Shri Gurucharitra Chapter 49 |
| Image From -Google |
Introduction
Chapter 49 of the Shri Guru Charitra is an exhaustive spiritual guide to the holy land of Ganagapur. It serves as a bridge between the physical geography of the Bhima-Amaraja confluence and the celestial significance of these waters. For a seeker, this chapter is not merely a list of pilgrimage spots; it is a revelation that one does not need to travel to the distant Himalayas or the banks of the Ganges to find liberation, provided they have arrived at the feet of the Guru.
Through the dialogue between Siddha Muni and Namadharaka, we learn about the 'Ashta Teerthas' (Eight Holy Waters) of Ganagapur. The chapter beautifully interweaves myth and history—explaining how a drop of nectar (Amrut) from Indra’s pot created the Amaraja river to heal the gods. It also tells the touching story of Ratnai, the Guru’s own sister, teaching us that even unintentional karmic debts must be repaid, but can be washed away through the Guru's directed penance. This chapter is a manual for the pilgrim, promising that Ganagapur is indeed the 'Varanasi of the South.'
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐ ⭐ ⭐
Shree Ganesha Namah: Shree Saraswatya Namah:. Shree Kul Devtay Namah: Shree Padshrivallabhai Namah: Shree Nrisimha Saraswatyai Namah: Shree Gurubhyo Namah:
Ovi 1: नामधारक शिष्य सगुण । सिद्धमुनीतें नमन करुन । विनवीतसे कर जोडून । भक्तिभावेंकरोनिया ॥ १ ॥
Transliteration: Nāmadhāraka śiṣya saguṇa | Siddhamunītēṁ namana karuna | Vinavītasē kara jōḍūna | Bhaktibhāvēṁkarōniyā || 1 ||
Meaning:The disciple, who was a devotee of the name Sagunabhakta, bowed to the sage Siddha and, with folded hands, made a request with utmost devotion.
अर्थ: सगुणभक्त नामधारक शिष्याने सिद्धमुनींना नमस्कार केला आणि हात जोडून अत्यंत भक्तिभावाने विनंती केली.
Ovi 2: त्रैमूर्तीचा अवतार । झाला वेषधारी नर । राहिला प्रीतीं गाणगापुर । कवण क्षेत्र म्हणोनिया ॥ २ ॥
Transliteration: Traimūrtīcā avatāra | Jhālā vēṣadhārī nara | Rāhilā prītīṁ Gāṇagāpura | Kavaṇa kṣētra mhaṇōniyā || 2 ||
Meaning: "Swami, what is the exact area where Dattaprabhu (Trimurti) himself took on human form and lived with love in Gangapur?"
अर्थ: "स्वामी, साक्षात दत्तप्रभू (त्रिमूर्ती) मानवी वेष धारण करून गाणगापुरात प्रेमाने राहिले, ते क्षेत्र नेमके कोणते आहे?"
Ovi 3: भूमीवरी प्रख्यात । तीर्थें असती असंख्यात । समस्त सांडोनिया येथ काय कारण वांस केला ॥ ३ ॥
Transliteration: Bhūmīvarī prakhyāta | Tīrthēṁ asatī asaṅkhyāta | Samasta sāṇḍōniyā yētha kāya kāraṇa vānsa kēlā || 3 ||
Meaning: "When there are countless famous pilgrimage sites on earth, why did the Guru leave them all and reside in this place?"
अर्थ: "पृथ्वीवर असंख्य प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रे असताना, ती सर्व सोडून श्रीगुरूंनी याच ठिकाणी निवास का केला?"
Ovi 4: या स्थानाचें महिमान । सांगा स्वामी विस्तारोन । म्हणोनि धरी सिद्धाचे चरण । नामधारक तये वेळीं ॥ ४ ॥
Transliteration: Yā sthānācēṁ mahimāna | Sāṅgā svāmī vistārōna | Mhaṇōni dharī siddhācē caraṇa | Nāmadhāraka tayē vēḷīṁ || 4 ||
Meaning: "Tell me in detail the glory of this place," said the name-bearer, and took hold of the feet of Siddha Muni.
अर्थ: "या स्थानाचे महिमा मला विस्ताराने सांगा," असे म्हणून नामधारकाने सिद्धमुनींचे चरण धरले.
Ovi 5: ऐकोन तयाचें वचन । सिद्धमुनि संतोषोन । सांगतसे विस्तारोन । ऐका श्रोते एकचित्तें ॥ ५ ॥
Transliteration: Aikōna tayācēṁ vacana | Siddhamuni santōṣōna | Sāṅgatasē vistārōna | Aikā śrōtē ēkacittēṁ || 5 ||
Meaning:Siddha Muni was pleased to hear the words of the name-bearer. He said, "Listeners, now listen with a concentrated mind."
अर्थ: नामधारकाचे शब्द ऐकून सिद्धमुनींना आनंद झाला. ते म्हणाले, "श्रोत्यांनो, आता एकाग्र चित्ताने ऐका."
Ovi 6: आश्विन वद्य चतुर्दशीसी । दिपवाळी पर्वणीसी । श्रीगुरु म्हणती शिष्यांसी । स्नान करावें त्रिस्थळीचें ॥ ६ ॥
Transliteration: Āśvina vadya caturdaśīsī | Dipavāḷī parvaṇīsī | Śrīgūru mhaṇatī śiṣyānsī | Snāna karāvēṁ tristhaḷīcēṁ || 6 ||
Meaning: On the fourth day of Ashwin (fourteenth day of hell), Shri Guru told his disciples, "Today, take a bath in the three holy places (Kashi, Gaya, Prayag) that bring good fortune."
अर्थ: आश्विन वद्य चतुर्दशीला (नरक चतुर्दशी), श्रीगुरु शिष्यांना म्हणाले, "आज त्रिस्थळीचे (काशी, गया, प्रयाग) पुण्य देणारे स्नान करावे."
Ovi 7: गया-प्रयाग-वाराणशीसी । चला यात्रे पुत्रकलत्रेंसी । विप्र म्हणती श्रीगुरुसी । आइती करणें म्हणोनिया ॥ ७ ॥
Transliteration: Gayā-prayāga-vārāṇasīsī | Calā yātrē putrakalatrēnsī | Vipra mhaṇatī śrīgūrusī | Āitī karaṇē mhaṇōniyā || 7 ||
Meaning: "Let's go on a pilgrimage with our children." The Brahmin said, "Swami, we will have to prepare (ayat) for such a long journey."
अर्थ: "मुले-बाळांसह यात्रेला चला." ब्राह्मण म्हणाले, "स्वामी, इतक्या लांब प्रवासाची तयारी (आयती) करावी लागेल."
Ovi 8: ऐकोन श्रीगुरु हांसती । ग्रामजवळी तीर्थें असती । करणें न लागे तुम्हां आइती । चला नेईन तुम्हांसी ॥ ८ ॥
Transliteration: Aikōna śrīgūru hānsatī | Grāmajavaḷī tīrthēṁ asatī | Karaṇē na lāgē tumhāṁ āitī | Calā nēīna tumhānsī || 8 ||
Meaning: Shriguru smiled and said, "All these pilgrimages are near this village. You don't need any special preparations, I will take you."
अर्थ: श्रीगुरु हसले आणि म्हणाले, "या गावानजीकच ही सर्व तीर्थे आहेत. तुम्हाला कोणतीही विशेष तयारी नको, मी नेतो."
Ovi 9: ऐसें म्हणोनि भक्तांसी । गेले अमरजासंगमासी । स्नान केलें महाहर्षीं । शिष्यांसहित श्रीगुरुंनीं ॥ ९ ॥
Transliteration: Aisēṁ mhaṇōni bhaktānsī | Gēlē amarajāsaṅgamāsī | Snāna kēlēṁ mahāharṣīṁ | Śiṣyānsahita śrīgūrunnīṁ || 9 ||
Meaning: So, he took everyone to the confluence of the Amarja and Bhima rivers and everyone bathed there.
अर्थ: असे म्हणून ते सर्वांना घेऊन अमरजा आणि भीमा नद्यांच्या संगमावर गेले आणि तिथे सर्वांनी स्नान केले.
Ovi 10: गुरु म्हणती शिष्यांसी । महिमा अपार संगमासी । प्रयागसमान परियेसीं । षट्कुळामध्यें स्नान करणें ॥ १० ॥
Transliteration: Guru mhaṇatī śiṣyānsī | Mahimā apāra saṅgamāsī | Prayāgasamāna pariyēsīṁ | ṣaṭ-kuḷāmadhyēṁ snāna karaṇē || 10 ||
Meaning: Sri Guru said, "The glory of this confluence is immense. It is like Prayag. One should bathe here in the six-fold form."
अर्थ: श्रीगुरु म्हणाले, "या संगमाचा महिमा अफाट आहे. हे प्रयागसारखेच आहे. येथे षट्कुळात स्नान करावे."
Ovi 11: विशेष नदी भीमातीर । अमरजासंगम थोर । गंगा यमुना वाहे निर्धार । तीर्थ बरवें परियेसा ॥ ११ ॥
Transliteration: Viśēṣa nadī bhīmātīra | Amarajāsaṅgama thōra | Gaṅgā yamunā vāhē nirdhāra | Tīrtha baravē pariyēsā || 11 ||
Meaning: "Here the Bhima-Amarja confluence occurs. Here the Ganges-Yamuna flows secretly, this pilgrimage is extremely sacred."
