गुरुचरित्र अध्याय एकावन्नावा ।५१ वा। मराठी अर्थासह

गुरुचरित्र – अध्याय ५१(एकावन्नावा)

॥श्रीगुरुसमाधिगमनं॥

॥ श्री गणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीपादश्रीवल्लभाय नमः । श्रीनृसिंहसरस्वत्यै नमः । श्री गुरुभ्यो नमः॥

मूळ ओवी	ओवीचा अर्थ
नामधारक विनवी सिद्धासी । कथा सांगितली आम्हांसी । म्लेंच्छराजें श्रीगुरुसी । होतें नगरासी नेलें ॥ १	नामधारक सिद्धमुनींना विचारतात, "स्वामी, आपण मागील अध्यायात सांगितले की यवन राजा श्रीगुरूंना आपल्या नगरीत घेऊन गेला होता."
तेथोन आले गाणगाभुवना । पुढील वर्तल्या निरुपणा । सांगा स्वामी कृपाघना । गुरुचरित्र आम्हांसी ॥ २	"तिथून ते परत गाणगापूरला आले. त्यानंतर पुढे काय घडले, हे मला विस्ताराने सांगा."
सिद्ध म्हणे ऐक वत्सा । कथा असे अतिविशेषा । ऐकतां जाती सकळ दोषा । चिंतिलं काम्य पाविजे ॥ ३	सिद्धमुनी म्हणाले, "हे वत्सा, ही कथा अत्यंत विशेष आहे. ही ऐकल्याने सर्व दोष नष्ट होतात आणि सर्व मनोकामना पूर्ण होतात."
राजाची भेट घेऊनि । श्रीगुरु आले गाणगाभुवनीं । योजना करिती आपुल्या मनीं । गुप्त रहावें म्हणोनिया ॥ ४	राजाचा निरोप घेऊन श्रीगुरु गाणगापुरात परतले आणि आता आपण गुप्त व्हावे, असा विचार करू लागले.
प्रगट झालों बहुवसी । राजा आला भेटीसी । उपजली भक्ति म्लेंच्छासी । नाना जाती येतील ॥ ५	"आता आमची कीर्ती खूप पसरली आहे, खुद्द राजाही दर्शनाला आला. आता सर्व जातींचे लोक इथे येतील, त्यामुळे आपण गुप्त राहणेच योग्य आहे."
म्हणोनि आतां गुप्त व्हावें । लोकमतें निघोनि जावें । पर्वतयात्रा म्हणोनि भावें । निघाले श्रीगुरु परियेसीं ॥ ६	श्रीगुरूंनी ठरवले की जगाला 'श्रीशैल्य पर्वताच्या यात्रेला जात आहोत' असे सांगून इथून निघावे.
गुप्त राहिले गाणगापुरीं । प्रगट दाविलें लोकाचारीं । निघाले स्वामी पर्वतगिरीं । शिष्यांसहित अवधारा ॥ ७	प्रत्यक्षात श्रीगुरु गाणगापुरातच गुप्त रूपाने राहणार होते, पण लोकांना दाखवण्यासाठी ते शिष्यांसह श्रीशैल्याकडे निघाले.
भक्तजन बोळवित । चिंता करीत अत्यंत । श्रीगुरु संबोखिती समस्त । रहावविती अतिप्रीतीनें ॥ ८	भक्तजन त्यांना निरोप देताना खूप दुःखी झाले. श्रीगुरूंनी सर्वांचे सांत्वन केले आणि त्यांना घरी परत जाण्यास सांगितले.
दुःख करिती सकळ जन । लागताती श्रीगुरुचरण । स्वामी आम्हांतें सोडून । केवी जातां यतिराया ॥ ९	लोक रडू लागले आणि म्हणाले, "स्वामी, तुम्ही आम्हाला अनाथ करून कुठे जात आहात?"
भक्तजनांची तूं कामधेनु । आम्ही बाळक अज्ञानु । होतासि आम्हां निधानु । सोडोनि जातां श्रीगुरु ॥ १०	"तुम्ही आमच्यासाठी कामधेनू आहात, आम्ही अज्ञानी बालके आहोत. तुम्हीच आमचा आधार होता."
नित्य तुझें करितां दर्शन । दुरितें जाती निरसून । जी जी कामना इच्छी मन । त्वरित पावे स्वामिया ॥ ११	"तुमच्या दर्शनाने आमची पापे नष्ट होत होती आणि सर्व इच्छा पूर्ण होत होत्या."
