षाळोनि मंत्र म्हणावे । संध्याव्यतिरिक्त येणेपरी ॥ १६४ ॥

Transliteration: Devatirthe tinhi ghyave | Hasta prakshala Govinda nave | Mukha prakshaloni mantra mhanave | Sandhyavyatirikta yenepari || 164 ||

Meaning: "Except for Sandhya, one should take water three times, wash hands in the name of Govinda, and wash the face while reciting the mantras."

अर्थ: "संध्या व्यतिरिक्त वेळी 'गोविंद' म्हणून हात-तोंड धुवून साधे आचमन करावे."

Ovi 165: विधान आणिक सांगेन । देवतीर्थे तिनी घेऊन । गोविंदनामे हस्त धुवून । चक्षु श्रोत्र स्पर्शावे ॥ १६५ ॥

Transliteration: Vidhana anika sangena | Devatirthe tini gheuna | Govindaname hasta dhuvuna | Chakshu shrotra sparshave || 165 ||

Meaning: "I shall tell you another rule: after taking water three times and washing hands with Govinda's name, touch the eyes and ears."

अर्थ: "आचमनानंतर डोळे आणि कानांना स्पर्श करणे शुद्धीसाठी आवश्यक आहे."

Ovi 166: शूद्रादि ओवाळियासी । स्पर्श होता परियेसी । आचमनविधि ऐसी । गुरु म्हणती ब्राह्मणाते ॥ १६६ ॥

Transliteration: Shudradi ovaliyasi | Sparsha hota pariyesi | Achamanavidhi aisi | Guru mhanti brahmanate || 166 ||

Meaning: "Shriguru told the Brahmin that if one touches a Shudra or any impure thing, this is the procedure for Achamana to be performed."

अर्थ: "विजातीय व्यक्तीला किंवा अपवित्र वस्तूला स्पर्श झाल्यास आचमन करावे."

Ovi 167: भिजोनि आलिया पाउसात । द्विराचमने होय पुनीत । स्नान भोजनी निश्चित । द्विराचमनकरावे ॥ १६७ ॥

Transliteration: Bhijoni aliya pausata | Dwirachamane hoya punita | Snana bhojani nishchita | Dwirachaman karave || 167 ||

Meaning: "One becomes pure by performing Achamana twice after getting wet in the rain. One must certainly do it twice before bathing and eating."

अर्थ: "पावसात भिजल्यावर, स्नान करण्यापूर्वी आणि जेवणापूर्वी दोनदा आचमन करावे."

Ovi 168: फलाहार भक्षण करिता । अथवा आपण उदक घेता । आला असेल स्मशानी हिंडता द्विराचमने शुद्ध होय ॥ १६८ ॥

Transliteration: Phalahara bhakshana karita | Athava apana udaka gheta | Ala asela smashani hindata dwirachamane shuddha hoya || 168 ||

Meaning: "One becomes pure by performing Achamana twice after eating fruit, drinking water, or returning from a crematorium."

अर्थ: "फळे खाल्ल्यावर, पाणी पिल्यावर किंवा स्मशानातून आल्यावर दोनदा आचमन करून शुद्ध व्हावे."

Ovi 169: उदक नसे जवळी जरी । श्रोत्राचमन करा निर्धारी । आणिक असे एक परी । तूष्णीम आचमन करावे ॥ १६९ ॥

Transliteration: Udaka nase javali jari | Shrotrachamana kara nirdhari | Anika ase eka pari | Tushneem achamana karave || 169 ||

Meaning: "If water is not available nearby, certainly perform Shrotrachamana (touching the ear). Another way is to perform a silent Achamana."

अर्थ: "पाणी नसल्यास उजव्या कानाला स्पर्श करावा."

Ovi 170: श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी । आचमनविधि आहे ऐसी । जे करिती भक्तीसी । दैन्य कैचे तया घरी ॥ १७० ॥

Transliteration: Shriguru mhanti brahmanasi | Achamanavidhi ahe aisi | Je kariti bhaktisi | Dainya kaiche taya ghari || 170 ||

Meaning: "Shriguru said to the Brahmin, 'Such is the procedure for Achamana. For those who perform it with devotion, there can be no poverty in their home.'"

अर्थ: "श्रीगुरु म्हणाले की जो या आचमन विधीचे पालन करतो, त्याच्या घरी कधीच दारिद्र्य येत नाही."

Ovi 171: आता सांगेन विधान । करावया दंतधावन । समस्त पर्वणी त्यजून । प्रतिपदा षष्ठी वर्जावी ॥ १७१ ॥

Transliteration: Ata sangena vidhana | Karavaya dantadhavana | Samasta parvani tyajuna | Pratipada shashthi varjavi || 171 ||

Meaning: "Now I will tell you the rules for cleaning teeth. Avoid all holy festivals, and specifically skip the first (Pratipada) and sixth (Shashthi) days of the lunar fortnight."

अर्थ: "दात घासण्यासाठी काही दिवस वर्ज्य आहेत—पर्वकाळ, प्रतिपदा आणि षष्ठीला दात घासू नयेत."

Ovi 172: न करावे नवमीद्वादशीसी । शनयर्कमंगळवारेसी । श्राद्धकाळी विवाहदिवसी । करू नये दंतधावन ॥ १७२ ॥

Transliteration: Na karave navamidwadashisi | Shanayarkamangalavaresi | Shraddhakali vivahadivasi | Karu naye dantadhavana || 172 ||

Meaning: "Do not clean teeth with a wooden stick on the ninth or twelfth lunar days, nor on Saturdays, Sundays, or Tuesdays. Also avoid it during Shraddha or on a wedding day."

अर्थ: "नवमी, द्वादशी, शनिवार, रविवार, मंगळवार, श्राद्ध आणि लग्नाच्या दिवशी काष्ठाने दात घासू नयेत."

Ovi 173: कंटकवृक्षशाखेसी । ताडमाडकेतकीसी । खर्जूरनारिकेलशाखेसी । केलिया जन्म चांडाळयोनी ॥ १७३ ॥

Transliteration: Kantakavrukshashakhesi | Tadamadaketaki-si | Kharjuranarikela-shakhesi | Keliya janma chandalayoni || 173 ||

Meaning: "If one cleans teeth with thorny branches, palm, Ketaki, date, or coconut branches, they will be reborn in a low (Chandala) caste."

अर्थ: "ताड, खजूर किंवा काट्यांच्या झाडाने दात घासल्यास चांडाळ योनीत जन्म मिळतो."

Ovi 174: खदिरकरंजाआघाडेसी । औदुंबरार्कवटशाखेसी । अथवा वृक्ष करवंदेसी । पुण्य वृक्ष ऐका तुम्ही ॥ १७४ ॥

Transliteration: Khadirakaranja-aghadesi | Audumbararkavatashakhesi | Athava vruksha karavandesi | Punya vruksha aika tumhi || 174 ||

Meaning: "Listen, the auspicious trees (for cleaning teeth) are Khair, Karanj, Aghada, Audumbar, Rui, Banyan, or Karvanda."

अर्थ: "खैर, करंज, आघाडा, औदुंबर, वटवृक्ष किंवा करवंद यांची काठी दात घासण्यासाठी उत्तम आहे."

Ovi 175: विप्रे द्वादशांगुलेसी । नवांगुले क्षत्रियासी । षडांगुले वैश्यशूद्रांसी । दंतधावन काष्ठ आणावे ॥ १७५ ॥

Transliteration: Vipre dwadashangulesi | Navangule kshatriyasi | Shadangule vaishyashudransi | Dantadhavana kashtha anave || 175 ||

Meaning: "The cleaning stick should be twelve fingers long for a Brahmin, nine for a Kshatriya, and six for Vaishyas and Shudras."

अर्थ: "ब्राह्मणाने १२ बोटे, क्षत्रियाने ९ आणि वैश्य-शूद्राने ६ बोटे लांबीची काठी वापरावी."

Ovi 176: दंतधावन काष्ठेसी । तोडिता म्हणावे मंत्रासी । आयुः प्रज्ञा नाम परियेसी । म्हणोनि काष्ठ तोडावे ॥ १७६ ॥

Transliteration: Dantadhavana kashthesi | Todita mhanave mantrasi | Ayuh prajna nama pariyesi | Mhanoni kashtha todave || 176 ||

Meaning: "While cutting the stick for cleaning teeth, recite the mantra for long life and wisdom, and then cut it."

अर्थ: "काठी तोडताना आयुष्य आणि बुद्धी मिळावी अशी प्रार्थना करावी."

Ovi 177: दंतधावन करोनि ऐसे । काष्ठ टाकावे नैऋत्य दिशे । चूळ भरोनि द्वादश । द्विराचमन करावे ॥ १७७ ॥

Transliteration: Dantadhavana karoni aise | Kashtha takave nairutya dishe | Chula bharoni dwadasha | Dwirachamana karave || 177 ||

Meaning: "After cleaning the teeth, throw the stick in the southwest direction. Rinse the mouth twelve times and perform Achamana twice."

अर्थ: "दात घासल्यावर ती काठी नैऋत्येला फेकावी, १२ वेळा चूळ भरावी आणि दोनदा आचमन करावे."

Ovi 178: मग करावे प्रातःस्नान । तेणे होय सर्व साधन । तेजोबलाआयुष्यवर्धन । प्रातःस्नान केलिया ॥ १७८ ॥

Transliteration: Mag karave pratahsnana | Tene hoya sarva sadhana | Tejobala-ayushyavardhana | Pratahsnana keliya || 178 ||

Meaning: "Then perform the morning bath. It is the means for all achievements; it increases brilliance, strength, and lifespan."

अर्थ: "त्यानंतर पहाटेचे स्नान करावे. त्याने तेज, बळ आणि आयुष्य वाढते."

Ovi 179: प्रज्ञा वाढे दुःस्वप्ननाश । सकळ दैवते होती वश । सौभाग्य सुख होती हर्ष । प्रातःस्नान केलिया ॥ १७९ ॥

Transliteration: Prajna vadhe duhswapnanasha | Sakala daivate hoti vasha | Saubhagya sukha hoti harsha | Pratahsnana keliya || 179 ||

Meaning: "Wisdom increases, bad dreams are destroyed, and all deities are pleased. It brings good fortune, happiness, and joy."

अर्थ: "पहाटेच्या स्नानाने बुद्धी वाढते, वाईट स्वप्ने नष्ट होतात आणि सर्व देवता प्रसन्न होतात."

Ovi 180: यती तापसी संन्यासी । त्रिकाळ करावे स्नानासी । ब्रह्मचारी विधींसी । एक वेळ करावे ॥ १८० ॥

Transliteration: Yati tapasi sanyasi | Trikala karave snanasi | Brahmachari vidhinsi | Eka vela karave || 180 ||

Meaning: "Ascetics, penitents, and Sanyasis should bathe three times a day. A Brahmachari should bathe once according to the rules."

अर्थ: "संन्याशाने ३ वेळा, तर ब्रह्मचाऱ्याने १ वेळा विधीपूर्वक स्नान करावे."

Ovi 181: नित्य केलिया पापनाश असे । करावे याचि कारणे हर्षे । गृहस्थे वानप्रस्थे विशेषे । प्रातर्मध्याह्नी करावे ॥ १८१ ॥

Transliteration: Nitya keliya papanasha ase | Karave yachi karane harshe | Gruhasthe vanaprasthe visheshe | Pratarmadhyahni karave || 181 ||

Meaning: "Daily bathing destroys sins; hence it should be done joyfully. Householders and forest-dwellers especially should bathe in the morning and at noon."

अर्थ: "नित्य स्नानाने पापांचा नाश होतो. गृहस्थ आणि वानप्रस्थांनी सकाळी आणि दुपारी स्नान करावे."

Ovi 182: अशक्य संकट आले जरी । अथवा न मिळे निर्मल वारि । स्नान करावयाचि परी । सांगेन ऐका ब्राह्मणहो ॥ १८२ ॥

Transliteration: Ashakya sankata ale jari | Athava na mile nirmala vari | Snana karavayachi pari | Sangena aika brahmanaho || 182 ||

Meaning: "If a crisis occurs where it is impossible to bathe, or if clean water is unavailable, listen, O Brahmins, I will tell you other ways to bathe."

अर्थ: "जर आजारपण किंवा पाणी नसल्यास स्नानाचे इतर पर्याय पराशर ऋषींनी सांगितले आहेत."

Ovi 183: अग्निस्नान भस्मस्नान । अथवा करावे वायुस्नान । करा विधीने मंत्रस्नान । आपोहिष्ठा मंत्राने ॥ १८३ ॥

Transliteration: Agnisnana bhasmasnana | Athava karave vayusnana | Kara vidhine mantrasnana | Apohishtha mantrane || 183 ||

Meaning: "Perform Agni-snana (fire-cleansing), Bhasma-snana (ash-cleansing), or Vayu-snana (wind-cleansing). Or perform Mantra-snana using the 'Apohishtha' mantra."

अर्थ: "अग्नीस्नान, भस्मस्नान, वायूस्नान किंवा मंत्रांनी मंत्रस्नान करावे."

Ovi 184: आणिक स्नानफळे असती । ज्यास असेल भावभक्ति । गुरुदेवता दर्शनमात्री । तीर्थस्नानफळ असे ॥ १८४ ॥

Transliteration: Anika snanaphale asati | Jyas asela bhavabhakti | Gurudevata darshanamatri | Tirthasnanaphala ase || 184 ||

Meaning: "There are other fruits of bathing for those with deep devotion. Simply by catching sight of one's Guru or Deity, one gets the merit of bathing in holy waters."

अर्थ: "दृढ भक्ती असल्यास गुरु किंवा देवतेच्या दर्शनानेच तीर्थस्नानाचे फळ मिळते."

Ovi 185: अथवा दर्शन मातापिता । चरणतीर्थ भक्तीने घेता । अंगावरी प्रोक्षिता । तीर्थस्नानफळ असे ॥ १८५ ॥

Transliteration: Athava darshana matapita | Charanatirtha bhaktine gheta | Angavari prokshita | Tirthasnanaphala ase || 185 ||

Meaning: "Or by serving parents and sprinkling the water used to wash their feet on oneself with devotion, one attains the merit of all holy baths."

अर्थ: "आई-वडिलांचे चरणतीर्थ अंगावर शिंपडल्यास सर्व तीर्थांच्या स्नानाचे पुण्य मिळते."

Ovi 186: अथवा भिजेल पर्जन्यांत । उभा राहोनि वारा घेत । किंवा बैसावे गोधुळीत । स्नानफळ असे देखा ॥ १८६ ॥

Transliteration: Athava bhijela parjanyanta | Ubha rahoni vara gheta | Kimva baisave godhulita | Snanaphala ase dekha || 186 ||

Meaning: "Behold, getting wet in the rain, standing in the breeze, or sitting in the dust raised by cows (Godhuli) also grants the merit of a bath."

अर्थ: "पावसात भिजणे किंवा गायींच्या धुळीत बसणे हे सुद्धा स्नानासारखेच पवित्र आहे."

Ovi 187: स्पर्श चांडाळा होता । जलस्नाने होय शुचिता । शूद्राचा स्पर्श होता । उपस्नान करावे ॥ १८७ ॥

Transliteration: Sparsha chandala hota | Jalasnane hoya shuchita | Shudracha sparsha hota | Upasnana karave || 187 ||

Meaning: "If one touches a Chandala, purity is regained by a water bath. If one touches a Shudra, one should perform a partial bath (Upasnana)."

अर्थ: "चांडाळाचा स्पर्श झाल्यास पूर्ण स्नान करावे, तर शूद्राचा स्पर्श झाल्यास हात-पाय धुवून शुद्ध व्हावे."

Ovi 188: दृढ असे तनु आपुले । स्नान मुख्य करावे जले । संधि-विग्रह-साकडे पडले । उषःस्नान करावे ॥ १८८ ॥

Transliteration: Drudha ase tanu apule | Snana mukhya karave jale | Sandhi-vigraha-sakade padale | Ushahsnana karave || 188 ||

Meaning: "As long as the body is strong, a water bath is primary. In times of transition or difficulty, perform a brief pre-dawn bath (Ushahsnana)."

अर्थ: "शरीर सुदृढ असेपर्यंत पाण्यानेच स्नान करावे. संकटाच्या वेळी पहाटेचे संक्षिप्त स्नान करावे."

Ovi 189: प्रातःस्नान करावयासी । शीतोदक उत्तम परियेसी । अशक्तता असेल देहासी । उष्णोदके करावे ॥ १८९ ॥

Transliteration: Pratahsnana karavayasi | Shitodaka uttama pariyesi | Ashaktata asela dehasi | Ushnodake karave || 189 ||

Meaning: "For the morning bath, cold water is best. If the body is weak, one should use warm water."

अर्थ: "सकाळी स्नानासाठी थंड पाणी सर्वोत्तम आहे, पण अशक्त असल्यास गरम पाण्याने स्नान करावे."

Ovi 190: स्वभावे पवित्र असे उदक । वरी झालिया अग्निसंपर्क । पवित्र झाले उदक अधिक । गृहस्थासी मुख्य असे ॥ १९० ॥

Transliteration: Swabhave pavitra ase udaka | Vari jaliya agnisamparka | Pavitra jhale udaka adhika | Gruhasthasi mukhya ase || 190 ||

Meaning: "Water is naturally pure, but when it comes into contact with fire, it becomes even purer; this is primary for householders."

अर्थ: "पाणी नैसर्गिकरीत्या पवित्र असते, पण अग्नीच्या संपर्काने ते अधिक शुद्ध होते."

Ovi 191: उष्णोदके स्नान करिता । शीतोदक करा मिश्रित । मध्ये करावे आचमन तत्त्वता । संकल्प तेथे म्हणावा ॥ १९१ ॥

Transliteration: Ushnodake snana karita | Shitodaka kara mishrita | Madhye karave achamana tattvata | Sankalpa tethe mhanava || 191 ||

Meaning: "When bathing with warm water, mix some cold water into it. One must perform Achamana and state the ritual intent (Sankalpa)."

अर्थ: "गरम पाण्यात थोडे थंड पाणी मिसळावे, आचमन करावे आणि संकल्प करून स्नान करावे."

Ovi 192: घरी स्नान करिता देखा । अघमर्षण तर्पण नव्हे निका । वस्त्रे पिळू नये ऐका । आपुले हस्ते करूनिया ॥ १९२ ॥

Transliteration: Ghari snana karita dekha | Aghamarshana tarpana navhe nika | Vastre pilu naye aika | Apule haste karuniya || 192 ||

Meaning: "When bathing at home, do not perform Aghamarshana or Tarpan. Listen, do not wring out your clothes with your own hands."

अर्थ: "घरी स्नान करताना अघमर्षण किंवा तर्पण करू नये आणि स्वतःची वस्त्रे स्वतः पिळू नयेत."

Ovi 193: पुत्रोत्साह संक्रांतीसी । श्राद्धकाळ मृतदिवसी । न करावे स्नान उष्णोदकेसी । अमावास्या पौर्णिमा ॥ १९३ ॥

Transliteration: Putrotsaha sankrantisi | Shraddhakala mrutadivasi | Na karave snana ushnodakesi | Amavasya paurnima || 193 ||

Meaning: "Do not use warm water for bathing on a son's birth, Sankranti, during Shraddha, days of death, impurity, New Moon (Amavasya), or Full Moon (Paurnima)."

अर्थ: "मुलाचा जन्म, संक्रांत, श्राद्ध, सुतक, अमावस्या आणि पौर्णिमेला गरम पाण्याने स्नान करू नये."

Ovi 194: स्नान करिता बांधा शिखा । दर्भहस्ती सूर्याभिमुखा । मौन असावे विवेका । कवणासवे न बोलावे ॥ १९४ ॥

Transliteration: Snana karita bandha shikha | Darbhahasti suryabhimukha | Mauna asave viveka | Kavanasave na bolave || 194 ||

Meaning: "While bathing, tie the hair tuft (Shikha), hold Darbha grass in hand, and face the Sun. Be wise, maintain silence, and speak to no one."

अर्थ: "स्नान करताना शेंडी बांधलेली असावी, हातात दर्भ असावेत आणि मौन पाळावे."

Ovi 195: आपोहिष्ठा मंत्रेसी । गायत्री तीन म्हणा सुरसी । येणेपरी स्नानोदकासी । अभिमंत्रावे ब्राह्मणे ॥ १९५ ॥

Transliteration: Apohishtha mantresi | Gayatri teena mhana surasi | Yenepari snanodakasi | Abhimantrave brahmane || 195 ||

Meaning: "A Brahmin should consecrate the bathing water by chanting the 'Apohishtha' mantra and the Gayatri mantra three times."

अर्थ: "'आपोहिष्ठा' आणि तीन वेळा गायत्री मंत्र म्हणून स्नानाच्या पाण्याला अभिमंत्रित करावे."

Ovi 196: प्रथम शीतोदक घेऊनि । पश्चात उष्णोदक मिळवोनि । स्नान करावे प्रतिदिनी । गृहस्थांनी घरी देखा ॥ १९६ ॥

Transliteration: Prathama shitodaka gheuni | Pashchata ushnodaka milavoni | Snana karave pratidini | Gruhasthanni ghari dekha || 196 ||

Meaning: "At home, householders should first take a little cold water and then mix it with warm water for their daily bath."

अर्थ: "सुरुवातीला थोडे थंड पाणी अंगावर घेऊन मग गरम पाण्याने स्नान करावे."

Ovi 197: अवधूत मंत्र म्हणत । वस्त्र उकलावे त्वरित । उद्यंत मंत्र जपत । वस्त्र सूर्यासी दाखवावे ॥ १९७ ॥

Transliteration: Avadhuta mantra mhanata | Vastra ukalave tvarita | Udyanta mantra japata | Vastra suryasi dakhvave || 197 ||

Meaning: "Reciting the 'Avadhuta' mantra, quickly untie the garment. Chanting the 'Udyanta' mantra, show the cloth to the Sun."

अर्थ: "वस्त्र सोडताना 'अवधूत' आणि सूर्याला दाखवताना 'उद्यंत' मंत्र म्हणावा."

Ovi 198: आचमन करूनि आपण देवस्यत्व मंत्र जपोन । धूत वस्त्र नेसून । आणिक मंत्र जपावे ॥ १९८ ॥

Transliteration: Achamana karuni apana devasyatva mantra japona | Dhuta vastra nesuna | Anika mantra japave || 198 ||

Meaning: "After performing Achamana and chanting the 'Devasyatva' mantra, wear washed clothes and chant further mantras."

अर्थ: "आचमन करून, मंत्रांचा जप करत शुद्ध धुतलेले वस्त्र परिधान करावे."

Ovi 199: आवहंती वितन्वती मंत्रे । वस्त्रे नेसावी पवित्र । द्विराचमन करावे तंत्रे । वस्त्र पिळोनि आचमन कीजे ॥ १९९ ॥

Transliteration: Avahanti vitanvati mantre | Vastre nesavi pavitra | Dwirachamana karave tantre | Vastra piloni achamana kije || 199 ||

Meaning: "Wear holy clothes reciting the 'Avahanti Vitanvati' mantras. Perform Achamana twice according to the technique; after wringing out the cloth, perform Achamana."

अर्थ: "मंत्रोच्चार करत पवित्र वस्त्र नेसावे आणि त्यानंतर दोनदा आचमन करावे."

Ovi 200: आता मंत्रस्नान करणे । सांगेन त्याची विधाने । आपोहिष्ठादि मंत्राने । प्रोक्षावे शरीरावरी ॥ २०० ॥

Transliteration: Ata mantrasnana karane | Sangena tyachi vidhane | Apohishthadi mantrane | Prokshave shariravari || 200 ||

Meaning: "Now I will explain the rules for Mantra-snana. One should sprinkle water over the body while chanting the 'Apohishtha' and other mantras."

अर्थ: "पाण्याशिवाय मंत्रांनी स्नान करायचे असल्यास 'आपोहिष्ठा' मंत्राने शरीरावर पाणी शिंपडावे."

Ovi 201: पाद मुर्ध्नी ह्रदयस्थानी । मूर्ध्नीं ह्रदय पाद प्रोक्षोनि । करावे तुम्ही मार्जनी । आपोहिष्ठा मंत्रेसी ॥ २०१ ॥

Transliteration: Pada murdhni hrudayasthani | Murdhni hrudaya pada prokshoni | Karave tumhi marjani | Apohishtha mantresi || 201 ||

Meaning: "Sprinkle water on the feet, head, and heart. In the same order—head, heart, and feet—perform the cleansing (Marjana) with the 'Apohishtha' mantra."

अर्थ: "पाय, डोके आणि हृदयावर क्रमाने पाणी शिंपडून मार्जन करावे."

Ovi 202: ऐसे स्नान करोनि । पुनः आचमन करोनि । मानसस्नान विधींनी । करावे ऐका भक्तीने ॥ २०२ ॥

Transliteration: Aise snana karoni | Punaha achamana karoni | Manasasnana vidhinni | Karave aika bhaktine || 202 ||

Meaning: "After bathing thus and performing Achamana again, perform the mental bath (Manasa-snana) with devotion according to the rites."

अर्थ: "हे विधी झाल्यावर पुन्हा आचमन करून मनामध्ये मानसस्नान करावे."

Ovi 203: नारायण विष्णूमूर्तीसी । स्नान करावे भक्तीसी । चतुर्भुज अलंकारेसी । ध्यान केलिया मानसन्मान ॥ २०३ ॥

Transliteration: Narayana Vishnumurtisi | Snana karave bhaktisi | Chaturbhuja alankaresi | Dhyana keliya manasanmana || 203 ||

Meaning: "Bathe the form of Lord Narayana-Vishnu with devotion. Meditating on Him with four arms and ornaments brings great mental peace and merit."

अर्थ: "चतुर्भुज विष्णूचे ध्यान करून मानस पूजा केल्यास मोठे फळ मिळते."

Ovi 204: अपवित्रः पवित्रो वा । येणे मंत्रे हरि ध्यावा । उदके देहे प्रोक्षावा । स्नानफळ अवधारा ॥ २०४ ॥

Transliteration: Apavitrah pavitro va | Yene mantre hari dhyava | Udake dehe prokshava | Snanaphala avadhara || 204 ||

Meaning: "Whether pure or impure, meditate on Lord Hari with this mantra ('Apavitrah pavitro va'). Sprinkle water on the body; understand this as the fruit of the bath."

अर्थ: "मंत्र म्हणून स्वतःच्या अंगावर पाणी शिंपडावे, त्याने शुद्धता प्राप्त होते."

Ovi 205: मंगलस्नानविधा । सांगेन ऐका ब्राह्मण । रविवारी निषेध जाण । ज्वर होय अंगासी ॥ २०५ ॥

Transliteration: Mangalasnanavidha | Sangena aika brahmana | Ravivari nishedha jana | Jvara hoya angasi || 205 ||

Meaning: "Listen, O Brahmin, to the rules of auspicious oil-bath (Mangalasnana). Know that it is forbidden on Sundays, as it causes fever in the body."

अर्थ: "मंगलस्नानाचे नियम: रविवारी तेल लावून स्नान केल्यास ताप येतो."

Ovi 206: नदीतीरी असे नरु । अशक्त असे शरीरु । गंगास्मरणे निर्धारु । आर्द्रवस्त्रे अंग पुसावे ॥ २०६ ॥

Transliteration: Naditiri ase naru | Ashakta ase shariru | Gangasmarane nirdharu | Ardravastre anga pusave || 206 ||

Meaning: "If a person is at the riverbank but the body is weak, they should remember Mother Ganga and wipe the body with a damp cloth."

अर्थ: "शरीर अशक्त असल्यास नदीवर न जाता गंगेचे स्मरण करून ओल्या वस्त्राने अंग पुसावे."

Ovi 207: कांतिहानि सोमवारासी । मंगळवारी मृत्यु परियेसी । लक्ष्मी पावे बुधवारेसी । धनहानि गुरुवारी ॥ २०७ ॥

Transliteration: Kantihani somavarasi | Mangalavari mrutyu pariyesi | Laxmi pave budhavaresi | Dhanahani guruvari || 207 ||

Meaning: "An oil bath on Monday reduces brilliance; on Tuesday, it brings fear of death. On Wednesday, it brings wealth (Lakshmi), and on Thursday, it causes loss of wealth."

अर्थ: "सोमवारी तेल लावल्यास कांती कमी होते, मंगळवारी मृत्यूचे भय, बुधवारी लक्ष्मीप्राप्ती आणि गुरुवारी धनहानी होते."

Ovi 208: शुक्रवारी पुत्रघात । शनिवारी अखिल संपत । जाणा ऐसे निश्चित । मंगलस्नान करावे ॥ २०८ ॥

Transliteration: Shukravari putraghata | Shanivari akhila sampat | Jana aise nishchita | Mangalasnana karave || 208 ||

Meaning: "On Friday, it harms one's son; on Saturday, it brings all kinds of wealth. Knowing this for certain, perform the auspicious bath."

अर्थ: "शुक्रवारी मुलाला त्रास होतो आणि शनिवारी तेल लावून स्नान केल्यास संपत्ती मिळते."

Ovi 209: नदीस्नान प्रवाहमुखी । घरी प्रातःसूर्याभिमुखी । संध्याकाळी पश्चिममुखी । स्नान करावे अवधारा ॥ २०९ ॥

Transliteration: Nadisnana pravahamukhi | Ghari pratahsuryabhimukhi | Sandhyakali pashchimamukhi | Snana karave avadhara || 209 ||

Meaning: "In a river, bathe facing the flow. At home, face the Sun in the morning and face the West in the evening; understand this rule."

अर्थ: "नदीत प्रवाहाकडे, घरी सकाळी सूर्याकडे आणि संध्याकाळी पश्चिमेकडे तोंड करून स्नान करावे."

