गुरुचरित्र अध्याय चाळीसावा ।४० वा। मराठी अर्थासह

गुरुचरित्र – अध्याय ४०(चाळीसावा)

॥शुष्ककाष्ठसंजीवन॥

॥ श्री गणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीपादश्रीवल्लभाय नमः । श्रीनृसिंहसरस्वत्यै नमः । श्री गुरुभ्यो नमः॥

मूळ ओवी	ओवीचा अर्थ
सिद्ध म्हणे नामधारका । अपूर्व वर्तले आणिक ऐका । वृक्ष होता काष्ठ शुष्का । विचित्र कथा ऐक पा ॥१॥	सिद्ध मुनी नामधारकाला म्हणतात, "पुढील अपूर्व कथा ऐक. वाळलेल्या लाकडाला पालवी फुटल्याची ही विलक्षण कथा आहे." ॥१॥
गाणगापुरी असता श्रीगुरु । आला एक कुष्ठी द्विजवरु । आपस्तंब भार्गवगोत्रु । नाम तयाचे नरहरि ॥२॥	गाणगापुरात श्रीगुरू असताना आपस्तंब शाखेचा, भार्गव गोत्राचा 'नरहरी' नावाचा एक ब्राह्मण आला, ज्याला कुष्ठरोग (महारोग) झाला होता. ॥२॥
येवोनिया श्रीगुरुमूर्तीसी । नमन करी भक्तीसी । करी स्तोत्र बहुवसी । करसंपुट जोडोनिया ॥३॥	त्याने श्रीगुरूंना अत्यंत भक्तीने नमन केले आणि हात जोडून त्यांची स्तुती (स्तोत्र) करण्यास सुरुवात केली. ॥३॥
जय जयाजी गुरुमुर्ति । ऐकोनि आलो तुझी कीर्ति । भक्तवत्सला परंज्योती । परमपुरुषा जगद्गुरु ॥४॥	"हे जगद्गुरु, तुमची कीर्ती ऐकून मी तुमच्या चरणी आलो आहे. तुम्ही भक्तवत्सल आणि परम ज्योती आहात." ॥४॥
आपण जन्मोनि संसारी । वृथा झालो दगडापरी । निंदा करिताती द्विजवरी । कुष्ठी म्हणोनि स्वामिया ॥५॥	"माझा जन्म व्यर्थ गेला आहे. या रोगामुळे सर्व ब्राह्मण माझी निंदा करतात आणि मला जवळ घेत नाहीत." ॥५॥
वाचिला वेद यजुःशाखा । निंदा करिताती माझी लोका । ब्राह्मणार्थी न सांगती देखा । अंगहीन म्हणोनिया ॥६॥	"मी यजुर्वेद शिकलो आहे, पण या रोगामुळे लोक मला हीन समजतात आणि कोणत्याही धार्मिक कार्यात मला बोलावत नाहीत." ॥६॥
प्रातःकाळी उठोनि लोक । आफती माझे मुख । तेणे होते मनात दुःख । जन्म पुरे आता मज ॥७॥	"सकाळी उठल्यावर लोकांनी माझे तोंड पाहिले तरी त्यांना अपशकून वाटतो. हे दुःख आता सहन होत नाही." ॥७॥
पाप केले आपण बहुत । जन्मांतरी असंख्यात । तेणे हा भोग भोगित । आता न साहे स्वामिया ॥८॥	"मी गेल्या जन्मात खूप पापे केली असतील, म्हणून हा देह भोग भोगत आहे. पण आता हे सहन होत नाही." ॥८॥
नाना तीर्थ नाना व्रत । हिंडोनि आलो आचरत । म्या पूजिले देव समस्त । माझी व्याधि न वचेची ॥९॥	"मी अनेक तीर्थयात्रा आणि व्रते केली, सर्व देवांची पूजा केली, पण माझा रोग बरा झाला नाही." ॥९॥
आता धरोनि निर्धारु । आलो स्वामीजवळी जगद्गुरु । तुझा न होता कृपावरु । प्राण आपुला त्यजीन ॥१०॥	"आता मी निर्धाराने तुमच्याकडे आलो आहे. तुमची कृपा झाली नाही, तर मी माझा प्राण अर्पण करीन." ॥१०॥
म्हणोनिया निर्वाणेसी । विनवीतसे श्रीगुरूसी । एकभावे भक्तीसी । करुणा भाकी द्विजवर ॥११॥	अशा प्रकारे तो ब्राह्मण अत्यंत आर्ततेने श्रीगुरूंची करुणा भाकू लागला. ॥११॥
म्हणोनि मागुती नमस्कारी । नानापरी स्तुति करी । लोहपरिसा भेटीपरी । तुझ्या दर्शनमात्रेसी ॥१२॥	"जशी लोहाची आणि परिसाची भेट झाल्यावर लोखंडाचे सोने होते, तसे तुमच्या दर्शनाने माझे पाप दूर होईल." ॥१२॥
करुणावचनी ऐकोनि । भक्तवत्सल श्रीगुरु मुनि । निरोप देती कृपा करोनि । ऐक शिष्या नामधारका ॥१३॥	त्याचे करुण शब्द ऐकून श्रीगुरूंनी त्याच्यावर कृपा केली. ॥१३॥
श्रीगुरु म्हणती द्विजासी । पूर्वजन्मी महादोषासी । तुवा केले बहुवसी । म्हणोनि कुष्ठी झालास ॥१४॥	श्रीगुरु म्हणाले, "तुझ्या पूर्वजन्मीच्या महापापांमुळेच तुला हा कुष्ठरोग झाला आहे." ॥१४॥
आता सांगेन ते करी । तुझी पापे जाती दुरी । होशील दिव्यशरीरी । एकभावे आचरावे ॥१५॥	"आता मी सांगतो ते तू श्रद्धेने कर, तुझे शरीर पुन्हा दिव्य आणि निरोगी होईल." ॥१५॥
इतुकिया अवसरी । काष्ठ एक औदुंबरी । शुष्क होते वर्षे चारी । घेवोनि आले सर्पणासी ॥१६॥	त्याच वेळी चार वर्षांपासून वाळलेले उंबराचे एक लाकूड कोणीतरी जळणासाठी घेऊन आले होते. ॥१६॥
ते देखिले श्रीगुरुमूर्ति । तया विप्रा निरोप देती । एकभावे करोनि चित्ती । घेई काष्ठ झडकरी ॥१७॥	ते पाहून श्रीगुरूंनी नरहरीला सांगितले, "हे वाळलेले लाकूड तू त्वरित ताब्यात घे." ॥१७॥