बाळकातें सोडोनि माता । केवी जाय अव्हेरितां । तूं आमुचा मातापिता । नको अव्हेरुं म्हणताती ॥ १२	"आई कधी आपल्या बाळाला सोडते का? तुम्ही आमचे माता-पिता आहात, आमचा त्याग करू नका."
ऐकोनि नानापरी विनंति । हांसते झाले श्रीगुरुमूर्ति । संबोखिती अतिप्रीतीं । न करा चिंता म्हणोनि ॥ १३	भक्तांची विनवणी ऐकून श्रीगुरु हसले आणि प्रेमाने म्हणाले, "तुम्ही चिंता करू नका."
आहम असतों याचि ग्रामीं । नित्य स्नान अमरजासंगमीं । वसों माध्यान्हीं मठधामीं । गुप्तरुपें अवधारा ॥ १४	"मी याच गावात (गाणगापुरात) आहे. दररोज पहाटे अमरजा संगमावर स्नान करेन आणि दुपारी मठात असेन. हे माझे गुप्त रूप असेल."
जे भक्त असती माझ्या प्रेमीं । त्यांतें प्रत्यक्ष दिसों आम्ही । लौकिकमतें अविद्याधर्मीं । बोल करितों श्रीशैलयात्रा ॥ १५	"जे भक्त माझ्यावर खरे प्रेम करतात, त्यांना मी आजही प्रत्यक्ष दिसेन. श्रीशैल्य यात्रा हा केवळ जगाला दाखवण्यासाठी केलेला बहाणा आहे."
प्रातःस्नान कृष्णातीरीं पंचनदी वृक्ष औदुंबरीं । अनुष्ठाना बिंदुक्षेत्रीं । माध्यान्हीं येतों भीमातटीं ॥ १६	श्रीगुरूंनी आपला नित्यक्रम सांगितला की ते पहाटे पंचनदीत स्नान करून माध्यान्हकाळी भीमा नदीच्या काठी येतील.
अमरजासंगमीं स्नान करोनि । पूजा घेऊं मठीं निर्गुणीं । चिंता न करा अंतःकरणीं । म्हणोनि सांगती श्रीगुरु ॥ १७	"मी अमरजा संगमावर स्नान करून मठात तुमची पूजा स्वीकारेन. मनात कोणतीही शंका ठेवू नका."
ऐसे सांगती समस्तांसी । संदेह न धरावा मानसीं । गाणगाभुवनीं अहर्निशीं । वसों आम्ही त्रिवाचा ॥ १८	"गाणगापुरात मी रात्रंदिवस असेन, हे मी त्रिवार सत्य सांगतो."
जे जे जन भक्ति करिती । त्यांसी आमुची अतिप्रीति । मनकामना पावती । सिद्धवाक्य असे आमुचें ॥ १९	"जे माझी भक्ती करतील, त्यांच्यावर माझे सदैव प्रेम असेल आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण होतील."
अश्वत्थ नव्हे कल्पवृक्ष । संगमीं असे प्रत्यक्ष । तुमच्या मनीं जें अपेक्ष । त्वरित होय पूजितां ॥ २०	"संगमावरचा तो अश्वत्थ वृक्ष केवळ झाड नसून साक्षात कल्पवृक्ष आहे. त्याची पूजा केल्याने तुमच्या इच्छा पूर्ण होतील."
कल्पवृक्षातें पूजोनि । मग यावें आमुचे स्थानीं । पादुका ठेवितों निर्गुणी । पूजा करा मनोभावें ॥ २१	"आधी कल्पवृक्षाची पूजा करा आणि मग मठात येऊन माझ्या 'निर्गुण' पादुकांची पूजा करा."
विघ्नहर चिंतामणी । त्यातें पूजितां एकमनीं । चिंतिलें फळ तत्क्षणीं । लाभे तुम्हां अवधारा ॥ २२	"तिथे विघ्नहर्त्या गणपतीची (चिंतामणी) पूजा केल्याने सर्व संकटे दूर होतील."
समस्त विघ्नांचा अंतक । पूजा तुम्हीं विनायक । अष्टतीर्थें असती विशेख । आचरावीं मनोभावें ॥ २३	"संगमावर असलेल्या अष्टतीर्थांत मनोभावे स्नान करा."