अर्थ: "येथे भीमा-अमरजा संगम होतो. येथे गंगा-यमुना गुप्तपणे वाहतात, हे तीर्थ अत्यंत पावन आहे."
Ovi 12: विशेषें आपण उत्तरे वाहे । याचें पुण्य अपार आहे । शताधिक पुण्य पाहे । काशीहून परियेसा ॥ १२ ॥
Transliteration: Viśēṣēṁ āpaṇa uttarē vāhē | Yācēṁ puṇya apāra āhē | Śatādhika puṇya pāhē | Kāśīhūna pariyēsā || 12 ||
Meaning: "Here the river flows north, its virtue is a hundred times greater than that of Kashi."
अर्थ: "येथे नदी उत्तरवाहिनी होते, तिचे पुण्य काशीपेक्षाही शंभर पटीने जास्त आहे."
Ovi 13: आणिक अष्ट तीर्थें असती । तयांचा महिमा विख्यात जगतीं । सांगेन ऐका एकचित्तीं । श्रीगुरु म्हणती शिष्यांसी ॥ १३ ॥
Transliteration: Āṇika aṣṭa tīrthēṁ asatī | Tayāñcā mahimā vikhyāta jagatīṁ | Sāṅgēna aikā ēkacittīṁ | Śrīgūru mhaṇatī śiṣyānsī || 13 ||
Meaning: "There are eight more famous pilgrimages here, I will tell you their glory."
अर्थ: "येथे आणखी आठ प्रसिद्ध तीर्थे आहेत, त्यांचा महिमा मी तुम्हाला सांगतो."
Ovi 14: ऐकोन श्रीगुरुचें वचन । विनविताती भक्तजंन । अमरजानदी नाम कोण । कोणापासाव उत्पत्ति ॥ १४ ॥
Transliteration: Aikōna śrīgūrucēṁ vacana | Vinavitātī bhaktajanna | Amarajānadī nāma kōṇa | Kōṇāpāsāva utpatti || 14 ||
Meaning: The devotees asked, "Swami, why is this river named 'Amarja'? And how did it originate?"
अर्थ: भक्तांनी विचारले, "स्वामी, या नदीचे नाव 'अमरजा' का? आणि तिची उत्पत्ती कशी झाली?"
Ovi 15: श्रीगुरु म्हणती भक्तांसी । बरवें पुसिलें आम्हांसी । जालंधर पुराणासी । असे कथा प्रख्यात ॥ १५ ॥
Transliteration: Śrīgūru mhaṇatī bhaktānsī | Baravē pusilēṁ āmhānsī | Jālandhara purāṇāsī | Asē kathā prakhyāta || 15 ||
Meaning: Sriguru said, "There is a famous story about this in the Jalandhar Purana."
अर्थ: श्रीगुरु म्हणाले, "जालंधर पुराणात याबद्दल एक प्रसिद्ध कथा आहे."
Ovi 16: जालंधर नामें निशाचर । समस्त जिंकिलें सुरवर । आपुलें केलें इंद्रपुर । समस्त देव पळाले ॥ १६ ॥
Transliteration: Jālandhara nāmēṁ niśācara | Samasta jinkilēṁ suravara | Āpulē kēlēṁ indrapura | Samasta dēva paḷālē || 16 ||
Meaning: "The demon Jalandhar defeated the gods and seized the city of Indra. The gods fled."
अर्थ: "जालंधर राक्षसाने देवांना जिंकून इंद्राची नगरी बळकावली. देव पळून गेले."
Ovi 17: देवा दैत्यां झालें युद्ध । सुरवर मारिले बहुविध । इंद्रें जाऊनि प्रबोध । ईश्वराप्रती सांगितला ॥ १७ ॥
Transliteration: Dēvā daityāṁ jhālēṁ yuddha | Suravara mārilē bahuvidha | Indrēṁ jāūni prabōdha | Īśvarāpratī sāṅgitalā || 17 ||
Meaning: "Many gods were killed in the war. Then Indra took refuge in Lord Shiva (God) and requested."
अर्थ: "युद्धात अनेक देव मारले गेले. तेव्हा इंद्राने भगवान शंकरांना (ईश्वर) शरण जाऊन विनंती केली."
Ovi 18: इंद्र म्हणे ऐक शिवा । दैत्यें मारिलें असे देवां । शीघ्र प्रतिकार करावा । म्हणोनि चरणीं लागला ॥ १८ ॥
Transliteration: Indra mhaṇē aika śivā | Daityēṁ mārilēṁ asē dēvā | Śīghra pratikāra karāvē | Mhaṇōni caraṇīṁ lāgalā || 18 ||
Meaning: Indra said, "Oh Shiva, the demons have destroyed the gods, please take some measure."
अर्थ: इंद्र म्हणाला, "हे शिवा, दैत्यांनी देवांचा नाश केला आहे, काहीतरी उपाय करा."
Ovi 19: आम्ही मारितों दैत्यांसी । रक्त पडतसे भूमीसी । अखिल दैत्यबिंदूंसी । अधिक उपजवी भूमीवरी ॥ १९ ॥
Transliteration: Āmhī māritōṁ daityānsī | Rakta paḍatasē bhūmīsī | Akhila daityabindūnsī | Adhika upajavī bhūmīvarī || 19 ||
Meaning: "We kill monsters, but new monsters are born from every drop of their blood."
अर्थ: "आम्ही दैत्यांना मारतो, पण त्यांच्या रक्ताच्या प्रत्येक थेंबातून नवीन दैत्य जन्माला येतात."
Ovi 20: स्वर्ग मृत्यु पाताळ । सर्वत्र मारिलें दैत्यकुळ । मारिले आमुचे देव सकळ । म्हणोनि आलों तुम्हांपासीं ॥ २० ॥
Transliteration: Svarga mr̥tyu pātāḷa | Sarvatra mārilēṁ daityakuḷa | Mārilē āmucē dēva sakaḷa | Mhaṇōni ālōṁ tumhāpāsīṁ || 20 ||
Meaning: "They have caused chaos among all three people, so we have surrendered to them."
अर्थ: "तिन्ही लोकात त्यांनी हाहाकार माजवला आहे, म्हणून आम्ही आपल्याला शरण आलो आहोत."
Ovi 21: ऐसें वचन ऐकोनि । ईश्वर प्रज्वाळला मनी่ । निघाला रुद्र होऊनि । दैत्यनिर्दाळण करावया ॥ २१ ॥
Transliteration: Aisēṁ vacana aikōni | Īśvara prajvāḷalā manī | Nighālā rudra hōūni | Daityanirdāḷaṇa karāvayā || 21 ||
Meaning: Lord Shankar became angry and took the form of 'Rudra' to destroy the demons.
अर्थ: भगवान शंकर क्रोधीत झाले आणि दैत्यांचा नाश करण्यासाठी 'रुद्र' रूपाने निघाले.
Ovi 22: इंद्र विनवी ईश्वरासी । वधावया दैत्यांसी । जीवन आणावया देवांसी । ऐसा प्रतिकार करावा ॥ २२ ॥
Transliteration: Indra vinavī īśvarāsī | Vadhāvayā daityānsī | Jīvana āṇāvayā dēvānsī | Aisā pratikāra karāvā || 22 ||
Meaning: Indra requested, "Kill the demons, but take measures to revive our gods who have been killed."
अर्थ: इंद्राने विनंती केली, "दैत्यांना तर माराच, पण आमचे जे देव मारले गेले आहेत, त्यांना जिवंत करण्यासाठी उपाय करा."
Ovi 23: संतोषोनि गिरिजारमण । अमृतमंत्र उच्चारोन । घट दिधला तत्क्ष्ण । संजीवनी उदक देखा ॥ २३ ॥
Transliteration: Santōṣōni girijāramaṇa | Amr̥tamantra uccārōna | Ghaṭa didhalā tatkṣṇa | Sanjīvanī udaka dēkhā || 23 ||
Meaning: Shankara chanted the 'Amrit Mantra' and gave a ghata (pitcher) filled with Sanjivani water to Indra.
अर्थ: शंकरांनी 'अमृतमंत्र' उच्चारला आणि संजीवनी उदकाने भरलेला एक घट (घडा) इंद्राला दिला.
Ovi 24: तें उदक घेवोनि इंद्रराव । शिंपताचि समस्त देव । उठोनिया अमर सर्व । स्वर्गास जाती तये वेळीं ॥ २४ ॥
Transliteration: Tēṁ udaka ghēvōni indrarāva | Śimpatāci samasta dēva | Uṭhōniyā amara sarva | Svargāsa jātī tayē vēḷīṁ || 24 ||
Meaning: As soon as Indra sprinkled that life-giving water, all the gods became alive (immortal) and went to heaven.
अर्थ: इंद्राने ते संजीवनी जल शिंपडताच सर्व देव जिवंत (अमर) झाले आणि स्वर्गाला गेले.
Ovi 25: उरलें अमृत घटीं होतें । घेऊनि जातां अमरनाथें । पडिलें भूमीं अवचितें । प्रवाह आला क्षितीवरी ॥ २५ ॥
Transliteration: Uralēṁ amr̥ta ghaṭīṁ hōtēṁ | Ghēūni jātāṁ amaranāthēṁ | Paḍilēṁ bhūmīṁ avacitēṁ | Pravāha ālā kṣitīvarī || 25 ||
Meaning: There was some nectar left in the pot. As Indra was carrying it, some drops of it fell on the ground and started flowing.