काष्ठ घेवोनि संगमासी । त्वरित जाय भावेसी । संगमनाथपूर्वभागेसी । भीमातीरी रोवी पा ॥१८॥	"हे लाकूड घेऊन तू संगमावर जा आणि भीमा नदीच्या तीरावर ते जमिनीत घट्ट रोवून ठेव." ॥१८॥
तुवा जावोनिया संगमात । स्नान करोनिया त्वरित । पूजा करोनि अश्वत्थ । पुनरपि जाय स्नानासी ॥१९॥	"तिथे स्नान करून अश्वत्थाची पूजा कर आणि पुन्हा स्नान कर." ॥१९॥
हाती धरोनिया कलश दोनी । आणी उदक तत्क्षणी । शुष्क काष्ठा वेळ तिन्ही । स्नपन करी मनोभावे ॥२०॥	"मग दोन कलश भरून पाणी आण आणि त्या वाळलेल्या लाकडाला दिवसातून तीन वेळा मनोभावे पाणी घाल." ॥२०॥
ज्या दिवसी काष्ठासी । पर्णै येतील संजिवेसी । दोष गेले तुझे परियेसी । अंग तुझे होय बरवे ॥२१॥	"ज्या दिवशी या वाळलेल्या लाकडाला हिरवी पाने फुटतील, त्या दिवशी तुझे सर्व पाप संपेल आणि तू रोगमुक्त होशील." ॥२१॥
येणेपरी श्रीगुरुमूर्ति । तया विप्रासी निरोप देती । विश्वास झाला त्याचे चित्ती । धावत गेला काष्ठाजवळी ॥२२॥	श्रीगुरूंच्या शब्दांवर नरहरीचा पूर्ण विश्वास होता. तो धावत त्या लाकडापाशी गेला. ॥२२॥
काष्ठ उचलोनि डोईवरी । घेवोनि आला भीमातीरी । संगमेश्वरासमोरी । रोविता झाला द्विजवर ॥२३॥	त्याने ते लाकूड डोक्यावर घेतले आणि भीमा तीरावर नेऊन संगमेश्वरासमोर रोवले. ॥२३॥
जेणे रीती श्रीगुरुमूर्ति । तया विप्रा निरोप देती । आचरतसे एकचित्ती । भावभक्ति करोनिया ॥२४॥	श्रीगुरूंनी सांगितल्याप्रमाणे तो एकाग्रतेने त्या लाकडाची सेवा करू लागला. ॥२४॥
येणेपरी सात दिवस । द्विजे केले उपवास । तया काष्ठा दोनी कलश । भरोनि घाली वेळोवेळी ॥२५॥	त्याने सात दिवस कडक उपवास केला आणि तो रोज त्या लाकडाला कलश भरून पाणी घालत राहिला. ॥२५॥
देखोनि म्हणती सकळजन । तया विप्रा बोलावोन । सांगताती विवंचून । गुरुनिरोपलक्षण ॥२६॥	हे पाहून लोक त्याला वेडा समजू लागले आणि त्याला समजावून सांगू लागले. ॥२६॥
म्हणती तूते काय झाले । शुष काष्ठ का रोविले । याचे तुवा संजीवन योजिले । मग तूते काय होय ॥२७॥	लोक म्हणाले, "अरे, हे वाळलेले लाकूड कधी जिवंत होईल का? तू व्यर्थ कष्ट का करत आहेस?" ॥२७॥
याते तू सजीव करिसी । मागुती काय येतीपल्लव यासी । ऐसे पाहिले नाही भूमिसी । श्रीगुरूची इच्छा कळेना ॥२८॥	"वाळलेल्या लाकडाला पाने फुटणे कधीही शक्य नाही. श्रीगुरूंनी तुला अशी शिक्षा का दिली, हे समजत नाही." ॥२८॥
श्रीगुरुमूर्ति क्रुपासिंधु । भक्तजना असे वरदु । त्याची कृपा असे अगाधु । समस्ताते कृपा करी ॥२९॥	"श्रीगुरु तर कृपाळू आहेत, पण तुला त्यांनी हा असा उपदेश का दिला?" ॥२९॥
नसेल निष्कृति तुझिया पापा । म्हणोनि दिधले काष्ठ बापा । वाया कष्ट करिसी का पा । तूते श्रीगुरूंनी निरोपिले ॥३०॥	"कदाचित तुझ्या पापाला क्षमाच नसेल, म्हणून तुला हे अशक्य काम दिले आहे. तू का कष्ट करतोस?" ॥३०॥
ऐकोनि तयांचे वचन । विप्रवर करी नमन । गुरुवाक्य मज कामधेनु । अन्यथा केवी होईल ॥३१॥	नरहरी म्हणाला, "गुरुवाक्य हे माझ्यासाठी कामधेनू आहे. ते कधीही खोटे ठरणार नाही." ॥३१॥
सत्यसंकल्प श्रीगुरुनाथ । त्याचे वाक्य न होय मिथ्य । माझे मनी निर्धार सत्य । होईल काष्ठ वृक्ष जाणा ॥३२॥	"श्रीगुरूंचा संकल्प सत्य असतो. मला खात्री आहे की या लाकडाला नक्कीच पालवी फुटेल." ॥३२॥
मेरे मनी निर्धारु । असत्य न होय वाक्यगुरु । प्राण वेचीन साचारु । गुरुवाक्य कारण आपणा ॥३३॥	"मी माझा प्राणही देईन, पण गुरुवाक्य खोटे पडू देणार नाही." ॥३३॥
येणेपरी समस्तांसी । विप्र सांगे परियेसी । सेवा करितो भक्तीसी । तया शुष्क काष्ठासी ॥३४॥	अशा निर्धाराने तो ब्राह्मण त्या वाळलेल्या लाकडाची सेवा करत राहिला. ॥३४॥
एके दिवशी गुरुमूर्तीसी । शिष्य सांगती परियेसी । स्वामींनी निरोपिले द्विजासी । शुष्क काष्ठा भजे म्हणोनि ॥३५॥	शिष्यांनी ही गोष्ट श्रीगुरूंना सांगितली की तो ब्राह्मण अत्यंत श्रद्धेने त्या लाकडाची सेवा करत आहे. ॥३५॥
सात दिवस उपवासी । सेवा करितो काष्ठासी । एकभावे भक्तीसी । निर्धार केला गुरुवचनी ॥३६॥	"तो सात दिवसांपासून उपाशी आहे आणि पूर्ण श्रद्धेने त्या काष्ठाला पाणी घालत आहे." ॥३६॥
किती रीती आम्ही त्यासी । सांगितले सर्व हितासी । वाया का गा कष्ट करिसी । मूर्खपणे म्हणोनि ॥३७॥	"आम्ही त्याला समजावले, पण तो काहीही ऐकत नाही." ॥३७॥