संतोषकारक आम्हांप्रती । त्रिकाळ करावी आरती । भक्तजन जें इच्छिती । त्वरित होय अवधारा ॥ २४	"मठात माझी त्रिकाळ आरती करा, त्याने मला आनंद होईल आणि तुम्हाला सुख लाभेल."
ऐसें सांगोनि तयांसी । निघालें स्वामी परियेसीं । भक्त परतोनि मठासी । आले चिंतित पायांतें ॥ २५	असे सांगून श्रीगुरु निघाले. भक्त रडत-तडफत पुन्हा मठात परतले.
चिंतित निघती मठांत । तेथें दिसती श्रीगुरुनाथ । लोक झाले विस्मित । म्हणती वस्तु त्रैमूर्ति ॥ २६	जेव्हा लोक मठात परतले, तेव्हा त्यांना तिथे श्रीगुरु बसलेले दिसले! लोक आश्चर्यचकित झाले.
यासी म्हणती जे नर । ते पावती यमपूर । सत्य बोलिले निर्धार । न कळे महिमा आम्हांसी ॥ २७	जे श्रीगुरूंना सामान्य माणूस समजतात, त्यांचा अधःपात होतो. श्रीगुरूंचा महिमा अगाध आहे.
सवेंचि पाहतां न दिसे कोणी । प्रेमळ भक्त देखती नयनीं । यापरी गौप्यरुप धरोनि । राहिले श्रीगुरु मठांत ॥ २८	क्षणार्धात ते अदृश्य झाले. जे खरे भक्त होते, त्यांनाच ते दिसत होते. अशा प्रकारे श्रीगुरु गुप्त रूपाने मठात राहिले.
दृष्टान्त दाखविला भक्तांसी । पातले आपण श्रीपर्वतासी । पाताळगंगातीरासी । राहिले स्वामी परियेसा ॥ २९	जगाला दाखवण्यासाठी श्रीगुरु श्रीशैल्य पर्वतावर पाताळगंगेच्या काठी पोहोचले.
शिष्यांतें निरोपिती अवधारा । पुष्पांचें आसन त्वरित करा । जाणें असे पैलतीरा । ऐक्य होऊं मल्लिकार्जुनीं ॥ ३०	श्रीगुरूंनी शिष्यांना सांगितले, "फुलांचे एक आसन (होडी) तयार करा. मला नदीच्या पलीकडे मल्लिकार्जुनाकडे जायचे आहे."
निरोप देतां श्रीगुरुमूर्ति । आणिलीं पुष्पें शेवंती । कुमुदें कल्हारें मालती । कर्दळीपर्णें वेष्टोनि ॥ ३१	शिष्यांनी शेवंती, मालती आणि अनेक सुगंधित फुलांचे आसन तयार केले.
आसन केलें अतिविचित्र । घातलें गंगेमध्यें पात्र । शिष्यां सांगती वेगवक्र । जावें तुम्ही गृहासी ॥ ३२	श्रीगुरूंनी ते फुलांचे आसन गंगेत ठेवले आणि शिष्यांना घरी परत जाण्यास सांगितले.
दुःख करीत येत सकळी । यांसी सांगती श्रीगुरु चंद्रमौळी । गाणगाग्रामीं असों जवळी । भाव न धरावा दुजा तुम्ही ॥ ३३	रडणाऱ्या शिष्यांना श्रीगुरूंनी पुन्हा सांगितले, "मी गाणगापुरातच आहे, तुम्ही संशय धरू नका."
लौकिकमतें आम्ही जातों । ऐसें दृष्टान्तीं दिसतों । भक्तजनां घरीं वसतों । निर्धार धरा मानसीं ॥ ३४	"मी केवळ जगाला दाखवण्यासाठी जात आहे, प्रत्यक्षात मी तुमच्या घरीच राहतो."
ऐसें भक्तां संबोखोनि । उठले श्रीगुरु तेथोनि । पुष्पासनीं बैसोनि । निरोप देती भक्तांसी ॥ ३५	असे सांगून श्रीगुरु त्या फुलांच्या आसनावर बसले आणि प्रवाहातून पुढे निघाले.
कन्यागतीं बृहस्पति । बहुधान्य संवत्सरी ख्याति । सूर्य चाले उत्तर दिगंतीं । संक्रांति कुंभ परियेसा ॥ ३६	तो वेळ होता - कन्या राशीत गुरु, बहुधान्य संवत्सर, उत्तरायण आणि कुंभ संक्रांतीचा काळ.