अर्थ: घड्यामध्ये थोडे अमृत शिल्लक होते. इंद्र ते घेऊन जात असताना त्यातील काही थेंब जमिनीवर पडले आणि प्रवाह सुरू झाला.
Ovi 26: ते संजीवनी नामें नदी । उद्भवली भूमीं प्रसिद्धी । अमरजा नाम याचि विधीं । प्रख्यात झाली अवधारा ॥ २६ ॥
Transliteration: Tē sanjīvanī nāmēṁ nadī | Ud-bhavalī bhūmīṁ prasiddhī | Amarajā nāma yāci vidhīṁ | Prakhyāta jhālī avadhārā || 26 ||
Meaning: The river that was created from that nectar was named 'Sanjeevani' or 'Amarja' (which made the gods immortal).
अर्थ: त्या अमृतापासून जी नदी निर्माण झाली तिला 'संजीवनी' किंवा 'अमरजा' (ज्यामुळे देव अमर झाले) असे नाव पडले.
Ovi 27: या कारणें या नदीसी । जे स्नान करिती भक्तींसी । काळमृत्यु न बाधे त्यासी । अपमृत्यु घडे केवी ॥ २७ ॥
Transliteration: Yā kāraṇēṁ yā nadīsī | Jē snāna karitī bhaktīnsī | Kāḷamr̥tyu na bādhē tyāsī | Apamr̥tyu ghaḍē kēvī || 27 ||
Meaning: "Therefore, those who bathe in this river with devotion do not suffer from untimely death."
अर्थ: "म्हणून या नदीत जे भक्तीने स्नान करतात, त्यांना अपमृत्यू येत नाही."
Ovi 28: शतायुषी पुरुष होती । रोगराई न पीडिती । अपस्मारादि रोग जाती । ब्रह्महत्यादि पातकें ॥ २८ ॥
Transliteration: Śatāyuṣī puruṣa hōtī | Rōgarāī na pīḍitī | Apasmārādi rōga jātī | Brahmahatyādi pātakēṁ || 28 ||
Meaning: "By taking this bath, a person becomes long-lived and even great sins like killing a brahmahaty are destroyed."
अर्थ: "या स्नानाने मनुष्य दीर्घायुषी होतो आणि ब्रह्महत्येसारखी महापापेही नष्ट होतात."
Ovi 29: अमृतनदी नाम तियेसी । संगम झाला भीमरथीसी । तीर्थ झालें प्रयागसरसी । त्रिवेणीचा संगम ॥ २९ ॥
Transliteration: Amr̥tanadī nāma tiyēsī | Saṅgama jhālā bhīmarathīsī | Tīrtha jhālēṁ prayāgasarasī | Trivēṇīcā saṅgama || 29 ||
Meaning: "The place where the Amrit River meets the Bhima River is considered to be the Triveni Sangam, just like Prayag."
अर्थ: "या अमृतनदीचा जिथे भीमा नदीशी संगम झाला, ते स्थान प्रयागसारखेच त्रिवेणी संगम मानले जाते."
Ovi 30: कार्तिकादि माघमासीं । स्नान करिती भक्तींसी । इह सौख्य परलोकासी । मोक्षस्थाना पावती ॥ ३० ॥
Transliteration: Kārtikādi māghamāsīṁ | Snāna karitī bhaktīnsī | Iha saukhya paralōkāsī | Mōkṣasthānā pāvatī || 30 ||
Meaning:"Taking a bath here in the month of Kartik or Magh brings worldly happiness and ultimately salvation."
अर्थ: "कार्तिक किंवा माघ महिन्यात येथे स्नान केल्याने इहलोकी सुख आणि शेवटी मोक्ष प्राप्त होतो."
Ovi 31: सोम-सूर्य-ग्रहणासी । संक्रमण सोम-अमावास्येसी । पुण्यतिथि एकादशीसी । स्नान करावें अनंत पुण्य ॥ ३१ ॥
Transliteration: Sōma-sūrya-grahaṇāsī | Saṅkramaṇa sōma-amāvāsyēsī | Puṇyatithi ēkādaśīsī | Snāna karāvēṁ ananta puṇya || 31 ||
Meaning: "If you take a bath on the day of eclipse, Sankranti, Somvati Amavasya or Ekadashi, you will gain infinite merit."
अर्थ: "ग्रहण, संक्रांत, सोमवती अमावस्या किंवा एकादशी या दिवशी स्नान केल्यास अनंत पुण्य मिळते."
Ovi 32: साधितां प्रतिदिवस जरी । सदा करावें मनोहरी । समस्त दोष जाती दूरी । शतायुषी श्रियायुक्त होय ॥ ३२ ॥
Transliteration: Sādhitāṁ pratidivasa jarī | Sadā karāvēṁ manōharī | Samasta dōṣa jātī dūrī | Śatāyuṣī śriyāyukta hōya || 32 ||
Meaning: "If one bathes here daily, all the defects are removed and one becomes prosperous."
अर्थ: "रोज येथे स्नान केल्यास सर्व दोष दूर होऊन मनुष्य ऐश्वर्यसंपन्न होतो."
Ovi 33: ऐसा संगममहिमा ऐका । पुढें सांगतसें तीर्थ विशेखा । दिसे अश्वत्थ संमुखा । मनोहर तीर्थ असे ॥ ३३ ॥
Transliteration: Aisā saṅgamamahimā aikā | Puḍhēṁ sāṅgatasē tīrtha viśēkhā | Disē aśvat’tha sam’mukhā | Manōhara tīrtha asē || 33 ||
Meaning: "Such is the glory of the confluence. Now the Ashwattha (peepal tree) that is visible in front is another beautiful pilgrimage site."
अर्थ: "असा हा संगमाचा महिमा आहे. आता समोर जो अश्वत्थ (पिंपळाचा वृक्ष) दिसत आहे, ते दुसरे मनोहर तीर्थ आहे."
Ovi 34: या तीर्थी स्नान केलिया । मनोहर पाविजे काया । कल्पवृक्षस्थानीं अनुपम्या । कल्पिलें फळ पाविजे ॥ ३४ ॥
Transliteration: Yā tīrthī snāna kēliyā | Manōhara pāvijē kāyā | Kalpav r̥kṣasthānīṁ anupamyā | Kalpilēṁ phaḷa pāvijē || 34 ||
Meaning: "Bathing here makes the body healthy and gives the desired fruit like the Kalpa tree.”
अर्थ: "येथे स्नान केल्याने शरीर निरोगी होते आणि कल्पवृक्षाप्रमाणे इच्छित फळ मिळते."
Ovi 35: अश्वत्थ नव्हे हा कल्पतरु । जाणावें तुम्हीं निर्धारु । जें जें चिंतिती मनीं नरु । पावती काम्यें अवधारा ॥ ३५ ॥
Transliteration: Aśvat’tha navhē hā kalpataru | Jāṇāvēṁ tumhī nirdhāru | Jēṁ jēṁ cintitī manīṁ naru | Pāvatī kāmyēṁ avadhārā || 35 ||
Meaning: "Be assured that this is not just an Ashwattha tree, but a real Kalpa tree."
अर्थ: "हा केवळ अश्वत्थ वृक्ष नसून साक्षात कल्पवृक्ष आहे, याची खात्री बाळगा."
Ovi 36: ऐसें मनोहर तीर्थ । ठावें असे प्रख्यात । संमुख असे अश्वत्थ । सदा असो याचिया गुणें ॥ ३६ ॥
Transliteration: Aisēṁ manōhara tīrtha | ṭhāvē asē prakhyāta | Sam’mukha asē aśvat’tha | Sadā asō yāciyā guṇēṁ || 36 ||
Meaning: "This is a famous pilgrimage site, where this Aswattha always bestows grace on the devotees."
अर्थ: "असे हे प्रख्यात तीर्थ आहे, जिथे हा अश्वत्थ सदैव भक्तांवर कृपा करत असतो."
Ovi 37: जे जन येऊनि सेवा करिती । तयांचे मनोरथ पुरती । न धरावा संदेह आतां चित्तीं । ऐसें म्हणती श्रीगुरुनाथ ॥ ३७ ॥
Transliteration: Jē jana yēūni sēvā karitī | Tayāñcē manōratha puratī | Na dharāvā sandēha ātāṁ cittīṁ | Aisēṁ mhaṇatī śrīgūrunātha || 37 ||
Meaning: "All the wishes of those who serve here are fulfilled, do not doubt it."
अर्थ: "येथे सेवा करणाऱ्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात, यात शंका धरू नका."
Ovi 38: आमी वसतों सदा येथें । ऐसें जाणा तुम्ही निरुतें । दृष्टीं पडतां मुक्ति होते । खूण तुम्हां सांगेन ॥ ३८ ॥
Transliteration: Āmī vasatōṁ sadā yēthēṁ | Aisēṁ jāṇā tumhī nirutē | Dr̥ṣṭīṁ paḍatāṁ mukti hōtē | Khūṇa tumhā sāṅgēna || 38 ||
Meaning: Sri Guru said, "I always reside here. Seeing me gives liberation."