Ovi 210: स्नान करिता नदीसी । अघमर्षण करावे परियेसी । नमोऽग्नयेऽप्सुमते मंत्रेसी । नदीस्नान करावे ॥ २१० ॥

Transliteration: Snana karita nadisi | Aghamarshana karave pariyesi | Namo'gnaye'psumate mantresi | Nadisnana karave || 210 ||

Meaning: "When bathing in a river, perform the Aghamarshana ritual. Perform the river bath with the mantra 'Namo'gnaye'psumate'."

अर्थ: "नदीत स्नान करताना 'अघमर्षण' विधी आणि 'नमोऽग्नयेऽप्सुमते' मंत्र म्हणावा."

Ovi 211: यदपांक्रूर मत्रेंसी । उदक लोटावे द्विहस्तेसी । तीन वेळा लोटोनि हर्षी । इमं मे गंगे जपावे ॥ २११ ॥

Transliteration: Yadapankrura mantresi | Udaka lotave dwihastesi | Teena vela lotoni harshi | Imam me Gange japave || 211 ||

Meaning: "With the 'Yadapankrura' mantra, push the water with both hands. After pushing it joyfully three times, chant 'Imam me Gange'."

अर्थ: "पाणी पुढे लोटत 'इमं मे गंगे' या मंत्राचा जप करावा."

Ovi 212: ऋतं च सत्यं च मंत्र जपत । स्नान करावे गंगेत । नदीस्नानविधि ख्यात । करा तुम्ही विप्रवर्ग ॥ २१२ ॥

Transliteration: Rutam cha satyam cha mantra japata | Snana karave gangeta | Nadisnanavidhi khyata | Kara tumhi vipravarga || 212 ||

Meaning: "Chanting the mantra 'Rutam cha Satyam cha', bathe in the Ganga. O class of Brahmins, perform the renowned river-bath ritual."

अर्थ: "मंत्र म्हणत गंगेत स्नान करावे, हा नदीस्नानाचा मुख्य विधी आहे."

Ovi 213: रोदनांती वमनांती । मैथुनदुःस्वप्नदर्शनांती । स्नानावेगळे शुद्ध न होती । स्नान करावे अवधारा ॥ २१३ ॥

Transliteration: Rodananti vamananti | Maithunaduhswapnadarshananti | Snanavegale shuddha na hoti | Snana karave avadhara || 213 ||

Meaning: "After crying, vomiting, sexual intercourse, or seeing a bad dream, one does not become pure without a bath; understand that a bath must be taken."

अर्थ: "रडल्यानंतर, उलटी झाल्यावर किंवा वाईट स्वप्न पडल्यास स्नानाशिवाय शुद्धी होत नाही."

Ovi 214: आता वस्त्रावे विधान । सांगेन ऐका ऋषिजन । ओले वस्त्रे कासेवीण । नेसू नये गृहस्थाने ॥ २१४ ॥

Transliteration: Ata vastrave vidhana | Sangena aika rushijana | Ole vastre kasevina | Nesu naye gruhasthane || 214 ||

Meaning: "Now I will tell the rules for clothing, listen to O Sages. A householder should not wear a wet cloth without the tuck (Kasa)."

अर्थ: "वस्त्राचे नियम: ओले वस्त्र कास घातल्याशिवाय नेसू नये."

Ovi 215: रक्तादि वस्त्र जीर्ण धोत्र । नेसूनि जे जन जप करीत । ते पुण्य जाय राक्षसांप्रत । एक धोत्र असलिया ॥ २१५ ॥

Transliteration: Raktadi vastra jirna dhotra | Nesuni je jana japa karita | Te punya jaya rakshasanprata | Eka dhotra asaliya || 215 ||

Meaning: "If people perform Japa wearing blood-colored or tattered clothes, or only a single dhoti, that merit goes to the demons."

अर्थ: "मळलेले वस्त्र नेसून किंवा फक्त एकच धोतर नेसून जप करू नये."

Ovi 216: श्वेतवस्त्र ब्राह्मणासी । मुख्य असे परियेसी । उपवस्त्र वहिर्वासी । उत्तरवस्त्र म्हणिजे तया ॥ २१६ ॥

Transliteration: Shwetavastra brahmanasi | Mukhya ase pariyesi | Upavastra vahirvasi | Uttaravastra mhanije taya || 216 ||

Meaning: "White clothing is primary for a Brahmin. An upper cloth (Upavastra) or outer garment is also called 'Uttara-vastra'."

अर्थ: "ब्राह्मणाने पांढरे वस्त्र आणि उपवस्त्र धारण करणे आवश्यक आहे."

Ovi 217: धोत्र नेसलिया नंतरी । विभूति लावावी परिकरी । मंत्रविधान-पुरःसरी । भस्म धारण करावे ॥ २१७ ॥

Transliteration: Dhotra nesaliya nantari | Vibhuti lavavi parikari | Mantravidhana-purahsari | Bhasma dharana karave || 217 ||

Meaning: "After wearing the dhoti, one should apply sacred ash (Vibhuti) properly. Wear the Bhasma following the prescribed mantra-rites."

अर्थ: "वस्त्र नेसल्यावर मंत्रांच्या उच्चारासह भस्म लावावे."

Ovi 218: भस्म शुद्ध न मिळे जरी । गोपीचंदन लावावे परी । द्वारावती मुख्य धरी । वरकड मृत्तिका अग्राह्य ॥ २१८ ॥

Transliteration: Bhasma shuddha na mile jari | Gopichandana lavave pari | Dwaravati mukhya dhari | Varakada mruttika agrahya || 218 ||

Meaning: "If pure Bhasma is not available, apply Gopi-chandana instead. Consider Dwaravati (Gopi-chandana) as primary; other types of soil are unacceptable."

अर्थ: "भस्म नसेल तर द्वारकेचे गोपीचंदन लावावे, साधी माती लावू नये."

Ovi 219: न मिळे द्वारावती देखा । करा धारण गंगामृत्तिका । ऊर्ध्वपुंड्र असे निका । विष्णुसायुज्य होय तया ॥ २१९ ॥

Transliteration: Na mile dwaravati dekha | Kara dharana gangamruttika | Urdhvapundra ase nika | Vishnusayujya hoya taya || 219 ||

Meaning: "If Dwaravati is not found, use Ganga-soil. The vertical mark (Urdhvapundra) is excellent; it leads to union with Lord Vishnu."

अर्थ: "गोपीचंदन नसेल तर गंगेची माती लावून टिळा लावावा, त्याने विष्णूची कृपा मिळते."

Ovi 220: पुष्टिकाम असे ज्यासी । लावावे तेणे अंगुष्ठेसी । ज्यासी काम असे आयुधी । मध्यांगुली लावावे ॥ २२० ॥

Transliteration: Pushtikama ase jyasi | Lavave tene angushtesi | Jyasi kama ase ayudhi | Madhyanguli lavave || 220 ||

Meaning: "He who desires nourishment should apply it with the thumb. He who desires victory/strength should apply it with the middle finger."

अर्थ: "आरोग्यासाठी अंगठ्याने आणि विजयासाठी मधल्या बोटाने टिळा लावावा."

Ovi 221: अन्नकाम अनामिएसी । तर्जनी काम्य मुक्तीसी । जे लाविती नखेसी । महापातक घडे तया ॥ २२१ ॥

Transliteration: Annakama anamiesi | Tarjani kamya muktisi | Je laviti nakhesi | Mahapataka ghade taya || 221 ||

Meaning: "Use the ring finger for food, and the forefinger for liberation (Mukti). Those who apply it with their nails commit a great sin."

अर्थ: "अन्नासाठी अनामिकेने आणि मुक्तीसाठी तर्जनीने टिळा लावावा, पण नखांनी लावू नये."

Ovi 222: उत्तम रुंदी दशांगुली । मध्यम नव आष्ट अंगुली । सप्त सहा पंचागुली । शूर्पाकार लावावे ॥ २२२ ॥

Transliteration: Uttama rundi dashanguli | Madhyama nava ashta anguli | Sapta saha panchanguli | Shurpakara lavave || 222 ||

Meaning: "The best width is ten fingers; medium is nine or eight; seven, six, or five is also mentioned. It should be applied in a specific shape (Shurpakara)."

अर्थ: "टिळ्याची रुंदी ५ ते १० बोटे असावी (विशिष्ट आकाराप्रमाणे)."

Ovi 223: चतुर्थ त्रीणि द्वयांगुली । अधम पक्ष असे बोली । द्वादश नामे करा भली । विष्णुनाम उच्चारित ॥ २२३ ॥

Transliteration: Chaturtha treeni dwayanguli | Adhama paksha ase boli | Dwadasha name kara bhali | Vishnunama uccharita || 223 ||

Meaning: "Four, three, or two fingers width is considered inferior. Recite the twelve names of Vishnu while applying marks on the body."

अर्थ: "विष्णूची १२ नावे घेत शरीराच्या १२ भागांवर टिळे लावावेत."

Ovi 224: केशव म्हणावे ललाटस्थानी । नाभी नारायण म्हणोनि । माधवनामे ह्रदयस्थानी । कमळपुष्पाकार देखा ॥ २२४ ॥

Transliteration: Keshava mhanave lalatashthani | Nabhi Narayana mhanoni | Madhavaname hrudayashthani | Kamalapushpakara dekha || 224 ||

Meaning: "Say 'Keshava' on the forehead, 'Narayana' on the navel. On the heart, apply it in the shape of a lotus chanting 'Madhava'."

अर्थ: "कपाळावर 'केशव', बेंबीवर 'नारायण' आणि हृदयावर 'माधव' नावाने टिळा लावावा."

Ovi 225: गोविंदनामे कंठेसी । विष्णुनामे कटिप्रदेशी । दक्षिणभुजा मधुसूदनेसी । नाभी उत्तर त्रिविक्रम ॥ २२५ ॥

Transliteration: Govindaname kanthesi | Vishnuname katipradeshi | Dakshinabhuja Madhusudanesi | Nabhi uttara Trivikrama || 225 ||

Meaning: "'Govinda' on the throat, 'Vishnu' on the waist. 'Madhusudana' on the right arm and 'Trivikrama' on the left side of the navel (or corresponding position)."

अर्थ: "कंठावर 'गोविंद' आणि भुजांवर विष्णूची इतर नावे घ्यावीत."

Ovi 226: वामन नामे बाहु देखा । श्रीधर दक्षिणकर्णिका । ह्रषीकेश वामकर्णिका । पद्मनाभ दक्षिणकटी ॥ २२६ ॥

Transliteration: Vamana name bahu dekha | Shridhara dakshinakarnika | Hrushikesha vamakarnika | Padmanabha dakshinakati || 226 ||

Meaning: "'Vamana' on the left arm, 'Shridhar' on the right ear, 'Hrushikesha' on the left ear, and 'Padmanabha' on the right waist."

अर्थ: "बाहूंवर आणि कानांवर विष्णूच्या विविध नावांनी टिळा लावावा."

Ovi 227: दामोदर शिरस्थान । ऐका ऊर्ध्वपुंड्रविधान । पापे जाती जळोन । गोपीचंदन लाविता ॥ २२७ ॥

Transliteration: Damodara shirasthana | Aika urdhvapundravidhana | Pape jati jalon | Gopichandana lavita || 227 ||

Meaning: "'Damodara' on the head. Listen, this is the rule for Urdhvapundra. Sins are burnt away by applying Gopi-chandana."

अर्थ: "डोक्यावर 'दामोदर' म्हणून टिळा लावावा. याने सर्व पापे नष्ट होतात."

Ovi 228: द्वारावती लावोनि । लावा भस्म त्रिपुंड्रांनी । हरिहर संतोषोनि । साधे भुक्ति मुक्ति देखा ॥ २२८ ॥

Transliteration: Dwaravati lavoni | Lava bhasma tripundranni | Harihara santoshoni | Sadhe bhukti mukti dekha || 228 ||

Meaning: "After applying Dwaravati (Gopi-chandana), apply the Bhasma marks (Tripundra). Both Hari (Vishnu) and Hara (Shiva) will be pleased, granting enjoyment and liberation."

अर्थ: "गोपीचंदन आणि भस्म लावल्याने शिव-विष्णू दोघेही प्रसन्न होतात."

Ovi 229: विवाहादि शोभन दिवसी । देवताकृत्य श्राद्धदिवसी । अभ्यंगानंतर सूतकेसी । गोपीचंदन वर्जावे ॥ २२९ ॥

Transliteration: Vivahadi shobhana divasi | Devatakrutya shraddhadivasi | Abhyanganantara sutakesi | Gopichandana varjave || 229 ||

Meaning: "On auspicious days like weddings, for rituals of deities, Shraddha, after an oil massage, or during Sutaka, avoid using Gopi-chandana."

अर्थ: "लग्न, श्राद्ध, सुतक किंवा तेल लावून स्नान केल्यावर गोपीचंदन लावू नये."

Ovi 230: ब्रह्मयज्ञतर्पणासी । कुश सांगेन विस्तारेसी । आहेत दश प्रकारेसी । नामे सांगेन विख्यात ॥ २३० ॥

Transliteration: Brahmayajnatarpannasi | Kusha sangena vistaresi | Aheta dasha prakaresi | Name sangena vikhyata || 230 ||

Meaning: "For Brahma-yajna and Tarpan, I will describe the Kusha grass in detail. There are ten types; I will tell you their famous names."

अर्थ: "तर्पणासाठी लागणारे दर्भ १० प्रकारचे असतात, त्यांची नावे ऋषींनी सांगितली."

Ovi 231: दूर्वा उशीर कुश काश । सकुद गोधूम व्रीहि मौजीष । नागरमोथा दर्भ परियेसा । दश दर्भ मुख्य असती ॥ २३१ ॥

Transliteration: Durva ushira kusha kasha | Sakuda godhuma vreehi maujisha | Nagaramotha darbha pariyesa | Dasha darbha mukhya asati || 231 ||

Meaning: "Durva, Ushira, Kusha, Kasha, Sakuda, Wheat, Vreehi, Mauja, Nagarmotha, and Darbha—these ten are the primary types."

अर्थ: "दूर्वा, वाळा, कुश, काश, गहू, मुंज गवत इत्यादी १० प्रकारचे दर्भ महत्त्वाचे आहेत."

Ovi 232: नित्य आणावे दूर्वैसी । जरी न साधे आपणासी । श्रावण भाद्रपदमासी । संग्रह संवत्सरी करावा ॥ २३२ ॥

Transliteration: Nitya anave durvaisi | Jari na sadhe apanasi | Shravana bhadrapadamasi | Sangraha sanvatsari karava || 232 ||

Meaning: "Bring fresh Durva daily. If that's not possible, collect them during the months of Shravana and Bhadrapada for the entire year."

अर्थ: "रोज नवीन दूर्वा आणाव्यात, शक्य नसल्यास पावसाळ्यात त्यांचा संग्रह करावा."

Ovi 233: चारी दूर्वा विप्रासी । त्रीणि क्षत्रिय-वैश्यासी । एक नेमिली शूद्रासी । चतुर्वर्णी धरावे ॥ २३३ ॥

Transliteration: Chari durva viprasi | Treenni kshatriya-vaishyasi | Eka nemili shudrasi | Chaturvarni dharave || 233 ||

Meaning: "Four Durvas for a Brahmin, three for Kshatriyas and Vaishyas, and one prescribed for a Shudra; thus all four castes should hold them."

अर्थ: "ब्राह्मणाने ४, क्षत्रिय-वैश्याने ३ आणि शूद्राने १ दूर्वा धारण करावी."

Ovi 234: या दूर्वेची महिमा । सांगता असे अनुपमा । अग्रस्थानी असे ब्रह्मा । मूळी रुद्र मध्ये हरि ॥ २३४ ॥

Transliteration: Ya durvechi mahima | Sangata ase anupama | Agrasthani ase Brahma | Muli Rudra madhye Hari || 234 ||

Meaning: "The greatness of this Durva is incomparable. Brahma resides at the tip, Rudra at the root, and Hari in the middle."

अर्थ: "दूर्वेच्या शेंड्यावर ब्रह्मा, मुळाशी शिव आणि मध्ये विष्णूचा वास असतो."

Ovi 235: अग्रभागी चतुरंगुल । ग्रंथी मूळी द्वयांगुल । धारण करावे ब्रह्मकुळे । याची महिमा थोर असे ॥ २३५ ॥

Transliteration: Agrabhagi chaturangula | Granthi muli dwayangula | Dharana karave brahmakule | Yachi mahima thora ase || 235 ||

Meaning: "With four fingers at the tip and two at the root/knot, those of Brahmin lineage should wear it. Its greatness is immense."

अर्थ: "विशिष्ट लांबीची दूर्वा ब्राह्मणांनी धारण करावी, तिचा महिमा मोठा आहे."

Ovi 236: चक्र धरोनि विष्णु देखा । दैत्य पराभवी ऐका । ईश्वर त्रिशूल धरिता देखा । राक्षसांतक केवी होय ॥ २३६ ॥

Transliteration: Chakra dharoni Vishnu dekha | Daitya parabhavi aika | Ishwara trishula dharita dekha | Rakshasantaka kevi hoya || 236 ||

Meaning: "Behold, Vishnu defeats demons with His Discus (Chakra). Behold how Shiva becomes the destroyer of demons with His Trident (Trishula)."

अर्थ: "जसे विष्णू चक्राने आणि शिव त्रिशुळाने असुरांचा नाश करतात..."

Ovi 237: इंद्र वज्रायुध धरिता । दैत्यगिरी विभांडी तत्त्वता । तैसे ब्राह्मण दूर्वा धरिता । पापदुरिते पराभवती ॥ २३७ ॥

Transliteration: Indra vajrayudha dharita | Daityagiri vibhandi tattvata | Taise brahmana durva dharita | Papadurite parabhavati || 237 ||

Meaning: "As Indra shatters mountains of demons with the Thunderbolt (Vajra), so do sins and miseries get defeated when a Brahmin holds the Durva."

अर्थ: "...तसेच ब्राह्मण हातातील दूर्वेने (दर्भाने) पापांचा नाश करतो."

Ovi 238: जैसे तृणाचे बणवीसी । अग्निस्पर्श होता नाशी । तेवी आलिया पापराशि । दर्भस्पर्शै जळती देखा ॥ २३८ ॥

Transliteration: Jaise trunache banavisi | Agnisparsha hota nashi | Tevi aliya paparashi | Darbhasparshai jalti dekha || 238 ||

Meaning: "As a haystack is destroyed by the touch of fire, so are heaps of sins burnt by the touch of Darbha grass."

अर्थ: "जसा गवताचा ढिगारा अग्नीने जळतो, तशी पापांची रास दर्भाच्या स्पर्शाने जळून जाते."

Ovi 239: ब्रह्मयज्ञ जपसमयी । ग्रंथि बांधावी कुशाग्री । वर्तुळाकार भोजनसमयी । धरावी ब्राह्मणे भक्तीने ॥ २३९ ॥

Transliteration: Brahmayajna japasamayi | Granthi bandhavi kushagri | Vartulakara bhojanasamayi | Dharavi brahmane bhaktine || 239 ||

Meaning: "During Brahma-yajna or Japa, tie a knot at the tip of the Kusha. During meals, a Brahmin should devoutly hold it in a circular form."

अर्थ: "जप करताना दर्भाला गाठ बांधावी आणि जेवताना ती वर्तुळाकार करून धरावी."

Ovi 240: कर्म आचरता दूर्वैसी । ग्रंथि बांधावी परियेसी । अग्निस्पर्श कर्पूराशी । पाप नाशी येणेपरी ॥ २४० ॥

Transliteration: Karma acharta durvaisi | Granthi bandhavi pariyesi | Agnisparsha karpurashi | Papa nashi yenepari || 240 ||

Meaning: "While performing rituals with Durva, tie a knot. Just as fire consumes camphor, sins are destroyed in this manner."

अर्थ: "धार्मिक कर्मे करताना दर्भाला गाठ बांधून केल्यास सर्व पापे नष्ट होतात."

Ovi 241: एकादशांगुल प्रादेशमात्र । द्विदल असावे पवित्र । नित्य-कर्मासी हेच पवित्र । द्विदल जाणा मुख्य असे ॥ २४१ ॥

Transliteration: Ekadashangula pradeshmatra | Dwidala asave pavitra | Nitya-karmasi hecha pavitra | Dwidala jana mukhya ase || 241 ||

Meaning: "It should be eleven fingers long (Pradesha-matra) and have two blades (Dwidala). For daily rituals, this two-bladed grass is the primary holy one."

अर्थ: "नित्य कर्मासाठी ११ बोटे लांबीचे आणि दोन दले (पाते) असलेले पवित्र दर्भ वापरावेत."

Ovi 242: जपहोमादि दानासी । स्वाध्याय पितृकर्मासी । सुवर्णरजतमुद्रिकेसी । कुशावेगळे न करावे ॥ २४२ ॥

Transliteration: Japahomadi danasi | Swadhyaya pitrukarmasi | Suvarnarajatamudrikesi | Kushavegale na karave || 242 ||

Meaning: "Japa, Homa, Charity, Swadhyaya, and ancestral rites should not be done without a gold or silver ring or without the Kusha (Pavitri)."

अर्थ: "जप, होम, दान, स्वाध्याय आणि पितृकर्म हे विधी दर्भाच्या अंगठीशिवाय (पवित्री) किंवा हातातील सोन्या-चांदीच्या अंगठीवाचून करू नयेत."

Ovi 243: देवपितृकर्मासी देख । रजत करावे सुवर्णयुक्त । तर्जनीस्थानी रौप्यमुद्रिका । सुवर्ण धरावे अनामिकेसी ॥ २४३ ॥

Transliteration: Devapitrukarmasi dekha | Rajata karave suvarnayukta | Tarjanishthani raupyamudrika | Suvarna dharave anamikesi || 243 ||

Meaning: "For divine and ancestral rites, use silver and gold. A silver ring on the forefinger and gold on the ring finger."

अर्थ: "देवकार्यात चांदी आणि सोन्याचा वापर करावा. तर्जनीमध्ये चांदीची आणि अनामिकेमध्ये सोन्याची अंगठी धारण करावी."

Ovi 244: मुद्रिका असावी खड्‍गपात्री । कनिष्ठिकांगुली पवित्री । ग्राह्य नव्हे जीवंतपित्री । तर्जनांगुली मुद्रिका ॥ २४४ ॥

Transliteration: Mudrika asavi khadgapatri | Kanishthikanguli pavitri | Grahya navhe jivantapitri | Tarjananguli mudrika || 244 ||

Meaning: "The ring should be shaped like a sword-vessel; the Kusha-pavitri on the little finger. One whose father is alive should not wear a ring on the forefinger."

अर्थ: "करंगळीत पवित्र दर्भ असावेत. ज्याचे वडील जिवंत आहेत, त्याने तर्जनीमध्ये मुद्रिका घालू नये."

Ovi 245: योगपट उत्तरी देखा । तर्जनीस्थानी रौप्यमुद्रिका । पायी न घालाव्या पादुका । गयाश्राद्ध न करावे ॥ २४५ ॥

Transliteration: Yogapata uttari dekha | Tarjanishthani raupyamudrika | Payi na ghalavya paduka | Gayashraddha na karave || 245 ||

Meaning: "Wear the Yogapatta or upper cloth; use a silver ring on the forefinger. Do not wear footwear; Gaya-shraddha should not be performed (in certain conditions mentioned)."

अर्थ: "काही विशिष्ट विधी करताना तर्जनीमध्ये चांदीची मुद्रिका असावी. विधीवेळी पादुका घालू नयेत."

Ovi 246: नवर‍त्‍न मुद्रिका ज्याचे हाती । पापे त्यासी न लागती । एखादे रत्‍न असता हाती । मुद्रिका पवित्र ब्राह्मणासी ॥ २४६ ॥

Transliteration: Navaratna mudrika jyache hati | Pape tyasi na lagati | Ekhade ratna asata hati | Mudrika pavitra brahmanasi || 246 ||

Meaning: "Sins do not touch him who wears a nine-gem (Navaratna) ring. For a Brahmin, a ring with even one gem is considered holy."

अर्थ: "ज्याच्या हातात नवरत्नांची अंगठी असते, त्याला पापे लागत नाहीत. ब्राह्मणासाठी हातात किमान एक रत्न असणे पवित्र मानले जाते."

Ovi 247: प्रातःसंध्येच विधान । सांगेन ऐका ऋषिजन । नक्षत्र असतांचि प्रारंभून । अर्घ्य सूर्योदयी द्यावे ॥ २४७ ॥

Transliteration: Pratahsandhyecha vidhana | Sangena aika rushijana | Nakshatra astanchi prarambhuna | Arghya suryodayi dhyave || 247 ||

Meaning: "O Sages, I will explain the morning Sandhya ritual. Start while the stars are still visible and offer Arghya (water oblation) at sunrise."

अर्थ: "प्रात:संध्येचा विधी आकाशात तारे असताना सुरू करावा आणि सूर्य उगवताना अर्घ्य द्यावे."

Ovi 248: सूर्योदय होय तव । जप करीत उभे असावे । उदयसमयी अर्घ्य द्यावे । तत्पूर्वी देणे सर्व व्यर्थ ॥ २४८ ॥

Transliteration: Suryodaya hoya tava | Japa karita ubhe asave | Udayasamayi arghya dhyave | Tatpurvi dene sarva vyartha || 248 ||

Meaning: "Stand performing Japa until sunrise. Offer Arghya only at the time of rising; offering it before that is entirely futile."

अर्थ: "सूर्योदयापर्यंत गायत्री मंत्राचा जप करत उभे राहावे. सूर्य उगवतानाच अर्घ्य द्यावे, त्यापूर्वी दिलेले अर्घ्य व्यर्थ ठरते."

Ovi 249: ऋषि पुसती पराशरासी । संध्या करावया विधि कैसी । विस्तारोनि आम्हांसी । सांगावे जी स्वामिया ॥ २४९ ॥

Transliteration: Rushi pusati Parasharasi | Sandhya karavaya vidhi kaisi | Vistaroni amhansi | Sangave jee swamiya || 249 ||

Meaning: "The sages asked Parashara, 'O Master, what is the procedure for performing Sandhya? Please explain it to us in detail.'"

अर्थ: "ऋषींनी पराशरांना विचारले, स्वामी, संध्येचा संपूर्ण विधी आम्हाला विस्ताराने सांगा."

Ovi 250: श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी । सांगेन संध्याविधिसी । ऐका तुम्ही तत्परेसी । पराशरस्मृतीसी असे ॥ २५० ॥

Transliteration: Shriguru mhanti brahmanasi | Sangena sandhyavidhisi | Aika tumhi tatparesi | Parasharasmrutisi ase || 250 ||

Meaning: "Shriguru said to the Brahmin, 'I will tell you the Sandhya ritual. Listen with full attention; it is according to the Parashara Smriti.'"

अर्थ: "श्रीगुरु ब्राह्मणाला म्हणाले, मी तुला पराशर स्मृतीमधील संध्येचा विधी सांगतो, लक्ष देऊन ऐक."

Ovi 251: गायत्रीमंत्र जप करिता । शिखा बांधावी तत्त्वता । आसन घालावे निरुता । दर्भपाणि होउनी ॥ २५१ ॥

Transliteration: Gayatrimantra japa karita | Shikha bandhavi tattvata | Asana ghalave niruta | Darbhapani houni || 251 ||

Meaning: "While chanting the Gayatri mantra, one must tie the tuft of hair (Shikha), sit on a proper seat (Asana), and hold Darbha grass in the hands."

अर्थ: "गायत्री जप करण्यापूर्वी शिखा बांधावी, व्यवस्थित आसन घालावे आणि हातात दर्भ धरावेत."

Ovi 252: देवतीर्थे द्विराचमन । विष्णुनाम स्मरोन । प्राणायाम विस्तारोन । न्यासपूर्वक करावे ॥ २५२ ॥

Transliteration: Devatirthe dwirachamana | Vishnunama smarona | Pranayama vistaraona | Nyasapurvaka karave || 252 ||

Meaning: "Perform Achamana twice using the Deva-tirtha, remember Lord Vishnu's name, and then perform detailed Pranayama along with Nyasa (ritual touching of body parts)."

अर्थ: "दोनदा आचमन करावे, विष्णूचे स्मरण करावे आणि त्यानंतर न्यास व प्राणायाम करावा."

Ovi 253: प्रणवाचा परब्रह्म ऋषि । गायत्री नाम छंदासी । परमात्मा देवता परियेसी । म्हणा प्राणायामे विनियोगः ॥ २५३ ॥

Transliteration: Pranavacha Parabrahma rushi | Gayatri nama chandasi | Paramatma devata pariyesi | Mhana pranayame viniyogah || 253 ||

Meaning: "For the Pranava (Om), the Sage is Parabrahma, the meter is Gayatri, and the Deity is Paramatma. Recite this as the 'Pranayama Viniyoga'."

अर्थ: "प्राणायामाचा संकल्प करताना ॐ चा ऋषी परब्रह्म, छंद गायत्री आणि देवता परमात्मा आहे असे म्हणावे."

Ovi 254: ॐ व्याह्रति सत्यज्ञानिया । नाभि ह्रदय मूर्ध्नी स्पर्शावया । व्याह्रति सप्त अतिशया । प्रत्येक देवता ऋषि सांगेन ॥ २५४ ॥

Transliteration: Om vyahruti satyajnaniya | Nabhi hrudaya murdhni sparshavaya | Vyahruti sapta atishaya | Pratyeka devata rushi sangena || 254 ||

Meaning: "Touch the navel, heart, and head while reciting the seven Vyahrutis. I shall describe the specific Deity and Sage for each of these seven Vyahrutis."

अर्थ: "सात व्याहृतींचे उच्चार करत नाभी, हृदय आणि मस्तकाला स्पर्श करावा."