विप्र आम्हाते ऐसे म्हणे । चाड नाही काष्ठाविणे । गुरुवाक्य मजकारणे । करील आपुले बोल साच ॥३८॥	"तो म्हणतो की मला केवळ गुरुवाक्यावर विश्वास आहे आणि तेच खरे ठरेल." ॥३८॥
निर्धार धरोनि मानसी । सेवा करितो काष्ठासी । सात दिवस उपवासी । उदक मुखी घेत नाही ॥३९॥	"तो इतका निश्चयी आहे की त्याने पाणीही प्यायलेले नाही." ॥३९॥
ऐकोनि शिष्यांचे वचन । निरोप देती श्रीगुरु आपण । जैसा असे भाव अंतःकरण । तैसी सिद्धि पावेल ॥४०॥	श्रीगुरु म्हणाले, "ज्याचा भाव जसा असतो, तसे त्याला फळ मिळते." ॥४०॥
गुरुवाक्य शिष्यासी कारण । सर्वथा न होय निर्वाण । जैसे भक्ताचे अंतःकरण । तैशी सिद्धि पावेल ॥४१॥	"भक्ताची श्रद्धा जितकी प्रबळ असेल, तितका चमत्कार लवकर घडतो." ॥४१॥
याकारणे तुम्हांसी । सांगेन कथा इतिहासी । सांगे सूत ऋषीश्वरांसी । स्कंदपुराणी परियेसा ॥४२॥	श्रीगुरूंनी या संदर्भात स्कंद पुराणातील एक कथा सांगण्यास सुरुवात केली. ॥४२॥
गुरुभक्तीचा प्रकार । पुसती सूतासी ऋषीश्वर । सांगे सूत सविस्तर । तेचि कथा सांगतसे ॥४३॥	ऋषींनी सूत मुनींना गुरुभक्तीबद्दल विचारले असता त्यांनी जी कथा सांगितली, तीच कथा श्रीगुरु सांगत आहेत. ॥४३॥
सूत म्हणे ऋषीश्वरांसी । गुरुभक्ति असे विशेषी । तारावया संसारासी । आणिक नाही उपाय ॥४४॥	सूत म्हणाले, "संसारातून तरून जाण्यासाठी गुरुभक्तीशिवाय दुसरा कोणताही श्रेष्ठ उपाय नाही." ॥४४॥
अयोग्य अथवा ज्ञानवंत । म्हणोनि न पाहिजे अंत । गुरुमूर्ति मनी ध्यात । सेवा करणे भक्तिभावे ॥४५॥	"गुरु कसेही असले तरी त्यांच्या रूपाचे ध्यान करून भक्ती केली तर यश मिळते." ॥४५॥
दृढ भक्ति असे जयापासी । सर्व धर्म साधती त्यासी । संदेह न धरावा मानसी । एकचित्ते भजावे ॥४६॥	"ज्याची भक्ती पक्की आहे, त्याला सर्वकाही साध्य होते. मनात शंका धरू नये." ॥४६॥
श्रीगुरु नर ऐसा न म्हणावा । त्रैमूर्ति तोचि जाणावा । गुणदोष न विचारावा । म्हणावा तोचि ईश्वर ॥४७॥	"गुरूंना केवळ माणूस मानू नका, ते साक्षात ईश्वर आहेत असेच समजावे." ॥४७॥
येणेपरी धरोनि मनी । जे जे भजती श्रीगुरुचरणी । प्रसन्न होय शूलपाणि । तात्काळिक परियेसा ॥४८॥	"अशा भावनेने जे सेवा करतात, त्यांच्यावर साक्षात महादेवही प्रसन्न होतात." ॥४८॥
श्लोक ॥ मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवेज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावनां कुर्यात्‍ सिद्धिर्भवति तादृशी ॥४९॥	"मंत्र, तीर्थ, ब्राह्मण, देव, ज्योतिषी, औषध आणि गुरु यांच्यावर तुमची जशी भावना असेल, तसेच फळ तुम्हाला मिळते." ॥४९॥
टीका ॥ मंत्रतीर्थद्विजस्थानी । देवभक्ती औषधगुणी । गुरूसी पाहे शिवसमानी । भाविल्यासारखे फल होय ॥५०॥	(वरील श्लोकाचाच हा मराठी अनुवाद आहे.) ॥५०॥
म्हणे सूत ऋषीश्वरांसी । गुरुभक्ति म्हणिजे आहे कैसी । सांगेन साक्ष तुम्हांसी । अपूर्व एक वर्तलेसे ॥५१॥	सूत मुनी आता यावर एक प्रमाण म्हणून एक कथा सांगतात. ॥५१॥
पूर्वी पांचाल नगरात । होता राजा सिंहकेत । तयासी होता एक सुत । नाम तयाचे धनंजय ॥५२॥	पूर्वी पांचाल देशात सिंहकेत नावाचा राजा होता, त्याच्या मुलाचे नाव धनंजय होते. ॥५२॥
एके दिवसी राजसुत । गेला पारधीसी अरण्यात । तेथे नसती मनुष्यमात्र । उदकवर्जित स्थळांसी ॥५३॥	एकदा राजकुमार धनंजय शिकारीसाठी घनघोर अरण्यात गेला, जिथे पाणीही उपलब्ध नव्हते. ॥५३॥
राजकुमार तृषाक्रांत । हिंडतसे अरण्यात । संगे होत शबरसुत । श्रमले बहुत अवधारा ॥५४॥	राजकुमार तहानेने व्याकूळ झाला होता. त्याच्यासोबत एक 'शबर' (भिल्ल) मुलगाही होता. ॥५४॥
तेथे एक शबरसुत । हिंडत होता वनात । देखता झाला अवचित । जीर्ण एक शिवालय ॥५५॥	तिथे त्या शबर मुलाला अचानक एक जुने, पडके शिवमंदिर दिसले. ॥५५॥
भिन्नलिंग तया स्थानी । पडिले होते मेदिनी । शबरे घेतले उचलोनि । म्हणे लिंग बरवे असे ॥५६॥	तिथे एक फुटलेले शिवलिंग पडले होते. त्या शबराला ते खूप आवडले आणि त्याने ते उचलले. ॥५६॥
हाती घेवोनि लिंगासी । पहात होता शबर हर्षी । राजसुत तया संधीसी । आला तया जवळिक ॥५७॥	शबर आनंदाने ते शिवलिंग पाहत असताना राजकुमार तिथे आला. ॥५७॥
राजकुमार म्हणे तयासी । भिन्न लिंग काय करिसी । पडिली असती भुमीसी । लिंगाकार अनेक ॥५८॥	राजकुमार म्हणाला, "हे फुटलेले शिवलिंग काय कामाचे? जमिनीवर तर असे अनेक दगड पडले आहेत." ॥५८॥