अर्थ: श्रीगुरु म्हणाले, "मी सदैव येथेच वास करतो. माझ्या दर्शनाने मुक्ती मिळते."
Ovi 39: कल्पवृक्षातें पूजोनि । मग जावें शंकरभुवनीं । संगमेश्वर असे त्रिनयनी । पूजा करावी मनोभावें ॥ ३९ ॥
Transliteration: Kalpav r̥kṣātēṁ pūjōni | Maga jāvē śaṅkarabhūvanī | Saṅgamēśvara asē trinayanī | Pūjā karāvī manōbhāvēṁ || 39 ||
Meaning: "After worshipping the Kalpavriksha tree, one should then go to the temple of Sangameshwar (Mahadev) and worship him with all one's heart."
अर्थ: "कल्पवृक्षाची पूजा केल्यावर मग संगमेश्वराच्या (महादेवाच्या) मंदिरात जाऊन मनोभावे पूजा करावी."
Ovi 40: जैसा पर्वती मल्लिकार्जुन । तैसा संगमीं रुद्र आपण । भक्तिपूर्वक प्रदक्षिण । करावी तुम्ही अवधारा ॥ ४० ॥
Transliteration: Jaisā parvatī mallikārjuna | Taisā saṅgamīṁ rudra āpaṇa | Bhaktipūrvaka pradakṣiṇa | Karāvī tumhī avadhārā || 40 ||
Meaning: "This Sangameshwar Rudra is like Mallikarjuna. He should be circulated with devotion."
अर्थ: "मल्लिकार्जुनासारखाच हा संगमेश्वर रुद्र आहे. त्याची भक्तिभावाने प्रदक्षिणा करावी."
Ovi 41: नंदिकेश्वरातें नमोनि । नमन करावें चंडस्थानीं । पूर्ण नदीं सव्य करोनि । मग जावें सोमसूत्रासी ॥ ४१ ॥
Transliteration: Nandikēśvarātēṁ namōni | Namana karāvēṁ caṇḍasthānī | Pūrṇa nadīṁ savya karōni | Maga jāvē sōmasūtrāsī || 41 ||
Meaning: "One should pay homage to Nandi and Chandeshwar and circumambulate up to the Soma Sutra.”
अर्थ: "नंदीला व चंडेश्वराला वंदन करून सोमसूत्रापर्यंत प्रदक्षिणा करावी."
Ovi 42: सवेंचि परतोनि वृषभासी । नमोनि जावें चंडापासीं । पुनः जावें सोमसूत्रासी । येणें विधीं प्रदक्षिणा ॥ ४२ ॥
Transliteration: Savēñci paratōni vr̥ṣabhāsī | Namōni jāvē caṇḍāpāsī | Punaḥ jāvē sōmasūtrāsī | Yēṇē vidhīṁ pradakṣiṇa || 42 ||
Meaning: (Here is the ritual of performing Shiva Pradakshina without crossing the Soma Sutra).
अर्थ: (येथे शिवप्रदक्षिणेचा सोमसूत्र न ओलांडता करायचा विधी सांगितला आहे).
Ovi 43: ऐसी प्रदक्षिणा देखा । तीन वेळां करोनि ऐका । वृषभस्थानीं येऊनि निका । अवलोकावें शिवासी ॥ ४३ ॥
Transliteration: Aisī pradakṣiṇa dēkhā | Tīna vēḷāṁ karōni aikā | Vr̥ṣabhasthānīṁ yēūni nikā | Avalōkāvē śivāsī || 43 ||
Meaning: "One should perform this circumambulation three times and then sit with Nandi and have darshan of Lord Shiva."
अर्थ: "अशी प्रदक्षिणा तीन वेळा करावी आणि नंदीपाशी बसून महादेवाचे दर्शन घ्यावे."
Ovi 44: वामहस्तीं वृषण धरोनि । तर्जनी अंगुष्ठ शृंगीं ठेवोनि । पूजा पहावी दोनी नयनीं । इंद्रासमान होय नर ॥ ४४ ॥
Transliteration: Vāmahastīṁ vr̥ṣaṇa dharōni | Tarjanī aṅguṣṭha śr̥ṅgīṁ ṭhēvōni | Pūjā pahāvī dōnī nayanīṁ | Indrāsamāna hōya nara || 44 ||
Meaning: "Seeing the idol of Shiva through the two horns of Nandi gives a person the glory of Indra."
अर्थ: "नंदीच्या दोन शिंगांतून शिवाची मूर्ती पाहिल्याने माणसाला इंद्रासमान वैभव मिळते."
Ovi 45: धनधान्यादि संपत्ति । लक्ष्मी राहे अखंडिती । पुत्र पौत्र त्यासी होती । संगमेश्वर पूजिलिया ॥ ४५ ॥
Transliteration: Dhanadhānyādi sampatti | Lakṣmī rāhē akhaṇḍitī | Putra pautra tyāsī hōtī | Saṅgamēśvara pūjiliyā || 45 ||
Meaning: "Worship of Sangameshwar brings wealth, grains and the happiness of children.”
अर्थ: "संगमेश्वराच्या पूजेने धन-धान्य आणि संततीचे सुख लाभते."
Ovi 46: पुढें तीर्थ वाराणशी । अर्घ कोश परियेसीं । ग्राम असे नागेशी । तेथोनि उद्भव असे जाण ॥ ४६ ॥
Transliteration: Puḍhēṁ tīrtha vārāṇasī | Argha kōśa pariyēsīṁ | Grāma asē nāgēśī | Tēthōni ud-bhava asē jāṇa || 46 ||
Meaning: "The next pilgrimage is 'Varanasi' (Kashi), which is located half a kosa near the village of Nageshi.”
अर्थ: "पुढील तीर्थ 'वाराणशी' (काशी) आहे, जे अर्ध्या कोसावर नागेशी गावाजवळ आहे."
Ovi 47: याचें असे आख्यान । कथा नव्हे प्रत्यक्ष जाण । होता एक ब्राह्मण । भारद्वाज गोत्राचा ॥ ४७ ॥
Transliteration: Yācēṁ asē ākhyāna | Kathā navhē pratyakṣa jāṇa | Hōtā ēka brāhmaṇa | Bhāradvāja gōtrācā || 47 ||
Meaning: "There is a true story about this pilgrimage. A Brahmin of the Bharadwaja clan lived there."
अर्थ: "या तीर्थाची प्रत्यक्ष कथा आहे. तिथे एक भारद्वाज गोत्राचा ब्राह्मण राहत असे."
Ovi 48: विरक्त असे ईश्वरभक्त । सर्वसंग त्याग करीत । आपण रत अनुष्ठानांत । सदा ध्याई शिवासी ॥ ४८ ॥
Transliteration: Virakta asē īśvarabhakta | Sarvasaṅga tyāga karīta | Āpaṇa rata anuṣṭhānānt | Sadā dhyāī śivāsī || 48 ||
Meaning: "He was a great devotee of Shiva, always meditating on Shiva.
अर्थ: "तो मोठा विरक्त शिवभक्त होता, सदैव शिवाचे ध्यान करी."
Ovi 49: प्रसन्न झाला चंद्रमौळी । सदाशिव दिसे जवळी । विप्रा आल्हाद सर्व काळीं । देहभाव विसरोनि हिंडत ॥ ४९ ॥
Transliteration: Prasanna jhālā candramaūḷī | Sadāśiva disē javaḷī | Viprā ālhāda sarva kāḷīṁ | Dēhabhāva visarōni hiṇḍata || 49 ||
Meaning: "Lord Shankar was pleased with him. He would forget his body consciousness and be absorbed in devotion."
अर्थ: "भगवान शंकर त्याच्यावर प्रसन्न झाले. तो देहभान विसरून भक्तीत दंग असायचा."
Ovi 50: लोक म्हणती पिसा त्यासी । निंदा करिती बहुवसीं । दोघे बंधु असती तयासी । नामें त्यांचीं अवधारा ॥ ५० ॥
Transliteration: Lōka mhaṇatī pisā tyāsī | Nindā karitī bahuvasīṁ | Dōghē bandhu asatī tayāsī | Nāmēṁ tyāñcīṁ avadhārā || 50 ||
Meaning: "People called him crazy (Pisa). He had two brothers named Ishwar and Pandurangeshwar."
अर्थ: "लोक त्याला वेडा (पिसा) म्हणत. त्याला ईश्वर आणि पांडुरंगेश्वर नावाचे दोन भाऊ होते."
Ovi 51: एका नाम असे ईश्वर । दुसरा नामें असे पांडुरंगेश्वर । बंधु एकला करोनि अव्हेर । आपण निघाले काशीसी ॥ ५१ ॥
Transliteration: Ēkā nāma asē īśvara | Dusarā nāmēṁ asē pāṇḍuraṅgēśvara | Bandhu ēkalā karōni av’hēra | Āpaṇa nighālē kāśīsī || 51 ||
Meaning:"The brothers left him and set out on a pilgrimage to Kashi themselves."
अर्थ: "भावांनी त्याला सोडून दिले आणि स्वतः काशी यात्रेला निघाले."
Ovi 52: करोनिया सर्व आइती । सर्व निघाले त्वरिती । तया पिशातें पाचारिती । चला जाऊं म्हणोनिया ॥ ५२ ॥
Transliteration: Karōniyā sarva āitī | Sarva nighālē tvaritī | Tayā piśātēṁ pācāritī | Calā jāūṁ mhaṇōniyā || 52 ||
Meaning:"After preparing for the journey, they asked that 'crazy' brother to come to Kashi as well."