Ovi 255: व्याह्रति सप्तस्थानासी । ऐका असे प्रजापति ऋषि । प्रत्येक देवता परियेसी । सप्त नामे देवांची ॥ २५५ ॥

Transliteration: Vyahruti saptasthanasi | Aika ase Prajapati rushi | Pratyeka devata pariyesi | Sapta name devanchi || 255 ||

Meaning: "For the seven Vyahrutis, Prajapati is the Sage. Listen to the names of the seven Deities corresponding to each."

अर्थ: "सात व्याहृतींचे ऋषी 'प्रजापती' आहेत आणि त्यांच्या सात स्वतंत्र देवता आहेत."

Ovi 256: अग्निर्वायु गुरुः सूर्य । वरुणेंद्र विश्वदेव । सप्त व्याह्रति सप्त देव । छंद सप्त सांगेन ॥ २५६ ॥

Transliteration: Agnirvayu guruh surya | Varunendra vishwadeva | Sapta vyahruti sapta deva | Chanda sapta sangena || 256 ||

Meaning: "Agni, Vayu, Guru (Brihaspati), Surya, Varuna, Indra, and Vishwadeva are the seven Deities. Now I will tell you the seven meters (Chhandas)."

अर्थ: "अग्नी, वायू, गुरु, सूर्य, वरुण, इंद्र आणि विश्वेदेव या सात देवतांचे स्मरण करावे."

Ovi 257: गायत्री आणि उष्णिका । अनुष्टुपबृहती पंक्ति पंचम ऐका । त्रिष्टुपजगती छंद विशेखा । प्राणायामे विनियोगः ॥ २५७ ॥

Transliteration: Gayatri ani ushnika | Anushtup bruhati pankti panchama aika | Trishtup jagati chanda vishekha | Prananyame viniyogah || 257 ||

Meaning: "Gayatri, Ushnik, Anushtup, Bruhati, Pankti (the fifth), Trishtup, and Jagati are the meters for the Pranayama Viniyoga."

अर्थ: "प्राणायामासाठी गायत्रीपासून जगतीपर्यंतच्या सात छंदांचा विनियोग करावा."

Ovi 258: ॐ भूः पादन्यास । ॐ भुवः जानु स्वः गुह्य । ॐ महः नाभि स्थान स्पर्शा । जनो ह्रदय तपो कंठ ॥ २५८ ॥

Transliteration: Om bhuh padanyasa | Om bhuvah janu swah guhya | Om mahah nabhi sthana sparsha | Jano hrudaya tapo kantha || 258 ||

Meaning: "Perform Nyasa: 'Bhuh' on the feet, 'Bhuvah' on the knees, 'Swah' on the private parts, 'Mahah' on the navel, 'Janah' on the heart, and 'Tapah' on the throat."

अर्थ: "शरीरावर न्यास करावा: भू: - पाय, भुव: - गुडघे, स्व: - गुह्येंद्रिय, मह: - नाभी, जन: - हृदय, तप: - कंठ."

Ovi 259: ॐ भू र्ह्रदयाय नम इति । ॐ भुवः शिरसे स्वाहेति । ॐ स्वः शिखायै वषडिति । ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं कवचाय हुं ॥ २५९ ॥ 

Transliteration: Om bhu hrudayaya namah iti | Om bhuvah shirase swaheti | Om swah shikhayai vashaditi | Om tatsaviturvarenyam kavachaya hum || 259 ||

Meaning: "Recite 'Om Bhu' for the heart with 'Namah', 'Om Bhuvah' for the head with 'Swaha', 'Om Swah' for the Shikha with 'Vashat', and the first part of Gayatri for the armor (Kavacha) with 'Hum'."

अर्थ: "हृदय, शिर आणि शिखेवर 'नम:', 'स्वाहा' आणि 'वषट्' मंत्रांनी न्यास करावा."

Ovi 260: ॐ भर्गोदेवस्य धीमहि नेत्रत्रयाय वोषट्‍ । धियोयोनः प्रचोदयात् अस्त्राय फट्‍ । ॐ भूर्भु०इति दिग्बंधः । ऐसे षडंग करावे ॥ २६० ॥

Transliteration: Om bhargodevasya dhimahi netratrayaya vaushat | Dhiyoyonah prachodayat astraya phat | Om bhurbhu... iti digbandhah | Aise shadanga karave || 260 ||

Meaning: "Say 'Vaushat' for the three eyes and 'Phat' for the weapon (Astra). Perform 'Digbandha' (locking directions); thus complete the Shadanga Nyasa."

अर्थ: "डोळ्यांना 'वोषट्' आणि अस्त्रासाठी 'फट्' म्हणून न्यास करावा. याला 'षडंग न्यास' म्हणतात."

Ovi 261: प्राणायामे विनियोगः म्हणुनि । आपोस्तन स्पर्शोनि । ज्योतिर्नेत्रस्पर्शस्थानी । रसो जिव्हामृतललाटे ॥ २६१ ॥

Transliteration: Prananyame viniyogah mhanuni | Apostana sparshoni | Jyotirnetrasparshasthani | Raso jivhamrutalalate || 261 ||

Meaning: "By saying 'Pranayama Viniyoga', touch the chest (Apo), eyes (Jyoti), tongue (Rasa), and forehead (Amruta) while meditating on the Deities."

अर्थ: "प्राणायाम करताना स्तन, नेत्र, जिव्हा आणि ललाटाला स्पर्श करून देवतांचे ध्यान करावे."

Ovi 262: प्राणायाम करावयासी । प्रजापति म्हणती ऋषि । देवतानामे परियेसी । ब्रह्माग्निवायु सूर्य असे ॥ २६२ ॥

Transliteration: Prananyama karavayasi | Prajapati mhananti rushi | Devataname pariyesi | Brahmagnivayu surya ase || 262 ||

Meaning: "The Sage for Pranayama is Prajapati. The Deities are Brahma, Agni, Vayu, and Surya."

अर्थ: "प्राणायामाचे ऋषी प्रजापती असून ब्रह्मा, अग्नी, वायू आणि सूर्य या देवता आहेत."

Ovi 263: ब्रह्मभूर्भुवःस्वः म्हणुनि । प्राणायाम करा तिन्ही । त्रिपदा गायत्री जप कोणी । जपणारासी सर्व सिद्धि ॥ २६३ ॥

Transliteration: Brahmabhurbhuvahswah mhanuni | Prananyama kara tinhi | Tripada gayatri japa koni | Japanarasi sarva siddhi || 263 ||

Meaning: "Perform three Pranayamas reciting 'Om Bhurbhuvahswah'. Whoever chants the three-footed Gayatri attains all spiritual powers (Siddhis)."

अर्थ: "'ॐ भूर्भुव: स्व:' म्हणत तीन प्राणायाम करावेत. गायत्री जपाने सर्व सिद्धी प्राप्त होतात."

Ovi 264: गायत्रीची अधिदेवता । ब्रह्माग्निवायु सविता । ऋषि ब्रह्मा असे ख्याता । सप्त लोकन्यास सांगेन ॥ २६४ ॥

Transliteration: Gayatrichi adhidevata | Brahmagnivayu savita | Rushi Brahma ase khyata | Sapta lokanyasa sangena || 264 ||

Meaning: "The presiding Deities of Gayatri are Brahma, Agni, Vayu, and Savita (Sun). The famous Sage is Brahma. Now I will tell you about the Nyasa of the seven worlds (Loka-nyasa)."

अर्थ: "गायत्रीची अधिदेवता ब्रह्मा, अग्नी, वायू आणि सूर्य असून ऋषी ब्रह्मा आहेत."

Ovi 265: पादन्यास भुर्लोक । भुवः जानु अतिविशेख । स्वः गुह्य असे लोक । नाभिन्यास महर्लोक ॥ २६५ ॥

Transliteration: Padanyasa bhurloka | Bhuvah janu ativishekha | Swah guhya ase loka | Nabhinyasa maharloka || 265 ||

Meaning: "Bhurloka on the feet, Bhuvahloka on the knees, Swahloka on the private parts, and Maharloka on the navel."

अर्थ: "पायांना भूलोक, गुडघ्यांना भुव:लोक, गुह्येंद्रियाला स्व:लोक आणि नाभीला महर्लोक मानावे."

Ovi 266: जनो ह्रदय तपो ग्रीवे । भ्रुवोर्ललाटे सत्यलोक म्हणावे । ऐसे शिरस्थान बरवे । सत्यलोक म्हणती तयासी ॥ २६६ ॥

Transliteration: Jano hrudaya tapo grive | Bhruvorlalate satyaloka mhanave | Aise shirasthana barave | Satyaloka mhanti tayasi || 266 ||

Meaning: "Janaloka on the heart, Tapaloka on the neck, and Satyaloka on the forehead/head. The head area is indeed the Satyaloka."

अर्थ: "हृदयाला जनलोक, कंठाला तपलोक आणि कपाळाला सत्यलोक मानून न्यास करावा."

Ovi 267: गायत्रीची प्रार्थना करूनि । प्राणायाम करा विधींनी । ब्रह्मचारी गृहस्थानी । पंचांगुली धरा परमेष्ठी ॥ २६७ ॥

Transliteration: Gayatrichi prarthana karuni | Prananyama kara vidhinni | Brahmachari gruhasthanni | Panchanguli dhara parameshti || 267 ||

Meaning: "After praying to Gayatri, perform Pranayama according to the rules. Brahmacharis and householders should hold the nose with all five fingers."

अर्थ: "गायत्रीची प्रार्थना करून ब्रह्मचारी आणि गृहस्थांनी पाचही बोटांनी नाक धरून प्राणायाम करावा."

Ovi 268: वानप्रस्थ संन्यासी यती । अनामिकाकनिष्ठिकांगुष्ठेसी । ओंकारादि वायुपूरकेसी । दक्षिणनासापुटे चढवावे ॥ २६८ ॥

Transliteration: Vanaprastha sanyasi yati | Anamikakanishthikangushtesi | Omkaradi vayupurakesi | Dakshinnasapute chadhavave || 268 ||

Meaning: "Ascetics and Sanyasis should use the ring finger, little finger, and thumb. Inhale (Puraka) while chanting Om through the right nostril."

अर्थ: "संन्याशांनी अंगठा, अनामिका आणि करंगळीने उजव्या नाकपुडीने श्वास घ्यावा."

Ovi 269: वामनासापुटी विसर्जोनि । करा प्राणायाम तिन्ही । येणेचि विधी करा मुनि । त्रिकालसंध्या कर्मै ॥ २६९ ॥

Transliteration: Vamanasaputi visarjoni | Kara prananyama tinhi | Yeneci vidhi kara muni | Trikalasandhya karmai || 269 ||

Meaning: "Exhale through the left nostril. Perform three Pranayamas thus. O Sages, perform the three-time Sandhya rituals in this manner."

अर्थ: "डाव्या नाकपुडीने श्वास सोडावा. अशा प्रकारे तीन प्राणायाम करून त्रिकाल संध्या करावी."

Ovi 270: आता करावे मार्जनेसी । सांगेन ऐका समस्त ऋषि । जैसे अति स्मृतिचंद्रिकेसी । तेणे विधी सांगतो ॥ २७० ॥

Transliteration: Ata karave marjanesi | Sangena aika samasta rushi | Jaise ati smrutichandrikesi | Tene vidhi sangato || 270 ||

Meaning: "Now I will describe the cleansing ritual (Marjana), O Sages, according to the procedures mentioned in the Smriti-chandrika."

अर्थ: "आता 'मार्जन' विधी (शरीरावर पाणी शिंपडणे) कसा करावा, ते सांगतो."

Ovi 271: आपोहिष्ठेति सूक्तेसी । सिंधुद्वीप ऋषि गायत्री छंदेसी । आपोदेवता मार्जनासी । हा म्हणावा विनियोग ॥ २७१ ॥

Transliteration: Apohishtheti suktesi | Sindhudwipa rushi gayatri chandesi | Apodevata marjanasi | Ha mhanava viniyoga || 271 ||

Meaning: "For the 'Apohishtha' hymn, the Sage is Sindhudwipa, the meter is Gayatri, and the Deity is Apo (Water). This is the Viniyoga for Marjana."

अर्थ: "'आपोहिष्ठा' सूक्ताचा विनियोग करून सिंधूद्विप ऋषींचे स्मरण करावे."

Ovi 272: येणे मंत्रे म्हणोन । कुशपवित्रे करा मार्जन । यस्य क्षयाय मंत्रे जाण । आपुले पाद प्रोक्षावे ॥ २७२ ॥

Transliteration: Yene mantre mhanona | Kushapavitre kara marjana | Yasya kshayaya mantre jana | Apule pada prokshave || 272 ||

Meaning: "Reciting these mantras, perform Marjana with Kusha grass. With the mantra 'Yasya kshayaya', sprinkle water on your feet."

अर्थ: "दर्भाने अंगावर पाणी शिंपडावे आणि 'यस्य क्षयाय' मंत्राने पायावर प्रोक्षण करावे."

Ovi 273: आपोजनयथा मंत्रेसी । प्रोक्षावे आपुल्या शिरसी । सूर्यश्चेति मंत्रेसी । उदक प्राशन करावे ॥ २७३ ॥

Transliteration: Apojanayatha mantresi | Prokshave apulya shirasi | Suryashcheti mantresi | Udaka prashana karave || 273 ||

Meaning: "Sprinkle water on the head with 'Apojanayatha'. Perform water-sipping (Achamana/Prashana) with the 'Suryashcha' mantra."

अर्थ: "'आपोजनयथा' मंत्राने डोक्यावर आणि 'सूर्यश्च' मंत्राने आचमन करावे."

Ovi 274: हिरण्यवर्णसूक्तेसी । मार्जन करावे परियेसी । द्रुपदादिवेति मंत्रेसी । घ्राणोनि उदक सोडावे ॥ २७४ ॥ 

Transliteration: Hiranyavarnasuptesi | Marjana karave pariyesi | Drupadadiveti mantresi | Ghranoni udaka sodave || 274 ||

Meaning: "Perform Marjana with the 'Hiranyavarna' hymn. Smell the water while reciting the 'Drupadadiva' mantra and then release it."

अर्थ: "हिरण्यवर्णसूक्तेसी मार्जन करून पाण्याचा वास घेऊन ते डाव्या बाजूला सोडावे."

Ovi 275: आचमने करोनि दोन । मार्जनविधान सांगेन । वामहस्ती पात्र धरून । मार्जन करा विशेषी ॥ २७५ ॥

Transliteration: Achamane karoni dona | Marjanavidhana sangena | Vamahasti patra dharuna | Marjana kara visheshi || 275 ||

Meaning: "After performing Achamana twice, I will tell the Marjana procedure: hold the water vessel in the left hand and perform Marjana specifically."

अर्थ: "दोन आचमने करून, डाव्या हातात पाण्याचे पात्र धरून मार्जन करावे."

Ovi 276: औदुंबर सुवर्ण रजत । काष्ठाचेही असे पवित्र । ऐसे असे निर्मळ पात्र । वामहस्ती उदक बरवे ॥ २७६ ॥

Transliteration: Audumbara suvarna rajata | Kashthachehi ase pavitra | Aise ase nirmala patra | Vamahasti udaka barave || 276 ||

Meaning: "Vessels made of copper, gold, silver, or even wood are considered holy. Such a clean vessel should be held in the left hand."

अर्थ: "तांबे, सोने, चांदी किंवा लाकडाचे पात्र मार्जनासाठी पवित्र मानले जाते."

Ovi 277: मृण्मय अथवा द्विमुख पात्र । भिन्न पात्र ते जाण अपवित्र । ते अग्राह्य देवपितरा । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ २७७ ॥

Transliteration: Mrunmaya athava dwimukha patra | Bhinna patra te jana apavitra | Te agrahya devapitara | Shriguru mhananti brahmanasi || 277 ||

Meaning: "Clay vessels or those with two spouts/openings are impure and broken vessels are also impure. These are unacceptable for Gods and ancestors, said Shriguru to the Brahmin."

अर्थ: "मातीचे किंवा दोन तोंडे असलेले पात्र अपवित्र असून ते देवकार्यात वापरू नये."

Ovi 278: मार्जनसंख्या सांगेन ऐका । शिरसी अष्ट पादे नवका । यस्य क्षयाय स्नान भुमिका । येणेपरी मार्जन ॥ २७८ ॥

Transliteration: Marjanasankhya sangena aika | Shirasi ashta pade navaka | Yasya kshayaya snana bhumika | Yenepari marjana || 278 ||

Meaning: "Listen to the number of times for Marjana: eight times on the head and nine times on the feet, following the sequence of the 'Yasya kshayaya' ritual."

अर्थ: "डोक्यावर ८ वेळा आणि पायावर ९ वेळा मार्जन करावे."

Ovi 279: आपः पुनन्तु मंत्रेसी । प्राशनोदक माध्याह्नेसी । अग्निश्चेति मंत्रेसी । सायंसंध्या करावी ॥ २७९ ॥

Transliteration: Apah punantu mantresi | Prashanodaka madhyahnesi | Agnishcheti mantresi | Sayansandhya karavi || 279 ||

Meaning: "Perform water-sipping (Prashana) at noon with 'Apah punantu'. Perform the evening Sandhya with the 'Agnishcha' mantra."

अर्थ: "दुपारी 'आप: पुनन्तु' आणि संध्याकाळी 'अग्निश्च' मंत्राने आचमन करावे."

Ovi 280: प्राशनांती तुम्ही ऐका । द्विराचमन करा निका । आघ्राण करुनी सांडिजे ऐका । एक आचमन करावे ॥ २८० ॥

Transliteration: Prashananti tumhi aika | Dwirachamana kara nika | Aghrana karuni sandije aika | Eka achamana karave || 280 ||

Meaning: "After Prashana, perform Achamana twice perfectly. Smell the water and discard it, then perform one more Achamana."

अर्थ: "पाणी प्राशन केल्यावर दोनदा आचमन करावे आणि पाण्याचा वास घेऊन पुन्हा एक आचमन करावे."

Ovi 281: अर्घ्य द्यावयाचे विधान । सांगेन ऐका ऋषिजन । गोश्रृंगाइतुके आकारोन । अर्घ्य द्यावे मनोभावे ॥ २८१ ॥

Transliteration: Arghya dhyavayache vidhana | Sangena aika rushijana | Goshhrungaituke akaraona | Arghya dhyave manobhave || 281 ||

Meaning: "Listen O Sages to the procedure for offering Arghya. Join your hands in the shape of a cow's horn and offer Arghya with devotion."

अर्थ: "अर्घ्य देताना दोन्ही हात गाईच्या शिंगासारख्या आकारात जोडून पाणी सोडावे."

Ovi 282: गायत्रीमंत्र जपोनि । सायंप्रातर्द्यावी तिन्ही । हंसःशुचिषेति माध्याह्नी । अर्घ्य द्यावे अवधारा ॥ २८२ ॥

Transliteration: Gayatrimantra japoni | Sayanpratardyavi tinhi | Hamsah-shuchisheti madhyahni | Arghya dhyave avadhara || 282 ||

Meaning: "Offer three Arghyas in the morning and evening with the Gayatri mantra. Offer Arghya at noon with 'Hamsah-shuchishat'; understand this rule."

अर्थ: "सकाळी व संध्याकाळी गायत्री मंत्राने ३ अर्घ्ये आणि दुपारी 'हंस: शुचिषत्' मंत्राने अर्घ्य द्यावे."

Ovi 283: प्रातर्माध्याह्नी उभे बरवे । सायं अर्घ्य बैसोनि द्यावे । आचमन त्रिवारी करावे । करी प्रदक्षिणा असावादित्य ॥ २८३ ॥

Transliteration: Pratarmadhyahni ubhe barave | Sayan arghya baisoni dhyave | Achamana trivari karave | Kari pradakshina asavaditya || 283 ||

Meaning: "In the morning and noon, stand while offering Arghya; in the evening, sit. Perform Achamana three times and revolve (Pradakshina) saying 'Asavadityo Brahma'."

अर्थ: "सकाळी व दुपारी उभे राहून, संध्याकाळी बसून अर्घ्य द्यावे व स्वतःभोवती प्रदक्षिणा घालावी."

Ovi 284: अर्घ्य द्यावयाचे कारण । सांगेन कथा विस्तारोन । राक्षस मंदेह दारुण । तीस कोटि आहेती देखा ॥ २८४ ॥

Transliteration: Arghya dhyavayache karana | Sangena katha vistaraon | Rakshasa mandeha daruna | Teesa koti aheti dekha || 284 ||

Meaning: "I will tell you the reason for offering Arghya in detail. There are thirty crore fierce demons named 'Mandeha'."

अर्थ: "अर्घ्य का द्यावे याची कथा: 'मंदेह' नावाचे ३० कोटी राक्षस सूर्याशी युद्ध करतात."

Ovi 285: सूर्यासवे युद्धासी । नित्य येतीपरियेसी । संदेह पडे देवांसी । सूर्या होईल अपजय ॥ २८५ ॥

Transliteration: Suryasave yuddhasi | Nitya yetipariesi | Sandeha pade devansi | Surya hoila apajaya || 285 ||

Meaning: "They come daily to battle the Sun. The Gods were in doubt, fearing that the Sun might suffer defeat."

अर्थ: "या राक्षसांमुळे सूर्याचा पराभव होईल अशी भीती देवांना वाटू लागली."

Ovi 286: अपजय येता सूर्यासी । उदयास्तमान न होय परियेसी । कर्मै न चालती ब्राह्मणांसी । स्वाहास्वधाकार न चाले ॥ २८६ ॥

Transliteration: Apajaya yeta suryasi | Udayastamana na hoya pariesi | Karmai na chalti brahmanansi | Swahaswadhakara na chale || 286 ||

Meaning: "If the Sun were defeated, sunrise and sunset would cease. The rituals of Brahmins would stop, and the chants of Swaha and Swadha would not be heard."

अर्थ: "जर सूर्य पराभूत झाला, तर सृष्टीचे नियम थांबतील आणि धार्मिक कर्मे होणार नाहीत."

Ovi 287: स्वाहास्वधाकार रहाती । समस्त देवांस उपवास होती । सृष्टि राहिली न होय उत्पत्ति । म्हणोनि उपाय रचियेला ॥ २८७ ॥

Transliteration: Swahaswadhakara rahati | Samasta devansa upavasa hoti | Srushti rahili na hoya utpatti | Mhanoni upaya rachiyela || 287 ||

Meaning: "If Swaha and Swadha offerings stop, all Gods would fast. Creation would halt and no new life would begin. Therefore, this remedy was devised."

अर्थ: "देवांना यज्ञभाग मिळणार नाही आणि सृष्टी नष्ट होईल, म्हणून अर्घ्य देण्याचा उपाय शोधला."

Ovi 288: याचि कारणे अर्घ्य देती । तीचि वज्रायुधे होती । जावोनि दैत्यांसी लागती । पराभविती प्रतिदिवसी ॥ २८८ ॥

Transliteration: Yachi karane arghya deti | Tichi vajrayudhe hoti | Javoni daityansi lagati | Parabhaviti pratidivasi || 288 ||

Meaning: "For this reason, they offer Arghya; these water oblations turn into thunderbolts (Vajra). They strike the demons and defeat them every single day."

अर्थ: "ब्राह्मणांनी दिलेले अर्घ्य हे 'वज्र' बनून राक्षसांना लागते आणि त्यांचा नाश करते."

Ovi 289: दैत्य असती ब्रह्मवंश । त्यांसी वधिलिया घडती दोष । प्रदक्षिणा करिता होय नाश । असावादित्य म्हणोनिया ॥ २८९ ॥

Transliteration: Daitya asati brahmavansha | Tyansi vadhiliya ghadati dosha | Pradakshina karita hoya nasha | Asavaditya mhanoniya || 289 ||

Meaning: "Those demons are of Brahmin lineage; killing them directly would incur sin. By performing Pradakshina and saying 'Asavaditya', the sin is destroyed."

अर्थ: "हे दैत्य ब्रह्मवंशी असल्याने त्यांना मारल्याचा दोष लागू नये, म्हणून प्रदक्षिणा घालून 'असावादित्य' म्हणावे."

Ovi 290: ब्रह्महत्येचिया पातकासी । भूमिप्रदक्षिणा दोष नाशी । चार पावले फिरता कैसी । भूमिप्रदक्षिणा पुण्य असे ॥ २९० ॥

Transliteration: Brahmahatyechiya patakasi | Bhumipradakshina dosha nashi | Chara pavale phirta kaisi | Bhumipradakshina punya ase || 290 ||

Meaning: "The sin of killing a Brahmin is destroyed by circumambulating the Earth. Walking four steps thus brings the merit of revolving around the Earth."

अर्थ: "संध्येच्या वेळी घातलेली प्रदक्षिणा ही पृथ्वीप्रदक्षिणेइतकी पुण्यकारक असते."

Ovi 291: संध्या करावयाचे स्थान । सांगेन ऐका फलविधान । घरी करिता प्रतिदिन । एकचि फळ अवधारा ॥ २९१ ॥

Transliteration: Sandhya karavayache sthana | Sangena aika phalavidhana | Ghari karita pratidina | Ekachi phala avadhara || 291 ||

Meaning: "Listen to the fruits of the place where Sandhya is performed. Performing it daily at home grants single (one-fold) merit."

अर्थ: "घरी संध्या केल्यास १ पट पुण्य मिळते."

Ovi 292: दश फळ ग्रामाबाहेर देखा । नदीस केलिया शताधिका । पुष्करतीरी सहस्त्र ऐका । गंगासुरनदी कोटिफल ॥ २९२ ॥

Transliteration: Dasha phala gramabahera dekha | Nadisa keliya shatadhika | Pushkaratiri sahasra aika | Gangasuranadi kotiphala || 292 ||

Meaning: "Ten-fold merit outside the village, hundred-fold at a river, thousand-fold at Pushkara-tirtha, and crore-fold at the celestial Ganga."

अर्थ: "गावाबाहेर १० पट, नदीकाठी १०० पट आणि गंगाकाठी कोटी पट फळ मिळते."

Ovi 293: सुरापान दिवा मैथुन । अनृतादि वाक्ये पापे जाण । संध्या बाहेर करिता क्षण । जळती दोष तात्काळी ॥ २९३ ॥

Transliteration: Surapana diva maithuna | Anrutadi vakye pape jana | Sandhya bahera karita kshana | Jalti dosha tatkali || 293 ||

Meaning: "Sins like drinking, daytime intercourse, and lying are burnt away instantly by performing Sandhya outdoors for even a moment."

अर्थ: "घराबाहेर संध्या केल्यास महापापेही नष्ट होतात."

Ovi 294: स्थाने असती जप करावयासी । विस्तारे सांगेन तुम्हासी । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी । एकचित्ते परियेसा ॥ २९४ ॥

Transliteration: Sthane asati japa karavayasi | Vistare sangena tumhasi | Shriguru mhanti brahmanasi | Ekachitte pariyesa || 294 ||

Meaning: "Shriguru told the Brahmin: 'Listen with a focused mind as I explain in detail the best places to perform Japa.'"

अर्थ: "जप करण्यासाठी कोणती स्थाने श्रेष्ठ आहेत, ते ऐका."

Ovi 295: जप केलिया घरी ऐका । एकचि फल असे देखा । बाहेर द्विगुणी फल अधिका । नदीतीरी त्रिगुण फल ॥ २९५ ॥

Transliteration: Japa keliya ghari aika | Ekachi phala ase dekha | Bahera dwiguni phala adhika | Naditiri triguna phala || 295 ||

Meaning: "Japa at home gives one-fold merit. Outside, it is double, and on a riverbank, it is three-fold."

अर्थ: "घरी जपाचे १ पट, बाहेर २ पट आणि नदीकाठी ३ पट फळ मिळते."

Ovi 296: गोस्थळ वृंदावन देखा । दशगुण फल अधिका । अग्निहोत्रस्थानी निका । शतगुणफल अधिक असे ॥ २९६ ॥

Transliteration: Gosthala vrindavana dekha | Dashaguna phala adhika | Agnihotrasthani nika | Shatagunaphala adhika ase || 296 ||

Meaning: "In a cowshed or Vrindavana, it is ten-fold. In the place of Agnihotra (sacred fire), it is a hundred-fold more."

अर्थ: "गोठ्यात १० पट आणि अग्निहोत्राच्या ठिकाणी १०० पट फळ मिळते."

Ovi 297: तीर्थदेवता सन्निधानी । सहस्त्रफल असे निर्गुणी । शतकोटि फल हरिसन्निधानी । ईश्वरसंनिधानी अनंत फल ॥ २९७ ॥

Transliteration: Tirthadevata sannidhani | Sahasraphala ase nirguni | Shatakoti phala harisannidhani | Ishwarasannidhani ananta phala || 297 ||

Meaning: "Near a holy shrine, it is thousand-fold. In the presence of Vishnu (Hari), it is a hundred crore-fold, and near Shiva (Ishwara), it is infinite."

अर्थ: "मंदिरात १००० पट, विष्णूपाशी १०० कोटी आणि शिवापाशी अनंत फळ मिळते."

Ovi 298: जप करिता आसनासी । विधिनिषेध आहे परियेसी । सांगेन ऐका तत्परेसी । पुण्य पाप बोलिले असे ॥ २९८ ॥

Transliteration: Japa karita asanasi | Vidhinishedha ahe pariyesi | Sangena aika tatparesi | Punya papa bolile ase || 298 ||

Meaning: "Listen carefully to the rules and prohibitions regarding the seat (Asana) used for Japa, as they involve merit and sin."

अर्थ: "जप करण्यासाठी कोणत्या आसनाचा वापर करावा, याचे नियम आहेत."

Ovi 299: काष्ठासनी बैसोनि जरी । जप करिता मनोहरी । दुःख भोगी निरंतरी । अभागी पुरुष तो होय ॥ २९९ ॥

Transliteration: Kashthasani baisoni jari | Japa karita manohari | Duhkha bhogi nirantari | Abhagi purusha to hoya || 299 ||

Meaning: "If one sits on a bare wooden seat and performs Japa, that unfortunate person suffers constant sorrow."