शिशिर ऋतु माघमासीं । असितपक्ष प्रतिपदेसी । शुक्रवारीं पुण्यदिवसीं । श्रीगुरु बैसले निजानंदीं ॥ ३७	माघ वद्य प्रतिपदा, शुक्रवार या दिवशी श्रीगुरु निजानंदी विलीन झाले (गुप्त झाले).
श्रीगुरु म्हणती शिष्यांसी । जातों आम्ही निज मठासी । पावतां खूण तुम्हांसी । प्रसादपुष्पें पाठवितों ॥ ३८	जाताना ते म्हणाले, "मी मठात पोहोचल्याची खूण म्हणून तुम्हाला प्रसादाची फुले पाठवेन."
येतील पुष्पें जाती शेवंती । घ्यावा प्रसाद तुम्हीं भक्तीं । पूजा करावी अखंड रीतीं । लक्ष्मी वसों तुम्हां घरीं ॥ ३९	"ती फुले घेऊन त्यांची पूजा करा, तुमच्या घरी लक्ष्मीचा अखंड वास राहील."
आणिक सांगेन एक खूण । गायनीं करी जो माझे स्मरण । त्याचे घरीं असे जाण । गायनप्रीति आम्हांसी ॥ ४०	"जो कोणी भक्तीने माझे भजन किंवा गायन करेल, मी सदैव त्याच्या घरी असेन."
नित्य जें जन गायन करिती । त्यांवरी माझी अतिप्रीति । तयांचे घरी अखंडिती । आपण असों अवधारा ॥ ४१	"गायनाची मला खूप आवड आहे, तिथे मी अखंड वास करेन."
व्याधि न होय त्यांचे घरीं । दरिद्र जाय त्वरित दुरी । पुत्रपौत्र श्रियाकरीं । शतायुषी नांदतील ॥ ४२	"त्यांच्या घरी आजारपण आणि दरिद्र येणार नाही. त्यांचे वंशज सुखी आणि दीर्घायुषी होतील."
ऐकतील चरित्र माझें जरी । वाचतील नर निरंतरी । लक्ष्मी राहे त्यांचे घरीं । संदेह न धरावा मनांत ॥ ४३	"जे या श्रीगुरुचरित्राचे श्रवण आणि वाचन करतील, त्यांच्या घरी लक्ष्मी कायमची राहील."
ऐसें सांगोनि भक्तांसी । श्रीगुरु जहाले अदृशी । चिंता करिती बहुवसी । अवलोकिती गंगेंत ॥ ४४	असे सांगून श्रीगुरु नदीच्या पात्रात दिसेनासे झाले. शिष्य काळजीने गंगेकडे पाहत राहिले.
ऐशी चिंता करितां थोर । तटाकीं पातले नावेकर । तिहीं सांगितला विचार । श्रीगुरु आम्हीं देखिले ॥ ४५	थोड्या वेळाने काही नावाडी (कोळी) पलीकडून आले. ते म्हणाले, "आम्ही श्रीगुरूंना पाहिले आहे!"
शिष्यवर्गासी मनोहर । व्यवस्था सांगती नावेकर । होतों आम्ही पैलतीर । तेथें देखिले मुनीश्वर ॥ ४६	"आम्ही नदीच्या पलीकडे होतो, तिथे आम्हाला श्रीगुरु दिसले."
संन्यास वेष दंड हातीं । नामें श्रीनृसिंहसरस्वती । निरोप दिधला आम्हांप्रती । तुम्हां सांगा म्हणोनि ॥ ४७	"त्यांनी हातात दंड घेतला होता. त्यांनी तुम्हाला एक निरोप द्यायला सांगितला आहे."
आम्हांस आज्ञापिती मुनि । आपण जातों कर्दळीवनीं । सदा वसों गाणगाभुवनीं । ऐसें सांगा म्हणितलें ॥ ४८	"सांगा की मी कर्दळीवनात जात आहे, पण मी सदैव गाणगापुरातच असेन."
भ्रांतपणें दुःख करितां । आम्हीं देखिलें दृष्टान्ता । जात असतां श्रीगुरुनाथा । सुवर्णपादुकां त्यांचे चरणीं ॥ ४९	"आम्ही पाहिले की त्यांच्या पायात सोन्याच्या पादुका होत्या."