अर्थ: "प्रवासाची तयारी झाल्यावर त्यांनी त्या 'वेड्या' भावालाही काशीला चल म्हणून विचारले."
Ovi 53: ब्रह्मज्ञानी द्विज निका । पिसा म्हणती मूर्ख लोका । बंधूंसि म्हणे द्विज ऐका । नका जाऊं काशीसी ॥ ५३ ॥
Transliteration: Brahmajñānī dvija nikā | Pisā mhaṇatī mūrkha lōkā | Bandhūnsi mhaṇē dvija aikā | Nakā jāūṁ kāśīsī || 53 ||
Meaning: "He was a Brahmin theologian. He said, 'You should not go to Kashi'."
अर्थ: "तो ब्राह्मण ब्रह्मज्ञानी होता. त्याने सांगितले, 'तुम्ही काशीला जाऊ नका'."
Ovi 54: विश्वेश्वर असे मजजवळी । दावीन तुम्हां तात्काळीं । आश्चर्य करिती सकळी । दावीं म्हणती बंधुजन ॥ ५४ ॥
Transliteration: Viśvēśvara asē majajavaḷī | Dāvīna tumhāṁ tātkāḷīṁ | Āścarya karitī sakaḷī | Dāvī mhaṇatī bandhujana || 54 ||
Meaning: "'Indeed, Vishweshwar is near me, I will show you darshan.' The brothers were surprised."
अर्थ: "'साक्षात विश्वेश्वर माझ्या जवळच आहेत, मी तुम्हाला दर्शन घडवतो.' भावांना आश्चर्य वाटले."
Ovi 55: काशीस जावें अति प्रयास । येथें भेटे तरी कां सायास । म्हणोनि बोलताती हर्ष । तये वेळीं अवधारा ॥ ५५ ॥
Transliteration: Kāśīsa jāvē ati prayāsa | Yēthēṁ bhēṭē tarī kāṁ sāyāsa | Mhaṇōni bōlatātī harṣa | Tayē vēḷīṁ avadhārā || 55 ||
Meaning: "It would save me the trouble of going to Kashi if I could have darshan here!" he said sarcastically.
अर्थ: "काशीला जायचे कष्ट वाचतील, जर इथेच दर्शन मिळाले तर!" ते खोचकपणे म्हणाले.
Ovi 56: इतुकिया अवसरीं । विप्र गंगास्नान करी । ध्यानस्थ होता साक्षात्कारी । ईश्वर आला तयाजवळी ॥ ५६ ॥
Transliteration: Itukiyā avasarīṁ | Vipra gaṅgāsnāna karī | Dhyānastha hōtā sākṣātkārī | Īśvara ālā tayājavaḷī || 56 ||
Meaning: "That Brahmin meditated and Shankar himself appeared near him."
अर्थ: "तो ब्राह्मण ध्यानस्थ झाला आणि साक्षात शंकर त्याच्या जवळ प्रकट झाले."
Ovi 57: विनवीतसे शिवासी । आम्हां नित्य पाहिजे काशी । दर्शन होय विश्वेश्वरासी । म्हणोनि चरणीं लागला ॥ ५७ ॥
Transliteration: Vinavītasē śivāsī | Āmhāṁ nitya pāhijē kāśī | Daraśana hōya viśvēśvarāsī | Mhaṇōni caraṇīṁ lāgalā || 57 ||
Meaning: "He requested, 'Swami, I should have the darshan of Kashi here every day'."
अर्थ: "त्याने विनंती केली की, 'स्वामी, मला इथेच नित्य काशीचे दर्शन घडावे'."
Ovi 58: ईश्वर भोळा चक्रवर्ती । प्रसन्न झाला अतिप्रीतीं । दिसे तीच काशी त्वरितीं । मणिकर्णिका कुंड झालें ॥ ५८ ॥
Transliteration: Īśvara bhōḷā cakravartī | Prasanna jhālā atiprītīṁ | Disē tīca kāśī tvaritīṁ | Maṇikarṇikā kuṇḍa jhālēṁ || 58 ||
Meaning: "Shankar was pleased and created Kashi there and the Manikarnika Kund appeared."
अर्थ: "शंकरांनी प्रसन्न होऊन तिथेच काशी निर्माण केली आणि मणिकर्णिका कुंड प्रकट झाले."
Ovi 59: विश्वेश्वराची मूर्ति एक । निघाली कुंडीं विशेख । नदी उत्तरे दिसे निक । एकबाणप्रमाण असे ॥ ५९ ॥
Transliteration: Viśvēśvarācī mūrti ēka | Nighālī kuṇḍīṁ viśēkha | Nadī uttarē disē nika | Ēkabāṇapramāṇa asē || 59 ||
Meaning: "The idol of Vishweshwar appeared from the pond and the Uttaravahini river started flowing there.”
अर्थ: "कुंडा मधून विश्वेश्वराची मूर्ती प्रकट झाली आणि तिथे उत्तरवाहिनी नदी वाहू लागली."
Ovi 60: उदक निघालें कुंडांतून । जैसें भागीरथी गहन । ज्या ज्या असती काशींत खुणा । समस्त असती तयासी ॥ ६० ॥
Transliteration: Udaka nighālēṁ kuṇḍāntūna | Jaisē bhāgīrathī gahana | Jyā jyā asatī kāśīnt khuṇā | Samasta asatī tayāsī || 60 ||
Meaning: "The water in the tank was like the Ganges. All the landmarks of Kashi were visible there.”
अर्थ: "कुंडातील पाणी गंगेसारखे होते. काशीतील सर्व खुणा तिथे दिसू लागल्या."
Ovi 61: संगम झाला नदी भीमा । तीर्थ असे काशी उत्तमा । आचार करिती सप्रेमा । बंधु ज्ञानी म्हणती मग ॥ ६१ ॥
Transliteration: Saṅgama jhālā nadī bhīmā | Tīrtha asē kāśī uttamā | Ācāra karitī saprēmā | Bandhu jñānī mhaṇatī maga || 61 ||
Meaning: "The brothers saw this and, considering him a 'wise man', began to worship him there."
अर्थ: "भावांनी हे पाहिले आणि ते त्याला 'ज्ञानी' मानून तिथेच भक्ती करू लागले."
Ovi 62: म्हणे ब्राह्मण बंधूंसी । काशीस न जावें आमुचे वंशीं । समस्तें आचरावें ही काशी । आम्हां शंकरें सांगितलें ॥ ६२ ॥
Transliteration: Mhaṇē brāhmaṇa bandhūnsī | Kāśīsa na jāvē āmucē vanśīṁ | Samastēṁ ācarāvē hī kāśī | Āmhāṁ śaṅkarēṁ sāṅgitalē || 62 ||
Meaning: "The Brahmin said that no one in our lineage needs to go to Kashi, this is the real Kashi."
अर्थ: "ब्राह्मणाने सांगितले की, आपल्या वंशात कोणीही काशीला जाण्याची गरज नाही, हीच खरी काशी."
Ovi 63: आपुलें नाम ऐसें जाणा । गोसावी नाम निर्धारीं खुणा । तुम्हीं बंधु दोघेजणां । आराधावें ऐसें निरोपिलें ॥ ६३ ॥
Transliteration: Āpulē nāma aisēṁ jāṇā | Gōsāvī nāma nirdhārīṁ khuṇā | Tumhī bandhu dōghējaṇāṁ | Ārādhāvē aisēṁ nirōpilē || 63 ||
Meaning: "Now your surname will be 'Gosavi', you two should serve here."
अर्थ: "आता आपले आडनाव 'गोसावी' पडेल, तुम्ही दोघांनी येथेच सेवा करावी."
Ovi 64: दोघीं जावें पंढरपुरा । तेथें असे पुंडलीकवरा । सदा तुम्ही पूजा करा । आराध्या नामें विख्यात ॥ ६४ ॥
Transliteration: Dōghī jāvē paṇḍharapurā | Tēthēṁ asē puṇḍalīkavarā | Sadā tumhī pūjā karā | Ārādhyā nāmēṁ vikhyāta || 64 ||
Meaning: (Here the reference is to Pandharpur, where people would call them 'Aradhya' after seeing their devotion).
अर्थ: (येथे पंढरपूरचा संदर्भ दिला आहे, जिथे त्यांची भक्ती पाहून लोक त्यांना 'आराध्ये' म्हणतील).
Ovi 65: प्रतिवर्षीं कार्तिकीसी । येथें यावें निर्धारेंसी । तीर्थ असे विशेषीं । ऐसें म्हणे ब्राह्मण ॥ ६५ ॥
Transliteration: Prativarṣīṁ kārtikīsī | Yēthēṁ yāvē nirdhārēnsī | Tīrtha asē viśēṣīṁ | Aisēṁ mhaṇē brāhmaṇa || 65 ||
Meaning: "Make sure to come here every year on Kartiki, this is a special pilgrimage."
अर्थ: "प्रत्येक वर्षी कार्तिकीला येथे नक्की येत जा, हे विशेष तीर्थ आहे."