अर्थ: "नुसत्या लाकडी पाटावर बसून जप केल्यास दुःख प्राप्त होते."

Ovi 300: पल्लवशाखांसी बसता । सदा होय दुश्चिता । वस्त्रासनी दरिद्रता । पाषाणासनी व्याधि होय ॥ ३०० ॥

Transliteration: Pallavashakhansi basata | Sada hoya dushchita | Vastrasani daridrata | Pashanasani vyadhi hoya || 300 ||

Meaning: "Sitting on leaves or branches makes the mind anxious. Sitting on a cloth seat brings poverty, and on a stone seat, it causes diseases."

अर्थ: "पानांवर बसल्यास चित्त विचलित होते, कापडावर दरिद्रता येते आणि दगडावर व्याधी जडतात."

Ovi 301: भस्मासनी व्याधिनाश । कंबलासनी सुखसंतोष । कृष्णाजिनी ज्ञानप्रकाश । व्याघ्रचर्मी मोक्षश्री ॥ ३०१ ॥

Transliteration: Bhasmasani vyadhinasha | Kambalasani sukhasantosha | Krushnajini jnanaprakasha | Vyaghracharmy mokshashri || 301 ||

Meaning: "Sitting on a seat of sacred ash destroys diseases. A woolen blanket (Kambala) brings happiness. A black antelope skin (Krushnajina) brings the light of knowledge, and a tiger skin (Vyaghracharma) grants the glory of liberation."

अर्थ: "भस्मावर रोगनाश, घोंगडीवर सुख, मृगाजिनावर ज्ञान आणि व्याघ्रचर्मावर मोक्ष मिळतो."

Ovi 302: कुशासनी वशीकरण । सर्व रोगांचे उपहरण । पापे जाती पळोन । आयुःप्रज्ञा अधिक होय ॥ ३०२ ॥

Transliteration: Kushasani vashikarana | Sarva roganche upaharana | Pape jati palona | Ayuhprajna adhika hoya || 302 ||

Meaning: "A seat of Kusha grass grants the power of attraction (Vashikarana) and removes all diseases. Sins flee away, and both lifespan and wisdom increase."

अर्थ: "कुशासनावर वशीकरण शक्ती मिळते, रोग-पापे नष्ट होतात आणि आयुष्य वाढते."

Ovi 303: ओ इत्येक्षारकमंत्री । जपावा तुम्ही पवित्री । ध्यान करावे गायत्री । समस्त पापे हरती देखा ॥ ३०३ ॥

Transliteration: Om ityeksharakamantri | Japava tumhi pavitri | Dhyana karave Gayatri | Samasta pape harati dekha || 303 ||

Meaning: "Chant the single-syllable mantra 'Om' with purity. Meditate upon Mother Gayatri; behold, all sins are destroyed."

अर्थ: "'ॐ' जपून गायत्रीचे ध्यान करावे, त्याने सर्व पापे नष्ट होतात."

Ovi 304: गायत्रीचे स्वरूप आता । अभिवन असे वर्णिता । रक्तांगी वास रक्ता । हंस वाहन असे देखा ॥ ३०४ ॥

Transliteration: Gayatriche swarupa ata | Abhivana ase varnita | Raktangi vasa rakta | Hansa vahana ase dekha || 304 ||

Meaning: "Now the form of Gayatri is described as fresh and youthful. She has a red-complexioned body, wears red garments, and her vehicle is the Swan (Hansa)."

अर्थ: "गायत्रीचे स्वरूप: शरीर आणि वस्त्रे लाल असून, हंस हे वाहन आहे."

Ovi 305: अकार ब्रह्मा अधिदेवता । चतुर्भुजा चतुर्वक्त्रा । कमंडलु अक्षसूत्रा । चाटु धरिला असे करी ॥ ३०५ ॥

Transliteration: Akara Brahma adhidevata | Chaturbhuja chaturvaktra | Kamandalu akshasutra | Chatu dharila ase kari || 305 ||

Meaning: "For the syllable 'A', Brahma is the presiding deity. She has four arms and four faces, holding a water-pot (Kamandalu), a rosary (Akshasutra), and a sacrificial ladle (Chatu) in her hands."

अर्थ: "ब्रह्मा ही अधिदेवता असून चार हात व तोंडे आहेत. हातात कमंडलू, जपमाळ आणि पळी आहे."

Ovi 306: ऋग्वेद असे समागमी । अग्निहोत्रफल आवाहयामि । मग आयातु वरदा देवी । म्हणावे ऐका ब्राह्मणाने ॥ ३०६ ॥

Transliteration: Rugveda ase samagami | Agnihotraphala avahavami | Maga ayatu varada devi | Mhanave aika brahmanane || 306 ||

Meaning: "The Rigveda accompanies her. I invoke the fruit of Agnihotra. Then, the Brahmin should say, 'May the boon-giving Goddess come'."

अर्थ: "ती ऋग्वेदासह येते. 'आयातु वरदा देवी' म्हणून तिचे स्वागत करावे."

Ovi 307: त्या मंत्रासी ऋषि देवता । गायत्रीसदृश असे ख्याता । प्रातःसंध्या तुम्ही करिता । विधि तुम्हा सांगेन ॥ ३०७ ॥

Transliteration: Tya mantrasi rushi devata | Gayatrisadrusha ase khyata | Pratahsandhya tumhi karita | Vidhi tumha sangena || 307 ||

Meaning: "The Sages and Deities for those mantras are well-known and similar to those of Gayatri. I will now tell you the ritual to be followed during the morning Sandhya."

अर्थ: "प्रातःसंध्येच्या वेळी पाळावयाचा विधी आता सांगतो."

Ovi 308: गायत्री देवता गायत्री अनुष्टुप छंदः । ॐ आदित्य देवता देवा । हे प्रातःसंध्या म्हणता भेद । गायत्री देवता गायत्री छंदः ॥ ३०८ ॥

Transliteration: Gayatri devata Gayatri Anushtupa chandah | Om Aditya devata deva | He pratahsandhya mhanta bheda | Gayatri devata Gayatri chandah || 308 ||

Meaning: "For morning Sandhya, the deity is Gayatri and the meter is Gayatri or Anushtup. Lord Aditya is also the deity. This is the specific rule for morning Sandhya."

अर्थ: "प्रातःसंध्येसाठी गायत्री देवता आणि गायत्री किंवा अनुष्टुप छंद असतो."

Ovi 309: गायत्री आवाहने विनियोगः । ही माध्याह्नसंध्या म्हणावी । सविता देवता गायत्री छंदः । सरस्वती आवाहने विनियोगः ॥ ३०९ ॥

Transliteration: Gayatri avahane viniyogah | Hi madhyahnasandhya mhanavi | Savita devata Gayatri chandah | Saraswati avahane viniyogah || 309 ||

Meaning: "This is the rule for invoking Gayatri at noon. For the midday Sandhya, the deity is Savita, the meter is Gayatri, and it is the invocation of Saraswati."

अर्थ: "माध्याह्न संध्येसाठी 'सविता' देवता आणि 'सरस्वती' रूपाचे आवाहन करावे."

Ovi 310: प्रातःसंध्येचे ध्यान । सांगेन ऐका तुम्ही गहन । रक्तांगी रक्तवसन । हंसासनी आरूढ असे ॥ ३१० ॥

Transliteration: Pratahsandhyeche dhyana | Sangena aika tumhi gahana | Raktangi raktavasana | Hansansani arudha ase || 310 ||

Meaning: "Listen to the profound meditation of the morning Sandhya. She has a red body, wears red clothes, and is seated upon the Swan."

अर्थ: "प्रातःसंध्येचे ध्यान: लाल शरीर, लाल वस्त्र आणि हंसावर आरूढ झालेली माता."

Ovi 311: चतुर्बाहु चतुर्मुखी । कमंडलु धरिला विशेखी । अक्षसूत्र चाटु हस्तकी । ऋग्वेदसहित अग्निहोत्र ॥ ३११ ॥

Transliteration: Chaturbahu chaturmukhi | Kamandalu dharila vishekhi | Akshasutra chatu hastaki | Rugvedasahita agnihotra || 311 ||

Meaning: "With four arms and four faces, she holds the Kamandalu, rosary, and ladle. She is accompanied by the Rigveda and represents the fruit of Agnihotra."

अर्थ: "चार हात, चार तोंडे आणि ऋग्वेदाचे प्रतीक असलेली ही माता तेजस्वी दिसते."

Ovi 312: ऐसे ध्यान करोनि । मग म्हणावे अक्षरज्ञानी । एकचित्ते असा ध्यानी । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ३१२ ॥

Transliteration: Aise dhyana karoni | Maga mhanave aksharajnani | Ekachitte asa dhyani | Shriguru mhanti brahmanasi || 312 ||

Meaning: "After meditating thus, the wise one should recite the syllables. Shriguru tells the Brahmin to remain focused in meditation."

अर्थ: "असे ध्यान करून एकाग्र चित्ताने मंत्राचा जप करावा."

Ovi 313: ओंकार शिखामावाहयामि । छंदऋषीनावाहयामी । श्रियमावाहयामि । बलमावाहयामि ॥ ३१३ ॥

Transliteration: Omkara shikhamavahayami | Chandarushinavahavami | Shriyamavahavami | Balamavahavami || 313 ||

Meaning: "With 'Om', I invoke the Shikha, the Meters and Sages, Prosperity (Shri), and Strength (Bala)."

अर्थ: "'ॐ' काराने शिखा, छंद, ऋषी, लक्ष्मी आणि बलाचे आवाहन करावे."

Ovi 314: ऐसे म्हणोनि प्रातःकाळी । संध्या करावी सुवेळी । आता सांगेन माध्याह्नकाळी । ध्यान आवाहनपूर्वक ॥ ३१४ ॥

Transliteration: Aise mhanoni pratahkali | Sandhya karavi suveli | Ata sangena madhyahnakali | Dhyana avahanapurvaka || 314 ||

Meaning: "Having performed the morning Sandhya at the right time, I will now describe the meditation and invocation for the midday (Noon) Sandhya."

अर्थ: "सकाळी अशी संध्या करून आता माध्याह्न संध्येचे ध्यान सांगतो."

Ovi 315: अभिभुरो सावित्रीध्यान । यौवनस्था माध्याह्न । सांगेन ऐका ऋषिजन । एकचित्ते परियेसा ॥ ३१५ ॥

Transliteration: Abhibhuro Savitridhyana | Yauvanastha madhyahna | Sangena aika rushijana | Ekachitte pariyesa || 315 ||

Meaning: "Meditate on Savitri at noon. She is in her youth. Listen, O Sages, with a focused mind."

अर्थ: "दुपारी माता 'सावित्री' रूपातील असून ती तरुण रूपात असते."

Ovi 316: श्वेतांगी श्वेतवस्त्र । वाहन असे वृषभ पवित्र । उकार रुद्रगण दैवत । पंचमुखा असे देखा ॥ ३१६ ॥

Transliteration: Shwetangi shwetavastra | Vahana ase vrushabha pavitra | Ukara Rudragana daivata | Panchamukha ase dekha || 316 ||

Meaning: "She has a white body, wears white clothes, and her vehicle is the sacred bull (Nandi). This is the 'U' syllable, with the Rudras as deities and five faces."

अर्थ: "पांढरा वर्ण, नंदी वाहन आणि पाच तोंडे असलेला रुद्र ही तिची देवता आहे."

Ovi 317: वरद अभयहस्त देखा । रुद्राक्षमाळा त्रिशूलधारका । यजुर्वेद असे देखा । अग्निष्टोम फल जाणा ॥ ३१७ ॥

Transliteration: Varada abhayahasta dekha | Rudrakshamala trishuladharaka | Yajurveda ase dekha | Agnishtoma phala jana || 317 ||

Meaning: "Behold her hands in the boon-giving and protection gestures. She holds a rosary of Rudraksha and a trident. She represents the Yajurveda and the fruit of the Agnishtoma sacrifice."

अर्थ: "तिच्या हातात रुद्राक्षमाळा व त्रिशूळ असून हे यजुर्वेदाचे रूप 'अग्निष्टोम' यज्ञाचे फळ देते."

Ovi 318: ओंकारशिखामावाहयामि । छंदऋषीनावाहयामि । श्रियमावाहयामि । ह्रियमावाहयामि ॥ ३१८ ॥

Transliteration: Omkarashikhamavahavami | Chandarushinavahavami | Shriyamavahavami | Hriyamavahavami || 318 ||

Meaning: "With 'Om', I invoke the Shikha, the Meters and Sages, Prosperity, and Modesty (Hri)."

अर्थ: "ओंकाराने शिखा, ऋषी, लक्ष्मी आणि लज्जेचे आवाहन करावे."

Ovi 319: आता सायंसंध्या ध्यान । सांगेन ऐका विधान । एकचित्ते ऐका वचन । ध्यानपूर्वक सांगेन ॥ ३१९ ॥

Transliteration: Ata sayansandhya dhyana | Sangena aika vidhana | Ekachitte aika vachana | Dhyanapurvaka sangena || 319 ||

Meaning: "Now I will describe the procedure for the evening (Sayantana) Sandhya meditation. Listen to my words with concentration."

अर्थ: "आता सायंसंध्येचे ध्यान सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐका."

Ovi 320: अभिभूत सरस्वती वृद्धा । जाणावी तुम्ही सायंसंध्या । कृष्णांगी कृष्णवस्त्रपरिधाना । गरुडवाहन असे देखा ॥ ३२० ॥

Transliteration: Abhibhuta Saraswati vruddha | Janavi tumhi sayansandhya | Krushnangi krushnavastraparidhana | Garudavahana ase dekha || 320 ||

Meaning: "In the evening, know Sandhya as the elderly Mother Saraswati. She has a dark complexion, wears black garments, and her vehicle is the eagle (Garuda)."

अर्थ: "संध्याकाळी माता 'सरस्वती' रूपातील वृद्ध असून काळा वर्ण व गरुड वाहन असते."

Ovi 321: मकार विष्णुदेवता । चतुर्भुज शंखचक्रधृता । गदापद्मधारणहस्ता । सामवेदसहित जाणा ॥ ३२१ ॥

Transliteration: Makara Vishnudevata | Chaturbhuja shankhachakradhruta | Gadapadmadharanahasta | Samavedasahita jana || 321 ||

Meaning: "This is the 'Ma' syllable, with Vishnu as the deity. She is four-armed, holding the Conch, Discus, Mace, and Lotus, and is accompanied by the Samaveda."

अर्थ: "हे 'म' कार रूप असून विष्णू देवता आहे. ती हातात शंख, चक्र धारण केलेली आहे."

Ovi 322: वाजपेयफल जाण । सायंसंध्या असे ध्यान । करावे ऐका तुम्ही ब्राह्मण । म्हणोनि सांगती श्रीगुरु ॥ ३२२ ॥

Transliteration: Vajapeyaphala jana | Sayansandhya ase dhyana | Karave aika tumhi brahmana | Mhanoni sangati Shriguru || 322 ||

Meaning: "Know that the evening Sandhya meditation grants the fruit of the Vajapeya sacrifice. Perform it thus, O Brahmins, says Shriguru."

अर्थ: "सायंसंध्येचा जप केल्याने 'वाजपेय' यज्ञाचे फळ मिळते."

Ovi 323: ओंकारशिखामावाहयामि । छंदऋषीनावाहयामि । श्रियमावाहयामि । बलमावाहयामि ॥ ३२३ ॥

Transliteration: Omkarashikhamavahavami | Chandarushinavahavami | Shriyamavahavami | Balamavahavami || 323 ||

Meaning: "In the evening, with 'Om', I invoke the Shikha, Sages, Prosperity, and Strength."

अर्थ: "सायंसंध्येवेळी ओंकाराने श्री आणि बलाचे आवाहन करावे."

Ovi 324: पंचशीर्षोपनयने विनियोगः । प्रणवस्य परब्रह्म ऋषिः । परमात्मा देवता । गायत्री छंदः ॥ ३२४ ॥

Transliteration: Panchashirshopanayane viniyogah | Prannavasya Parabrahma rushih | Paramatma devata | Gayatri chandah || 324 ||

Meaning: "For the ritual application of the five heads, the Sage for 'Om' is Parabrahma, the Deity is Paramatma, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "गायत्री मंत्राच्या पाच शिरांच्या विनियोगासाठी ऋषी परब्रह्म व देवता परमात्मा आहे."

Ovi 325: उदात्तस्वरित स्वरः अग्निर्वायुः सूर्यदेवता । गायत्री त्रिष्टुप्‍ जगती छंदः । ब्रह्माविष्णुमहेश्वरादेवताः । ऋग्यजुःसामानि स्वरूपाणि ॥ ३२५ ॥

Transliteration: Udattaswarita swarah Agnirvayuh Suryadevata | Gayatri Trishtupa Jagati chandah | Brahmavishnumaheshwaradevatah | Rugyajuhsamani swarupani || 325 ||

Meaning: "With Udatt and Swarit notes, the deities are Agni, Vayu, and Surya. The meters are Gayatri, Trishtup, and Jagati. The Deities are Brahma, Vishnu, and Maheshwara, and the forms are Rig, Yaju, and Sama Vedas."

अर्थ: "यात अग्नी-वायू-सूर्य आणि ब्रह्मा-विष्णू-महेश या देवता सामावलेल्या आहेत."

Ovi 326: आहवनीयाग्निगार्हपत्य । दक्षिणाग्निउपस्थानानि । पृथिव्यंतरिक्षं द्यौस्तत्त्वानि । उदात्तानुदात्तस्वरितस्वराः ॥ ३२६ ॥

Transliteration: Ahavaniyagnigarhapantya | Dakshinagni-upashthanani | Pruthivyantharisham dyaustattvani | Udattanudattaswaritaswarah || 326 ||

Meaning: "The three sacred fires—Ahavaniya, Garhapatya, and Dakshina—along with the worlds of Earth, Atmosphere, and Heaven, are encompassed within the musical notes."

अर्थ: "तिन्ही अग्नी आणि तीन लोक (पृथ्वी, अंतरिक्ष, स्वर्ग) यात समाविष्ट आहेत."

Ovi 327: पीतविद्युतश्वेतवर्णी । प्रातर्मध्याह्नतृतीयसवनानि । विश्वतजसप्राज्ञस्वरूपिणी । जागृतीस्वपन्सुषुप्त्यवस्था ॥ ३२७ ॥

Transliteration: Peetavidyutshwetavarni | Pratarmadhyahnatrutiyasavanani | Vishwatajasaprajnaswarupini | Jagrutiswapansushunptyavastha || 327 ||

Meaning: "She is of yellow, lightning-like, and white colors across the three times of the day. She represents the universal soul and the three states: Waking (Jagruti), Dreaming (Swapna), and Deep Sleep (Sushupti)."

अर्थ: "ती जागृती, स्वप्न आणि सुषुप्ती या तिन्ही अवस्थांची स्वामिनी आहे."

Ovi 328: ऐसे त्रिपदा गायत्रीसी । सांगितले त्रिविध ध्यानासी । आता विधान जपासी । सांगेन ऐका एकचित्ते ॥ ३२८ ॥ 

Transliteration: Aise tripada gayatrisi | Sangitile trividha dhyanasi | Ata vidhana japasi | Sangena aika ekachitte || 328 ||

Meaning: "Thus, the three-fold meditation of the three-footed Gayatri has been told. Now listen carefully to the procedure for chanting (Japa)."

अर्थ: "अशा प्रकारे गायत्रीचे तीन काळांतील ध्यान सांगितले. आता जपाचा विधी ऐका."

Ovi 329: ममोपात्तदुरितक्षयद्वारा । श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थं जपे विनियोगः । ॐ अं नाभौ । वं ह्रदये मं कंठे ॥ ३२९ ॥

Transliteration: Mamopattaduritakshayadwara | Shriparameshwaraprityartham jape viniyogah | Om am nabhau | Vam hrudaye mam kanthe || 329 ||

Meaning: "For the destruction of accumulated sins and the pleasure of the Supreme Lord, I perform this Japa. Place 'Am' on the navel, 'Vam' on the heart, and 'Mam' on the throat."

अर्थ: "ईश्वराच्या प्रीतीसाठी जपाचा संकल्प करून नाभी, हृदय व कंठावर न्यास करावा."

Ovi 330: भूः अक्षरमंत्रासी । गायत्री असे छंदेसी । अग्निर्देवता परिएय्सी । विश्वामित्र ऋषि देखा ॥ ३३० ॥

Transliteration: Bhuh aksharamantrasi | Gayatri ase chandesi | Agnirdevata pariyesi | Vishwamitra rushi dekha || 330 ||

Meaning: "For the syllable 'Bhuh', the meter is Gayatri, the deity is Agni, and behold, the Sage is Vishwamitra."

अर्थ: "'भू:' या व्याहृतीचे ऋषी विश्वामित्र, छंद गायत्री आणि देवता अग्नी आहे."

Ovi 331: षड्‍ज स्वर श्वेत वर्ण । पादस्पर्श उच्चारोन । प्राणायामे विनियोगून । दुसरी व्याह्रति म्हणावी ॥ ३३१ ॥

Transliteration: Shadja swara shweta varna | Padasparsha uccharona | Pranavayame viniyoguna | Dusari vyahruti mhanavi || 331 ||

Meaning: "With the 'Shadja' note and white color, touch the feet while reciting it. After the Pranayama application, recite the second Vyahruti."

अर्थ: "पांढरा वर्ण असून पायाला स्पर्श करून दुसरी व्याहृती म्हणावी."

Ovi 332: भुवः अक्षरमंत्रासी । उष्णिक्‍ नाम छंदासी । वायुर्देवता परियेसी । भृगु ऋषि असे जाण ॥ ३३२ ॥

Transliteration: Bhuvah aksharamantrasi | Ushnik nama chandasi | Vayurdevata pariyesi | Bhrigu rushi ase jana || 332 ||

Meaning: "For the syllable 'Bhuvah', the meter is Ushnik, the deity is Vayu, and we know that the Sage is Bhrigu."

अर्थ: "'भुव:' या व्याहृतीचे ऋषी भृगु, छंद उष्णिक आणि देवता वायू आहे."

Ovi 333: असे रूप श्यामवर्ण । पादस्पर्श रूप उच्चारोन । करा तुम्ही ऐसे ध्यान । जानूमध्ये न्यासावे ॥ ३३३ ॥

Transliteration: Ase rupa shyamavarna | Padasparsha rupa uccharona | Kara tumhi aise dhyana | Janumadhye nyasave || 333 ||

Meaning: "Its form is dark-complexioned. Recite it while touching the feet and meditate thus, placing the Nyasa on the knees."

अर्थ: "याचा वर्ण सावळा असून गुडघ्यांवर न्यास करावा."

Ovi 334: प्राणायाम विनियोग म्हणोनि । न्यास करावे भक्तिभावनी । स्वः व्याह्रति म्हणोनि । ध्यान करा भक्तीने ॥ ३३४ ॥

Transliteration: Prananyama viniyoga mhanoni | Nyasa karave bhaktibhavani | Swah vyahruti mhanoni | Dhyana kara bhaktine || 334 ||

Meaning: "Saying 'Pranayama Viniyoga', perform the Nyasa with devotion. Then meditate devoutly on the Vyahruti 'Swah'."

अर्थ: "आता 'स्व:' या व्याहृतीचे ध्यान भक्तीने करावे."

Ovi 335: स्वः व्याह्रतिमंत्रासी । म्हणा अनुष्टुप्‍ छंदासी । सविता देवता परियेसी । भारद्वाज ऋषि जाण ॥ ३३५ ॥

Transliteration: Swah vyahrutimantrasi | Mhana Anushtupa chandasi | Savita devata pariyesi | Bharadwaja rushi jana || 335 ||

Meaning: "For the 'Swah' Vyahruti, use the Anushtup meter. Know that the deity is Savita and the Sage is Bharadwaja."

अर्थ: "'स्व:' चे ऋषी भारद्वाज, छंद अनुष्टुप आणि देवता सूर्य आहे."

Ovi 336: स्वर गांधार पीतवर्णा । कंठी स्पर्शोन मंत्र म्हणा । प्राणायामे विनियोग जाणा । तृतीय व्याह्रतिमंत्रासी ॥ ३३६ ॥

Transliteration: Swara gandhara peetavarna | Kanthi sparshona mantra mhana | Pranavayame viniyoga jana | Trutiya vyahrutimantrasi || 336 ||

Meaning: "With the 'Gandhar' note and yellow color, recite the mantra while touching the throat. Know this as the application for the third Vyahruti."

अर्थ: "याचा वर्ण पिवळा असून कंठाला स्पर्श करून हा मंत्र म्हणावा."

Ovi 337: ॐ महः मंत्रासी । बृहती छंदासी । बृहस्पति देवता परियेसी । वसिष्ठ ऋषि निर्धारे ॥ ३३७ ॥

Transliteration: Om mahah mantrasi | Bruhati chandasi | Bruhaspati devata pariyesi | Vasishtha rushi nirdhare || 337 ||

Meaning: "For the mantra 'Om Mahah', the meter is Bruhati, the deity is Brihaspati, and certainly, the Sage is Vasishtha."

अर्थ: "'मह:' चे ऋषी वसिष्ठ, छंद बृहती आणि देवता बृहस्पती आहे."

Ovi 338: मध्यम स्वर पिशंग वर्ण । ऐसे करा तुम्ही ध्यान । वेगे म्हणा नाभी स्पर्शोन । प्राणायामे विनियोगः ॥ ३३८ ॥

Transliteration: Madhyama swara pishanga varna | Aise kara tumhi dhyana | Vege mhana nabhi sparshona | Pranavayame viniyogah || 338 ||

Meaning: "With the 'Madhyama' note and reddish-brown color, meditate thus. Recite it quickly while touching the navel for the Pranayama application."

अर्थ: "याचा वर्ण तांबूस असून नाभीला स्पर्श करून हा न्यास करावा."

Ovi 339: जन मंत्र उच्चारासी । म्हणा पंक्ति छंदासी । वरुण देवता गौतम ऋषि । पंचम स्वर असे जाण ॥ ३३९ ॥

Transliteration: Jana mantra uccharasi | Mhana pankti chandasi | Varuna devata Gautama rushi | Panchama swara ase jana || 339 ||

Meaning: "For the recitation of 'Janah', use the Pankti meter. Know that the deity is Varuna, the Sage is Gautama, and the note is Panchama."

अर्थ: "'जन:' चे ऋषी गौतम, छंद पंक्ती आणि देवता वरुण आहे."

Ovi 340: रूप असे नीलवर्ण । करा न्यास ह्रदयस्थान । प्राणायामे विनियोगून । जनः पंच न्यास ऐसे ॥ ३४० ॥

Transliteration: Rupa ase neelavarna | Kara nyasa hrudayasthana | Pranavayame viniyoguna | Janah panca nyasa aise || 340 ||

Meaning: "Its form is blue. Perform the Nyasa on the heart. After the Pranayama application, this completes the fifth Nyasa for 'Janah'."

अर्थ: "याचा वर्ण निळा असून हृदयावर न्यास करावा."

Ovi 341: तपः मंत्र न्यासासी । त्रिष्टुप्‍ छंद परियेसी । ईश्वर देवता कश्यप ऋषि । धैवत स्वर परियेसा ॥ ३४१ ॥

Transliteration: Tapah mantra nyasasi | Trishtupa chanda pariyesi | Ishwara devata Kashyapa rushi | Dhaivata swara pariyesa || 341 ||

Meaning: "For the Nyasa of 'Tapah', the meter is Trishtup, the deity is Ishwara (Shiva), the Sage is Kashyapa, and the note is Dhaivata."

अर्थ: "'तप:' चे ऋषी कश्यप, छंद त्रिष्टुप आणि देवता ईश्वर आहे."

Ovi 342: असे आपण लोहवर्ण । स्पर्श करावे कंठस्थान । प्राणायामे विनियोगून । न्यास करावा ब्राह्मणहो ॥ ३४२ ॥

Transliteration: Ase apana lohavarna | Sparsha karave kanthasthana | Pranavayame viniyoguna | Nyasa karava brahmanaho || 342 ||

Meaning: "The color is like iron (grey). Touch the throat and perform the Nyasa with the Pranayama application, O Brahmins."

अर्थ: "याचा वर्ण लोखंडासारखा धूसर असून कंठाला स्पर्श करून न्यास करावा."

Ovi 343: सत्यं म्हणतसे मंत्रासी । करावे जगती छंदासी । विश्वेदेव अंगिरस ऋषि । निषाद स्वर जाणावा ॥ ३४३ ॥

Transliteration: Satyam mhantase mantrasi | Karave jagati chandasi | Vishwedeva Angirasa rushi | Nishada swara janava || 343 ||

Meaning: "While saying the mantra 'Satyam', use the Jagati meter. Know the deities to be the Vishwedevas, the Sage is Angirasa, and the note is Nishada."

अर्थ: "'सत्यम्' चे ऋषी अंगिरस, छंद जगती आणि देवता विश्वेदेव आहे."

Ovi 344: रूप असे कनकवर्ण । भ्रुवोर्ललाटा स्पर्शून । प्राणायामे विनियोगून । न्यास करावा भक्तीने ॥ ३४४ ॥

Transliteration: Rupa ase kanakavarna | Bhruvorlalata sparshuna | Pranavayame viniyoguna | Nyasa karava bhaktine || 344 ||

Meaning: "The form is golden. Touch the forehead and eyebrows; perform the Nyasa with devotion after the Pranayama application."

अर्थ: "याचा वर्ण सोन्यासारखा असून कपाळावर न्यास करावा."