निरोप सांगितला तुम्हांसी । जावें आपुल्या स्थानासी । सुखी असावें वंशोवंशीं । माझी भक्ति करोनि ॥ ५०	"तुम्ही आपापल्या घरी परत जा आणि सुखाने राहा."
प्रसादपुष्पें आलिया । घ्यावीं शिष्यें काढोनिया । ऐसें आम्हां सांगोनिया । श्रीगुरु गेले अवधारा ॥ ५१	"त्यांनी सांगितले की प्रसादाची फुले येतील, ती तुम्ही जपून घ्या."
ऐसें सांगती नावेकर । समस्त राहिले स्थिर । हर्षें असती निर्भर । प्रसादपुष्पें पहाती ॥ ५२	नावाड्यांचे बोलणे ऐकून शिष्यांना धीर आला. ते फुलांची वाट पाहू लागले.
इतुकिया अवसरीं । आलीं प्रसादपुष्पें चारी । मुख्य शिष्यें प्रीतिकरीं । काढोनि घेतलीं अवधारा ॥ ५३	तेवढ्यात प्रवाहातून प्रसादाची चार फुले तरंगत आली. चार मुख्य शिष्यांनी ती प्रेमाने घेतली.
नामधारक म्हणे सिद्धासी । मुख्य शिष्य कोण उपदेशीं । विस्तारोनिया आम्हांसी । पुष्पें कोणा लाभलीं ॥ ५४	नामधारकाने विचारले, "ती फुले कोणाकोणाला मिळाली?"
सिद्ध म्हणे नामधारका । शिष्य बहुत गुरुनायका । असती गाणगापुरीं ऐका । गेले शिष्य आश्रमा ॥ ५५	सिद्धमुनी म्हणाले, "श्रीगुरूंचे अनेक शिष्य होते, जे गाणगापुरात परतले."
आश्रम घेती संन्यासी । त्यांसी पाठविलें तीर्थासी । तयांचीं नामें परियेसीं । सांगेन ऐका विस्तारोन ॥ ५६	"काही संन्यासी शिष्यांना त्यांनी तीर्थयात्रेला पाठवले होते."
बाळकृष्णसरस्वती । उपेंद्रमाधवसरस्वती । पाठविते झाले प्रीतीं । आपण राहिले संगमीं ॥ ५७	बाळकृष्ण सरस्वती आणि उपेंद्र माधव सरस्वती यांनाही त्यांनी आशीर्वाद दिले होते.
गृहस्थधर्म शिष्य बहुत । समस्त आपुले घरीं नांदत । त्रिवर्ग आले श्रीपर्वताप्रत । चवथा होतों आपण ॥ ५८	"पुष्पप्रसाद घेणारे चार शिष्य म्हणजे सायंदेव, नंदी, नरहरी आणि चौथा मी (सिद्धमुनी) स्वतः होतो."
साखरे नाम सायंदेव । कवीश्वर-युग्में पूर्वभाव । नंदी नामें नरहरी देव । पुष्पें घेतलीं चतुर्वर्गी ॥ ५९	सायंदेव, कवीश्वर, नंदी आणि नरहरी या चार शिष्यांनी ती फुले घेतली.
गुरुप्रसाद घेऊन । आले शिष्य चौघेजण । तींच पुष्पें मज पूजन । म्हणोनि पुष्पें दाखविती ॥ ६०	सिद्धमुनी नामधारकाला ती प्रसादाची फुले दाखवतात आणि म्हणतात की मी अजूनही त्यांची पूजा करतो.
ऐसा श्रीगुरुचा महिमा । सांगतसे अनुपमा । थोडें सांगितलें तुम्हां । अपार असे सांगतां ॥ ६१	"श्रीगुरूंचा महिमा असा अगाध आहे. मी तुला हे फक्त थोडक्यात सांगितले आहे."
श्रीगुरुचरित्र कामधेनु । सांगितलें तुज विस्तारोनु । दुःख दरिद्र गेलें पळोनु । ऐसें जाण निर्धारीं ॥ ६२	"श्रीगुरुचरित्र हे कामधेनूसारखे आहे. याच्या श्रवणाने तुझे सर्व दुःख-दारिद्र्य निघून गेले आहे."
ऐसें श्रीगुरुचरित्र । श्रवणीं कीर्तनी अतिपवित्र । सुखें नांदती पुत्रपौत्र । लक्ष्मीवंत होती जाण ॥ ६३	हे चरित्र अत्यंत पवित्र आहे, यामुळे वंशवृद्धी आणि ऐश्वर्य प्राप्त होते.