शबर म्हणे राजसुताते । माझ्या मनी ऐसे येते । लिंगपूजा करावयाते । म्हणोन घेतले परियेसा ॥५९॥	शबर म्हणाला, "मला शिवलिंगाची पूजा करायची आहे, म्हणून मी हे घेतले आहे." ॥५९॥
ऐकोनि तयाचे वचन । राजपुत्र सुहास्यवदन । म्हणे पूजी एकमने । लिंग बरवे असे सत्य ॥६०॥	राजपुत्र थट्टेने हसून म्हणाला, "बरं आहे, मग याची मनापासून पूजा कर." ॥६०॥
येणे म्हणता राजकुमार । तयासी करी नमस्कार । कोण विधि पूजाप्रकार । निरोपावे म्हणतसे ॥६१॥	शबर मुलाने राजकुमाराला नमस्कार केला आणि विचारले, "मला पूजेचा विधी सांगा." ॥६१॥
तुवा व्हावे माते गुरु । मी तव असे शबरु । नेणे पूजेचा प्रकारु । विस्तारावे म्हणतसे ॥६२॥	"तुम्हीच माझे गुरु व्हा आणि मला पूजा कशी करायची ते शिकवा." ॥६२॥
राजपुत्रे म्हणे तयासी । न्यावा पाषाण घरासी । पूजा करावी भक्तीसी । पत्रपुष्पे अर्चोनिया ॥६३॥	राजपुत्राने (गंमतीने) सांगितले, "हे लिंग घरी घेऊन जा आणि बेल, फुले वाहून याची पूजा कर." ॥६३॥
दम्पत्ये दोघेजण । पूजा करणे मने पूर्ण । हेचि लिंग गिरिजारमण । म्हणोनि मनी निर्धारी पा ॥६४॥	"तू आणि तुझ्या पत्नीने मिळून याला साक्षात महादेव समजून पूजा करा." ॥६४॥
नानापरी पुष्पजाती । आणाव्या तुवा शिवाप्रती । धूप दीप नैवेद्य आरती । नैवेद्यासी भस्म जाण ॥६५॥	"विविध फुले वाहून, धूप-दीप दाखवून आरती कर. आणि नैवेद्य म्हणून चिताभस्म (स्मशानातील राख) अर्पण कर." ॥६५॥
भस्म असेल जे स्मशानी । आणावे तुवा प्रतिदिनी । द्यावा नैवेद्य सुमनी । प्रसाद आपण भक्षावा ॥६६॥	"रोज स्मशानातून ताजी राख आणून ती नैवेद्य म्हणून दे आणि उरलेली राख स्वतः प्रसाद म्हणून खा." ॥६६॥
आणिक जे जे जेवी आपण । तोही द्यावा नैवेद्य जाण । ऐसे आहे पूजाविधान । म्हणोनि सांगे राजकुमारु ॥६७॥	"तू स्वतः जे खाशील तेही आधी महादेवाला दे. हाच पूजेचा विधी आहे." ॥६७॥
येणेपरी राजकुमारु । तया शबरा झाला गुरु । विश्वासे केला निर्धारु । शबरे आपुले मनात ॥६८॥	अशा प्रकारे राजपुत्र त्या शबराचा 'गुरु' झाला आणि शबराचा गुरुवाक्यावर पूर्ण विश्वास बसला. ॥६८॥
संतोषोनि शबर देखा । नेले लिंग गृहांतिका । स्त्रियेसी सांगे कौतुका । म्हणे लिंग प्रसन्न झाले ॥६९॥	शबराने ते शिवलिंग घरी नेले आणि पत्नीला सांगितले की आपल्याला देव प्रसन्न झाले आहेत. ॥६९॥
गुरुनिरोप जेणे रीती । पूजा करीन एकचित्ती । चिताभस्म अतिप्रीती । आणोनि नैवेद्या देतसे ॥७०॥	त्याने राजपुत्राने सांगितल्याप्रमाणे स्मशानातून चिताभस्म आणून नैवेद्य दाखवण्यास सुरुवात केली. ॥७०॥
क्वचित्काळ येणेपरी । पूजा करी शबरशबरी । एके दिवशी तया नगरी । चिताभस्म न मिळेचि ॥७१॥	काही काळ शबर आणि शबरी (त्याची पत्नी) भक्तीने पूजा करत राहिले. पण एके दिवशी त्यांना गावात कोठेही चिताभस्म मिळाले नाही. ॥७१॥
हिंडोनि पाहे गावोगावी । चिताभस्म न मिळे काही । येणेपरी सात गावी । हिंडोनि आला घरासी ॥७२॥	शबराने सात गावे धुंडाळली, पण कोठेही ताजे चिताभस्म मिळाले नाही. तो हताश होऊन घरी परतला. ॥७२॥
चिंता लागली शबरासी । पुसता झाला स्त्रियेसी । काय करू म्हणे तिसी । प्राण आपुला त्यजीन म्हणे ॥७३॥	शबराला खूप चिंता वाटू लागली. तो पत्नीला म्हणाला, "आता काय करू? मी माझा प्राण अर्पण करीन." ॥७३॥
पूजा राहिली लिंगासी । भस्म न मिळे नैवेद्यासी । हिंडोनि आलो दाही दिशी । चिताभस्म न मिळेचि ॥७४॥	"नैवेद्यासाठी भस्म मिळाले नाही, तर शिवाची पूजा अपूर्ण राहील. मी दाही दिशांना शोधून आलो पण व्यर्थ." ॥७४॥
जैसे गुरूंनी आज्ञापिले । त्या विधीने पाहिजे अर्चिले । नाही तरी वृथा गेले । शिवपूजन परियेसा ॥७५॥	"गुरूंच्या आज्ञेप्रमाणे विधी झाला नाही तर शिवपूजन निष्फळ ठरेल." ॥७५॥
गुरूचे वाक्य जो न करी । तो पडेल रौरवघोरी । तयाते पाप नाही दूरी । सदा दरिद्री होय नर ॥७६॥	"गुरूंचे वाक्य न मानणारा रौरव नरकात पडतो. त्याला महापाप लागते आणि तो सदैव दरिद्री राहतो." ॥७६॥
त्यासी होय अधोगति । अखंड नरकी तया वस्ती । जो करी गुरूची भक्ति । तोचि तरेल भवार्णवी ॥७७॥	"अशा माणसाची अधोगती होते. जो गुरूंची खरी भक्ती करतो, तोच या संसारसागरातून तरून जातो." ॥७७॥