Ovi 345: इतुके न्यास करोनि । हस्त ठेवा शिरस्थानी । ध्यान करा विधींनी । सांगेन ऐका ब्राह्मणहो ॥ ३४५ ॥8

Transliteration: Ituke nyasa karoni | Hasta theva shirasthani | Dhyana kara vidhinni | Sangena aika brahmanaho || 345 ||

Meaning: "After performing these many Nyasas, place your hand on your head. Meditate according to the rites; listen, O Brahmins, as I explain."

अर्थ: "हे सर्व न्यास झाल्यावर डोक्यावर हात ठेवून पुढील ध्यान करावे."

Ovi 346: शिरस्थान स्पर्शासी । म्हणा अनुष्टुप्‍ छंदासी । उच्चार प्रजापति ऋषि । परमात्मा देवता जाण ॥ ३४६ ॥

Transliteration: Shirasthana sparshasi | Mhana Anushtupa chandasi | Ucchara Prajapati rushi | Paramatma devata jana || 346 ||

Meaning: "While touching the head, use the Anushtup meter. Recite the name of Sage Prajapati and know the deity to be Paramatma."

अर्थ: "मस्तकाला स्पर्श करताना ऋषी प्रजापती व देवता परमात्मा मानावे."

Ovi 347: प्राणायामे विनियोगून । मग करावे गायत्रीध्यान । ॐ आपोज्योति म्हणोन । मंत्र म्हणा भक्तीने ॥ ३४७ ॥

Transliteration: Pranavayame viniyoguna | Maga karave Gayatridhyana | Om apojyoti mhanona | Mantra mhana bhaktine || 347 ||

Meaning: "After the Pranayama application, perform the meditation on Gayatri. Recite the mantra 'Om Apojyoti...' with devotion."

अर्थ: "त्यानंतर 'ॐ आपोज्योति...' या मंत्राने भक्तीने ध्यान करावे."

Ovi 348: ॐ आपोज्योतिरसोमृतं । ब्रह्मभूर्भ्ववःस्वरो । शिरसी येणे विधी । अंगन्यास करावे ॥ ३४८ ॥

Transliteration: Om apojyotirasomrutam | Brahmabhurbhuvahswaro | Shirasi yene vidhi | Anganyasa karave || 348 ||

Meaning: "'Om Apo-jyoti-raso-mrutam Brahma-bhur-bhuvah-swarom.' Following this procedure, perform the Anga-nyasa on the head."

अर्थ: "या मंत्राने मस्तकावर अंगन्यास करावा."

Ovi 349: चोवीस अक्षरे मंत्रासी । न्यास सांगेन एकाएकासी । एकचित्ते परियेसी । म्हणे पराशर ऋषि तो ॥ ३४९ ॥

Transliteration: Chovis akshare mantrasi | Nyasa sangena ekaekasi | Ekachitte pariyesi | Mhane Parashara rushi to || 349 ||

Meaning: "The mantra has twenty-four syllables; I will describe the Nyasa for each one. Listen with a focused mind, as Sage Parashara says."

अर्थ: "गायत्री मंत्रातील २४ अक्षरांचे स्वतंत्र न्यास आता पराशर ऋषी सांगत आहेत."

Ovi 350: या त्रिपदा गायत्रीसी । असे विश्वामित्र ऋषि । देवी गायत्री छंदेसी । वर्ण देवता सांगेन ॥ ३५० ॥

Transliteration: Ya tripada Gayatrisi | Ase Vishwamitra rushi | Devi Gayatri chandesi | Varna devata sangena || 350 ||

Meaning: "For this three-footed Gayatri, the Sage is Vishwamitra. The meter is the Goddess Gayatri herself. Now I will tell you the colors and deities."

अर्थ: "गायत्री मंत्राचे ऋषी विश्वामित्र आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 351: ऐसे त्रिपदा गायत्रीमंत्रासी । चोवीस अक्षरे परियेसी । पृथक्‍ न्यास परियेसी । सांगेन ऐक द्विजोत्तमा ॥ ३५१ ॥

Transliteration: Aise tripada gayatrimantrasi | Chovis akshare pariyesi | Pruthak nyasa pariyesi | Sangena aika dwijottama || 351 ||

Meaning: "Thus, for this three-footed Gayatri mantra, there are twenty-four syllables. O best among Brahmins, listen as I describe the separate Nyasa for each."

अर्थ: "२४ अक्षरांचे वेगवेगळे विधी लक्षपूर्वक ऐका."

Ovi 352: तवर्णाक्षर मंत्रासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । अग्नि देवता परियेसी गायत्री छंद म्हणावा ॥ ३५२ ॥

Transliteration: Tavarnakshara mantrasi | Jana Vishwamitra rushi | Agni devata pariyesi Gayatri chanda mhanava || 352 ||

Meaning: "For the syllable 'Ta', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Agni, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'त' अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता अग्नी आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 353: अतसीपुष्पे वर्णै जैसी । तद्रूप वर्ण असे परियेसी । वायव्य कोण स्थान त्यासी । गुल्फन्यास करावा ॥ ३५३ ॥

Transliteration: Atasipushpe varnai jaisi | Tadrupa varna ase pariyesi | Vayavya kona sthana tyasi | Gulphanyasa karava || 353 ||

Meaning: "Its color is like the Atasi flower (flax flower). Its location is in the Northwest direction, and the Nyasa should be performed on the ankles (Gulpha)."

अर्थ: "याचा वर्ण अंबाडीच्या फुलासारखा असून घोट्यावर न्यास करावा."

Ovi 354: त्सवर्णाक्षर मंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । वायुदेवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३५४ ॥

Transliteration: Tsavarnakshara mantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Vayudevata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 354 ||

Meaning: "For the syllable 'Tsa', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Vayu, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'त्स' अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता वायू आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 355: जंघस्थानी असे न्यास । सौम्यरूप पिवळे सुरस । सर्व पापे दहती परियेस । त्सवर्णाचे लक्षण ॥ ३५५ ॥

Transliteration: Janghasthani ase nyasa | Saumyarupa pivale surasa | Sarva pape dahati pariyesa | Tsavarnache lakshana || 355 ||

Meaning: "Perform the Nyasa on the shanks (Jangha). Its form is gentle and yellow. Know that the characteristic of 'Tsa' is that it burns away all sins."

अर्थ: "पायांच्या नडगीवर न्यास करावा. हे अक्षर सर्व पापे जाळून टाकते."

Ovi 356: विवर्णनाम अक्षरासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । सोमदेवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३५६ ॥

Transliteration: Vivarnanama aksharasi | Jana Vishwamitra rushi | Somadevata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 356 ||

Meaning: "For the syllable 'Vi', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Soma (the Moon), and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'वि' अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता सोम आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 357: न्यास करावया जानुस्थान । इंद्रनील विद्युद्वर्ण । ऐसे अक्षरविधान । महारोग हरती देखा ॥ ३५७ ॥

Transliteration: Nyasa karavaya janusthana | Indraneela vidyudvarna | Aise aksharavidhana | Maharoga harati dekha || 357 ||

Meaning: "Perform the Nyasa on the knees. Its color is like sapphire and lightning. Behold, this syllable procedure removes major diseases."

अर्थ: "गुडघ्यावर न्यास करावा. हे अक्षर मोठे रोग दूर करते."

Ovi 358: तुवर्ण नाम अक्षरासी । असे विश्वामित्र ऋषि । विद्युद्देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३५८ ॥

Transliteration: Tuvarna nama aksharasi | Ase Vishwamitra rushi | Vidyuddevata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 358 ||

Meaning: "For the syllable 'Tu', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Lightning (Vidyut), and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'तु' अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता वीज आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 359: न्यास करा जानुस्थानी । दीप्ति असे जैसा वह्नि । रूप असे सौम्यपणी । भ्रूणहत्यापाप नाशी ॥ ३५९ ॥

Transliteration: Nyasa kara janusthani | Deepti ase jaisa vahni | Rupa ase saumyapani | Bhrunahatyapapa nashi || 359 ||

Meaning: "Perform the Nyasa on the knees. Its brilliance is like fire, yet its form is gentle. It destroys the sin of foeticide."

अर्थ: "गुडघ्यावर न्यास करावा. हे अक्षर भ्रूणहत्येसारखे पाप नष्ट करते."

Ovi 360: र्वर्णनाम अक्षरासी । विश्वामित्र ऋषि परियेसी । अश्विनीदेवता परियेसी । देवी गायत्री छंद म्हणावा ॥ ३६० ॥

Transliteration: Rvarnanama aksharasi | Vishwamitra rushi pariyesi | Ashvinidevata pariyesi | Devi Gayatri chanda mhanava || 360 ||

Meaning: "For the syllable 'Va' (of Varenyam), the Sage is Vishwamitra, the Deities are the Ashvini Kumars, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'व' (वरेण्यं मधील) अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता अश्विनीकुमार आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 361: र्ववर्ण अक्षरासी । असे विश्वामित्र ऋषि । सोम देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३६१ ॥

Transliteration: Rvavarna aksharasi | Ase Vishwamitra rushi | Soma devata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 361 ||

Meaning: "For the syllable 'Rva', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Soma, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'र्व' (वरेण्यं मधील) अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता सोम (चंद्र) आणि छंद गायत्री आहे."

Ovi 362: सुवर्णस्फटिककांति । गुह्यस्थानी न्यास बोलती । समस्त अघौघ नाशती । रूपार्ववर्णस्थाना उत्तम ॥ ३६२ ॥

Transliteration: Suvarnasphatikakanti | Guhyasthani nyasa bolanti | Samasta aghaugha nashti | Ruparvavarnasthana uttama || 362 ||

Meaning: "With the brilliance of gold and crystal, the Nyasa is performed on the private parts. It destroys the entire mass of sins."

अर्थ: "स्फटिकासारखी कांती असलेल्या या अक्षराचा न्यास गुह्यस्थानी करावा, त्याने सर्व पापांचा समूह नष्ट होतो."

Ovi 363: रेवर्ण नाम अक्षरमंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । वरुण देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३६३ ॥

Transliteration: Revarna nama aksharamantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Varuna devata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 363 ||

Meaning: "For the syllable 'Re', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Varuna, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'रे' अक्षराचे ऋषी विश्वामित्र, देवता वरुण और छंद गायत्री आहे."

Ovi 364: णिकार वृषणस्थान जाणा । विद्युत्प्रकाशरूपधारणा । बार्हस्पत्यनाम खुणा । अभक्ष्यपापक्षालन ॥ ३६४ ॥

Transliteration: Nikara vrushanasthana jana | Vidyutprakasharupadharana | Barhaspatyanama khuna | Abhakshyapapapakshalana || 364 ||

Meaning: "Know the syllable 'Ni' to be placed on the scrotum. It has the form of a flash of lightning. Linked to Brihaspati, it washes away the sin of eating forbidden food."

अर्थ: "'णि' अक्षराचा न्यास जननेंद्रियावर करावा. विजेसारखा प्रकाश असलेल्या या अक्षरामुळे अभक्ष्य भक्षणाचे पाप धुऊन जाते."

Ovi 365: णिवर्णाक्षर मंत्रासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । बृहस्पति देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३६५ ॥

Transliteration: Nivarnakshara mantrasi | Jana Vishwamitra rushi | Bruhaspati devata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 365 ||

Meaning: "For the syllable 'Ni', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Brihaspati, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "या 'णि' अक्षराची देवता बृहस्पती (गुरु) आहे."

Ovi 366: यं कटिस्थान शांताकारवर्ण । देहहत्यापापज्वलन । न्यास करावे सगुण । विद्वज्जन ब्राह्मणा ॥ ३६६

Transliteration: Yam katisthana shantakaravarna | Dehahatyapapajwalana | Nyasa karave saguna | Vidwajana brahmana || 366 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Yam' on the waist (Kati). Its color is peaceful. It burns away the sin of killing a living being. O wise Brahmins, perform this virtuous Nyasa."

अर्थ: "'यं' अक्षराचा न्यास कमरेवर (कटिस्थान) करावा. हे शांत स्वरूपाचे अक्षर देहहत्येचे पाप जाळून टाकते."

Ovi 367: यं अक्षर म्हणावयासी । असे विश्वामित्र ऋषि । तारका दैवत परियेसी । देवी गायत्री छंद असे ॥ ३६७ ॥

Transliteration: Yam akshara mhanavayasi | Ase Vishwamitra rushi | Taraka daivata pariyesi | Devi Gayatri chanda ase || 367 ||

Meaning: "For the syllable 'Yam', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Taraka, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "'यं' अक्षराची देवता 'तारका' आहे."

Ovi 368: भकारा नाभी करा न्यास । कृष्णमेघवर्ण सुरस । पर्जन्य देवता संकाश । गुरुहत्यापाप नाशी ॥ ३६८ ॥

Transliteration: Bhakara nabhi kara nyasa | Krushnameghavarna surasa | Parjanya devata sankasha | Guruhatyapapa nashi || 368 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Bha' (of Bhargo) on the navel. Its color is like a dark rain-cloud. Associated with the Rain Deity (Parjanya), it destroys the sin of killing a Guru."

अर्थ: "'भ' (भर्गो मधील) अक्षराचा न्यास नाभीवर करावा. काळ्या ढगांसारखा वर्ण असलेली याची देवता पर्जन्य असून, ते गुरुहत्येचे पाप नष्ट करते."

Ovi 369: भवर्ण नाम अक्षरासी । असे विश्वामित्र ऋषि । पर्जन्य देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३६९ ॥

Transliteration: Bhavarna nama aksharasi | Ase Vishwamitra rushi | Parjanya devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 369 ||

Meaning: "For the syllable 'Bha', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Parjanya, and knows the meter to be Gayatri."

अर्थ: "या अक्षराचा विधी विश्वामित्र ऋषींनी सांगितला आहे."

Ovi 370: र्गो अक्षरा उदर न्यास । ध्यान रक्तवर्ण सुरस । इंद्र देवता परियेस । गोहत्येचे पाप जाय ॥ ३७० ॥

Transliteration: Rgo akshara udara nyasa | Dhyana raktavarna surasa | Indra devata pariyesa | Gohatyeche papa jaya || 370 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Rgo' on the stomach (Udara). Meditate on its beautiful red color. Associated with Lord Indra, it removes the sin of cow slaughter."

अर्थ: "'र्गो' अक्षराचा न्यास पोटावर करावा. लाल रंगाचे हे अक्षर असून याची देवता इंद्र आहे; याने गोहत्येचे पाप जाते."

Ovi 371: गोवर्ण नाम अक्षरासी । जाणावा विश्वामित्र ऋषि । इंद्र देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३७१ ॥

Transliteration: Govarna nama aksharasi | Janava Vishwamitra rushi | Indra devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 371 ||

Meaning: "For the syllable 'Go', know the Sage to be Vishwamitra, the Deity is Indra, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "या अक्षराचा छंद गायत्री आहे."

Ovi 372: देकारन्यास स्तनासी । गंधर्व नाम देव परियेसी । स्त्रीहत्यापाप नाशी । एकचित्ते परियेसा ॥ ३७२ ॥

Transliteration: Dekaranyasa stanasi | Gandharva nama deva pariyesi | Strihatyapapa nashi | Ekachitte pariyesa || 372 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'De' on the breasts. The Deity is the Gandharva. It destroys the sin of killing a woman. Listen with a focused mind."

अर्थ: "'दे' (देवस्य मधील) अक्षराचा न्यास स्तनांवर करावा. गंधर्व ही याची देवता असून स्त्रीहत्येचे पाप याने नष्ट होते."

Ovi 373: देवर्ण नाम अक्षरासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । गंधर्व देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद देखा ॥ ३७३ ॥

Transliteration: Devarna nama aksharasi | Jana Vishwamitra rushi | Gandharva devata pariyesi | Devi Gayatri chanda dekha || 373 ||

Meaning: "For the syllable 'De', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Gandharva, and behold the meter is Gayatri."

अर्थ: "हे अक्षर शुद्धीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे."

Ovi 374: वकार ह्रदयस्थानन्यास । शुक्ल रूप वर्ण परियेस । पूषा देवता असे त्यास । वाणीजातपाप नाशी ॥ ३७४ ॥

Transliteration: Vakara hrudayasthananyasa | Shukla rupa varna pariyesa | Pusha devata ase tyas | Vanijatapapa nashi || 374 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Va' on the heart. Its color is white. The Deity is Pusha (the Sun). It destroys the sins committed through speech."

अर्थ: "'व' अक्षराचा न्यास हृदयावर करावा. पांढऱ्या रंगाचे हे अक्षर असून पूषा (सूर्य) ही देवता आहे; याने वाणीने घडलेली पापे नष्ट होतात."

Ovi 375: ववर्णाक्षर मंत्रासी । जाणावा विश्वामित्र ऋषि । रुद्र देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३७५ ॥

Transliteration: Vavarnakshara mantrasi | Janava Vishwamitra rushi | Rudra devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 375 ||

Meaning: "For the syllable 'Va', know the Sage to be Vishwamitra, the Deity is Rudra, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "या अक्षराची देवता रुद्र मानली जाते."

Ovi 376: स्य अक्षरा कंठन्यास । कांचनवर्ण रूप सुरस । मित्र देवता परियेस । मार्जारकुक्कुटपाप जाय ॥ ३७६ ॥

Transliteration: Sya akshara kanthanyasa | Kanchanavarna rupa surasa | Mitra devata pariyesa | Marjarakukkutapapa jaya || 376 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Sya' on the throat. Its color is like gold. The Deity is Mitra. It removes the sin of killing small animals like cats or roosters."

अर्थ: "'स्य' अक्षराचा न्यास कंठावर करावा. सोन्यासारख्या वर्णाची याची देवता 'मित्र' असून क्षुद्र प्राण्यांच्या हत्येचे पाप याने जाते."

Ovi 377: स्यवर्ण अक्षर मंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । मित्र देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३७७ ॥

Transliteration: Syavarna akshara mantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Mitra devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 377 ||

Meaning: "For the syllable 'Sya', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Mitra, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "या अक्षराचा विधी शास्त्रोक्त करावा."

Ovi 378: धीकाराक्षरमंत्र दंती न्यास । शुक्लकुमुदसंकाश । त्वष्टा देवता परियेस । पितृहत्यापाप जाय ॥ ३७८ ॥

Transliteration: Dhikaraksharamantra danti nyasa | Shuklakumudasankasha | Twashta devata pariyesa | Pitruhatyapapa jaya || 378 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Dhi' on the teeth. It is like a white lily. The Deity is Twashta. It removes the sin of killing one's father."

अर्थ: "'धी' (धीमहि मधील) अक्षराचा न्यास दातांवर करावा. याची देवता 'त्वष्टा' असून पितृहत्येचे पाप याने नष्ट होते."

Ovi 379: धीवर्ण नाम अक्षरासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । विष्णु देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाण ॥ ३७९ ॥

Transliteration: Dhivarna nama aksharasi | Jana Vishwamitra rushi | Vishnu devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 379 ||

Meaning: "For the syllable 'Dhi', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Vishnu, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "या अक्षराची मुख्य देवता विष्णू आहे."

Ovi 380: मकारन्यास तालुस्थान । पद्म तेजोमय जाण । वासुदेव असे खूण । सर्वजन्मपाप जाय ॥ ३८० ॥

Transliteration: Makara-nyasa talusthana | Padma tejomaya jana | Vasudeva ase khuna | Sarvajanmapapa jaya || 380 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Ma' on the palate (Talu). Know it to be radiant like a lotus. The Deity is Vasudeva. It removes the sins of all past lives."

अर्थ: "'म' अक्षराचा न्यास टाळूवर करावा. कमलासारखे तेजस्वी असलेल्या या अक्षराची देवता वासुदेव असून, सर्व जन्मांची पापे याने जातात."

Ovi 381: मकार वर्णाक्षरमंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । वासुदेव देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३८१ ॥

Transliteration: Makara varnaksharamantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Vasudeva devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 381 ||

Meaning: "For the syllable 'Ma', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Vasudeva, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "हे अक्षर मोक्षदायी आहे."

Ovi 382: हिकार नासिकी करा न्यास । शंखवर्ण असे त्यास । वासुदेव देवता परियेस । सर्व पाप हरण होय ॥ ३८२ ॥

Transliteration: Hikara nasiki kara nyasa | Shankhavarna ase tyas | Vasudeva devata pariyesa | Sarva papa harana hoya || 382 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Hi' on the nose. Its color is white like a conch. The Deity is Vasudeva. All sins are removed."

अर्थ: "'हि' अक्षराचा न्यास नाकावर करावा. शंखासारख्या शुभ्र वर्णाचे हे अक्षर सर्व पाप हरण करते."

Ovi 383: हिवर्ण नाम मंत्रासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । मेरु देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३८३ ॥

Transliteration: Hivarna nama mantrasi | Jana Vishwamitra rushi | Meru devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 383 ||

Meaning: "For the syllable 'Hi', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Mount Meru, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता मेरू पर्वत मानली जाते."

Ovi 384: धिकारा नेत्रस्थानी न्यास । पांडुरभास संकाश । सोम देवता परियेस । पाणिग्रहणपाप नाशी ॥ ३८४ ॥

Transliteration: Dhikara netrasthani nyasa | Pandurabhasa sankasha | Soma devata pariyesa | Panigrahanapapa nashi || 384 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Dhi' on the eyes. It is pale and radiant. The Deity is Soma. It removes sins related to marriage rituals."

अर्थ: "'धि' (धियो मधील) अक्षराचा न्यास डोळ्यांवर करावा. याची देवता सोम असून विवाहातील दोष किंवा पापे याने नष्ट होतात."

Ovi 385: धिवर्ण नाम मंत्रासी । तोचि विश्वामित्र ऋषि । सोमदेवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३८५ ॥

Transliteration: Dhivarna nama mantrasi | Tochi Vishwamitra rushi | Somadevata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 385 ||

Meaning: "For the syllable 'Dhi', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Soma, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "हे अक्षर दृष्टी सुखद करते."

Ovi 386: योकाराक्षर मंत्रासी । भुवोर्मध्ये न्यासिजे त्यासी । रक्तगौरवर्ण रूपेसी । प्राणिवधपाप जाय ॥ ३८६ ॥

Transliteration: Yokarakshara mantrasi | Bhruvormadhye nyasije tyasi | Raktagauravarna rupesi | Pranivadhapapa jaya || 386 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Yo' between the eyebrows. Its color is reddish-white. It removes the sin of killing animals."

अर्थ: "'यो' अक्षराचा न्यास दोन भुवयांच्या मध्ये करावा. याची देवता यम असून प्राण्यांच्या वधाचे पाप याने जाते."

Ovi 387: योकाराक्षर नामाक्षरासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । यमदेवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३८७ ॥

Transliteration: Yokarakshara namaksharasi | Jana Vishwamitra rushi | Yamadevata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 387 ||

Meaning: "For the syllable 'Yo', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Yama, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "हे यमदेवेतेचे अक्षर आहे."

Ovi 388: योकार ललाटस्थानी न्यास । रूप रुक्मांभसंकाश । सर्व पाप होय नाश । भक्तिपूर्वक न्यासावे ॥ ३८८ ॥

Transliteration: Yokara lalatashthani nyasa | Rupa rukmambhasankasha | Sarva papa hoya nasha | Bhaktipurvaka nyasave || 388 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of the second 'Yo' on the forehead. Its appearance is like molten gold. It destroys all sins; perform the Nyasa with devotion."

अर्थ: "दुसऱ्या 'यो' अक्षराचा न्यास कपाळावर (ललाट) करावा; सुवर्णासारख्या तेजामुळे सर्व पापे नष्ट होतात."

Ovi 389: योवर्णाक्षर मंत्रासी । तोचि विश्वामित्र ऋषि । विश्वे देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३८९ ॥

Transliteration: Yovarnakshara mantrasi | Tochi Vishwamitra rushi | Vishwe devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 389 ||

Meaning: "For this syllable 'Yo', the Sage is Vishwamitra, the Deities are the Vishwedevas, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता 'विश्वेदेव' आहे."

Ovi 390: नकारा उदित प्राङ्‌मुखा । सूर्यासमान तेज देखा । आश्विनौ देवता असे निका । विराजमान परियेसा ॥ ३९० ॥

Transliteration: Nakara udita prangmukha | Suryasamana teja dekha | Ashvinau devata ase nika | Virajamana pariyesa || 390 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Na' on the face, facing East. Behold its brilliance like the sun. The Deities are the Ashvini Kumars. Listen as they sit majestically."

अर्थ: "'न' अक्षराचा न्यास मुखावर करावा. सूर्यासारखे तेज असलेल्या या अक्षराची देवता अश्विनीकुमार आहे."

Ovi 391: नकाराक्षर वर्णासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । अश्विनौ देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३९१ ॥

Transliteration: Nakarakshara varnasi | Jana Vishwamitra rushi | Ashvinau devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 391 ||

Meaning: "For the syllable 'Na', the Sage is Vishwamitra, the Deities are the Ashvini Kumars, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "हे अक्षर कांती वाढवते."

Ovi 392: प्रकाराक्षरन्यास करोनि दक्षिणे । रूप असे नीलवर्ण । प्रजापति देवता जाण । विष्णुसायुज्य पाविजे ॥ ३९२ ॥

Transliteration: Prakaraksharanyasa karoni dakshine | Rupa ase neelavarna | Prajapati devata jana | Vishnusayujya pavije || 392 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Pra' on the right side. Its color is blue. The Deity is Prajapati. Through this, one attains union (Sayujya) with Vishnu."

अर्थ: "'प्र' (प्रचोदयात् मधील) अक्षराचा न्यास उजव्या बाजूला करावा. निळ्या रंगाचे हे अक्षर विष्णूचे सायुज्य देते."

Ovi 393: प्रवर्णाक्षर मंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । प्रजापति देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३९३ ॥

Transliteration: Pravarnakshara mantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Prajapati devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 393 ||

Meaning: "For the syllable 'Pra', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Prajapati, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता प्रजापती आहे."

Ovi 394: चोकार वर्ण मंत्रासी । न्यासिजे तया पश्चिम भागासी । कुंकुमरूपवर्ण त्यासी । सर्वदेवपदवी पाविजे ॥ ३९४ ॥

Transliteration: Chokara varna mantrasi | Nyasije taya pashchima bhagasi | Kumkumarupavarna tyasi | Sarvadevapada pavije || 394 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of the syllable 'Cho' on the western part. Its color is like vermilion (Kumkum). Through this, one attains the status of all the Gods."

अर्थ: "'चो' अक्षराचा न्यास पश्चिम बाजूला करावा. कुंकवासारख्या वर्णामुळे सर्व देवांच्या पदवीची प्राप्ती होते."

Ovi 395: चोकार वर्ण मंत्राक्षरासी । जाणावा विश्वामित्र ऋषि । सर्व देवता परियेसी । गायत्री देवी छंद जाणा ॥ ३९५ ॥

Transliteration: Chokara varna mantraksharasi | Janava Vishwamitra rushi | Sarva devata pariyesi | Gayatri devi chanda jana || 395 ||

Meaning: "For the syllable 'Cho', know the Sage to be Vishwamitra, the Deities are 'All Gods' (Sarva-Devata), and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता 'सर्वदेव' आहे."

Ovi 396: दकाराक्षराचा उत्तरे न्यास । शुक्लवर्ण रूप सुरस । करावे तुम्ही ऐसे न्यास । कैलासपद पाविजे ॥ ३९६ ॥

Transliteration: Dakaraksharacha uttare nyasa | Shuklavarna rupa surasa | Karave tumhi aise nyasa | Kailasapada pavije || 396 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Da' on the northern part. Its form is beautifully white. By performing the Nyasa thus, one attains the state of Kailasa."

अर्थ: "'द' अक्षराचा न्यास उत्तर दिशेला (किंवा उत्तर भागावर) करावा, याने कैलास प्राप्त होते."

Ovi 397: दकाराक्षर मंत्रासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । रुद्र देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३९७ ॥

Transliteration: Dakarakshara mantrasi | Jana Vishwamitra rushi | Rudra devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 397 ||

Meaning: "For the syllable 'Da', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Rudra, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता रुद्र आहे."

Ovi 398: याकार मूर्धास्थानी न्यास । सुवर्णरूप सुरस । ब्रह्मस्थाना होय वास । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ३९८ ॥

Transliteration: Yakara murdhasthani nyasa | Suvarnarupa surasa | Brahmasthana hoya vasa | Shriguru mhanti brahmanasi || 398 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of 'Ya' on the center of the head (Murdha). Its form is golden. One gains residence in the Abode of Brahma, says Shriguru to the Brahmin."

अर्थ: "'या' अक्षराचा न्यास मस्तकाच्या मध्यभागी करावा, याने ब्रह्मलोकात निवास मिळतो."

Ovi 399: यावर्णाक्षर मंत्रासी । असे विश्वामित्र ऋषि । ब्रह्म देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ३९९ ॥

Transliteration: Yavarnakshara mantrasi | Ase Vishwamitra rushi | Brahma devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana || 399 ||

Meaning: "For the syllable 'Ya', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Brahma, and the meter is Gayatri."

अर्थ: "याची देवता ब्रह्मा आहे."

Ovi 400: तकार न्यास शिखास्थानी । निरुपम वैष्णवभुवनी । विष्णुरूप धरोनि । वैकुंठवास होय जाणा ॥ ४०० ॥

Transliteration: Takara nyasa shikhasthani | Nirupama vaishnavabhuvani | Vishnurupa dharoni | Vaikunthavasa hoya jana || 400 ||

Meaning: "Perform the Nyasa of the final 'T' (from prachodayat) on the Shikha (tuft of hair). In the incomparable abode of Vishnu, assuming the form of Vishnu, know that one dwells in Vaikuntha."

अर्थ: "'त्' या शेवटच्या अक्षराचा न्यास शिखेवर करावा, याने प्रत्यक्ष विष्णूचे रूप मिळून वैकुंठात वास होतो."