Ovi 66: श्रीगुरु म्हणती भक्तासी । काशीतीर्थ प्रगटलें ऐसी । न धरावा संशय तुम्हीं मानसीं । वाराणसी प्रत्यक्ष ही ॥ ६६ ॥
Transliteration: Śrīgūru mhaṇatī bhaktāsī | Kāśītīrtha pragaṭalēṁ aisī | Na dharāvā sanśaya tumhī mānasīṁ | Vārāṇasī pratyakṣa hī || 66 ||
Meaning: Sri Guru said, "Thus the Kashi pilgrimage has been revealed here."
अर्थ: श्रीगुरु म्हणाले, "अशा प्रकारे येथे काशी तीर्थ प्रगट झाले आहे."
Ovi 67: ऐकोनि समस्त द्विजवर । करिती स्नान निर्मळ आचार । तेथोनि पुढें येती गुरुवर । सिद्ध सांगे नामधारका ॥ ६७ ॥
Transliteration: Aikōni samasta dvijavara | Karitī snāna nirmaḷa ācāra | Tēthōni puḍhē yētī guruvara | Siddha sāṅgē nāmadhārakā || 67 ||
Meaning:Everyone took a bath there and Sri Guru left for the next pilgrimage.
अर्थ: सर्वांनी तिथे स्नान केले आणि श्रीगुरु पुढच्या तीर्थाकडे निघाले.
Ovi 68: श्रीगुरु म्हणती सकळिकांसी । तीर्थ दाविती पापविनाशी । स्नानमात्रें पाप नाशी । जैसा तृणा अग्नि लागे ॥ ६८ ॥
Transliteration: Śrīgūru mhaṇatī sakaḷikānsī | Tīrtha dāvitī pāpavināśī | Snānamātrēṁ pāpa nāśī | Jaisā tr̥ṇā agni lāgē || 68 ||
Meaning: Sri Guru showed the 'sin-eliminating' pilgrimage and said, "Sins are burnt away by bathing here."
अर्थ: श्रीगुरूंनी 'पापविनाशी' तीर्थ दाखवले आणि सांगितले की, "येथे स्नानाने पापे जळून जातात."
Ovi 69: आपुले भगिनी रत्नाईसी । दोष असे बहुवसीं । बोलावोनि त्या समयासी । पुसताती श्रीगुरुमूर्ति ॥ ६९ ॥
Transliteration: Āpulē bhaginī ratnāīsī | Dōṣa asē bahuvasīṁ | Bōlāvōni tyā samayāsī | Pusatātī śrīgūrumūrti || 69 ||
Meaning: Sri Guru's sister Ratnai had come there, she had a fault. Sri Guru called her.
अर्थ: श्रीगुरूंची बहीण रत्नाई तिथे आली होती, तिला एक दोष होता. श्रीगुरूंनी तिला बोलावले.
Ovi 70: ऐक पूर्वदोष भगिनी । तूं आलीस आमुचे दर्शनीं । पाप तुझें असे गहनीं । आठवणें करीं मनांत ॥ ७० ॥
Transliteration: Aika pūrvadōṣa bhaginī | Tūṁ ālīsa āmucē daraśanīṁ | Pāpa tujhēṁ asē gahanīṁ | Āṭhavaṇē karīṁ manānt || 70 ||
Meaning: "Oh sister, you have committed a great sin in the past, remember that."
अर्थ: "हे भगिनी, तुझ्याकडून पूर्वी एक मोठे पाप घडले आहे, ते आठवून पहा."
Ovi 71: ऐकोनि श्रीगुरुच्या बोला । पायां पडे वेळोवेळां । अज्ञान आपण मूढ केवळा । इतुकें कैसें ज्ञान मज ॥ ७१ ॥
Transliteration: Aikōni śrīgūrucyā bōlā | Pāyāṁ paḍē vēḷōvēḷāṁ | Ajñāna āpaṇa mūḍha kēvaḷā | Itukēṁ kaisēṁ jñāna maja || 71 ||
Meaning: She fell at his feet and said, "Swami, I am ignorant, I know nothing.”
अर्थ: ती पाया पडली आणि म्हणाली, "स्वामी, मी अज्ञानी आहे, मला काहीच ठाऊक नाही."
Ovi 72: तूं जगदात्मा विश्वव्यापक । तूंचि ज्ञानज्योतिप्रकाशक । सर्व जाणसी तूंचि एक । विस्तारोनि सांग मज ॥ ७२ ॥
Transliteration: Tūṁ jagadātmā viśvavyāpaka | Tūñci jñānajyōtiprakāśaka | Sarva jāṇasī tūñci ēka | Vistārōni sāṅga maja || 72 ||
Meaning: "You are omniscient, you tell me what I did wrong."
अर्थ: "आपण सर्वज्ञ आहात, आपणच सांगा की माझ्याकडून काय चूक झाली."
Ovi 73: श्रीगुरु म्हणती तियेसी । आपुलें पाप मज पुससी । वधिलें पांच मार्जारांसी । नेणसी खूण धरीं आपुलीं ॥ ७३ ॥
Transliteration: Śrīgūru mhaṇatī tiyēsī | Āpulēṁ pāpa maja pusasī | Vadhilēṁ pāñca mārjārānsī | Nēṇasī khūṇa dharī āpulīṁ || 73 ||
Meaning: Sriguru said, "You have killed five kittens, do you remember?”
अर्थ: श्रीगुरु म्हणाले, "तू पाच मांजरांच्या पिल्लांची हत्या केली आहेस, तुला आठवते का?"
Ovi 74: होती मार्जारी गर्भिणी । प्रसूति झाली भांडयामधुनी । न पाहतां उदक घालुनी । झाकोनि ठेविली अग्नीवरी ॥ ७४ ॥
Transliteration: Hōtī mārjārī garbhiṇī | Prasūti jhālī bhāṇḍayāmadhunī | Na pāhatāṁ udaka ghālunī | Jhākōni ṭhēvilī agnīvarī || 74 ||
Meaning: "A cat was sitting in a pot. Without looking, you poured water into it and put it on the fire.”
अर्थ: "एका भांड्यात मांजर व्याली होती. तू न पाहता त्यात पाणी ओतले आणि ते विस्तवावर ठेवलेस."
Ovi 75: पांच मार्जारांचा घात । लागला दोष बहुत । ऐसें ऐकोनिया त्वरित । श्वेतकुष्ठ झाले तिसी ॥ ७५ ॥
Transliteration: Pāñca mārjārāñcā ghāta | Lāgalā dōṣa bahuta | Aisēṁ aikōniyā tvarita | Śvētakruṣṭha jhālē tisī || 75 ||
Meaning: "I felt guilty that the five puppies died." As soon as she heard this, leprosy (white spots) appeared on her body.
अर्थ: "पाच पिल्लांचा मृत्यू झाल्याचे पाप लागले." हे ऐकताच तिच्या शरीरावर श्वेतकुष्ठ (पांढरे डाग) उमटले.
Ovi 76: देखोनिया भयाभीत झाली । श्रीगुरुचरणा येऊनि लागली । विनवीतसे करुणा बहाळी । कृपा करी गा गुरुमूर्ति ॥ ७६ ॥
Transliteration: Dēkhōniyā bhayābhīta jhālī | Śrīgūrucaraṇā yēūni lāgalī | Vinavītasē karuṇā bahāḷī | Kr̥pā karī gā gurumūrti || 76 ||
Meaning: She was frightened and began to cry out in compassion at the feet of the Guru.
अर्थ: ती घाबरली आणि श्रीगुरूंच्या चरणी करुणा भाकू लागली.
Ovi 77: करोनि समस्तपापराशि । तीर्थीं जाती वाराणशी । मी आलें तुझे दर्शनासी । पापावेगळी होईन म्हणोनि ॥ ७७ ॥
Transliteration: Karōni samastapāparāśi | Tīrthīṁ jātī vārāṇasī | Mī ālē tujhē daraśanāsī | Pāpāvēgaḷī hōīna mhaṇōni || 77 ||
Meaning: "People go to Kashi, but I have come to your feet. Free me."
अर्थ: "लोक काशीला जातात, मी तर साक्षात आपल्या चरणी आले आहे. मुक्त करा."
Ovi 78: श्रीगुरु पुसती तियेसी । तुज राहे पापराशि । पुढले जन्मीं जरी भोगिसी । तरी कुष्ठ जाईल आतां ॥ ७८ ॥
Transliteration: Śrīgūru pusatī tiyēsī | Tuja rāhē pāparāśi | Puḍhalē janmīṁ jarī bhōgisī | Tarī kruṣṭha jāīla ātāṁ || 78 ||
Meaning: "Do you want to suffer this sin in this life or in the next? If you suffer it in the next life, the current leprosy will go away."
अर्थ: "तुला हे पाप याच जन्मी भोगायचे की पुढच्या? जर पुढच्या जन्मी भोगशील तर आताचे कुष्ठ जाईल."
Ovi 79: रत्नाई विनवी स्वामियासी । उबगलें बहुत जन्मासी । याचि कारणें तुझे दर्शनासी । पापावेगळें होऊं म्हणतसें ॥ ७९ ॥
Transliteration: Ratnāī vinavī svāmiyāsī | Ubagalēṁ bahuta janmāsī | Yāci kāraṇēṁ tujhē daraśanāsī | Pāpāvēgaḷēṁ hōūṁ mhaṇatasē || 79 ||
Meaning: Ratnai said, "I do not want to be born again, purify me in this birth.”