धर्म अर्थ काम मोक्ष । तयांसी लाभे प्रत्यक्ष । महा आनंद उभयपक्ष । पुस्तक लिहितां सर्वसिद्धि ॥ ६४	"धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष हे चारही पुरुषार्थ यातून साध्य होतात."
ऐसें सिद्धें सांगितलें । नामधारक संतोषले । सकळाभीष्ट लाधलें । तात्काळिक अवधारा ॥ ६५	सिद्धमुनींचे बोलणे ऐकून नामधारकाला परमानंद झाला.
म्हणे सरस्वतीगंगाधर । श्रीगुरुचरित्र अतिमनोहर । ऐकतां पावती पैल पार । संसारसागरा तरोनिया ॥ ६६	ग्रंथकर्ते सरस्वती गंगाधर म्हणतात, हे चरित्र ऐकल्याने माणूस संसारसागर तरून जातो.
श्रीगुरुचरित्र ऐकतां । सकळाभीष्टें तत्त्वतां । लाधती म्हणोनि समस्तां । ऐका म्हणे नामधारक ॥ ६७	"प्रत्येकाने हे चरित्र ऐकावे, कारण यात सर्व सुखांचे सार आहे."
अमृताची असे माथणी । स्वीकारितां भाविक जनीं । धर्मार्थ काम मोक्ष साधनीं । हेचि कथा ऐकावी ॥ ६८	हे अमृताप्रमाणे आहे, जे भाविकांना तारणारे आहे.
पुत्रपौत्रां ज्यासी चाड । त्यासी हे कथा असे गोड । राहे लक्ष्मी स्थिर अखंड । श्रवणमात्रें घरीं नांदे ॥ ६९	संतती आणि संपत्ती हवी असणाऱ्यांसाठी ही कथा अत्यंत गोड आणि फलदायी आहे.
चतुर्विध पुरुषार्थ । लाधती श्रवणे परमार्थ । श्रीनृसिंहसरस्वती गुरुनाथ । रक्षी त्यांचे वंशोवंशीं ॥ ७०	श्रीनृसिंह सरस्वती महाराज त्यांच्या भक्तांच्या कुळाचे सदैव रक्षण करतात.
म्हणे सरस्वतीगंगाधर । श्रोतयांसी करी नमस्कार । कथा ऐका मनोहर । सकळाभीष्टें साधती ॥ ७१	सरस्वती गंगाधर सर्व श्रोत्यांना नमस्कार करून हे चरित्र ऐकण्याची विनंती करतात.
मुख्य भाव कारण । प्रेमें करितां श्रवण पठण । निजध्यास आणि मनन । प्रेमें करोनि साधिजे ॥ ७२	"श्रद्धा आणि प्रेम हेच महत्त्वाचे आहे. मन लावून या पाठाचे वाचन आणि मनन करावे."
श्रीनृसिंहसरस्वती शंकर । त्याचे चरणीं अर्पण साग्र । त्याचेचि प्रसादें समग्र । समस्त प्रजा सुखी असती ॥ ७३	हे संपूर्ण कार्य श्रीनृसिंह सरस्वतींच्या चरणी अर्पण आहे.
ग्रंथ ठेवावा शुद्ध स्थानीं । शुद्ध वस्त्रीं शुद्ध मनीं । नित्य पूजा करोनि । ग्रंथ गृहामाजीं ठेवावा ॥ ७४	"हा ग्रंथ शुद्ध ठिकाणी, रेशमी वस्त्रात गुंडाळून ठेवावा आणि त्याची रोज पूजा करावी."
इति श्रीगुरुचरित्रामृत । सिद्धनामधारकसंवाद अमृत । गुरुसमाधि नाम विख्यात । एकपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥ ७५	अशा प्रकारे सिद्ध आणि नामधारकाच्या संवादातील ५१ वा 'समाधी' नावाचा अध्याय पूर्ण झाला.
इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरौ श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे श्रीगुरुसमाधिगमनं नाम एकपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥५१॥ ॥ श्रीगुरुदेवदत्त ॥ ॥ ओवीसंख्या ॥७५॥॥श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पितमस्तु॥

‌ गुरुचरित्र अध्याय बावन्नवा 👈

👆श्री गुरुचरित्रातील बावन्नावा अध्याय वाचण्यासाठी क्लिक करा.