Ovi 401: तकार वर्णाक्षरमंत्रासी । जाणा विश्वामित्र ऋषि । विष्णु देवता परियेसी । देवी गायत्री छंद जाणा ॥ ४०१ ॥

Transliteration: Takara varnaksharamantrasi | Jana Vishwamitra rushi | Vishnu devata pariyesi | Devi Gayatri chanda jana ||401||

English Meaning: For the syllable 'Ta', the Sage is Vishwamitra, the Deity is Vishnu, and the meter is Gayatri.

अर्थ: शेवटच्या अक्षराची देवता विष्णू आहे.

Ovi 402: ऐसे चोवीस अक्षरमंत्रासी । न्यास करावे विधींसी । हस्त ठेवोनिया शिरासी । आणिक न्यास करावे ॥ ४०२ ॥

Transliteration: Aise chovis aksharamantrasi | Nyasa karave vidhinsi | Hasta thevoniya shirasi | Anika nyasa karave ||402||

English Meaning: Thus, for all twenty-four syllables, perform the Nyasa rituals. Then, placing your hand on your head, perform further Nyasas.

अर्थ: अशा प्रकारे २४ अक्षरांचे न्यास करून डोक्यावर हात ठेवून पुढील विधी करावा.

Ovi 403: शिरस्थानी न्यासासी । म्हणावे अनुष्टुप्‍ छंदासी । ख्याति प्रजापति ऋषि । परमात्मा देवता जाणा ॥ ४०३ ॥

Transliteration: Shirasthani nyasasi | Mhanave Anushtupa chandasi | Khyati Prajapati rushi | Paramatma devata jana ||403||

English Meaning: For the Nyasa on the head, use the Anushtup meter, invoke Sage Prajapati, and know the Deity to be Paramatma.

अर्थ: मस्तकावर हात ठेवून प्रजापती ऋषी आणि परमात्मा देवतेचे स्मरण करावे.

Ovi 404: प्राणायामे विनियोग म्हणोनि । ओं आपोस्तन स्पर्शोनि । ज्योतिर्नेत्र स्पर्शोनि । रसोजिह्वा न्यासावे ॥ ४०४ ॥

Transliteration: Pranavayame viniyoga mhanoni | Om apostana sparshoni | Jyotirnetra sparshoni | Rasojihva nyasave ||404||

English Meaning: Declaring the Pranayama application, touching the breasts with 'Om Apah', the eyes with 'Jyoti', and the tongue with 'Rasah'.

अर्थ: प्राणायाम करून स्तन, नेत्र आणि जिभेला स्पर्श करून मंत्रांचे न्यास करावेत.

Ovi 405: अमृतेति ललाटेसी । मूर्घ्नि स्पर्शोनि ऐसी । ब्रह्मभूर्भुवःस्वरोमासी । न्यास करा येणे विधी ॥ ४०५ ॥

Transliteration: Amruteti lalatesi | Murghni sparshoni aisi | Brahmabhurbhuvahswaromasi | Nyasa kara yene vidhi ||405||

English Meaning: Touch the forehead with 'Amrutam' and the head with 'Brahma-bhur-bhuvah-swarom' according to this ritual procedure.

अर्थ: 'अमृत' म्हणून कपाळाला आणि 'ब्रह्मभूर्भुवःस्वरोम्' म्हणून मस्तकाला स्पर्श करावा.

Ovi 406: इतुके न्यास करोनि । गायत्री त्रिवार म्हणोनि । व्यापक न्यास करोनि । करशुद्धि करा तीन वेळा ॥ ४०६ ॥

Transliteration: Ituke nyasa karoni | Gayatri trivara mhanoni | Vyapaka nyasa karoni | Karashuddhi kara tina vela ||406||

English Meaning: Having performed these Nyasas, chant the Gayatri three times, perform the pervasive Nyasa (Vyapaka), and purify your hands three times.

अर्थ: हे सर्व झाल्यावर तीनदा गायत्री मंत्र म्हणून व्यापक न्यास आणि करशुद्धी करावी.

Ovi 407: भुः० स्वः० विन्यसोनि । गायत्रीच्या दश पदांनी । दशांगुली न्यासोनि । पादप्रमाण करावे ॥ ४०७ ॥

Transliteration: Bhuh Swah vinyasoni | Gayatrichya dasha padanni | Dashanguli nyasoni | Padapramana karave ||407||

English Meaning: After placing 'Bhuh' and 'Swah', perform Nyasa on the ten fingers using the ten steps (padas) of Gayatri, following the standard measure.

अर्थ: गायत्रीच्या १० पदांनी १० बोटांवर न्यास करावेत.

Ovi 408: अंगुष्ठमूल धरोनि । कनिष्ठिका स्पर्शोनि । उभय हस्त न्यासोनि । दशपादांगुली न्यासावे ॥ ४०८ ॥

Transliteration: Angushthamula dharoni | Kanishthika sparshoni | Ubhaya hasta nyasoni | Dashapadanguli nyasave ||408||

English Meaning: Starting from the base of the thumb to the little finger, touch and perform Nyasa on all ten fingers of both hands.

अर्थ: अंगठ्यापासून करंगळीपर्यंत दोन्ही हातांच्या बोटांवर न्यास करावेत.

Ovi 409: चोवीस अक्षरमंत्रासी । अंगुलिन्यास करा हर्षी । तर्जनीमूलादारभ्येसी । कनिष्ठिकापर्यंत ॥ ४०९ ॥

Transliteration: Chovis aksharamantrasi | Angulinyasa kara harshi | Tarjanimuladarabhyesi | Kanishthikaparyanta ||409||

English Meaning: Joyfully perform the finger Nyasa for the twenty-four syllables, starting from the base of the index finger to the little finger.

अर्थ: चोवीस अक्षरांचा न्यास तर्जनीपासून करंगळीपर्यंत क्रमाने करावा.

Ovi 410: द्वादशाक्षरी अकैक हस्त । करावे न्यास सुनिश्चित । षडंगन्यास समस्त । प्रणवासहित करावे ॥ ४१० ॥

Transliteration: Dwadashakshari akaika hasta | Karave nyasa sunishchita | Shadanganyasa samasta | Pranavansahita karave ||410||

English Meaning: Perform the Nyasa for twelve syllables on each hand. Then perform all the 'Shadanga' (six-limbed) Nyasas along with 'Om' (Pranava).

अर्थ: प्रत्येक हातावर १२-१२ अक्षरे आणि प्रणवासह (ॐ) षडंगन्यास करावा.

Ovi 411: ॐ भूः हिरण्यात्मने । अंगुष्ठाभ्यां नमः । ॐ भुवः प्रजापत्यात्मने । तर्जनीभ्यां नमः ॥ ४११ ॥

Transliteration: Om bhuh hiranyatmane | Angushthabhyam namah | Om bhuvah prajapantyatmane | Tarjanibhyam namah ||411||

English Meaning: 'Om Bhuh' to the Golden Soul, salutations to the thumbs. 'Om Bhuvah' to the Soul of Prajapati, salutations to the index fingers.

अर्थ: 'ॐ भू:' म्हणून अंगठ्याला आणि 'ॐ भुव:' म्हणून तर्जनीला नमस्काराचा न्यास करावा.

Ovi 412: ॐ स्वः सूर्यात्मने मध्यमाभ्यां नमः । ॐ महः ब्रह्मात्मने अनामिकाभ्यां नमः । ॐ जनः, ॐ तपः ॐ सत्यं, कनिष्ठिकाभ्यां नमः । प्रचोदयात्‍ करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ ४१२ ॥

Transliteration: Om swah suryatmane madhyamabhyam namah | Om mahah brahmatmane anamika-bhyam namah | Om janah, Om tapah, Om satyam, kanishthikabhyam namah | Prachodayat karatalakaraprushthabhyam namah ||412||

English Meaning: Salutations to the middle fingers for the Sun, ring fingers for Brahma, and little fingers for the realms of Janah, Tapah, and Satyam. Finally, salute the palms and back of the hands.

अर्थ: मध्यमा, अनामिका आणि करंगळीवर अनुक्रमे सूर्य, ब्रह्मा आणि सत्य लोकांचे न्यास करून तळहातांना स्पर्श करावा.

Ovi 413: ॐ तत्सवितुः अंगुष्ठाभ्यां ह्रदयाय नमः । वरेण्यं तर्जनीभ्यां शिरसे स्वाहा । भर्गोदेवस्य मध्यमाभ्यां शिखायै वषट्‍ । धीमहि अनामिकाभ्यां कवचाय हुं ॥ ४१३ ॥

Transliteration: Om tatsavituh angushthabhyam hrudayaya namah | Varenyam tarjanibhyam shirase swaha | Bhargodevasya madhyamabhyam shikhayai vashat | Dheemahi anamikabhyam kavachaya hum ||413||

English Meaning: Salute the heart, head, tuft (shikha), and the protective armor (kavacha) using the thumbs, index, middle, and ring fingers respectively with the appropriate mantras.

अर्थ: हृदयाला 'नम:', डोक्याला 'स्वाहा', शिखेला 'वषट्' आणि कवचाला 'हुम्' असा न्यास करावा.

Ovi 414: धियोयोनः कनिष्ठिकाभ्यां नेत्रत्रयाय वौषट्‍ । प्रचोदयात् करतलकरपृष्ठाभ्यां अस्त्राय फट्‍ । उभयहस्तांगुलिन्यासां कुर्यात् । अथ षडंगन्यासः ॥ ४१४ ॥

Transliteration: Dhiyoyonah kanishthikabhyam netratrayaya vaushat | Prachodayat karatalakaraprushthabhyam astray phat | Ubhayahastangulinyasam kuryat | Atha shadanganyasah ||414||

English Meaning: Use the little fingers for the three eyes and the palms for the 'Astra' (weapon) mantra. This completes the finger Nyasa; now begins the Shadanga-Nyasa.

अर्थ: नेत्रांना 'वौषट्' आणि अस्त्राला 'फट्' म्हणून न्यास पूर्ण करावा.

Ovi 415: ॐ भूः हिरण्यात्मने ह्रदयाय नमः । ॐ भुवः प्रजापत्यात्मने शिरसे स्वाहा । ॐ स्वः सूर्यात्मने शिखायै वौषट्‍ । ॐ महः ब्रह्मात्मने कवचाय हुं ॥ ४१५ ॥

Transliteration: Om bhuh hiranyatmane hrudayaya namah | Om bhuvah prajapantyatmane shirase swaha | Om swah suryatmane shikhayai vaushat | Om mahah brahmatmane kavachaya hum ||415||

English Meaning: Perform the six-limbed Nyasa on the heart, head, tuft, and armor, invoking the vital deities of the various planes.

अर्थ: प्राणांच्या विविध देवतांचा शरीराच्या अवयवांवर षडंगन्यास करावा.

Ovi 416: ॐ जनः, ॐ तपः, ॐ सत्यं, सोमात्मने । नेत्रत्रयाय वौषट्‍ । प्रचोदयात सर्वात्मने अस्त्राय फट्‍ । ॐ तत्स० ह्रदयाय नमः ॥ ४१६ ॥

Transliteration: Om janah, Om tapah, Om satyam, somatmane | Netratrayaya vaushat | Prachodayat sarvatmane astray phat | Om tatsa hrudayaya namah ||416||

English Meaning: Invoke the lunar soul for the eyes and the universal soul for the weapon. Purify the body with the mantra-fire up to 'Prachodayat'.

अर्थ: 'प्रचोदयात्' पर्यंत सर्व मंत्रांनी शरीराच्या विविध भागांना मंत्राग्नी द्यावा

Ovi 417: ॐ वरेण्यं शिरसे स्वाहा ।भर्गोदेवस्य शिखायै वौषट्‍ । धीमहि कवचाय हुं । धियोयोनः नेत्रत्रयाय वौषट्‍ । प्रचोदयात अस्त्राय फट्‍ ॥ ४१७ ॥

Transliteration: Om varenyam shirase swaha | Bhargodevasya shikhayai vaushat | Dheemahi kavachaya hum | Dhiyoyonah netratrayaya vaushat | Prachodayat astray phat ||417||

English Meaning: This procedure of Shadanga-Nyasa is extremely powerful for purification.

अर्थ: षडंगन्यासाचा हा विधी शुद्धीसाठी अत्यंत प्रभावशाली आहे.

Ovi 418: षडंगन्यास करोनि । अंगन्यास दशस्थानी । त्यांची नावे सांगेन कानी । एकचित्ते अवधारा ॥ ४१८ ॥

Transliteration: Shadanganyasa karoni | Anganyasa dashasthani | Tyanchi nave sangena kani | Ekachitte avadhara ||418||

English Meaning: After completing the Shadanga-Nyasa, perform the Anga-Nyasa (limb Nyasa) on ten specific spots. Listen carefully to their names.

अर्थ: षडंगन्यास झाल्यावर शरीराच्या १० मुख्य स्थानांवर अंगन्यास करावा.

Ovi 419: पादजानुकटिस्थानी । नाभिह्रदयकंठभुवनी । तालुनेत्र स्पर्शोनि । ललाटशिरी दशस्थान ॥ ४१९ ॥

Transliteration: Padajanukatisthani | Nabihrudayakanthabhuvani | Talunetra sparshoni | Lalatashiri dashasthana ||419||

English Meaning: The ten spots are: feet, knees, waist, navel, heart, throat, palate, eyes, forehead, and head.

अर्थ: पाय, गुडघे, कंबर, नाभी, हृदय, कंठ, टाळू, नेत्र, कपाळ आणि मस्तक ही ती १० स्थाने आहेत.

Ovi 420: गायत्रीमंत्राच्या दहा पदांसी । दशस्थान अंगन्यासासी । तत्सवितुर्वरेण्येसी । भर्गोदेवस्य पंचम स्थान ॥ ४२० ॥

Transliteration: Gayatrimantrachya dasha padansi | Dashasthana anganyasasi | Tatsaviturvarenyesi | Bhargodevasya panchama sthana ||420||

English Meaning: Perform the ritual Nyasa on these ten spots corresponding to the ten phrases (padas) of the Gayatri mantra.

अर्थ: गायत्रीच्या १० पदांनुसार या १० स्थानांवर विधीपूर्वक न्यास करावा.

Ovi 421: धीमहि म्हणजे षष्ठ स्थान । धियो सप्तम स्थान जाण । योकारो अष्टम अंगन्यास पूर्ण । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ४२१ ॥

Transliteration: Dheemahi mhanaje shashtha sthana | Dhiyo saptama sthana jana | Yokaro ashtama anganyasa purna | Shriguru mhanti brahmanasi ||421||

English Meaning: 'Dheemahi' is the sixth spot, 'Dhiyo' is the seventh, and 'Yo' (of Yo nah) is the eighth, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: 'धीमहि' हे सहावे, 'धियो' हे सातवे आणि 'यो' (यो न:) हे आठवे स्थान अंगन्यासासाठी वापरावे.

Ovi 422: नकार नवम मंत्रस्थान । प्रचोदयात्‍ दहावे जाण । अंगन्यास येणे गुण । करा तुम्ही द्विजोत्तमा ॥ ४२२ ॥

Transliteration: Nakara navama mantrasthana | Prachodayat dahave jana | Anganyasa yene guna | Kara tumhi dwijottama ||422||

English Meaning: 'Nah' is the ninth and 'Prachodayat' is the tenth spot. O best of Brahmins, perform the Anga-Nyasa with these qualities.

अर्थ: 'न:' हे नववे आणि 'प्रचोदयात्' हे दहावे स्थान असून, याप्रमाणे दहा पदांचे अंगन्यास ब्राह्मणांनी करावेत.

Ovi 423: चतुर्विशति अक्षरांसी । करावे अंगन्यासासी । पादांगुष्ठस्पर्श हर्षी । शिखादारभ्य न्यासावे ॥ ४२३ ॥

Transliteration: Chaturvishati aksharansi | Karave anganyasasi | Padangushthasparsha harshi | Shikhadarabhy nyasave ||423||

English Meaning: Perform the Anga-Nyasa for the twenty-four syllables, joyfully touching from the big toe of the foot up to the tuft (shikha) of the head.

अर्थ: गायत्रीच्या २४ अक्षरांचे न्यास पायाच्या अंगठ्यापासून शिखेपर्यंत (शेंडीपर्यंत) क्रमाने करावेत.

Ovi 424: अंगुष्ठाभ्यां नमः । त्सं गुल्फयोर्नमः । विं जंघर्योर्नमः । तुं जानुभ्यां नमः ॥ ४२४ ॥

Transliteration: Angushthabhyam namah | Tsam gulphayornamah | Vim jangharyornamah | Tum janubhyam namah ||424||

English Meaning: Salute the big toe, the ankles (gulpha) with 'Tsa', and the knees with 'Tu'.

अर्थ: अंगठ्याला 'नम:', घोट्याला (गुल्फ) 'त्स' आणि गुडघ्याला 'तु' अक्षराने न्यास करावा.

Ovi 425: व ऊरुभ्यां नमः । रें गुह्याय नमः । णीं वृषणाय नमः । यं कटिभ्यां नमः ॥ ४२५ ॥

Transliteration: Va urubhyam namah | Rem guhyaya namah | Neem vrushanaya namah | Yam katibhyam namah ||425||

English Meaning: Perform the Nyasa on the thighs (uru), private parts, and waist (kati) with the respective syllables.

अर्थ: मांड्या (ऊरु), गुह्यस्थान आणि कमरेवर (कटि) संबंधित अक्षरांचे न्यास करावेत.

Ovi 426: भं नाभ्यै नमः । र्गौ उदराय नमः । दें स्तनाभ्यां नमः । वं ह्रदयाय नमः ॥ ४२६ ॥

Transliteration: Bham nabhyai namah | Rgau udaraya namah | Dem stanabhyam namah | Vam hrudayaya namah ||426||

English Meaning: Complete the Nyasa by touching the navel, stomach (udara), breasts, and heart with the mantra syllables.

अर्थ: नाभी, पोट (उदर), स्तन आणि हृदयावर मंत्राक्षरांनी स्पर्श करून न्यास पूर्ण करावा.

Ovi 427: स्यं कंठाय नमः । धीं दंतेभ्यो नमः । मं तालवे नमः । हिं नासिकायै नमः ॥ ४२७ ॥

Transliteration: Syam kanthaya namah | Dheem dantebhyo namah | Mam talave namah | Him nasikayai namah ||427||

English Meaning: Perform the Nyasa sequentially on the throat, teeth, palate (talu), and nose.

अर्थ: कंठ, दात, टाळू (तालु) आणि नाकावर क्रमाने न्यास करावा.

Ovi 428: धिं नेत्राभ्यां नमः । यों भ्रुवोर्मध्याय नमः । यों ललाटाय नमः । नः प्राङ्‍मुखाय नमः ॥ ४२८ ॥

Transliteration: Dhim netrabhyam namah | Yom bhruvormadhyaya namah | Yom lalataya namah | Nah prangmukhaya namah ||428||

English Meaning: Perform the Nyasa on the eyes, the space between the eyebrows, the forehead, and the front of the face.

अर्थ: डोळे, दोन भुवयांच्या मध्ये, कपाळ आणि मुखाच्या दर्शनी भागावर न्यास करावा.

Ovi 429: प्रं दक्षिणमुखाय नमः । चों पश्चिममुखाय नमः । दं उत्तरमुखाय नमः । यां मूर्ध्ने नमः । तं शिखायै वषट्‍ ॥ ४२९ ॥

Transliteration: Pram dakshinamukhaya namah | Chom pashchimamukhaya namah | Dam uttaramukhaya namah | Yam murdhne namah | Tam shikhayai vashat ||429||

English Meaning: Complete the Nyasa by saluting the southern, western, and northern parts of the face, the top of the head, and the tuft (shikha) with 'Vashat'.

अर्थ: दक्षिण, पश्चिम, उत्तर मुखाचे भाग, मस्तक आणि शिखेवर 'वषट्' म्हणून न्यास संपवावा.

Ovi 430: ऐसे न्यास करोनि । पुनः पादांगुष्ठ धरोनि । कटिपपर्यंत न्यासोनि । ऊर्ध्वन्यास करावे ॥ ४३० ॥

Transliteration: Aise nyasa karoni | Punah padangushtha dharoni | Katiparyanta nyasoni | Urdhvanyasa karave ||440|| 

English Meaning: Having done these, start again from the big toe up to the waist, performing the upward (Urdhva) Nyasa.

अर्थ: हे न्यास झाल्यावर पुन्हा पायाच्या अंगठ्यापासून कमरेपर्यंत ऊर्ध्वन्यास (वरच्या दिशेने) करावेत.

Ovi 431: तकारा अंगुष्ठस्थान । त्सकार गुल्फ असे स्थान । विकार जंघास्थान । ऐका ब्राह्मणा म्हणती गुरु ॥ ४३१ ॥

Transliteration: Takara angushthasthana | Tsakara gulpha ase sthana | Vikara janghasthana | Aika brahmana mhanti guru ||431||

English Meaning: Shriguru tells the Brahmin: 'Ta' is for the big toe, 'Tsa' for the ankle, and 'Vi' for the shank.

अर्थ: 'त' अंगठ्यावर, 'त्स' घोट्यावर आणि 'वि' जंघेवर न्यासावे असे श्रीगुरु सांगतात.

Ovi 432: तुकार जानूर्वकार ऊरवे । वकार गुह्यपूर्वक स्पर्श । णिकारा वुषणस्थान बरवे । तुकार कटिस्थान न्यास ॥ ४३२ ॥

Transliteration: Tukara janurvakara urave | Vakara guhyapurvaka sparsha | Nikara vushanastana barave | Tukara katisthana nyasa || 432 ||

English Meaning: Fix the locations and touch the knees, thighs, private organs, and waist with the appropriate syllables.

अर्थ: गुडघे, मांड्या, गुह्येंद्रिय आणि कमरेवर अक्षरांचे स्थान निश्चित करून स्पर्श करावा.

Ovi 433: शिखा धरोनि पादपर्यंत । करावे न्यास उतरत । त्याते सांगेन आदिअंत । एकचित्ते परियेसा ॥ ४३३ ॥

Transliteration: Shikha dharoni padaparyanta | Karave nyasa utarata | Tyate sangena adianta | Ekachitte pariyesa ||433||

English Meaning: Now listen to how the descending Nyasa should be performed from the tuft (shikha) down to the feet, from beginning to end.

अर्थ: आता शिखेपासून पायापर्यंत उतरत्या क्रमाने न्यास कसे करावेत, ते ऐका.

Ovi 434: तं नमः शिकायै विन्यस्य । यां नमः मुर्ध्नि विन्यस्य । दं नमः उत्तरशिखायां न्यस्य । चो नमः पश्चिमशिखायां ॥ ४३४ ॥

Transliteration: Tam namah shikhayai vinyasya | Yam namah murdhni vinyasya | Dam namah uttarashikhayam nyasya | Cho namah pashchimashikhayam ||434||

English Meaning: Place the syllables in order for the tuft, head, and the various directions.

अर्थ: शिखा, मस्तक आणि दिशांच्या क्रमाने अक्षरांचे विन्यास करावेत.

Ovi 435: प्रं नमः दक्षिणशikhायां । नं नमः प्राङ्‍मुखे । यो नमः ललाटे । यो नमः भ्रुवोर्मध्यी ॥ ४३५ ॥

Transliteration: Pram namah dakshinashikhayam | Nam namah prangmukhe | Yo namah lalate | Yo namah bhruvormadhyi ||435||

English Meaning: Perform Nyasa with the mantra syllables on the sides of the face, the forehead, and the space between the eyebrows.

अर्थ: मुखाच्या बाजू, कपाळ आणि भ्रूमध्यावर मंत्राक्षरे न्यासावीत.

Ovi 436: धिं नमः नेत्रत्रये । हिं नमः नासिकयोः । मं नमः तालौ । धी नमः दंतेषु ॥ ४३६ ॥

Transliteration: Dhim namah netratraye | Him namah nasikayoh | Mam namah talau | Dhi namah danteshu ||436||

English Meaning: Perform the Nyasa with faith on the eyes, nose, palate, and teeth.

अर्थ: डोळे, नाक, टाळू आणि दात यांवर श्रद्धापूर्वक न्यास करावा.

Ovi 437: स्यं नमः कंठे । वं नमः ह्र्दये । दें नमः स्तनयोः । र्गौ नमः उदरे । भं नमः नाभौ ॥ ४३७ ॥

Transliteration: Syam namah kanthe | Vam namah hrudaye | Dem namah stanayoh | Rgau namah udare | Bham namah nabhau ||437||

English Meaning: Arrange the syllables on the throat, heart, breasts, stomach, and navel.

अर्थ: कंठ, हृदय, स्तन, पोट आणि नाभी या स्थानांवर अक्षरांचा विन्यास करावा.

Ovi 438: प्रणवादि नमोत न्यास करावे । आकार नाभी उकार ह्रदये । मकार मुखे नकार ललाटे । मकर शिरसि हस्तेन नमस्कृत्वा ॥ ४३८ ॥

Transliteration: Pranavadi namota nyasa karave | Akara nabhi ukara hrudaye | Makara mukhe nakara lalate | Makara shirasi hastena namaskrutva ||438||

English Meaning: Perform Nyasa for the syllables of 'Om' (A-U-M) on the navel, heart, face, and head, and offer salutations.

अर्थ: 'ॐ' (अ-उ-म) च्या अक्षरांचे नाभी, हृदय, मुख आणि मस्तकावर न्यास करून नमस्कार करावा.

Ovi 439: अथ मुद्रासंपुटप्रकारी । चतुर्विशति अवधारी । सांगेन त्यांचा विस्तार परी । ऐका ब्राह्मण एकचित्ते ॥ ४३९ ॥

Transliteration: Atha mudrasamputaprakari | Chaturvishati avadhari | Sangena tyancha vistara pari | Aika brahmana ekachitte ||439||

English Meaning: Now I will explain in detail the twenty-four Mudras (hand gestures) required for the Gayatri Japa. Listen carefully, O Brahmins.

अर्थ: आता गायत्री जपासाठी आवश्यक असलेल्या २४ मुद्रांचा विस्तार सांगतो.

Ovi 440: सुमुखं संपुटं चैव विततं विस्तृतं तथा । द्विमुखं त्रिमुखं चैव चतुःपंचमुखं तथा ॥ ४४० ॥

Transliteration: Sumukham samputam chaiva vitatam vistrutam tatha | Dwimukham trimukham chaiva chatuhpanchamukham tatha ||440||

English Meaning: The mudras include Sumukha, Samputa, Vitata, Vistruta, Dwimukha, Trimukha, Chaturmukha, and Panchamukha.

अर्थ: सुमुख, संपुट, वितत, विस्तृत, द्विमुख, त्रिमुख, चतुर्मुख आणि पंचमुख या मुद्रा आहेत.

Ovi 441: षण्मुखाधोमुखं चैव व्यापकांजलिकं तथा । शकटं यमपाशं च ग्रंथितं चोल्मुकोल्मुकम ॥ ४४१ ॥

Transliteration: Shanmukhadhomukham chaiva vyapakanjalikam tatha | Shakatam yamapasham cha granthitam cholmukolmukam ||441||

English Meaning: Further mudras are Shanmukha, Adhomukha, Vyapakanjali, Shakata, Yamapasha, Granthita, and Unmukha.

अर्थ: षण्मुख, अधोमुख, व्यापकांजली, शकट, यमपाश, ग्रंथित आणि उन्मुख या मुद्रा आहेत.

Ovi 442: प्रलंबं मुष्टिकं चैव मत्स्यकूर्मो वराहकम्‍ । सिंहाक्रांतं महाक्रांतं मुद्गरं पल्लवं तथा ॥ ४४२ ॥

Transliteration: Pralambam mushtikam chaiva matsyakurmo varahakam | Simhakrantam mahakrantam mudgaram pallavam tatha ||442||

English Meaning: The remaining mudras are Pralamba, Mushtika, Matsya, Kurma, Varaha, Simhakranta, Mahakranta, Mudgara, and Pallava.

अर्थ: प्रलंब, मुष्टिक, मत्स्य, कूर्म, वराह, सिंहाक्रांत, महाक्रांत, मुद्गर आणि पल्लव या उर्वरित मुद्रा आहेत.

Ovi 443: एता मुद्रा न जानाति गायत्री निष्फला भवेत्‍ । एता मुद्रास्तु कर्तव्या गायत्री सुप्रतिष्ठिता ॥ ४४३ ॥

Transliteration: Eta mudra na janati gayatri nishphala bhavet | Eta mudrastu kartavya gayatri supratishthita ||443||

English Meaning: If one does not know these mudras, the Gayatri Japa becomes fruitless. These mudras must be performed for Gayatri to be well-established.

अर्थ: ज्याला या मुद्रा माहित नाहीत, त्याचा गायत्री जप निष्फळ होतो. या मुद्रा केल्यास गायत्री प्रसन्न होते.

Ovi 444: मुद्राविण गायत्रीमंत्र । जप करितां सर्व व्यर्थ । या कारणे करावे पात्र । मुद्रापूर्वक जप करावा ॥ ४४४ ॥

Transliteration: Mudravina gayatrimantra | Japa karita sarva vyartha | Ya karane karave patra | Mudrapurvaka japa karava ||444||

English Meaning: Chanting the Gayatri mantra without Mudras is useless; therefore, one should become worthy by chanting with Mudras.

अर्थ: मुद्रांशिवाय जप करणे व्यर्थ आहे, म्हणून विधीपूर्वक मुद्रा करूनच जप करावा.

Ovi 445: गौप्प्य करावा मुद्रायुक्त । प्राणायाम करा निश्चित । समस्त पापक्षयार्थ । म्हणोनि अष्टोत्तरीय संकल्पावे ॥ ४४५ ॥

Transliteration: Gaupya karava mudrayukta | Pranavayama kara nishchita | Samasta papakshayartha | Mhanoni ashtottariya sankalpave ||445||

English Meaning: The Japa should be kept secret (covered) and done with Mudras and Pranayama. To destroy all sins, make a resolve to chant at least 108 times.