सकळ शास्त्रे yenepari । बोलताती वेद चारी । याचि कारणे ऐक हो शबरी । प्राण आपुला त्यजीन ॥७८॥	"हे सर्व शास्त्रांचे आणि वेदांचे सार आहे. म्हणूनच मी आता प्राण सोडणार आहे." ॥७८॥
ऐकोनि पतीचे वचन । बोले शबरी हासोन । चिंता करिता किंकारण । चिताभस्म देईन मी ॥७९॥	पतीचे शब्द ऐकून शबरी हसून म्हणाली, "तुम्ही काळजी का करता? मी तुम्हाला चिताभस्म मिळवून देते." ॥७९॥
मज घालोनि गृहांत । अग्नि लावा तुम्ही त्वरित । काष्ठे असती बहुत । दहन करा आपणासी ॥८०॥	"मला घरात कोंडून त्वरित आग लावा. घरात खूप लाकडे आहेत, त्यात माझे दहन करा." ॥८०॥
तेचि भस्म ईश्वरासी । उपहारावे तुम्ही हर्षी । व्रतभंग न करावा भरवसी । संतोषरूपे बोलतसे ॥८१॥	"माझ्या दहनानंतर मिळणारे भस्म देवाला अर्पण करा. आपला व्रतभंग होऊ देऊ नका," असे ती आनंदाने म्हणाली. ॥८१॥
कधी तरी शरीरासी । नाश असे परियेसी । ऐसे कार्यकारणासी । देह आपुला समर्पीन ॥८२॥	"हे शरीर कधी ना कधी नष्ट होणारच आहे, मग ते सत्कार्यासाठी का अर्पण करू नये?" ॥८२॥
ऐकोनि स्त्रियेचे वचन । शबर झाला मनी खिन्न । प्राणेश्वरी तुझा प्राण । केवी घ्यावा म्हणतसे ॥८३॥	शबर खिन्न झाला आणि म्हणाला, "हे प्राणप्रिये, मी तुझा जीव कसा घेऊ शकणार?" ॥८३॥
रूपे दिससी रतीसरसी । अद्यापि तू पुर्ववयासी । पुत्रअपत्य न देखिलेसी । या संसारासी येउनी ॥८४॥	"तू रतीसारखी सुंदर आणि तरुण आहेस. आपल्याला अजून पुत्रसुखही लाभलेले नाही." ॥८४॥
मन नाही तुझे धाले । संसारसुख नाही देखिले । तुझे मातापित्याने मज निरविले । प्राणप्रिया रक्ष म्हणोनि ॥८५॥	"तू अजून संसारसुखही पाहिलेले नाहीस. तुझ्या आई-वडिलांनी तुझा सांभाळ करण्याची जबाबदारी माझ्यावर सोपवली आहे." ॥८५॥
चंद्रसूर्यसाक्षीसी । तुज वरिले म्या संतोषी । प्राण रक्षीन म्हणोनी हर्षी । घेवोनि आलो मंदिरात ॥८६॥	"मी तुला पत्नी म्हणून स्वीकारले आहे. तुझे रक्षण करणे माझे कर्तव्य आहे." ॥८६॥
आता दहन करिता तूते । घडती पापे असंख्याते । स्त्रीहत्या महादोषाते। केवी करू म्हणतसे ॥८७॥	"तुला जाळले तर मला स्त्रीहत्येचे महापाप लागेल, ते मी कसे करू?" ॥८७॥
तू माझी प्राणेश्वरी । तूते मारू कवणेपरी । कैसा तुष्टेल त्रिपुरारि । पुण्य जावोनि पाप घडे ॥८८॥	"तू माझी प्राणेश्वरी आहेस. तुला मारून शिव तरी कसे प्रसन्न होतील? पुण्याऐवजी पापच पदरी पडेल." ॥८८॥
दुःखे तुझी मातापिता । माते म्हणती स्त्रीघाता । अजूनि तुझी लावण्यता । दिसतसे प्राणप्रिये ॥८९॥	"तुझे आई-वडील दुःखी होतील आणि मला दोष देतील." ॥८९॥
नाना व्रते नाना भक्ति । या शरीरालागी करिती । दहन करू कवणे रीती । पापे माते घडतील ॥९०॥	शबराने तिला मारण्यास नकार दिला, कारण त्याला पाप लागण्याची भीती होती. ॥९०॥
ऐकोनि पतीचे वचन । विनवीतसे सती आपण । कैसे असे तुम्हा अज्ञान । मिथ्या बोल बोलतसा ॥९१॥	शबरी म्हणाली, "स्वामी, हे तुमचे अज्ञान आहे. तुम्ही व्यर्थ बोलत आहात." ॥९१॥
शरीर म्हणे स्वप्नापरी । जैसा फेण गंगेवरी । स्थिर न राहे क्षणभरी । मरणे सत्य परियेसा ॥९२॥	"शरीर हे स्वप्नासारखे आणि गंगेच्या फेसासारखे क्षणभंगुर आहे. मृत्यू हेच अंतिम सत्य आहे." ॥९२॥
आमुचे मायबापे जाण । तुम्हा दिधले माते दान । तुमची अर्धांगी मी पूर्ण । भिन्नभावना कोठे दिसे ॥९३॥	"माझ्या माता-पित्याने मला तुम्हाला अर्पण केले आहे. मी तुमची अर्धांगिनी आहे, आपल्यात भेद नाही." ॥९३॥
मी म्हणजे तुमचा देहे । विचार करोनि मनी पाहे । आपुले अर्ध शरीर आहे । काय दोष दहन करिता ॥९४॥	"मी म्हणजे तुमचेच अर्धे शरीर आहे. स्वतःच्याच भागाचे दहन करण्यात कसला आलाय दोष?" ॥९४॥
जे जे उपजे भूमीवरी । ते ते नाश पावे निर्धारी । माझे देहसाफल्य करी । ईश्वराप्रती पावेल ॥९५॥	"जे जन्माला आले आहे ते नष्ट होणारच. माझ्या या देहाचे सार्थक होऊ द्या, तो देवाच्या चरणी लागू द्या." ॥९५॥
संदेह सोडोनि आपणासी । दहन करी वो वेगेसी । आपण होवोनि संतोषी । निरोप देते परियेसा ॥९६॥	"शंका सोडा आणि मला त्वरित दहन करा. मी आनंदाने निरोप घेत आहे." ॥९६॥
नानापरी पतीसी । बोधी शबरी परियेसी । घरात जावोनि पतीसी । म्हणे अग्नि लावी आता ॥९७॥	शबरीने पतीला अनेक प्रकारे समजवले आणि ती घरात जाऊन म्हणाली, "आता आग लावा." ॥९७॥