अर्थ: रत्नाई म्हणाली, "मला पुन्हा जन्म नको, याच जन्मी मला शुद्ध करा."
Ovi 80: आतां पुरे जन्म आपणा । म्हणोनि धरिले तुझे चरणा । याचि जन्मीं भोगीन जाणा । पापाचें फळ म्हणतसे ॥ ८० ॥
Transliteration: Ātāṁ purē janma āpaṇā | Mhaṇōni dharilē tujhē caraṇā | Yāci janmīṁ bhōgīna jāṇā | Pāpācēṁ phaḷa mhaṇatasē || 80 ||
Meaning: "I am ready to suffer the consequences of sin in this very birth.”
अर्थ: "मी याच जन्मी पापाचे फळ भोगायला तयार आहे."
Ovi 81: इतुकें ऐकोनि गुरुमूर्ति । रत्नाईस निरोप देती । पापविनाश तीर्था जाय त्वरिती । स्नानमात्रें जाईल कुष्ठ ॥ ८१ ॥
Transliteration: Itukēṁ aikōni gurumūrti | Ratnāīsa nirōpa dētī | Pāpavināśa tīrthā jāya tvaritī | Snānamātrēṁ jāīla kruṣṭha || 81 ||
Meaning: The Guru asked her to take a bath in the 'sinless' pilgrimage.
अर्थ: श्रीगुरूंनी तिला 'पापविनाशी' तीर्थात स्नान करायला सांगितले.
Ovi 82: नित्य करीं हो येथें स्नान । सप्तजन्मींचे दोष दहन संदेह न करितां होय अनुमान । म्हणोनि सांगती श्रीगुरु ॥ ८२ ॥
Transliteration: Nitya karīṁ hō yēthēṁ snāna | Saptajanmīñcē dōṣa dahana sandēha na karitāṁ hōya anumāna | Mhaṇōni sāṅgatī śrīgūru || 82 ||
Meaning: "Take a bath here regularly, your sins of seven births will be burned away."
अर्थ: "येथे नित्य स्नान कर, तुझे सात जन्मांचे दोष जळून जातील."
Ovi 83: सिद्ध म्हणे नामधारकासी । आम्हीं देखिलें दृष्टींसी । स्नान करितां त्रिरात्रीसी । कुष्ठ तिचें परिहारिलें ॥ ८३ ॥
Transliteration: Siddha mhaṇē nāmadhārakāsī | Āmhīṁ dēkhilēṁ dr̥ṣṭīnsī | Snāna karitāṁ trirātrīsī | Kruṣṭha ticēṁ parihārilēṁ || 83 ||
Meaning: Siddha Muni says, "I saw that after bathing for three nights, her leprosy was completely gone.”
अर्थ: सिद्धमुनी म्हणतात, "तीन रात्री स्नान केल्यावर तिचे कुष्ठ पूर्णपणे गेले, हे मी पाहिले."
Ovi 84: ऐसें प्रख्यात तीर्थ देखा । नाम पापविनाशी ऐका । जे करिती स्नान भक्तिपूर्वका । सप्तजन्मींचीं पापें जाती ॥ ८४ ॥
Transliteration: Aisēṁ prakhyāta tīrtha dēkhā | Nāma pāpavināśī aikā | Jē karitī snāna bhaktipūrvakā | Saptajanmīñcīṁ pāpēṁ jātī || 84 ||
Meaning: This is the 'sinless' pilgrimage.
अर्थ: असे हे 'पापविनाशी' तीर्थ आहे.
Ovi 85: तीर्थमहिमा देखोन । रत्नाबाई संतोषोन । राहिली मठ बांधोन । तीर्थासन्निध अवधारा ॥ ८५ ॥
Transliteration: Tīrthamahimā dēkhōna | Ratnābāī santōṣōna | Rāhilī maṭha bāndhōna | Tīrthāsannidha avadhārā || 85 ||
Meaning: Ratnabai built a monastery there and started living there.
अर्थ: रत्नाबाई तिथेच मठ बांधून राहू लागली.
Ovi 86: पुढें कोटितीर्थ देखा । श्रीगुरु दाविती सकळिकां । स्नानमात्रें होय निका । याचें आख्यान बहु असे ॥ ८६ ॥
Transliteration: Puḍhēṁ kōṭitīrtha dēkhā | Śrīgūru dāvitī sakaḷikāṁ | Snānamātrēṁ hōya nikā | Yācēṁ ākhyāna bahu asē || 86 ||
Meaning:Later, Sri Guru showed us 'Kotitirtha'
अर्थ: पुढे श्रीगुरूंनी 'कोटितीर्थ' दाखवले.
Ovi 87: जंबुद्वीपीं जितकीं तीर्थें । एकेक महिमा अपरिमितें । इतुकिया वास कोटितीर्थें । विस्तार असे सांगतां ॥ ८७ ॥
Transliteration: Jambudvīpīṁ jitakīṁ tīrthēṁ | Ēkēka mahimā aparimitē | Itukiyā vāsa kōṭitīrthē | Vistāra asē sāṅgatā || 87 ||
Meaning: The virtue of all the pilgrimages on earth is contained in this one 'Koti Tirtha'.
अर्थ: पृथ्वीवरील सर्व तीर्थांचे पुण्य या एका 'कोटितीर्था'त सामावलेले आहे.
Ovi 88: सोम-सूर्य-ग्रहणासी । अथवा संक्रांतिपर्वणीसी । अमापौर्णिमा प्रतिपदेसी । स्नान तेथें करावें ॥ ८८ ॥
Transliteration: Sōma-sūrya-grahaṇāsī | Athavā saṅkrāntiparvaṇīsī | Amāpaūrṇimā pratipadēsī | Snāna tēthēṁ karāvē || 88 ||
Meaning: "One should bathe here on eclipse, Sankranti or Amavasya."
अर्थ: "ग्रहण, संक्रांत किंवा अमावास्येला येथे स्नान करावे."
Ovi 89: सवत्सेसी धेनु देखा । सालंकृत करोनि ऐका । दान द्यावें द्विजा निका । एकेक दान कोटिसरसे ॥ ८९ ॥
Transliteration: Savatsēsī dhēnu dēkhā | Sālaṅkr̥ta karōni aikā | Dāna dyāvēṁ dvijā nikā | Ēkēka dāna kōṭisarasē || 89 ||
Meaning: "Donating a cow here yields crores of fruits."
अर्थ: "येथे गाय दान केल्यास कोटी पटीने फळ मिळते."
Ovi 90: तीर्थमहिमा आहे कैसी । स्नान केलिया अनंत फळ पावसी । एकेक दान कोटीसरसी । दोन तीर्थीं करावें ॥ ९० ॥
Transliteration: Tīrthamahimā āhē kaisī | Snāna kēliyā ananta phaḷa pāvasī | Ēkēka dāna kōṭisarasī | Dōna tīrthīṁ karāvē || 90 ||
Meaning: The glory of this pilgrimage is immeasurable.
अर्थ: या तीर्थाचा महिमा अगाध आहे.
Ovi 91: पुढें तीर्थ रुद्रपद । कथा असे अतिविनोद । गयातीर्थ समप्रद । तेथें असे अवधारा ॥ ९१ ॥
Transliteration: Puḍhēṁ tīrtha rudrapada | Kathā asē ativinōda | Gayātīrtha samaprada | Tēthēṁ asē avadhārā || 91 ||
Meaning: "The next pilgrimage is 'Rudrapada', which is similar to Gaya pilgrimage."
अर्थ: "पुढील तीर्थ 'रुद्रपद' आहे, जे गया तीर्थाच्या समान आहे."
Ovi 92: जे जे आचार गयेसी । करावे तेथें परियेसीं । पूजा करा रुद्रपदाची । कोटि जन्मींचीं पापें जाती ॥ ९२ ॥
Transliteration: Jē jē ācāra gayēsī | Karāvē tēthēṁ pariyēsīṁ | Pūjā karā rudrapadācī | Kōṭi janmīñcīṁ pāpēṁ jātī || 92 ||
Meaning: "The rituals that are performed in Gaya, if performed here, will bring blessings to the ancestors."
अर्थ: "गयेला जे विधी करतात, ते येथे केल्यास पितरांना गती मिळते."
Ovi 93: पुढें असे चक्रतीर्थ अतिविशेष पवित्र । केशव देव सन्निध तत्र । पुण्यराशिस्थान असे ॥ ९३ ॥
Transliteration: Puḍhēṁ asē cakratīrtha ativiśēṣa pavitra | Kēśava dēva sannidha tatra | Puṇyarāśisthāna asē || 93 ||
Meaning: "After that is the very sacred 'Chakratirtha'."
अर्थ: "त्यानंतर अत्यंत पवित्र असे 'चक्रतीर्थ' आहे."
Ovi 94: या तीर्थी स्नान करितां । ज्ञान होय पतितां । अस्थि होती चक्रांकिता । द्वारावतीसमान देखा ॥ ९४ ॥
Transliteration: Yā tīrthī snāna karitāṁ | Jñāna hōya patitāṁ | Asthi hōtī cakrāṅkitā | Dvārāvatīsamāna dēkhā || 94 ||
Meaning: "Even a sinner gains knowledge by bathing here. It is like Dwarka."
अर्थ: "येथे स्नानाने पापी माणसालाही ज्ञान मिळते. हे द्वारकेसारखेच आहे."