अर्थ: जप गुप्तपणे (माळ झाकून) करावा. पापांच्या नाशासाठी किमान १०८ वेळा जपाचा संकल्प करावा.

Ovi 446: या गायत्रीप्रथमपादासी । म्हणा ऋग्वेद असे ऋषि । भूमितत्त्व परियेसी । ब्रह्मा देवता त्रिष्टुप्‍ छंद ॥ ४४६ ॥

Transliteration: Ya gayatriprathamapadasi | Mhana Rugveda ase rushi | Bhumitattva pariyesi | Brahma devata trishtupa chanda ||446||

English Meaning: For the first foot of Gayatri, the Sage is Rigveda, the element is Earth, the Deity is Brahma, and the meter is Trishtup.

अर्थ: गायत्रीच्या पहिल्या पादाचे तत्त्व पृथ्वी, देवता ब्रह्मा आणि ऋषी ऋग्वेद आहे.

Ovi 447: द्वितीयपाद गायत्रीसी । यजुर्वेद असे ऋषि । रुद्रदेवता प्राणापानव्यालतत्त्वेसी । जगती म्हणा अहर्निशी ॥ ४४७ ॥

Transliteration: Dwitiyapad gayatrisi | Yajurveda ase rushi | Rudradevata pranapanavyalatattvesi | Jagati mhana aharnish i ||447||

English Meaning: For the second foot of Gayatri, the Sage is Yajurveda and the Deity is Rudra. Chant day and night with the Jagati meter.

अर्थ: दुसऱ्या पादाची देवता रुद्र असून ऋषी यजुर्वेद आहे.

Ovi 448: गायत्री तृतीयपादासी । ऋग्यजुः सामतत्त्व परियेसी । विष्णु देवता त्रिष्टुप छंदेसी । समस्तपापक्षयार्थ विनियोग ॥ ४४८ ॥

Transliteration: Gayatri trutiyapadasi | Rugyajuh samatattva pariyesi | Vishnu devata trishtupa chandesi | Samastapapakshayartha viniyoga ||448||

English Meaning: For the third foot, the Deity is Vishnu. This application of the elements of the three Vedas destroys all sins.

अर्थ: तिसऱ्या पादाची देवता विष्णू असून, तिन्ही वेदांच्या तत्त्वाचा हा विनियोग पापांचा नाश करतो.

Ovi 449: भूमिस्तंभ परियेसी । गायत्री छंदासी । म्हणावे ब्रह्मपदासी । ब्रह्मा दैवत जाणावे ॥ ४४९ ॥

Transliteration: Bhumistambha pariyesi | Gayatri chandasi | Mhanave brahmapadasi | Brahma daivata janave ||449||

English Meaning: Treating the Gayatri mantra as the 'Brahma-pada' (state of Brahma), offer prayers to Deity Brahma.

अर्थ: गायत्री मंत्राला 'ब्रह्मपद' मानून ब्रह्मा देवतेची प्रार्थना करावी.

Ovi 450: गायत्रीचे ध्यान । सांगेन तुम्हा विधान । एकचित्ते करा पठण । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ४५० ॥

Transliteration: Gayatriche dhyana | Sangena tumha vidhana | Ekachitte kara pathana | Shriguru mhanti brahmanasi ||450||

Meaning: Now listen to how to perform the main meditation on Mother Gayatri. Perform the recitation with a focused mind, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: आता गायत्री मातेचे मुख्य ध्यान कसे करावे, ते ऐका.

Ovi 451: मुक्ताविदुमहेमनीलधवलच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैर्युक्तामिंदुकलानिबद्धमुकुटां तत्त्वार्थवर्णात्मिकाम् । गायत्री वरदाभयांकुशकशां शुभ्रं कपालं गदां शंखं चक्रमथारविदयुगलं हस्तैर्वहन्ती भजे ॥ ४५१ ॥

Transliteration: Muktavidruma-hemaneela-dhavalachhayair-mukhaistreekshanair-yuktam-indukalanibaddha-mukutam tattvarthavarnatmikam | Gayatri varadabhayankushakasham shubhram kapalam gadam shankham chakramatharavindayugalam hastairvahanti bhaje ||451||

English Meaning: I worship Mother Gayatri, who has five faces (colored like pearl, coral, gold, blue, and white), each with three eyes. She wears a crown adorned with the crescent moon and embodies the essence of truth. In her hands, she holds a boon-giving gesture, protection gesture, a goad, a whip, a white skull-cup, a mace, a conch, a discus, and a pair of lotuses.

अर्थ: पाच मुखे, तीन डोळे, डोक्यावर चंद्रकोर आणि हातात शंख-चक्र-गदा धारण केलेल्या गायत्री मातेचे मी भजन करतो.

Ovi 452: ऐसे ध्यान करोनि । जप करावा नासिकाग्रनयनी । अंती षडंग न्यासोनि । जप करा येणेपरी ॥ ४५२ ॥

Transliteration: Aise dhyana karoni | Japa karava nasikagranayani | Anti shadanga nyasoni | Japa kara yenepari ||452||

English Meaning: Having meditated thus, perform the Japa with your gaze fixed on the tip of the nose. Conclude with the Shadanga-Nyasa and continue the chanting in this manner.

अर्थ: असे ध्यान करून, नजर नाकाच्या शेंड्यावर ठेवून आणि शेवटी षडंगन्यास करून जप करावा.

Ovi 453: गायत्रीमंत्राची प्रशंसा । एकचित्ते परियेसा । मंत्रनाम असे विशेषा । अक्षरे दोनी पाप हरे ॥ ४५३ ॥

Transliteration: Gayatrimantrachi prashansa | Ekachitte pariyesa | Mantranama ase vishesha | Akshare doni papa hare ||453||

English Meaning: Listen with a focused mind to the praises of the Gayatri Mantra. Even the word 'Mantra' is special, as its two syllables alone destroy sins.

अर्थ: गायत्रीमंत्राची प्रशंसा एकचित्ताने ऐका. 'मंत्र' या शब्दातील दोन अक्षरेच पापांचे हरण करण्यासाठी पुरेशी आहेत.

Ovi 454: मकार म्हणजे आपुले मन । त्रकार नाम आपुला प्राण । मन प्राण एकवटोन । जप करावा एकचित्ते ॥ ४५४॥

Transliteration: Makara mhanaje apule mana | Trakara nama apula prana | Mana prana ekavatona | Japa karava ekachitte ||454||

English Meaning: 'Ma' signifies your mind and 'Tra' signifies your life-force (Prana). Uniting the mind and Prana, one should perform the Japa with total concentration.

अर्थ: 'म' म्हणजे मन आणि 'त्र' म्हणजे प्राण; मन आणि प्राण एकवटून जप करावा.

Ovi 455: जप म्हणजे अक्षरे दोनी । प्रख्यात असती त्रिभुवनी । जकार जन्म विच्छेदोनि । पकारे जन्मपाप दुरी ॥ ४५५॥

Transliteration: Japa mhanaje akshare doni | Prakhyata asati tribhuvani | Jakara janma vichhedoni | Pakare janmapapa duri ||455||

English Meaning: The two syllables of the word 'Japa' are famous in the three worlds. 'Ja' cuts the cycle of birth and 'Pa' removes the sins of previous lives.

अर्थ: 'ज' मुळे जन्म-मृत्यूचे चक्र थांबते आणि 'प' मुळे जन्मांतरीची पापे दूर होतात.

Ovi 456: चारी वेदांस मूळ एका । गायत्रीनाम नाशी पातका । याचि कारणे करावा निका । वेदपठणफळ असे ॥ ४५६॥

Transliteration: Chari vedansa mula eka | Gayatrinama nashi pataka | Yachi karane karava nika | Vedapathanaphala ase ||456||

English Meaning: Gayatri is the single source of the four Vedas and she destroys all sins. Therefore, chanting her name properly yields the same fruit as reciting all the Vedas.

अर्थ: चारी वेदांस मूळ एका गायत्रीचे नाव पातकांचा नाश करते. यामुळे तिचा जप नीट करावा, ज्याने वेद पठणाचे फळ मिळते.

Ovi 457: ऐसा मंत्र न जरी जपे नर । वृथा जन्म जैसा सूकर । जप करा हो निर्धार । चिंतिले फल पाविजे ॥ ४५७॥

Transliteration: Aisa mantra na jari jape nara | Vrutha janma jaisa sukara | Japa kara ho nirdhara | Chintile phala pavije ||457||

English Meaning: If a human does not chant this mantra, his life is as useless as that of a pig. Chant with determination to attain all desired fruits.

अर्थ: जो मनुष्य गायत्री जप करत नाही, त्याचा जन्म डुकराप्रमाणे व्यर्थ आहे. जप केल्यास सर्व फळे मिळतात.

Ovi 458: न करावा उदकी बैसोन । त्वरित होय प्रज्ञाहीन । याचि कारणे सांगेन विस्तारोन । अग्नि तीनि विप्रमुखी ॥ ४५८॥

Transliteration: Na karava udaki baisona | Twarita hoya prajnyahina | Yachi karane sangena vistatrona | Agni teeni vipramukhi ||458||

English Meaning: Do not sit in water while chanting, as it quickly depletes intelligence. I shall explain this in detail: three fires reside in a Brahmin's mouth.

अर्थ: पाण्यात बसून जप करू नये, त्याने बुद्धी कमी होते. ब्राह्मणाच्या मुखात तीन अग्नींचा वास असतो.

Ovi 459: आहवनीय गार्हपत्य । दक्षिणाग्नि तिसरा विख्यात । अग्निउदकसंपर्कै त्वरित । तेजत्व जाय अग्नीचे ॥ ४५९॥

Transliteration: Ahavaniya garhapatya | Dakshinagni tisara vikhyata | Agni-udaka-samparkai twarita | Tejatwa jaya agniche ||459||

English Meaning: The Ahavaniya, Garhapatya, and the famous Dakshinagni—the brilliance of these fires is lost instantly upon contact with water.

अर्थ: अग्नी आणि पाण्याचा संपर्क झाल्यास अग्नीचे तेज कमी होते, तसेच पाण्यात जप केल्यास जपाचे तेज कमी होते.

Ovi 460: या कारणे उदक वर्जोनि । बैसिजे उत्तम आसनी । हस्तस्पर्शी नाभिस्थानी । जपावा माळ धरोनिया ॥ ४६०॥

Transliteration: Ya karane udaka varjoni | Baisije uttama asani | Hastasparshi nabhisthani | Japava mala dharoniya ||460||

English Meaning: Therefore, avoid water, sit on an excellent seat. Keeping the hand near the navel, perform the Japa with a rosary.

अर्थ: म्हणून कोरड्या जागी आसनावर बसून, हात नाभीपाशी ठेवून माळेने जप करावा.

Ovi 461: उभेनी जपावा प्रातःकाळी । बैसोनि कीजे माध्याह्नीकाळी । अथवा उभा ठाकोनि । उभय पक्षी करावा ॥ ४६१॥

Transliteration: Ubheni japava pratahkali | Baisoni keeje madhyahnikali | Athava ubha thakoni | Ubhaya pakshi karava ||461||

English Meaning: Stand during the morning Japa and sit during the midday Japa. Alternatively, one may stand during both periods if required.

अर्थ: सकाळी उभे राहून आणि दुपारी बसून जप करावा, असा नियम आहे.

Ovi 462: माध्याह्नी ह्रदयस्थानी । जपावा माळ धरोनि । हस्त मुखे स्पर्शोनि । सायंकाळी जपावा ॥ ४६२॥

Transliteration: Madhyahni hrudayasthani | Japava mala dharoni | Hasta mukhe sparshoni | Sayankali japava ||462||

English Meaning: At midday, hold the rosary near the heart. In the evening, perform the Japa after touching the hand to the mouth.

अर्थ: दुपारी माळ हृदयापाशी धरून आणि संध्याकाळी मुखाला स्पर्श करून जप करावा.

Ovi 463: बैसोनि जपावा सायंकाळी । पहावा वृक्ष निर्मळी । जरी वृक्ष नसे जवळी । नासाग्रानयनी जपावा ॥ ४६३॥

Transliteration: Baisoni japava sayankali | Pahava vruksha nirmali | Jari vruksha nase javali | Nasagranayani japava ||463||

English Meaning: Sit and chant in the evening, looking at a pure tree. If no tree is nearby, fix your gaze on the tip of the nose.

अर्थ: संध्याकाळी बसून जप करावा. जवळ निर्मळ वृक्ष असल्यास तिकडे पहावे, अन्यथा नाकाच्या शेंड्याकडे पहावे.

Ovi 464: ब्रह्मचारी गृहस्थासी । जप नेमिला अष्टोत्तरेसी । वानप्रस्थ संन्यासी यासी । सहस्त्र मुख्य करावा ॥ ४६४॥

Transliteration: Brahmachari gruhasthasi | Japa nemila ashtottaresi | Vanaprastha sanyasi yasi | Sahasra mukhya karava ||464||

English Meaning: For a celibate student or a householder, 108 chants are prescribed. For forest-dwellers and monks, 1000 chants are primary.

अर्थ: गृहस्थांनी किमान १०८ आणि संन्याशांनी १००० वेळा जप करावा.

Ovi 465: संधिविग्रह होय जरी । अष्टाविंशति तरी करी । अशक्ति होय जरी । दहा वेळ जपावा ॥ ४६५॥

Transliteration: Sandhivigraha hoya jari | Ashtavimshati tari kari | Ashakti hoya jari | Daha vela japava ||465||

English Meaning: In times of war or crisis, perform 28 chants. If physically weak, chant at least ten times.

अर्थ: संकटात असल्यास २८ वेळा आणि अत्यंत अशक्त असल्यास किमान १० वेळा जप करावा.

Ovi 466: उत्तम पक्ष मानसी । मध्यम गौप्य सुमुखेसी । अक्षरे प्रगट वाक्येसी । कनिष्ठ पुकार परियेसा ॥ ४६६॥

Transliteration: Uttama paksha manasi | Madhyama gaupya sumukhesi | Akshare pragata vakyesi | Kanishtha pukara pariyesa ||466||

English Meaning: Chanting in the mind is best; whispering with moving lips is medium; and chanting loudly or publicly is considered inferior.

अर्थ: मनातल्या मनात जप करणे सर्वोत्तम, ओठ हलवून करणे मध्यम आणि मोठ्याने ओरडून करणे कनिष्ठ होय.

Ovi 467: त्रिपाद असती गायत्रीसी । मिळोनि न म्हणावी परियेसी । म्हणता होय महादोषी । महानरक अवधारा ॥ ४६७॥

Transliteration: Tripada asati gayatrisi | Miloni na mhanavi pariyesi | Mhanta hoya mahadoshi | Mahanaraka avadhara ||467||

English Meaning: The Gayatri has three feet; do not recite them joined together. Doing so brings great sin and leads to great hell.

अर्थ: गायत्रीचे तिन्ही चरण एकत्र जोडून म्हणू नयेत, त्यात थोडा थांबा घ्यावा, अन्यथा दोष लागतो.

Ovi 468: पृथक करोनि त्रिपदासी । जपा मंत्र अतिहर्षी । ब्रह्महत्यादि पापे नाशी । अनंत पुण्य लाधिजे ॥ ४६८॥

Transliteration: Pruthak karoni tripadasi | Japa mantra atiharshi | Brahmahatyadi pape nashi | Ananta punya ladhije ||468||

English Meaning: Recite the three feet separately with great joy. This destroys even the sin of killing a Brahmin and brings infinite merit.

अर्थ: तीन पादांचा उच्चार स्वतंत्रपणे केल्यास ब्रह्महत्येसारखी पापेही नष्ट होतात.

Ovi 469: अंगुष्ठजपे एक पुण्य । पर्वांगुलीने दशगुण । शंखमणीने होय शतगुण । प्रवालमाला सहस्त्रफळ ॥ ४६९॥

Transliteration: Angushthajape eka punya | Parvanguline dashaguna | Shankhamanine hoya shataguna | Pravalamala sahasraphala ||469||

English Meaning: Chanting with the thumb gives 1x merit, with finger joints 10x, with conch beads 100x, and with a coral rosary 1000x merit.

अर्थ: अंगठ्याने जप केल्यास १ पट, बोटांच्या पेरांनी १० पट आणि पोवळ्याच्या माळेने १००० पट फळ मिळते.

Ovi 470: स्फटिकमणि दहासहस्त्र । मौक्तिके पुण्य लक्षाधिक । पद्माक्षी निर्गुण जप । दशलक्ष पुण्य असे ॥ ४७०॥

Transliteration: Sphatikamani dahasahasra | Mauktike punya lakshadhika | Padmakshi nirguna japa | Dashalaksha punya ase ||470||

English Meaning: A crystal rosary gives 10,000x merit, pearls give 100,000x, and a lotus seed (Padmaksha) rosary gives 1,000,000x merit.

अर्थ: स्फटिक माळेने १०,००० पट, मोत्यांच्या माळेने १ लाख पट आणि कमळगट्ट्याच्या माळेने १० लाख पट फळ मिळते.

Ovi 471: कोटुगुणे सुवर्णमाला । कुश रुद्राक्ष अनंतफला । जप करा नित्य काळा । गौप्यमाला धरोनिया ॥ ४७१॥

Transliteration: Kotugune suvarnamala | Kusha rudraksha anantaphala | Japa kara nitya kala | Gaupyamala dharoniya ||471||

English Meaning: A gold rosary gives 10,000,000x merit, while Kusha grass or Rudraksha beads yield infinite results. Perform Japa daily with a hidden rosary.

अर्थ: सोन्याच्या माळेने कोटी गुण आणि दर्भ किंवा रुद्राक्षाच्या माळेने अनंत फळ मिळते.

Ovi 472: गौप्यमाला करकमळी । जप करा निश्चली । सौख्य पावे अनंत फळी । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणाते ॥ ४७२॥

Transliteration: Gaupyamala karakamali | Japa kara nishchali | Saukhya pave ananta phali | Shriguru mhanti brahmanate ||472||

English Meaning: Holding the hidden rosary in your lotus-like hand, chant with a steady mind. You will find happiness and infinite fruits, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: माळ व गोमुखी हातात धरून स्थिर चित्ताने जप करावा.

Ovi 473: जप करिता नुल्लंघिजे मेरु । उल्लंघिता पाप बोलिले अपारु । प्राणायाम केलिया त्रिवारु । मेरुलंघनपाप जाय ॥ ४७३॥

Transliteration: Japa karita nullanghije meru | Ullanghita papa bolile aparu | Pranavayama keliya trivaru | Merulanghanapapa jaya ||473||

English Meaning: While chanting, do not cross the 'Meru' bead. Crossing it is said to be a vast sin. If crossed, perform three Pranayamas to remove the sin.

अर्थ: माळेचा मेरुमणी ओलांडू नये, तो ओलांडल्यास दोष लागतो. तसे झाल्यास ३ प्राणायाम करावेत.

Ovi 474: गायत्रीजप तीन दिवस । प्रत्यही करावा एकादश । सर्व पातके होती नाश । त्रिरात्रीचे पाप जाय ॥ ४७४॥

Transliteration: Gayatrijapa teena divasa | Pratyahi karava ekadasha | Sarva patake hoti nasha | Triratriche papa jaya ||474||

English Meaning: Performing Gayatri Japa for three days, eleven times daily, destroys all sins, including those of three nights.

अर्थ: तीन दिवस रोज ठराविक संख्येने जप केल्यास सर्व पापे नष्ट होतात.

Ovi 475: अष्टोत्तरशत जप करिता । अघोर पातक जाय त्वरिता । करोनि सहस्त्र जप एकाग्रता । उपपातके नासती ॥ ४७५॥

Transliteration: Ashtottarashata japa karita | Aghora pataka jaya twarita | Karoni sahasra japa ekagrata | Upapatake nasati ||475||

English Meaning: 108 chants quickly remove terrible sins. 1000 chants performed with concentration destroy secondary sins.

अर्थ: १०८ जपाने घोर पापे आणि १००० जपाने उपपातके नष्ट होतात.

Ovi 476: महापातकादि दोषासी । कोटि जप करावा परियेसी । जे जे कर्म इच्छिसी । त्वरित होय अवधारा ॥ ४७६॥

Transliteration: Mahapatakadi doshasi | Koti japa karava pariyesi | Je je karma icchisi | Twarita hoya avadhara ||476||

English Meaning: For major sins, perform ten million chants. Know that whatever work you desire will be accomplished quickly.

अर्थ: महापापांच्या नाशासाठी १ कोटी जप करावा; याने इच्छापूर्तीही होते.

Ovi 477: जप करावा मन दृढे । न पहावे मागे पुढे । शूद्रादिक यातीकडे । संभाषण न करावे ॥ ४७७॥

Transliteration: Japa karava mana drudhe | Na pahave mage pudhe | Shudradika yatikade | Sambhashana na karave ||477||

English Meaning: Chant with a firm mind. Do not look around and do not speak to people of lower castes or anyone else during the ritual.

अर्थ: जप करताना इकडे तिकडे पाहू नये आणि कोणाशीही बोलू नये.

Ovi 478: द्रव्य घेवोनि एखाद्यासी । जपता होय अनंतदोषी । चांडाळयोनीत भरवसी । जन्म पावे परियेसा ॥ ४७८॥

Transliteration: Dravya ghevoni ekadhyasi | Japata hoya anantadoshi | Chandalyonita bharavasi | Janma pave pariyesa ||478||

English Meaning: Accepting money to chant for someone else brings infinite sin. One will certainly be reborn in a low, miserable state.

अर्थ: पैसे घेऊन दुसऱ्यासाठी जप केल्यास दोष लागतो आणि पुढचा जन्म नीच योनीत मिळतो.

Ovi 479: कंडू नये शरीर आपुले । नेणता जरी इतुके घडले । श्रोत्राचमन करा वहिले । दोष नाही अवधारा ॥ ४७९॥

Transliteration: Kandu naye sharira apule | Nenata jari ituke ghadle | Shrotrachamana kara vahile | Dosha nahi avadhara ||479||

English Meaning: Do not scratch your body. If it happens unknowingly, touch your right ear and perform achamana immediately to remove the flaw.

अर्थ: जप करताना शरीर खाजवू नये, चुकून तसे झाल्यास उजव्या कानाला स्पर्श करून आचमन करावे.

Ovi 480: ब्राह्मणाचे दक्षिणकर्णी । सप्त देवता ऐका निर्गुणी । स्पर्श करिता तत्क्षणी । पापे जाती परियेसा ॥ ४८०॥

Transliteration: Brahmanache dakshinakarni | Sapta devata aika nirguni | Sparsha karita tatkshani | Pape jati pariyesa ||480||

English Meaning: Seven deities reside in the right ear of a Brahmin. By touching it, sins vanish instantly.

अर्थ: ब्राह्मणाच्या उजव्या कानात सात देवतांचा वास असतो, त्याला स्पर्श केल्यास शुद्धी प्राप्त होते.

Ovi 481: दृष्टी पडता चांडाळासी । द्विराचमने शुद्ध होसी । संभाषण झालिया पतितासी । आचमनस्नान करावे ॥ ४८१॥

Transliteration: Drushti padata chandalasi | Dwirachamane shuddha hosi | Sambhashana jhalaiya patitasi | Achamanasnana karave ||481||

English Meaning: If your gaze falls on an outcaste, perform achamana twice. If you speak to a fallen person, you must bathe and perform achamana.

अर्थ: जप करताना चांडाळावर दृष्टी पडल्यास दोनदा आचमन करावे आणि पापी माणसाशी संभाषण झाल्यास स्नान करून आचमन करावे.

Ovi 482: जपता निद्रा येई जरी । अधोवायु जांभई आलियावरी । क्रोधरूपे जपता जरी । पापरूपे अवधारा ॥ ४८२॥

Transliteration: Japata nidra yei jari | Adhovayu jambhai aliyavari | Krodharupe japata jari | Paparupe avadhara ||482||

English Meaning: If sleep, flatulence, yawning, or anger occurs during Japa, know that the ritual becomes sinful and void.

अर्थ: जप करताना झोप, जांभई, अपानवायू किंवा क्रोध आल्यास तो जप निष्फळ ठरतो.

Ovi 483: मौण्य करावे हे उत्तमी । अगत्ये बोलिजे संधिविषयी । तद्विष्णो मंत्र जपता कर्मीं । पापे जाती सकळिक ॥ ४८३॥

Transliteration: Maunya karave he uttami | Agatye bolije sandhivishayi | Tadwishno mantra japata karmi | Pape jati sakalika ||483||

English Meaning: Silence is best. If one must speak due to necessity, chant the 'Tad-Vishnoh' mantra to remove the resulting sins.

अर्थ: जप करताना मौन पाळणे उत्तम, पण अत्यंत आवश्यक असल्यास बोलल्यानंतर 'तद्विष्णो:' हा मंत्र म्हणावा, त्याने दोष दूर होतो.

Ovi 484: नेणता घडे इतुके जरी । आचमन करावे श्रोत्री । अग्नि सूर्यधेनुदर्शन करी । विष्णुमंत्र जपावा ॥ ४८४॥

Transliteration: Nenata ghade ituke jari | Achamana karave shrotri | Agni suryadhenudarshana kari | Vishnumantra japava ||484||

English Meaning: If flaws occur unknowingly, perform achamana by touching the ear, look at fire, the sun, or a cow, and chant the Vishnu mantra.

अर्थ: काही चूक घडल्यास उजव्या कानाला स्पर्श करून आचमन करावे किंवा अग्नी, सूर्य, गाय यांचे दर्शन घेऊन विष्णूचे स्मरण करावे.

Ovi 485: ऐसा जप करावा विधीने । मनकामना होय पूर्ण । ऐकती समस्त ऋषिजन । म्हणोनि सांगे पराशर ॥ ४८५॥

Transliteration: Aisa japa karava vidhine | Manakamana hoya purna | Aikati samasta rushijana | Mhanoni sange Parashara ||485||

English Meaning: Performing Japa according to these rules fulfills all desires. Thus spoke Sage Parashara as all other Sages listened.

अर्थ: अशा विधीने जप केल्यास सर्व इच्छा पूर्ण होतात, असे पराशर ऋषींनी सांगितले.

Ovi 486: गायत्री जपावी ऐशी । प्रातःकाळी म्हणा मित्रस्य ऋषि । उदुत्यं मंत्र माध्याह्नेसी । इमं मे वरुण सायंकाळी ॥ ४८६॥

Transliteration: Gayatri japavi aishi | Pratahkali mhana mitrasya rushi | Udutyam mantra madhyahnesi | Imam me Varuna sayankali ||486||

English Meaning: Chant Gayatri thus: in the morning use 'Mitrasya', at midday use 'Udutyam', and in the evening use 'Imam me Varuna'.

अर्थ: सकाळी 'मित्रस्य', दुपारी 'उदुत्यं' आणि संध्याकाळी 'इमं मे वरुण' या मंत्रांनी सूर्याची प्रार्थना करावी.

Ovi 487: शाखापरत्वे मंत्र असती । म्हणावे विधि जैसे असती । गोत्र प्रवर म्हणा भक्ती । वृद्धाचाराप्रमाणे ॥ ४८७॥

Transliteration: Shakhaparatve mantra asati | Mhanave vidhi jaise asati | Gotra pravara mhana bhakti | Vruddhacharapramane ||487||

English Meaning: Mantras vary according to your Vedic branch (shakha). Perform the rituals as prescribed, stating your Gotra and Pravara with devotion as per ancient tradition.

अर्थ: आपापल्या वेदांच्या शाखेप्रमाणे, गोत्र आणि प्रवराचा उच्चार करून विधी करावा.

Ovi 488: चारी दिशा नमोनि । प्रदक्षिणा करावी सगुणी । गोत्र प्रवर उच्चारोनि । नमस्कार करा परियेसा ॥ ४८८॥

Transliteration: Chari disha namoni | Pradakshina karavi saguni | Gotra pravara uccharoni | Namaskara kara pariyesa ||488||

English Meaning: Bow to the four directions and perform a circumambulation (pradakshina). Stating your Gotra and Pravara, offer your salutations.

अर्थ: चारही दिशांना नमस्कार करून प्रदक्षिणा घालावी आणि आपले गोत्र-प्रवर उच्चारून अभिवादन करावे.

Ovi 489: ऐसी संध्या करून । मग करावे औपासन । सांगेन त्याचे विधान । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ४८९॥

Transliteration: Aishi sandhya karun | Mag karave aupashana | Sangena tyache vidhana | Shriguru mhanti brahmanasi ||489||

English Meaning: After finishing the Sandhya ritual, perform the Aupashana (fire ritual). I will now explain its procedure, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: संध्या आटोपल्यावर 'औपासन' (अग्निहोत्र विधी) करावा, त्याचा विधी श्रीगुरु सांगत आहेत.

Ovi 490: साय्म्रातवेला दोन्ही । औपासन करावे सगुणी । मिळोनि न करावे द्विजजनी । सर्वांनी पृथक पृथक हेचि जाणा ॥ ४९०॥

Transliteration: Sayam-prata-vela donhi | Aupashana karave saguni | Miloni na karave dwijajani | Sarvanni pruthak pruthak hechi jana ||490||

English Meaning: Perform Aupashana during both morning and evening. Brahmins should not do it collectively; each must do it individually.

अर्थ: सकाळी आणि संध्याकाळी प्रत्येकाने स्वतंत्रपणे औपासन करावे, सर्वांनी मिळून एकच करू नये.

Ovi 491: न करावे वेळणी आळंद्यात । भूमीवरी न करा नित्य । स्थंडिली करावे विहित । अथवा उदके सारवावे ॥ ४९१॥

Transliteration: Na karave velani alandyat | Bhumivari na kara nitya | Sthandili karave vihita | Athava udake saravave ||491||

English Meaning: Do not perform it in an open ditch or directly on raw earth. Do it on a prepared altar (Sthandila) or ground cleansed with water.