संतोषोनि तो शबर । बांधिता झाला गृहाचे द्वार । अग्नि लाविता थोर । ज्वाळा व्यापिती गगनासी ॥९८॥	शबराने जड अंतःकरणाने घराचे दार लावले आणि आग लावली. ज्वाळांनी आकाश व्यापले. ॥९८॥
दहन झाले शबरीसी । भस्म घेतले परियेसी । पूजा करोनि शिवासी । नैवेद्य दिधला अवधारा ॥९९॥	शबरी जळून खाक झाली. शबराने तिचे भस्म गोळा केले आणि विधीनुसार शिवाची पूजा करून नैवेद्य दाखवला. ॥९९॥
पूजा करिता ईश्वरासी । आनंद झाला बहुवसी । स्त्री दिधली हुताशी । स्मरण ऐसे त्यास नाही ॥१००॥	पूजेच्या आनंदात तो इतका मग्न झाला की आपण आपल्या पत्नीला अग्नीला दिले आहे, हे तो विसरूनच गेला. ॥१००॥
ऐसी भक्तिभावेसी । पूजा केली महेश्वरासी । प्रसाद घेवोनि हस्तेसी । पाचारिले स्त्रियेते ॥१०१॥	मनोभावे पूजा आटोपल्यावर शबराने प्रसादाचा हात पुढे करून आपल्या पत्नीला हाक मारली. ॥१०१॥
जैसी पूजा नित्य करोन । प्रसाद हाती घेऊन । आपुले स्त्रियेते बोलावून । देत असे तो शबर ॥१०२॥	सवयीप्रमाणे जशी तो रोज पूजा झाल्यावर हाक मारून प्रसाद द्यायचा, तसेच त्याने आजही केले. ॥१०२॥
तया दिवसी त्याचपरी । आपल्या स्त्रियेते पाचारी । कृपासागरी त्रिपुरारि । प्रसन्न झाला परियेसा ॥१०३॥	त्याने हाक मारताच साक्षात कृपासागर महादेव प्रसन्न झाले. ॥१०३॥
तेचि शबरी येवोनि । उभी ठेली सुहास्यवदनी । घेतला प्रसाद मागोनि । घेवोनि गेली घरात ॥१०४॥	तीच शबरी हसतमुखाने समोर येऊन उभी राहिली, तिने प्रसाद मागून घेतला आणि ती घरात गेली. ॥१०४॥
जैसे तैसेचि घर दिसे । शबर विस्मय करीतसे । म्हणे दग्ध केले स्त्रियेसरिसे । घर कैसे दिसताहे ॥१०५॥	शबराला खूप आश्चर्य वाटले की घर आणि पत्नी दहन केले असूनही सर्व काही पूर्ववत कसे दिसत आहे? ॥१०५॥
बोलावोनि स्त्रियेसी । शबर पुसतसे तियेसी । दहन केले मी तुजसी । पुनरपि कैसी आलीस ॥१०६॥	त्याने पत्नीला विचारले, "मी तुला जाळले होते, तू पुन्हा कशी आलीस?" ॥१०६॥
शबरी सांगे पतीसी । आपणास आठवण आहे ऐसी । अग्नि लाविता घरासी । निद्रिस्थ झाल्ये परियेसा ॥१०७॥	शबरी म्हणाली, "स्वामी, मला फक्त इतकेच आठवते की आग लावल्यावर मला गाढ झोप लागली होती." ॥१०७॥
महाशीते पीडित । आपण होत्ये निद्रिस्थ । तुमचे बोल ऐकोन सत्य । उठोनि आल्ये परिय्सा ॥१०८॥	"मला अग्नीच्या ऐवजी थंडी जाणवत होती आणि मी झोपले होते. तुमचे शब्द ऐकले आणि मी जागी होऊन आले." ॥१०८॥
हे होईल देवकरणी । प्रसन्न झाला शूलपाणि । ऐसे म्हणता तत्क्षणी । निजस्वरूपी उभा ठाकला ॥१०९॥	हा देवाचाच चमत्कार होता. त्याच क्षणी भगवान शिव आपल्या खऱ्या रूपात प्रकट झाले. ॥१०९॥
नमन करिती लोटांगणी । धावोनि लागती दोघे चरणी । प्रसन्न झाला शूलपाणि । मागा वर म्हणतसे ॥११०॥	दोघांनी देवाच्या चरणी लोटांगण घातले. शिव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी वर मागायला सांगितले. ॥११०॥
होईल सुख संसारी । राज्य दिधले धुरंधरी । गति होईल त्यानंतरी । कल्पकोटि स्वर्गवास ॥१११॥	देवाने त्यांना संसारात सुख, राज्य दिले आणि शेवटी कोटी वर्षे स्वर्गवास मिळण्याचा आशीर्वाद दिला. ॥१११॥
येणेपरी ऋषीश्वरांसी । सूत सांगे विस्तारेसी । गुरुचरणी विश्वास असे ज्यासी । तैसे फळ होय जाणा ॥११२॥	सूत मुनी ऋषींना सांगतात की, ज्याचा गुरुचरणी अढळ विश्वास असतो, त्यालाच असे अद्भूत फळ मिळते. ॥११२॥
म्हणोनि श्रीगुरु शिष्यासी । सांगते झाले परियेसी । विश्वासे करोनि द्विज हर्षी । शुष्क काष्ठ सेवितसे ॥११३॥	श्रीगुरूंनी हीच कथा आपल्या शिष्यांना सांगितली आणि दाखवून दिले की नरहरी ब्राह्मणाची श्रद्धाही अशीच आहे. ॥११३॥
जैसा भाव तैसी सिद्धि । होईल सत्य हे त्रिशुद्धि । श्रीगुरुनाथ कृपानिधि । सहज निघाले संगमासी ॥११४॥	"जसा भाव तशी सिद्धी" हे त्रिवार सत्य आहे. मग श्रीगुरु स्वतः संगमाकडे निघाले. ॥११४॥
जावोनि करिती अनुष्ठान । पहावया येती ते ब्राह्मण । देखोनि त्याचे अंतःकरण । प्रसन्न झाले तत्क्षणी ॥११५॥	तिथे जाऊन त्यांनी अनुष्ठान केले. नरहरीची भक्ती पाहून ते प्रसन्न झाले. ॥११५॥
होता कमंडलु करकमळी । भरला सदा गंगाजळी । उचलोनिया हस्तकमळी । घालिती उदक काष्ठासी ॥११६॥	श्रीगुरूंनी आपल्या कमंडलुतील गंगाजळ त्या वाळलेल्या लाकडावर शिंपडले. ॥११६॥