Ovi 95: या तीर्थीं स्नान करोनि । पूजा करावी केशवचरणीं । द्वारावती चतुर्गुणी । पुण्य असे अवधारा ॥ ९५ ॥
Transliteration: Yā tīrthīṁ snāna karōni | Pūjā karāvī kēśavacaraṇīṁ | Dvārāvatī caturguṇī | Puṇya asē avadhārā || 95 ||
Meaning: "Worshiping Keshav here yields four times more merit than at Dwarka.”
अर्थ: "येथे केशवाची पूजा केल्यास द्वारकेपेक्षा चार पट जास्त पुण्य मिळते."
Ovi 96: ऐकोनि श्रीगुरुचें वचन । समस्त करिती स्नान दान । पुढें असे मन्मथदहन । तीर्थ सांगती श्रीगुरु ॥ ९६ ॥
Transliteration: Aikōni śrīgūrucēṁ vacana | Samasta karitī snāna dāna | Puḍhēṁ asē manmat hadahana | Tīrtha sāṅgatī śrīgūru || 96 ||
Meaning: Then Sri Guru told about the 'Manmathdahan' Tirtha
अर्थ: मग श्रीगुरूंनी 'मन्मथदहन' तीर्थाबद्दल सांगितले.
Ovi 97: ग्रामपूर्वभागेसी । कल्लेश्वर देव परियेसीं । जैसें गोकर्णमहाबळेश्वरासी । समान क्षेत्र परियेसा ॥ ९७ ॥
Transliteration: Grāmapūrvabhāgēsī | Kallēśvara dēva pariyēsīṁ | Jaisēṁ gōkarṇamahābaḷēśvarāsī | Samāna kṣētra pariyēsā || 97 ||
Meaning: "To the east of the village is the Kalleshwar temple, which is similar to the Mahabaleshwar temple in Gokarna.”
अर्थ: "गावाच्या पूर्वेला कल्लेश्वर मंदिर आहे, जे गोकर्ण महाबळेश्वरासारखेच आहे."
Ovi 98: मन्मथ तीर्थीं स्नान करावें । कल्लेश्वरातें पूजावें । प्रजावृद्धि होय बरवें । अष्टैश्चर्यें पाविजे ॥ ९८ ॥
Transliteration: Manmatha tīrthīṁ snāna karāvēṁ | Kallēśvarātēṁ pūjāvē | Prajāvr̥ddhi hōya baravē | Aṣṭaiśvaryēṁ pāvijē || 98 ||
Meaning: "By bathing in the Manmath pilgrimage and worshipping Kalleshwara, one attains wealth."
अर्थ: "मन्मथ तीर्थात स्नानाने आणि कल्लेश्वराच्या पूजेने ऐश्वर्य मिळते."
Ovi 99: आषाढ श्रावण मासीं । अभिषेक करावा देवासी । दीपाराधना कार्तिकमासीं । अनंत पुण्य अवधारा ॥ ९९ ॥
Transliteration: Āṣāḍha śrāvaṇa māsīṁ | Abhiṣēka karāvā dēvāsī | Dīpārādhanā kārtikamāsīṁ | Ananta puṇya avadhārā || 99 ||
Meaning: "Here, by anointing and donating lamps, one obtains infinite merit."
अर्थ: "येथे अभिषेक आणि दीपदानाने अनंत पुण्य मिळते."
Ovi 100: ऐसा अष्टतीर्थमहिमा । सांगती श्रीगुरु पुरुषोत्तमा । संतोषोनि भक्त उत्तमा । अति उल्हास करिताती ॥ १०० ॥
Transliteration: Aisā aṣṭatīrthamahimā | Sāṅgatī śrīgūru puruṣōttamā | Santōṣōni bhakta uttamā | Ati ul’hāsa karitātī || 100 ||
Meaning: "The devotees were delighted to hear such glories of the Ashta Tirthas."
अर्थ: "असा हा अष्टतीर्थांचा महिमा ऐकून भक्तांना आनंद झाला."
Ovi 101: म्हणती समस्त भक्तजन । नेणों तीर्थाचें महिमान । स्वामीं निरोपिलें कृपेनें । पुनीत केलें आम्हांसी ॥ १०१ ॥
Transliteration: Mhaṇatī samasta bhaktajana | Nēṇōṁ tīrthācēṁ mahimāna | Svāmīṁ nirōpilēṁ kr̥pēnēṁ | Punīta kēlēṁ āmhānsī || 101 ||
Meaning: "The devotees said, 'Swami has purified us'."
अर्थ: "भक्त म्हणाले, 'स्वामींनी आम्हाला पावन केले'."
Ovi 102: जवळी असतां समस्त तीर्थें । कां जावें दूर यात्रे । स्थान असे हें पवित्र । म्हणोनि समस्त आचरती ॥ १०२ ॥
Transliteration: Javaḷī asatāṁ samasta tīrthēṁ | Kāṁ jāvē dūra yātrē | Sthāna asē hēṁ pavitra | Mhaṇōni samasta ācaratī || 102 ||
Meaning: "Why go on a long pilgrimage when all the pilgrimage sites are nearby?”
अर्थ: "सर्व तीर्थे जवळ असताना लांब यात्रेला कशाला जायचे?"
Ovi 103: अष्टतीर्थें सांगत । श्रीगुरु गेले मठांत । समाराधना करिती भक्त । महानंद प्रवर्तला ॥ १०३ ॥
Transliteration: Aṣṭatīrthēṁ sāṅgata | Śrīgūru gēlē maṭhānt | Samārādhanā karitī bhakta | Mahānanda pravartalā || 103 ||
Meaning: After offering darshan, Sriguru returned to the monastery and a celebration took place.
अर्थ: दर्शन देऊन श्रीगुरु मठात परतले आणि उत्सव झाला.
Ovi 104: सिद्ध म्हणे नामधारकासी । तीर्थमहिमा आहे अशी । श्रीगुरु सांगती आम्हांसी । म्हणोनि तुज निरोपिलें ॥ १०४ ॥
Transliteration: Siddha mhaṇē nāmadhārakāsī | Tīrthamahimā āhē aśī | Śrīgūru sāṅgatī āmhānsī | Mhaṇōni tuja nirōpilē || 104 ||
Meaning: "Siddha Muni says, 'Sri Guru told me, I told you'.”
अर्थ: "सिद्धमुनी म्हणतात, 'श्रीगुरूंनी मला सांगितले, ते मी तुला सांगितले'."
Ovi 105: म्हणें सरस्वतीगंगाधर । क्षेत्र थोर गाणगापुर । तीर्थें असती अपरंपार । आचरा तुम्ही भक्तीनें ॥ १०५ ॥
Transliteration: Mhaṇē sarasvatīgaṅgādhara | Kṣētra thōra Gāṇagāpura | Tīrthēṁ asatī aparampāra | Ācarā tumhī bhaktīnēṁ || 105 ||
Meaning: "Saraswati Gangadhar says that Gangapur is a great area."
अर्थ: "सरस्वती गंगाधर म्हणतात की, गाणगापूर हे थोर क्षेत्र आहे."
Ovi 106: इति श्रीगुरुचरित्रामृत । सिद्धमुनि-शिष्यसंवाद बहुत । गाणगापुरमाहात्म्य विख्यात । एकुणपन्नासाव्यांत कथियेलें ॥ १०६ ॥
Transliteration: Iti śrīgūrucaritrāmr̥ta | Siddhamuni-śiṣyasaṁvāda bahuta | Gāṇagāpuramāhātmya vikhyāta | Ēkuṇapannāsāvyānt kathiyēlēṁ || 106 ||
Meaning: Thus, the greatness of Gangapur was completed in the 49th chapter.
अर्थ: अशा प्रकारे ४९ व्या अध्यायात गाणगापूर माहात्म्य पूर्ण झाले.
Iti Shrigurucharitraparmakathakalpatarau Shrinrusinhasaraswatyupakhyane Siddhanamadharakasamvade Amaraja Sangam Gangapur Kshetra Mahima varnan Nama Ekonpanchashttamo-Adhyayah ||106|| 🙏🙇🏻
Shri Gurudattatreyaarpanmastu॥
Conclusion
The conclusion of Chapter 49 leaves the reader with a sense of profound peace and assurance. By detailing the specific merits of each of the eight teerthas—from the sin-erasing powers of 'Papavinashi' to the wish-fulfilling 'Kalpavruksha'—Shri Guru Narasimha Saraswati establishes Ganagapur as a complete spiritual ecosystem.
The core message of this chapter is the accessibility of Grace. The Guru harrows the notion that pilgrimage requires long, arduous journeys; instead, He shows that where the Guru resides, all the world's holy waters manifest. As the chapter ends with the successful healing of Ratnai and the establishment of the 'Gosavi' lineage at the local Kashi, we are reminded that the land we walk upon becomes sacred the moment we perceive the Divine presence within it. Chapter 49 is a testament to the fact that for a true devotee, every step taken in Ganagapur is a step closer to the Eternal.
Note: This is an English translation and transliteration of the original 16th-century classic by Saraswati Gangadhar, meticulously prepared for global devotees of Lord Dattatreya by Mantra Stotra Jyoti With Marathi Ovi Meaning & EnglishTransliteration & Ovi
⭐ ⭐ ⭐
){kind=link}