अर्थ: उघड्या जमिनीवर अग्नी प्रज्वलित न करता, सारवलेल्या स्वच्छ जागेवर किंवा स्थंडिलावर विधी करावा.

Ovi 492: कुंडी स्थापोनि अग्नीसी । करावे नित्य उपासनेसी । वारा घालो नये त्यासी । हाते पर्णी आणि सुपे ॥ ४९२॥

Transliteration: Kundi sthaponi agneesi | Karave nitya upasaneesi | Vara ghalo naye tyasi | Hate parni ani supe ||492||

English Meaning: Establish the fire in a Kunda for daily worship. Do not fan the fire with your hands, leaves, or a winnowing basket (Supa).

अर्थ: कुंडी स्थापोनि अग्नीसी नित्य उपासना करावी; त्याला हात, पाने किंवा सुपाने वारा घालू नये.

Ovi 493: व्याधिष्ठ पर्णवाते होय । सुपे दरित्र धनक्षय । मुखे फुंकिलिया आयुष्य जाय । हस्तमूली होय मृत्यु ॥ ४९३॥

Transliteration: Vyadhishtha parnavate hoya | Supe daritra dhanakshaya | Mukhe phunkiliya ayushya jaya | Hastamuli hoya mrutyu ||493||

English Meaning: Fanning with a leaf brings disease; with a winnowing basket, poverty and loss of wealth; blowing with the mouth reduces life span; and using the hands leads to death.

अर्थ: पाल्याने वारा घातल्यास रोग, सुपाने दरिद्रता आणि तोंडाने फुंकल्यास आयुष्य कमी होते.

Ovi 494: फुंकणी अथवा विंझण्यासी । वायु घालावा अग्नीसी । काष्ठे समृद्धी परियेसी । ज्वलित असावा अग्नि देखा ॥ ४९४॥

Transliteration: Phunkani athava vinjhanyasi | Vayu ghalava agneesi | Kashthe samruddhi pariyesi | Jwalita asava agni dekha ||494||

English Meaning: Use a blow-pipe or a proper fan to air the fire. Use plenty of wood (samidhas) for prosperity; see that the fire burns brightly.

अर्थ: अग्नी फुंकण्यासाठी फुंकणी किंवा पंख्याचा वापर करावा. समिधांमुळे समृद्धी येते.

Ovi 495: ज्वाला निघती जये स्थानी । आहुति घालावी तया वदनी । समिधा आणाव्या ब्राह्मणी । शूद्रहस्ते घेऊ नये ॥ ४९५॥

Transliteration: Jwala nighati jaye sthani | Ahuti ghalavi taya vadani | Samidha anavya brahmani | Shudrahaste gheu naye ||495||

English Meaning: Offer the oblation only where flames are rising. A Brahmin must fetch the firewood himself; do not accept it from someone of a lower caste.

अर्थ: जिथे अग्नीच्या ज्वाळा आहेत तिथेच आहुती द्यावी. समिधा स्वतः ब्राह्मणाने आणाव्यात.

Ovi 496: समिधा पुष्पे दूर्वा देखा । आणो नये शूद्रे ऐका । होमद्रव्ये होती विशेखा । सांगेन नावे परियेसा ॥ ४९६॥

Transliteration: Samidha pushpe durva dekha | Ano naye shudre aika | Homadravye hoti vishekha | Sangena nave pariyesa ||496||

English Meaning: Firewood, flowers, and Durva grass should not be brought by an outcaste. I will now name the specific materials used for the Homa.

अर्थ: होम-हवनासाठी लागणारे साहित्य शूद्रांकडून आणू नये.

Ovi 497: साळी सावे नीवार । तंदुल असती मनोहर । गोधूम जव निर्धार । यावनाळ मुख्य असे ॥ ४९७॥

Transliteration: Sali save nivara | Tandula asati manohara | Godhuma java nirdhara | Yavanal mukhya ase ||497||

English Meaning: Sali rice, wild grains, beautiful white rice, wheat, barley, and sorghum (Jowar) are the primary grains to be used.

अर्थ: तांदूळ, गहू, जव, ज्वारी इत्यादी धान्ये होमासाठी वापरावीत.

Ovi 498: साठी दाणे मिति प्रमाण । आहुति मुख्य कारण । अधिक न कीजे अथवा न्यून । घृतसंपर्क करावे ॥ ४९८॥

Transliteration: Sathi dane miti pramana | Ahuti mukhya karana | Adhika na keeje athava nyuna | Ghrutasamparka karave ||498||

English Meaning: An oblation should consist of exactly sixty grains. Do not use more or less. Mix it with clarified butter (Ghee).

अर्थ: साधारण ६० दाण्यांची एक आहुती तुपासह द्यावी.

Ovi 499: घृत नसेल समयासी । तिल पवित्र होमासी । तिळांचे तैल परियेसी । तेही पवित्र असे देखा ॥ ४९९॥

Transliteration: Ghruta nasel samayasi | Tila pavitra homasi | Tilanche taila pariyesi | Tehi pavitra ase dekha ||499||

English Meaning: If ghee is unavailable, sesame seeds are holy for the Homa. Even sesame oil is considered pure for this purpose.

अर्थ: तूप नसल्यास तिळाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा वापर करावा.

Ovi 500: औपासन केलियावरी । ब्रह्मयज्ञ तर्पण करी । सांगेन विधि अवधारी । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ५००॥

Transliteration: Aupashana keliyavari | Brahmayadnya tarpana kari | Sangena vidhi avadhari | Shriguru mhanti brahmanasi ||500||

English Meaning: After Aupashana, perform Brahmayajnya and Tarpana. I will explain that procedure now, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: औपासन झाल्यावर 'ब्रह्मयज्ञ' आणि 'तर्पण' कसे करावे ते ऐका.

Ovi 501: मुख्य सकळ प्रातःकर्म सारोनि । ब्रह्मयज्ञ करावा माध्याह्नी । उपासनादि कर्मै करोनि । मग करावा ब्रह्मयज्ञ ॥ ५०१॥

Transliteration: Mukhya sakala pratahkarma saroni | Brahmayajnya karava madhyahni | Upasanadi karmai karoni | Mag karava Brahmayajnya ||501||

English Meaning: After completing all essential morning rituals, one should perform the Brahmayajnya at midday. Only after finishing the worship and fire rituals (Upasana) should the Brahmayajnya be conducted.

अर्थ: सकाळी नित्यकर्मे आटोपल्यावर दुपारी ब्रह्मयज्ञ करावा.

Ovi 502: उदकसन्निध मुख्य स्थानी । करावे तर्पण ब्राह्मणी । प्राणायाम तीन करोनि । विद्युदसि मंत्र जपावा ॥ ५०२॥

Transliteration: Udakasannidha mukhya sthani | Karave tarpana brahmani | Pranavayama teena karoni | Vidyudasi mantra japava ||502||

English Meaning: A Brahmin should perform the Tarpana (libation) near a water source. After performing three Pranayamas, one should chant the 'Vidyudasi' mantra.

अर्थ: पाण्याजवळ बसून तीन प्राणायाम करून ब्रह्मयज्ञ सुरू करावा.

Ovi 503: दूर्वा घेऊनि दक्षिण करी । पूर्वमुख अथवा उत्तरी । बसावे वाम पादावरी । दक्षिण पाद ठेवोनि ॥ ५०३॥

Transliteration: Durva gheuni dakshina kari | Purvamukha athava uttari | Basave vama padavari | Dakshina pada thevoni ||503||

English Meaning: Holding Durva grass in the right hand, sitting facing either East or North. Sit with the right foot placed over the left leg.

अर्थ: उजव्या हातात दूर्वा घेऊन, डाव्या पायावर उजवा पाय ठेवून पूर्व किंवा उत्तर मुखी बसावे.

Ovi 504: उभयहास्तसंपुटेसी । ठेवावे दक्षिण जानुवासी । म्हणावे तीन प्रणवांसी । मग म्हणावे ऋचाक्षर ॥ ५०४॥

Transliteration: Ubhayahastasamputesi | Thevave dakshina januvas i | Mhanave teena pranavansi | Mag mhanave ruchakshara ||504||

English Meaning: Join both hands and place them on the right knee. Chant 'Om' (Pranava) three times, and then recite the Vedic verses (Richas).

अर्थ: दोन्ही हात जोडून उजव्या गुडघ्यावर ठेवावेत आणि 'ॐ' चा उच्चार करावा.

Ovi 505: ॐ भू० ऐसे म्हणोनि । त्रिपदा गायत्री उच्चारोनि । तत्स० म्हणोनि । मग जपावी दश वेळा ॥ ५०५॥

Transliteration: Om bhu aise mhanoni | Tripada gayatri uccharoni | Tatsa mhanoni | Mag japavi dasha vela ||505||

English Meaning: Say 'Om Bhuh...', recite the three-footed Gayatri, and chant the 'Tat-savitur...' mantra ten times.

अर्थ: गायत्री मंत्राचा दहा वेळा जप करावा.

Ovi 506: स्वाध्याय दिवसासी । म्हणा वेद शक्तीसी । अनध्याय होय तया दिवसी । एक ऋचा म्हणा पन्नासा ॥ ५०६॥

Transliteration: Swadhyaya divasasi | Mhana veda shaktisi | Anadhyaya hoya taya divasi | Eka rucha mhana pannasa ||506||

English Meaning: On days of self-study (Swadhyaya), recite the Vedas according to your strength. On days when study is prohibited (Anadhyaya), repeat a single verse fifty times.

अर्थ: शक्य असल्यास वेदांचे पठण करावे, अन्यथा एका ऋचेचा ५० वेळा उच्चार करावा.

Ovi 507: तोही नये एखाद्यासी । मंत्र म्हणावा विशेषी । नमो ब्रह्मणे मंत्रासी । तीन वेळा जपावा ॥ ५०७॥

Transliteration: Tohi naye ekadhyasi | Mantra mhanava visheshi | Namo brahmane mantrasi | Teena vela japava ||507||

English Meaning: If someone is unable to do even that, they should chant the special mantra 'Namo Brahmane' (Salutations to Brahman) three times.

अर्थ: काहीच शक्य नसल्यास 'नमो ब्रह्मणे' हा मंत्र तीनदा म्हणावा.

Ovi 508: वृष्टिरासि मंत्रासी । जपोनि स्पर्शावे उदकासी । तर्पण करावे परियेसी । ऐक ब्राह्मणा एकचित्ते ॥ ५०८॥

Transliteration: Vrushtirasi mantrasi | Japoni sparshave udakasi | Tarpana karave pariyesi | Aika brahmana ekachitte ||508||

English Meaning: After chanting the 'Vrushti-rasi' mantra, touch the water. Now listen with concentration to how the Tarpana ritual should be performed.

अर्थ: पाण्याला स्पर्श करून तर्पण विधीला सुरुवात करावी.

Ovi 509: ब्रह्मयज्ञ करावयासी । द्रव्य दर्भ परियेसी । वसुरुद्रआदित्यांसी । तृप्त समस्त देव पितर ॥ ५०९॥

Transliteration: Brahmayadnya karavyayasi | Dravya darbha pariyesi | Vasu-rudra-adityansi | Trupta samasta deva pitara ||509||

Meaning: To perform Brahmayajnya, use Kusha grass (Darbha) as the primary material. This satisfies the Vasus, Rudras, Adityas, and all gods and ancestors.

अर्थ: दर्भाच्या साहाय्याने वसू, रुद्र आणि आदित्यांसह पितरांना तृप्त करावे.

Ovi 510: एखादे दिवसी न घडे जरी । अथवा होय समय रात्री । जप करावा गायत्री । वेदपठण फल असे ॥ ५१०॥

Transliteration: Ekadhe divasi na ghade jari | Athava hoya samaya ratri | Japa karava gayatri | Vedapathana phala ase ||510||

Meaning: If on any day it is not possible, or if it is already night, chant the Gayatri mantra. It yields the same merit as reciting the Vedas.

अर्थ: जर कधी तर्पण जमले नाही, तर रात्री गायत्री जप करावा, त्याने वेद पठणाचे फळ मिळते.

Ovi 511: देवतर्पण कुशाग्रेसी । मध्यस्थाने तृप्त ऋषि । मुळे पितृवर्गासी । तर्पण करावे परियेसा ॥ ५११॥

Transliteration: Devatarpana kushagresi | Madhyasthane trupta rushi | Mule pitruvargasi | Tarpana karave pariyesa ||511||

 Meaning: Perform Tarpana for the Gods with the tip of the Kusha grass, for the Sages with the middle part, and for the Ancestors with the root.

अर्थ: दर्भाच्या शेंड्याने देवांना, मधल्या भागाने ऋषींना आणि मुळाने पितरांना तर्पण द्यावे.

Ovi 512: न करावे तर्पण पात्रात । करावे आपण उदकात । भूमीवरी घरी नित्य । निषिद्ध असे करू नये ॥ ५१२॥

Transliteration: Na karave tarpana patrat | Karave apana udakat | Bhumivari ghari nitya | Nishiddha ase karu naye ||512||

 Meaning: Do not perform Tarpana in a vessel; perform it in standing or flowing water. Doing it on the ground inside the house is forbidden and should never be done.

अर्थ: तर्पण नेहमी वाहत्या पाण्यात किंवा नदीत करावे, घरात जमिनीवर करू नये.

Ovi 513: दर्भ ठेवोनि भूमीवरी । तर्पण करावे अवधारी । विधियुक्त भक्तिपुरःसरी । श्रीगुरु म्हणती ब्राह्मणासी ॥ ५१३॥

Transliteration: Darbha thevoni bhumivari | Tarpana karave avadhari | Vidhiyukta bhaktipurahsari | Shriguru mhanti brahmanasi ||513||

 Meaning: Placing Darbha grass on the ground (if not in water), perform the Tarpana with devotion according to the scriptures, says Shriguru to the Brahmin.

अर्थ: दर्भावर पाणी सोडून भक्तिभावाने पितरांचे स्मरण करावे.

Ovi 514: तीळ धरोनि आपुल्या करी । तर्पण करावे अवधारी । ठेवावे शिळेवरी । भूमी काष्ठपात्री देखा ॥ ५१४॥

Transliteration: Teela dharoni apulya kari | Tarpana karave avadhari | Thevave shilevari | Bhumi kashtapatri dekha ||514||

 Meaning: Holding sesame seeds (Til) in your hand, perform the Tarpana. Do not place the sesame seeds on a stone, raw earth, or in a wooden vessel.

अर्थ: हातात तीळ घेऊन तर्पण करावे. तीळ शिळेवर किंवा लाकडाच्या पात्रात ठेवू नयेत.

Ovi 515: रोमकूपादि स्थानी देखा । तीळ ठेविता पावती दुःखा । तीळ होती कृमि ऐका । निषिद्ध बोलली स्थाने पाच ॥ ५१५॥

Transliteration: Romakupadi sthani dekha | Teela thevita pavati duhkha | Teela hoti krumi aika | Nishiddha bolali sthane pacha ||515||

 Meaning: If sesame seeds fall on body hair or forbidden spots, they bring misery and turn into worms. There are five such forbidden places mentioned.

अर्थ: शरीरावर किंवा निषिद्ध जागी तीळ पडल्यास ते दोषकारक ठरतात.

Ovi 516: घरी तर्पण करावयासी । तीळ अग्राह्य परियेसी । करावे आपण उदकासी । ऐका समस्त ऋषिजन ॥ ५१६॥

Transliteration: Ghari tarpana karavyayasi | Teela agrahya pariyesi | Karave apana udakasi | Aika samasta rushijana ||516||

 Meaning: For Tarpana performed at home, sesame seeds are unacceptable. It should be done with water alone. Listen, O Sages.

अर्थ: घरी तर्पण करताना तीळ वापरू नयेत (केवळ पाण्याने करावे), तीळतर्पण नदीवरच करावे.

Ovi 517: श्वेत तीळ देवांसी । धूम्रवर्ण ऋषिजनांसी । कृष्णवर्ण पितरांसी । तीळतर्पण करावे ॥ ५१७॥

Transliteration: Shweta teela devansi | Dhumravarna rushijanansi | Krushnavarna pitaransi | Tilatarpana karave ||517||

 Meaning: Use white sesame seeds for the Gods, smoky-colored ones for the Sages, and black ones for the Ancestors during the Tarpana.

अर्थ: देवांना पांढरे, ऋषींना धुरकट आणि पितरांना काळे तीळ अर्पण करावेत.

Ovi 518: यज्ञोपवीती सव्ये देवांसी । निवीती करावी ऋषींसी । अपसव्य पितरांसी । तर्पण करावे येणे रीती ॥ ५१८॥

Transliteration: Yadnyopaveeti savye devansi | Niviti karavi rushinsi | Apasavya pitaransi | Tarpana karave yene riti ||528||

 Meaning: Keep the sacred thread on the right shoulder (Savya) for Gods, around the neck like a necklace (Niviti) for Sages, and on the left shoulder (Apasavya) for Ancestors.

अर्थ: देवांना जनेयू सव्य (उजवे), ऋषींना गळ्यात (निवीत) आणि पितरांना अपसव्य (डावे) ठेवून तर्पण करावे.

Ovi 519: देवासी अंजुलि एक । ऋषींसी अंजुलिद्वय सम्यक । पितरांसी अंजुलि त्रिक । तर्पण ऐसे करावे ॥ ५१९॥

Transliteration: Devasi anjuli eka | Rushinsi anjulidwaya samyak | Pitaransi anjuli trika | Tarpana aise karave ||519||

 Meaning: Offer one handful (Anjali) of water to the Gods, two to the Sages, and three to the Ancestors.

अर्थ: देवांना १, ऋषींना २ आणि पितरांना ३ ओंजळी पाणी द्यावे.

Ovi 520: स्त्रियांसी अंजुलि एक देखा । व्यतिरिक्त बंधूसी एक । सपत्‍नी आचार्य नामिका । द्वयांजुलि करावे ॥ ५२०॥

Transliteration: Striyansi anjuli eka dekha | Vyatirikta bandhusi eka | Sapatni acharya namika | Dwayanjuli karave ||520||

 Meaning: Offer one handful of water to the women of the family and to brothers. Offer two handfuls to the Teacher (Acharya) and his wife.

अर्थ: कुटुंबातील स्त्रियांना आणि गुरूंना योग्य संख्येने अर्घ्य द्यावे.

Ovi 521: देवब्रह्मऋषीश्वरांसी । अक्षता मुख्य तर्पणासी । कृष्णतिलतर्पण पितरांसी । अनंत पुण्ये परियेसा ॥ ५२१॥

Transliteration: Devabrahmrushishwaransi | Akshata mukhya tarpanasi | Krushnatilatarpana pitaransi | Ananta punye pariyesa ||521||

 Meaning: Use unbroken rice (Akshata) for the Gods and Sages. Using black sesame seeds for Ancestors brings infinite merit.

अर्थ: देवांना अक्षता आणि पितरांना काळे तीळ दिल्यास अनंत पुण्य मिळते.

Ovi 522: आदित्य शुक्रवारेसी । प्रतिपदा मघा नक्षत्रासी । षष्ठी नवमी एकादशीसी । तिलतर्पण करू नये ॥ ५२२॥

Transliteration: Aditya shukravaresi | Pratipada magha nakshatrasi | Shashthi navami ekadashisi | Tilatarpana karu naye ||522||

 Meaning: Do not perform sesame Tarpana on Sundays, Fridays, or during Pratipada, the Magha Nakshatra, or the 6th, 9th, and 11th lunar days.

अर्थ: रविवार, शुक्रवार आणि काही विशिष्ट तिथींना तीळतर्पण निषिद्ध आहे.

Ovi 523: अथवा विवाह उपनयनासी । जन्मनक्षत्र जन्मदिवसी । आपुल्या घरी शुभदिवसी । तिलतर्पण करू नये ॥ ५२३॥

Transliteration: Athava vivaha upanayanasi | Janmanakshatra janmadivasi | Apulya ghari shubhadivasi | Tilatarpana karu naye ||523||

 Meaning: Also, avoid sesame Tarpana during weddings, thread ceremonies, on your birth star (Nakshatra), birthday, or any auspicious day at home.

अर्थ: घरामध्ये मंगल कार्य असताना किंवा वाढदिवसाच्या दिवशी तीळतर्पण करू नये.

Ovi 524: जधी न करी तिलतर्पण । उदके मुख्य करा जाण । मुद्रिका हस्ती सुवर्ण । दर्भपवित्रे करावे ॥ ५२४॥

Transliteration: Jadhi na kari tilatarpana | Udake mukhya kara jana | Mudrika hasti suvarna | Darbhapavitre karave ||524||

 Meaning: On days when sesame seeds are forbidden, perform Tarpana with water alone, while wearing a gold ring and a Kusha-grass ring (Pavitra).

अर्थ: ज्या दिवशी तीळ निषिद्ध आहेत, त्या दिवशी केवळ पाण्याने तर्पण करावे.

Ovi 525: पाय न धुता मंगलस्नान । तिलावीण करिता तर्पण । श्राद्ध करी दक्षिणेविण । निष्फल असे अवधारी ॥ ५२५॥

Transliteration: Paya na dhuta mangalasnana | Tilaveena karita tarpana | Shraddha kari dakshinevina | Nishphala ase avadhari ||525||

 Meaning: A holy bath without washing feet first, Tarpana without sesame (when required), and a Shraddha without offering Dakshina (charity) are all fruitless.

अर्थ: योग्य विधी आणि दक्षिणेविना केलेले श्राद्ध किंवा तर्पण निष्फळ ठरते.

Ovi 526: निषिद्ध बोलिले ज्या दिवसी । तर्पण करावे उदकेसी । दिपवाळी चतुर्दशीसी । करावे तर्पण परियेसा ॥ ५२६॥

Transliteration: Nishiddha bolile jya divasi | Tarpana karave udakesi | Deepavali chaturdashisi | Karave tarpana pariyesa ||526||

 Meaning: On forbidden days, use only water. However, on the 14th day of Deepavali (Naraka Chaturdashi), one must perform Tarpana.

अर्थ: नरक चतुर्दशीला (दिवाळी) यमाचे तर्पण आवर्जून करावे.

Ovi 527: अंगारक कृष्ण चतुर्दशीसी । करावे तर्पण परियेसी । यमाचे नावे विधींसी । यज्ञोपवीत सव्याने ॥ ५२७॥

Transliteration: Angaraka krushna chaturdashisi | Karave tarpana pariyesa | Yamache nave vidhinsi | Yadnyopaveeta savyane ||527||

 Meaning: On a Chaturdashi that falls on a Tuesday (Angaraki), perform Tarpana in the name of Lord Yama with the sacred thread in the Savya (normal) position.

अर्थ: मंगळवारी येणाऱ्या चतुर्दशीला यमाच्या नावाने तर्पण करावे.

Ovi 528: एकेक तीळ घेऊनि । त्रिवार अंजुलि देऊनि । यमाचे नाव उच्चारोनि । तर्पण करावे भक्तीने ॥ ५२८॥

Transliteration: Ekeka teela gheuni | Trivara anjuli deuni | Yamache nava uccharoni | Tarpana karave bhaktine ||528||

 Meaning: Taking one sesame seed at a time, offer three handfuls of water while chanting each of Yama's names with devotion.

अर्थ: यमाच्या प्रत्येक नावाचा उच्चार करून तीन तीन ओंजळी पाणी द्यावे.

Ovi 529: यमाची नावे त्रयोदशी । सांगेन ऐका विस्तारेसी । यम धर्मराजा परियेसी । मृत्यु अंतक चौथा जाणा ॥ ५२९॥

Transliteration: Yamachi nave trayodashi | Sangena aika vistaresi | Yama Dharmaraja pariyesi | Mrutyu Antaka chautha jana ||529||

 Meaning: I will tell you the thirteen names of Yama: Yama, Dharmaraja, Mrutyu, and Antaka is the fourth.

अर्थ: यमाची १३ नावे: यम, धर्मराज, मृत्यू, अंतक...

Ovi 530: वैवस्वत काल देखा । सर्वभूतक्षय ऐका । आठवा औदुंबरनामिका । नीलाय परमेष्ठी दहा जाणा ॥ ५३०॥

Transliteration: Vaivaswata kala dekha | Sarvabhutakshaya aika | Athava Audumbaranamika | Neelaya Parameshti daha jana ||530||

 Meaning: ...Vaivaswata, Kala, Sarvabhutakshaya, Audumbara, Neela, and Parameshti are the tenth.

अर्थ: ...वैवस्वत, काल, सर्वभूतक्षय, औदुंबर, नील, परमेष्ठी...

Ovi 531: वृकोदर चित्ररेखा । चित्रगुप्त त्रयोदशिका । प्रत्येक नामे म्हणोनि एकेका । नदीत द्यावे परियेसा ॥ ५३१॥

Transliteration: Vrukodara chitrarekha | Chitagupta trayodashika | Pratyeka name mhanoni ekeka | Nadeeta dyave pariyesa ||531||

 Meaning: ...Vrukodara, Chitra, and Chitragupta. Recite each name and offer water in the river.

अर्थ: ...वृकोदर, चित्र आणि चित्रगुप्त. ही नावे घेऊन नदीत तर्पण करावे.

Ovi 532: समस्त पातके नासती । रोगराई न पीडिती । अपमृत्यु कधी न येती । ग्रहपीडा न बाधे ॥ ५३२॥

Transliteration: Samasta patake nasati | Rogarai na peediti | Apamrutyu kadhi na yeti | Grahapida na badhe ||532||

 Meaning: This destroys all sins; diseases will not trouble you, untimely death will never come, and planetary afflictions will not affect you.

अर्थ: यामुळे सर्व पापे नष्ट होतात आणि अकाली मृत्यूची भीती उरत नाही.

Ovi 533: शुक्लपक्षी माघमासी । तर्पण करावे अष्टमीसी । भीष्मनामे परियेसी । वर्षपातके परिहरती ॥ ५३३॥

Transliteration: Shuklapakshe maghamasi | Tarpana karave ashtamisi | Bhishmame pariyesi | Varshapatake pariharati ||533||

 Meaning: In the bright half of the month of Magha, perform Tarpana on the 8th day (Bhishma Ashtami) in the name of Bhishma. This removes the sins of the entire year.

अर्थ: माघ शुद्ध अष्टमीला भीष्म पितामहांच्या नावाने तर्पण करावे.

Ovi 534: ऐसे तर्पण करोनि । सूर्यनामे अर्घ्यै तिन्ही । द्यावी समस्त द्विजजनी । म्हणे नृसिंहसरस्वती ॥ ५३४॥

Transliteration: Aise tarpana karoni | Suryaname arghyai teenhi | Dyavi samasta dwijajani | Mhane Nrusimhasaraswati ||534||

 Meaning: After completing the Tarpana, all Brahmins should offer three Arghyas (water offerings) to the Sun, says Shri Nrusimha Saraswati.

अर्थ: सूर्याला तीन अर्घ्ये द्यावीत, असे श्री नृसिंह सरस्वती महाराज सांगतात.

Ovi 535: सिद्ध म्हणे नामधारकासी । कृपामूर्ति स्वामी कर्मविधिसी । सांगता झाला ब्राह्मणासी । येणेपरी विहिताचार ॥ ५३५॥

Transliteration: Siddha mhane namadharakasi | Krupamurti swami karmavidhisi | Sangata jhala brahmanasi | Yenepari vihitachara ||535||

 Meaning: Siddha Muni says to Namadharaka, the merciful Lord explained the ritual procedures and prescribed conduct to the Brahmin in this way.

अर्थ: सिद्ध मुनी नामधारकाला म्हणतात की, अशा प्रकारे स्वामींनी ब्राह्मणाला आचाराचे नियम सांगितले.

Ovi 536: म्हणे सरस्वतीगंगाधर । ऐसा ब्राह्मणांचा आचार । वर्तता होय मनोहर । सर्वाभीष्टे साधतील ॥ ५३६॥

Transliteration: Mhane Saraswatigangadhara | Aisa brahmanancha achara | Vartata hoya manohara | Sarvabhishte sadhatila ||536||

 Meaning: Saraswati Gangadhar says: Such is the conduct of a Brahmin. By following this beautiful code, all desires will be fulfilled.

अर्थ: जो ब्राह्मण या विधींचे पालन करतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

Ovi 537: इति श्रीगुरुचरित्रामृत । नामधारक शिष्य संवादत । वेदोपनिषदमतितार्थ । आचारनिरूपणाध्याय हा ॥ ५३७ ॥

Transliteration: Iti Shrigurucharitramruta | Namadharaka shishya samvadata | Vedopanishadmatitartha | Acharanirupanadhyaya ha ||537||

 Meaning: Thus ends the nectar-like Shri Gurucharitra, a dialogue between the disciple Namadharaka and Siddha, containing the essence of Vedas and Upanishads. This is the chapter on the Description of Conduct (Achara-Nirupana).

अर्थ: अशा प्रकारे श्रीगुरूचरित्रातील आचार निरूपण नावाचा हा ३६ वा अध्याय समाप्त झाला.

Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Acharanirupan Nama Shatattrinsho-Adhyayah ||537|| 🙏🙇🏻

 Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥

Conclusion 

Chapter 36 reinforces the idea that "Achara" (right conduct) is the highest Dharma. By detailing the rituals of Sandhya, Gayatri Japa, and Tarpana, the text teaches us how to live in harmony with the cosmic forces, ancestors (Pitrus), and the Divine.

Shri Guru emphasizes that when rituals are performed with full knowledge of their meaning (Arthajnyana) and steadfast devotion, they possess the power to destroy the gravest of sins and fulfill all worldly and spiritual desires. The chapter ends with a promise: he who follows this Vedic path becomes a vessel of divine light, attaining both 'Bhukti' (material prosperity) and 'Mukti' (liberation).

Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi 

⭐⭐⭐