तेचि क्षणी काष्ठासी । पल्लव आले परियेसी । औंदुबर वृक्ष जनासी । दिसतसे समस्ता ॥११७॥	त्याच क्षणी त्या वाळलेल्या लाकडाला कोवळी पाने फुटली आणि त्याचे जिवंत औदुंबर वृक्षात रूपांतर झाले. ॥११७॥
जैसा चिंतामणिस्पर्श । सुवर्ण करी लोहास । तैसा श्रीगुरु सुधारस । काष्ठ झाला औदुंबर ॥११८॥	जसा चिंतामणीच्या स्पर्शाने लोखंडाचे सोने होते, तसाच श्रीगुरूंच्या कृपेने वाळलेले लाकूड सजीव झाले. ॥११८॥
काष्ठ दिसे औदुंबर । सुदेही झाला तो विप्र । दिसे सुवर्णकांति नर । गेले कुष्ठ तात्काळी ॥११९॥	जसा वृक्ष जिवंत झाला, तसाच तो ब्राह्मणही कुष्ठमुक्त होऊन सुवर्णकांतीचा दिव्य पुरुष झाला. ॥११९॥
संतोषोनि द्विजवर । करी साष्टांग नमस्कार । करिता झाला महास्तोत्र । श्रीगुरूचे तये वेळी ॥१२०॥	नरहरी अत्यंत आनंदी झाला आणि त्याने साष्टांग नमस्कार करून श्रीगुरूंचे महास्तोत्र गायले. ॥१२०॥
इंदुकोटितेज-करुणासिंधु-भक्तवत्सलम् । नंदनात्रिसूनुदत्त, इंदिराक्ष-श्रीगुरुम् । गंधमाल्यअक्षतादिवृंददेववंदितम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२१॥	ज्यांचे तेज कोटी चंद्रांसारखे शीतल आहे, जे करुणेचे सागर आणि भक्तांवर प्रेम करणारे आहेत, जे अत्री ऋषींचे पुत्र असून ज्यांचे डोळे कमळासारखे सुंदर आहेत, अशा गंध-अक्षतांनी देवांनी पूजलेल्या नरसिंह सरस्वतींना मी वंदन करतो, ते माझे रक्षण करोत. ॥१२१॥
मोहपाशअंधकारछायदूरभास्करम् । आयताक्ष, पाहि श्रियावल्लभेशनायकम् । सेव्यभक्तवृंदवरद, भूयो भूयो नमाम्यहम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२२॥	मोहाचा पाश आणि अज्ञानाचा अंधकार दूर करणाऱ्या सूर्याप्रमाणे जे तेजस्वी आहेत, ज्यांचे डोळे विशाल आहेत, जे लक्ष्मीपती विष्णूंचे स्वरूप आहेत आणि जे भक्तांना वर देणारे आहेत, अशा श्रीगुरूंस मी वारंवार नमस्कार करतो. ॥१२२॥
चित्तजादिवर्गषट्‍कमत्तवारणांकुशम् । तत्त्वसारशोभितात्मदत्त-श्रियावल्लभम् । उत्तमावतार-भूतकर्तृ-भक्तवत्सलम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२३॥	काम-क्रोधादी सहा शत्रूंवर (षड्रिपूंवर) जे अंकुशाप्रमाणे नियंत्रण ठेवतात, जे तत्त्वज्ञानाचे सार आहेत, जे सर्व सृष्टीचे कर्ते आणि भक्तांचे लाडके आहेत, अशा या उत्तम अवताराला मी वंदन करतो. ॥१२३॥
व्योमवायुतेज-आपभूमिकर्तृमीश्वरम् । कामक्रोधमोहरहितसोमसूर्यलोचनम् । कामितार्थदातृभक्तकामधेनु-श्रीगुरुम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२४॥	आकाश, वायू, तेज, जल आणि पृथ्वी या पंचमहाभूतांचे जे स्वामी आहेत, जे काम-क्रोध-मोहापासून मुक्त आहेत, ज्यांचे डोळे सूर्य-चंद्राप्रमाणे आहेत आणि जे भक्तांच्या इच्छा पूर्ण करणारी कामधेनू आहेत, अशा श्रीगुरूंना मी वंदन करतो. ॥१२४॥
पुंडरीक-आयताक्ष, कुंडलेंदुतेजसम् । चंडुदुरितखंडनार्थ – दंडधारि-श्रीगुरुम् । मंडलीकमौलि-मार्तंडभासिताननं । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२५॥	ज्यांचे डोळे कमळासारखे असून कानातील कुंडले चंद्राप्रमाणे चमकतात, जे पापांचा नाश करण्यासाठी हातात दंड धारण करतात आणि ज्यांचे मुख सूर्यासारखे तेजस्वी आहे, अशा श्रीगुरूंना मी वंदन करतो. ॥१२५॥
वेदशास्त्रस्तुत्यपाद, आदिमूर्तिश्रीगुरुम् । नादबिंदुकलातीत-कल्पपादसेव्ययम् । सेव्यभक्तवृंदवरद, भूयो भूयो नमाम्यहम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२६॥	ज्यांच्या चरणांची स्तुती वेद आणि शास्त्रे करतात, जे सृष्टीच्या आरंभीची आदिमूर्ती आहेत, जे नाद-बिंदू-कलांच्या पलीकडे असून कल्पवृक्षाप्रमाणे सेवा करण्यास योग्य आहेत, अशा श्रीगुरूंना मी वारंवार नमन करतो. ॥१२६॥
अष्टयोगतत्त्वनिष्ठ, तुष्टज्ञानवारिधिम । कृष्णावेणितीरवासपंचनदीसंगमम् । कष्टदैन्यदूरिभक्ततुष्टकाम्यदायकम् । वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम् ॥१२७॥	जे अष्टांग योगाच्या तत्त्वात निपुण आहेत, जे ज्ञानाचे महासागर आहेत, जे कृष्णा-वेणी नद्यांच्या संगमावर निवास करतात आणि जे भक्तांचे कष्ट-दारिद्र्य दूर करून त्यांना इच्छित फळ देतात, अशा श्रीगुरूंना मी वंदन करतो. ॥१२७॥
नारसिंहसरस्वती-नामअष्टमौक्तिकम् । हारकृत्यशारदेन गंगाधर आत्मजम् । धारणीकदेवदीक्षगुरुमूर्तितोषितम् । परमात्मानंदश्रियापुत्रपौत्रदायकम् ॥१२८॥	नरसिंह सरस्वतींच्या नावाचा हा आठ श्लोकांचा (अष्टक) मोत्यांचा हार सरस्वती गंगाधरांनी गुंफला आहे. जो कोणी हा हार धारण करेल (म्हणे हे स्तोत्र म्हणेल), त्याला श्रीगुरु परमात्मानंद आणि पुत्र-पौत्रादी सुख प्रदान करतील. ॥१२८॥
नारसिंहसरस्वतीय-अष्टकं च यः पठेत् । घोरसंसारसिंधुतारणाख्यसाधनम् । सारज्ञानदीर्घआयुरारोग्यादिसंपदम् । चारुवर्गकाम्यलाभ, वारंवारं यज्जपेत ॥१२९॥	जे कोणी या नरसिंह सरस्वती अष्टकाचे पठण करतील, त्यांना या घोर संसारसागरातून तरून जाण्याचे साधन प्राप्त होईल. त्यांना ज्ञान, दीर्घायुष्य, आरोग्य, संपत्ती आणि सर्व इच्छांची प्राप्ती होईल. ॥१२९॥
स्तोत्र केले येणेपरी । आणिक विनवी परोपरी । म्हणे देवा श्रीहरी । कृपा केली स्वामिया ॥१३०॥	नरहरीने अनेक प्रकारे श्रीगुरूंची प्रार्थना केली आणि कृतज्ञता व्यक्त केली. ॥१३०॥
म्हणोनि मागुती नमस्कारी । श्रीगुरुनाथ अभयकरी । उठविता झाला अवधारी । ज्ञानराशि म्हणोनिया ॥१३१॥	श्रीगुरूंनी नरहरीला अभय दिले आणि त्याला प्रेमाने उठवले. ॥१३१॥
समस्त लोक विस्मय करिती । श्रीगुरूते नमस्कारिती । नानापरी स्तोत्रे करिती । भक्तिभावेकरोनिया ॥१३२॥	लोक चकित झाले आणि सर्वजण श्रीगुरूंना वंदन करून त्यांची स्तुती करू लागले. ॥१३२॥
मग निघाले मठासी । समस्त शिष्यादि द्विजांसरसी । ग्रामलोक आनंदेसी । घेऊनि येती आरत्या ॥१३३॥	श्रीगुरु मठात परतले, तेव्हा ग्रामस्थांनी त्यांचे मोठ्या आनंदाने स्वागत केले. ॥१३३॥
जावोनि बैसती मठात । शिष्यांसहित श्रीगुरुनाथ । समाराधना असंख्यात । झाली ऐका ते दिनी ॥१३४॥	मठात आल्यावर तिथे मोठी समाराधना (उत्सव) झाली. ॥१३४॥
तया विप्रा बोलावोनि । सद्गुरु म्हणती संतोषोनि । कन्यापुत्रगोधनी । तुझी संतति वाढेल ॥१३५॥	श्रीगुरूंनी नरहरीला बोलावून आशीर्वाद दिला की, "तुझी वंशवृद्धी पुत्र, पौत्र आणि संपत्तीने होईल." ॥१३५॥
तुझे नाम योगेश्वर । आम्ही ठेविले निर्धार । समस्त शिष्यांमाजी थोर । तूचि आमुचा भक्त जाण ॥१३६॥	श्रीगुरूंनी त्याचे नाव 'योगेश्वर' (नरहरी) ठेवले आणि त्याला आपला श्रेष्ठ भक्त मानले. ॥१३६॥
वेदशास्त्री संपन्न । तुझ्या वंशोवंशी जाण । होतील पुरुष निर्माण । म्हणोनि देती निरोप ॥१३७॥	"तुझ्या वंशपरंपरेत सर्वजण वेदशास्त्रांत पारंगत होतील," असा आशीर्वाद दिला. ॥१३७॥
श्रीगुरु म्हणती तयासी । जावोनि आणि कलत्रासी । तुम्ही रहावे आम्हापासी । येचि ग्रामी नांदत ॥१३८॥	"आता तू तुझ्या पत्नीला घेऊन ये आणि याच गावात (गाणगापुरात) आमच्या जवळ सुखात राहा." ॥१३८॥
म्हणोनि तया द्विजासी । श्रीगुरु मंत्र उपदेशी । विद्यासरस्वती या मंत्रासी । उपदेशिले परियेसा ॥१३९॥	श्रीगुरूंनी नरहरीला 'विद्यासरस्वती' मंत्राचा उपदेश केला. ॥१३९॥
तूते होतील तिघे सुत । एकाचे नाव योगी विख्यात । आमुची सेवा करील बहुत । वंशोवंशी माझे दास ॥१४०॥	"तुला तीन पुत्र होतील, त्यातील एक विख्यात योगी होईल. तुझा वंश सदैव आमचा दास (सेवक) राहील." ॥१४०॥
जैसे श्रीगुरूंनी निरोपिले । तयापरी त्यासी झाले । म्हणोनि सिद्धे सांगितले । नामधारकशिष्यासी ॥१४१॥	श्रीगुरूंनी जसे सांगितले होते, तसेच घडले. हे सिद्ध मुनींनी नामधारकाला सांगितले. ॥१४१॥
म्हणोनि सरस्वतीगंगाधर । सांगे श्रीगुरुचरित्रविस्तार । उतरावया पैल पार । कथा ऐका एकचित्ते ॥१४२॥	ग्रंथकार सरस्वती गंगाधर म्हणतात, संसारातून तरून जाण्यासाठी ही गुरुचरित्राची कथा एकाग्रतेने ऐका. ॥१४२॥
इति श्रीगुरुचरित्रामृत । कुष्ठी उद्धरिला भक्त । गुरुमहिमा अत्यद्‍भुत । प्रकट झाला येणेपरी ॥१४३॥	अशा प्रकारे या अध्यायात कुष्ठरोगी भक्ताचा उद्धार झाला आणि श्रीगुरूंचा अद्भूत महिमा प्रकट झाला. ॥१४३॥
इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरौ श्रीनृसिंहसरस्वतीपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे शुष्ककाष्ठसंजीवन नाम चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥४०॥ ॥ श्रीगुरुदेवदत्त ॥ ॥ओवीसंख्या ॥१४३॥ ॥श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु॥

गुरुचरित्र अध्याय एकेचाळीसावा 👈

👆श्री गुरुचरित्रातील एकेचाळीसावा अध्याय वाचण्यासाठी क्लिक करा.